快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 七集·無記品 Abyākatavaggo

本經目錄六、無記品一、無記經二、人之趣經三、帝須梵天經四、師子將軍經五、不須守護經六、金毗羅經七、七法經八、打盹經九、慈經十、妻經十一、忿怒者經無記品第六。

已對照

六、無記品

6. Abyākatavaggo
已對照

一、無記經

1. Abyākatasuttaṃ
54PTS 4.68緬 2.448已對照

五十四、那時,某位比丘來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘對世尊這樣說:“尊者,是什麼因、什麼緣,使有聞的聖弟子於諸無記事不生起疑呢?”

54. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena sutavato ariyasāvakassa vicikicchā nuppajjati abyākatavatthūsū’’ti?
已對照

“比丘,由於見之滅,有聞的聖弟子於諸無記事不生起疑。比丘,‘如來死後存在’,這是見執;比丘,‘如來死後不存在’,這是見執;比丘,‘如來死後既存在又不存在’,這是見執;比丘,‘如來死後既非存在又非不存在’,這是見執。比丘,無聞凡夫不了知見,不了知見之集,不了知見之滅,不了知導至見之滅的道。他的那見增長,他不從生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱中脫出,我說他不從苦中脫出。

‘‘Diṭṭhinirodhā kho, bhikkhu, sutavato ariyasāvakassa vicikicchā nuppajjati abyākatavatthūsu. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, diṭṭhigatametaṃ; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, diṭṭhigatametaṃ; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, diṭṭhigatametaṃ; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, diṭṭhigatametaṃ. Assutavā, bhikkhu, puthujjano diṭṭhiṃ nappajānāti, diṭṭhisamudayaṃ nappajānāti, diṭṭhinirodhaṃ nappajānāti, diṭṭhinirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānāti. Tassa sā diṭṭhi pavaḍḍhati, so na parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.
已對照

“比丘,而有聞的聖弟子了知見,了知見之集,了知見之滅,了知導至見之滅的道。他的那見滅了,他從生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱中脫出,我說他從苦中脫出。比丘,有聞的聖弟子這樣知、這樣見,便不作解答:‘如來死後存在’;也不作解答:‘如來死後不存在’;也不作解答:‘如來死後既存在又不存在’;也不作解答:‘如來死後既非存在又非不存在’。比丘,有聞的聖弟子這樣知、這樣見,便如是於諸無記事具有不作解答的性質。比丘,有聞的聖弟子這樣知、這樣見,便於諸無記事不驚愕、不動搖、不顫抖、不陷入驚懼。

‘‘Sutavā ca kho, bhikkhu, ariyasāvako diṭṭhiṃ pajānāti, diṭṭhisamudayaṃ pajānāti, diṭṭhinirodhaṃ pajānāti, diṭṭhinirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti. Tassa sā diṭṭhi nirujjhati, so parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimuccati dukkhasmāti vadāmi. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ evaṃ abyākaraṇadhammo hoti abyākatavatthūsu. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ na chambhati, na kampati, na vedhati, na santāsaṃ āpajjati abyākatavatthūsu.
PTS 4.69緬 2.449已對照

“比丘,‘如來死後存在’,這是渴愛執……乃至……這是想執……乃至……這是計執……乃至……這是所妄衍……乃至……這是取執……乃至……比丘,‘如來死後存在’,這是悔恨;比丘,‘如來死後不存在’,這是悔恨;比丘,‘如來死後既存在又不存在’,這是悔恨;比丘,‘如來死後既非存在又非不存在’,這是悔恨。比丘,無聞凡夫不了知悔恨,不了知悔恨之集,不了知悔恨之滅,不了知導至悔恨之滅的道。他的那悔恨增長,他不從生、老、死、愁、悲、苦、憂、惱中脫出,我說他不從苦中脫出。

‘‘‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, taṇhāgatametaṃ…pe… saññāgatametaṃ …pe… maññitametaṃ…pe… papañcitametaṃ…pe… upādānagatametaṃ…pe… ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, vippaṭisāro eso; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, vippaṭisāro eso; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, vippaṭisāro eso; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, vippaṭisāro eso. Assutavā, bhikkhu, puthujjano vippaṭisāraṃ nappajānāti, vippaṭisārasamudayaṃ nappajānāti, vippaṭisāranirodhaṃ nappajānāti, vippaṭisāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānāti. Tassa so vippaṭisāro pavaḍḍhati, so na parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.
PTS 4.70已對照

“比丘,而有聞的聖弟子了知悔恨,了知悔恨之集,了知悔恨之滅,了知導至悔恨之滅的道。他的那悔恨滅了,他從生……乃至……我說他從苦中脫出。比丘,有聞的聖弟子這樣知、這樣見,便不作解答:‘如來死後存在’……乃至……也不作解答:‘如來死後既非存在又非不存在’。比丘,有聞的聖弟子這樣知、這樣見,便如是於諸無記事具有不作解答的性質。比丘,有聞的聖弟子這樣知、這樣見,便於諸無記事不驚愕、不動搖、不顫抖、不陷入驚懼。比丘,這就是因,這就是緣,使有聞的聖弟子於諸無記事不生起疑。”第一[經]。

‘‘Sutavā ca kho, bhikkhu, ariyasāvako vippaṭisāraṃ pajānāti, vippaṭisārasamudayaṃ pajānāti, vippaṭisāranirodhaṃ pajānāti, vippaṭisāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti. Tassa so vippaṭisāro nirujjhati, so parimuccati jātiyā…pe… dukkhasmāti vadāmi. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ evaṃ abyākaraṇadhammo hoti abyākatavatthūsu. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ na chambhati, na kampati, na vedhati, na santāsaṃ āpajjati abyākatavatthūsu. Ayaṃ kho, bhikkhu, hetu ayaṃ paccayo yena sutavato ariyasāvakassa vicikicchā nuppajjati abyākatavatthūsū’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、人之趣經

2. Purisagatisuttaṃ
55已對照

五十五、“諸比丘,我要為你們說七種人之趣與無取般涅槃。你們要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——“諸比丘,什麼是七種人之趣呢?

55. ‘‘Satta ca [satta (sī.), satta ca kho (ka.)], bhikkhave, purisagatiyo desessāmi anupādā ca parinibbānaṃ [parinibbāṇaṃ (sī.)]. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘katamā ca, bhikkhave, satta purisagatiyo?
PTS 4.71緬 2.450已對照

“諸比丘,在此,比丘這樣行道:‘[若]不曾有,我便不會有;將不會有,我的[什麼]也將不會有;凡存在者、已成者,我舍斷它。’他獲得舍。他不染著於有,不染著於生成,以正慧見到有更上的寂靜之境。然而他尚未完全證悟那境,他的慢隨眠尚未完全斷除,有貪隨眠尚未完全斷除,無明隨眠尚未完全斷除。他由於五下分結的滅盡,成為中般涅槃者。諸比丘,猶如整日燒熱的鐵鍋被錘打時,火星迸出之後就熄滅。同樣,諸比丘,比丘這樣行道:‘[若]不曾有,我便不會有;將不會有,我的[什麼]也將不會有;凡存在者、已成者,我舍斷它。’他獲得舍。他不染著於有,不染著於生成,以正慧見到有更上的寂靜之境。然而他尚未完全證悟那境,他的慢隨眠尚未完全斷除,有貪隨眠尚未完全斷除,無明隨眠尚未完全斷除。他由於五下分結的滅盡,成為中般涅槃者。

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammappaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ na sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa na sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte [divasasantatte (sī. syā.) ma. ni. 2.154] ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammappaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ na sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa na sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti.
已對照

“諸比丘,又在此,比丘這樣行道:‘[若]不曾有,我便不會有;將不會有,我的[什麼]也將不會有;凡存在者、已成者,我舍斷它。’他獲得舍。他不染著於有,不染著於生成,以正慧見到有更上的寂靜之境。然而他尚未完全證悟那境,他的慢隨眠尚未完全斷除,有貪隨眠尚未完全斷除,無明隨眠尚未完全斷除。他由於五下分結的滅盡,成為中般涅槃者。諸比丘,猶如整日燒熱的鐵鍋被錘打時,火星迸出、飛起之後就熄滅。同樣,諸比丘,比丘這樣行道:[若]不曾有,我便不會有……乃至……他由於五下分結的滅盡,成為中般涅槃者。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammappaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ na sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa na sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti.
PTS 4.72緬 2.451已對照

“諸比丘,又在此,比丘這樣行道:[若]不曾有,我便不會有……乃至……他由於五下分結的滅盡,成為中般涅槃者。諸比丘,猶如整日燒熱的鐵鍋被錘打時,火星迸出、飛起之後,未觸及[地]面就熄滅。同樣,諸比丘,比丘這樣行道:[若]不曾有,我便不會有……乃至……他由於五下分結的滅盡,成為中般涅槃者。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā anupahacca talaṃ nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti.
已對照

“諸比丘,又在此,比丘這樣行道:[若]不曾有,我便不會有……乃至……他由於五下分結的滅盡,成為生般涅槃者。諸比丘,猶如整日燒熱的鐵鍋被錘打時,火星迸出、飛起之後,觸及[地]面才熄滅。同樣,諸比丘,比丘這樣行道:[若]不曾有,我便不會有……乃至……他由於五下分結的滅盡,成為生般涅槃者。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā upahacca talaṃ nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti.
已對照

“諸比丘,又在此,比丘這樣行道:[若]不曾有,我便不會有……乃至……他由於五下分結的滅盡,成為無行般涅槃者。諸比丘,猶如整日燒熱的鐵鍋被錘打時,火星迸出、飛起之後,落在小草堆或小柴堆上。它在那裡會生起火,也會生起煙;生起火、生起煙之後,燒盡那小草堆或小柴堆,便因無燃料而熄滅。同樣,諸比丘,比丘這樣行道:[若]不曾有,我便不會有……乃至……他由於五下分結的滅盡,成為無行般涅槃者。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā paritte tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nipateyya. Sā tattha aggimpi janeyya, dhūmampi janeyya, aggimpi janetvā dhūmampi janetvā tameva parittaṃ tiṇapuñjaṃ vā kaṭṭhapuñjaṃ vā pariyādiyitvā anāhārā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti.
PTS 4.73緬 2.452已對照

“諸比丘,又在此,比丘這樣行道:[若]不曾有,我便不會有……乃至……他由於五下分結的滅盡,成為有行般涅槃者。諸比丘,猶如整日燒熱的鐵鍋被錘打時,火星迸出、飛起之後,落在廣大的草堆或廣大的柴堆上。它在那裡會生起火,也會生起煙;生起火、生起煙之後,燒盡那廣大的草堆或廣大的柴堆,便因無燃料而熄滅。同樣,諸比丘,比丘這樣行道:[若]不曾有,我便不會有……乃至……他由於五下分結的滅盡,成為有行般涅槃者。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā vipule tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nipateyya. Sā tattha aggimpi janeyya, dhūmampi janeyya, aggimpi janetvā dhūmampi janetvā tameva vipulaṃ tiṇapuñjaṃ vā kaṭṭhapuñjaṃ vā pariyādiyitvā anāhārā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti.
PTS 4.74已對照

“諸比丘,又在此,比丘這樣行道:‘[若]不曾有,我便不會有;將不會有,我的[什麼]也將不會有;凡存在者、已成者,我舍斷它。’他獲得舍。他不染著於有,不染著於生成,以正慧見到有更上的寂靜之境。然而他尚未完全證悟那境,他的慢隨眠尚未完全斷除,有貪隨眠尚未完全斷除,無明隨眠尚未完全斷除。他由於五下分結的滅盡,成為上流至色究竟者。諸比丘,猶如整日燒熱的鐵鍋被錘打時,火星迸出、飛起之後,落在巨大的草堆或巨大的柴堆上。它在那裡會生起火,也會生起煙;生起火、生起煙之後,燒盡那巨大的草堆或巨大的柴堆,又會燒灌叢,也會燒林藪;燒了灌叢、燒了林藪之後,到達青草、或道路、或山岩、或水、或可喜的地面,便因無燃料而熄滅。同樣,諸比丘,比丘這樣行道:[若]不曾有,我便不會有……乃至……他由於五下分結的滅盡,成為上流至色究竟者。諸比丘,這就是七種人之趣。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammapaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ na sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa na sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā mahante tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nipateyya. Sā tattha aggimpi janeyya, dhūmampi janeyya, aggimpi janetvā dhūmampi janetvā tameva mahantaṃ tiṇapuñjaṃ vā kaṭṭhapuñjaṃ vā pariyādiyitvā gacchampi daheyya [ḍaheyya (aññattha)], dāyampi daheyya, gacchampi dahitvā dāyampi dahitvā haritantaṃ vā pathantaṃ vā [panthantaṃ vā (sī.) syāmapotthake idaṃ na dissati] selantaṃ vā udakantaṃ vā ramaṇīyaṃ vā bhūmibhāgaṃ āgamma anāhārā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Imā kho, bhikkhave, satta purisagatiyo.
已對照

“諸比丘,什麼是無取般涅槃呢?諸比丘,在此,比丘這樣行道:‘[若]不曾有,我便不會有;將不會有,我的[什麼]也將不會有;凡存在者、已成者,我舍斷它。’他獲得舍。他不染著於有,不染著於生成,以正慧見到有更上的寂靜之境。而他已完全證悟那境,他的慢隨眠已完全斷除,有貪隨眠已完全斷除,無明隨眠已完全斷除。他由於諸漏的滅盡……乃至……成就並住。諸比丘,這稱為無取般涅槃。諸比丘,這就是七種人之趣與無取般涅槃。”第二[經]。

‘‘Katamañca, bhikkhave, anupādāparinibbānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammappaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, anupādāparinibbānaṃ. Imā kho, bhikkhave, satta purisagatiyo anupādā ca parinibbāna’’nti. Dutiyaṃ.
已對照

三、帝須梵天經

3. Tissabrahmāsuttaṃ
56PTS 4.75緬 2.453已對照

五十六、如是我聞——一時,世尊住在王舍城靈鷲山。那時,兩位天神在夜將盡時容色殊勝,遍照整座靈鷲山,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,站在一旁。站在一旁的一位天神對世尊這樣說:“尊者,這些比丘尼已解脫了。”另一位天神對世尊這樣說:“尊者,這些比丘尼是無餘依的、已善解脫了。”那兩位天神說了這話。導師表示贊同。於是那兩位天神想“導師表示贊同了”,便禮敬世尊,右繞之後,就在那裡隱沒了。

56. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho dve devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etā, bhante, bhikkhuniyo vimuttā’’ti. Aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etā, bhante, bhikkhuniyo anupādisesā suvimuttā’’ti. Idamavocuṃ tā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho tā devatā ‘‘samanuñño satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu.
已對照

於是,那一夜過後,世尊召喚諸比丘:“諸比丘,今夜,兩位天神在夜將盡時容色殊勝,遍照整座靈鷲山,來到我之處;到了之後,禮敬我,站在一旁。諸比丘,站在一旁的一位天神對我這樣說:‘尊者,這些比丘尼已解脫了。’另一位天神對我這樣說:‘尊者,這些比丘尼是無餘依的、已善解脫了。’諸比丘,那兩位天神說了這話。說了這話之後,禮敬我,右繞之後,就在那裡隱沒了。”

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ dve devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, ekā devatā maṃ etadavoca – ‘etā, bhante, bhikkhuniyo vimuttā’ti. Aparā devatā maṃ etadavoca – ‘etā, bhante, bhikkhuniyo anupādisesā suvimuttā’ti. Idamavocuṃ, bhikkhave, tā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsū’’ti.
已對照

而那時,具壽大目犍連正坐在離世尊不遠之處。那時,具壽大目犍連想:“哪些天有這樣的智:‘於有餘依者[知其]為有餘依,於無餘依者[知其]為無餘依’呢?”那時,名叫帝須的比丘新近命終,已投生於某一梵天界。在那裡,[諸天]也這樣知道他:“帝須梵天有大神通力、有大威德力。”

Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno bhagavato avidūre nisinno hoti. Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi – ‘‘katamesānaṃ kho devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti? Tena kho pana samayena tisso nāma bhikkhu adhunākālaṅkato aññataraṃ brahmalokaṃ upapanno hoti. Tatrāpi naṃ evaṃ jānanti – ‘‘tisso brahmā mahiddhiko mahānubhāvo’’ti.
PTS 4.76緬 2.454已對照

那時,具壽大目犍連猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣,從靈鷲山隱沒,出現於那梵天界。帝須梵天遠遠看見具壽大目犍連走來;看見之後,對具壽大目犍連這樣說:“來吧,目犍連尊駕,歡迎,目犍連尊駕!目犍連尊駕,您久違了才作這一番——即到此處來[這件事]。請坐,目犍連尊駕,這座位已經敷設了。”具壽大目犍連便坐在所敷設的座位上。帝須梵天也禮敬具壽大目犍連,坐在一旁。具壽大目犍連對坐在一旁的帝須梵天這樣說:“帝須,哪些天有這樣的智:‘於有餘依者[知其]為有餘依,於無餘依者[知其]為無餘依’呢?”“目犍連尊駕,梵身天諸天有這樣的智:‘於有餘依者[知其]為有餘依,於無餘依者[知其]為無餘依。’”

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – gijjhakūṭe pabbate antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Addasā kho tisso brahmā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘ehi kho, mārisa moggallāna; svāgataṃ, mārisa moggallāna! Cirassaṃ kho, mārisa moggallāna, imaṃ pariyāyamakāsi, yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīda, mārisa moggallāna, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi kho āyasmā mahāmoggallāno paññatte āsane. Tissopi kho brahmā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho tissaṃ brahmānaṃ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca – ‘‘katamesānaṃ kho, tissa, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti? ‘‘Brahmakāyikānaṃ kho, mārisa moggallāna, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.
已對照

“帝須,是一切梵身天諸天都有這樣的智:‘於有餘依者[知其]為有餘依,於無餘依者[知其]為無餘依’嗎?”“目犍連尊駕,並非一切梵身天諸天都有這樣的智:‘於有餘依者[知其]為有餘依,於無餘依者[知其]為無餘依。’”

‘‘Sabbesaññeva kho, tissa, brahmakāyikānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti? ‘‘Na kho, mārisa moggallāna, sabbesaṃ brahmakāyikānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.
PTS 4.77已對照

“目犍連尊駕,凡那些以梵壽知足、以梵色、梵樂、梵名聲、梵主權知足的梵身天諸天,他們不如實了知更上的出離。他們沒有這樣的智:‘於有餘依者[知其]為有餘依,於無餘依者[知其]為無餘依。’目犍連尊駕,而凡那些不以梵壽知足、不以梵色、梵樂、梵名聲、梵主權知足的梵身天諸天,他們如實了知更上的出離。他們有這樣的智:‘於有餘依者[知其]為有餘依,於無餘依者[知其]為無餘依。’”

‘‘Ye kho te, mārisa moggallāna, brahmakāyikā devā brahmena āyunā santuṭṭhā brahmena vaṇṇena brahmena sukhena brahmena yasena brahmena ādhipateyyena santuṭṭhā, te uttari nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānanti. Tesaṃ na evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’ti. Ye ca kho te, mārisa moggallāna, brahmakāyikā devā brahmena āyunā asantuṭṭhā, brahmena vaṇṇena brahmena sukhena brahmena yasena brahmena ādhipateyyena asantuṭṭhā, te ca uttari nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānanti. Tesaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.
緬 2.455已對照

“目犍連尊駕,在此,比丘是俱分解脫者。那些天這樣知道他:‘這位具壽是俱分解脫者。只要他的身還住,天與人就會見到他;身壞之後,天與人便不會見到他。’目犍連尊駕,那些天也這樣有智:‘於有餘依者[知其]為有餘依,於無餘依者[知其]為無餘依。’”

‘‘Idha, mārisa moggallāna, bhikkhu ubhatobhāgavimutto hoti. Tamenaṃ te devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā ubhatobhāgavimutto. Yāvassa kāyo ṭhassati tāva naṃ dakkhanti devamanussā. Kāyassa bhedā na naṃ dakkhanti devamanussā’ti. Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.
已對照

“目犍連尊駕,又在此,比丘是慧解脫者。那些天這樣知道他:‘這位具壽是慧解脫者。只要他的身還住,天與人就會見到他;身壞之後,天與人便不會見到他。’目犍連尊駕,那些天也這樣有智:‘於有餘依者[知其]為有餘依,於無餘依者[知其]為無餘依。’”

‘‘Idha pana, mārisa moggallāna, bhikkhu paññāvimutto hoti. Tamenaṃ te devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā paññāvimutto. Yāvassa kāyo ṭhassati tāva naṃ dakkhanti devamanussā. Kāyassa bhedā na naṃ dakkhanti devamanussā’ti. Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.
已對照

“目犍連尊駕,又在此,比丘是身證者。那些天這樣知道他:‘這位具壽是身證者。但願這位具壽受用隨順的坐臥處、親近善友、使諸根平衡,就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的。’目犍連尊駕,那些天也這樣有智:‘於有餘依者[知其]為有餘依,於無餘依者[知其]為無餘依。’”

‘‘Idha pana, mārisa moggallāna, bhikkhu kāyasakkhī hoti. Tamenaṃ devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā kāyasakkhī. Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.
PTS 4.78已對照

“目犍連尊駕,又在此,比丘是見至者……乃至……是信解脫者……乃至……是隨法行者。那些天這樣知道他:‘這位具壽是隨法行者。但願這位具壽受用隨順的坐臥處、親近善友、使諸根平衡,就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的。’目犍連尊駕,那些天也這樣有智:‘於有餘依者[知其]為有餘依,於無餘依者[知其]為無餘依。’”

‘‘Idha pana, mārisa moggallāna, bhikkhu diṭṭhippatto hoti…pe… saddhāvimutto hoti…pe… dhammānusārī hoti. Tamenaṃ te devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā dhammānusārī. Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.
緬 2.456已對照

那時,具壽大目犍連歡喜、隨喜帝須梵天之所說,猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣,從梵天界隱沒,出現於靈鷲山。那時,具壽大目犍連來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽大目犍連,把與帝須梵天之間所有的交談,全部稟告了世尊。

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno tissassa brahmuno bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – brahmaloke antarahito gijjhakūṭe pabbate pāturahosi. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno yāvatako ahosi tissena brahmunā saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.
已對照

“目犍連,帝須梵天並未為你說示第七種人——無相住者。”“世尊,這正是時候;善逝,這正是時候!願世尊說示第七種人——無相住者。聽了世尊[所說],比丘們將會受持。”“那麼,目犍連,你聽著,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”具壽大目犍連應諾了世尊。世尊這樣說——

‘‘Na hi pana te, moggallāna, tisso brahmā sattamaṃ animittavihāriṃ puggalaṃ deseti’’. ‘‘Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo! Yaṃ bhagavā sattamaṃ animittavihāriṃ puggalaṃ deseyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, moggallāna, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
PTS 4.79已對照

“目犍連,在此,比丘由於不作意一切相,成就並住於無相心定。那些天這樣知道他:‘這位具壽由於不作意一切相,成就並住於無相心定。但願這位具壽受用隨順的坐臥處、親近善友、使諸根平衡,就在現法中自己以證智證知、成就並住於那無上的梵行終點——善男子們正是為此而正確地從家出家、成為無家者的。’目犍連,那些天就是這樣有智:‘於有餘依者[知其]為有餘依,於無餘依者[知其]為無餘依。’”第三[經]。

‘‘Idha, moggallāna, bhikkhu sabbanimittānaṃ amanasikārā animittaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati. Tamenaṃ te devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā sabbanimittānaṃ amanasikārā animittaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati. Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. Evaṃ kho, moggallāna, tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti. Tatiyaṃ.
已對照

四、師子將軍經

4. Sīhasenāpatisuttaṃ
57已對照

五十七、如是我聞——一時,世尊住在毘舍離大林重閣講堂。那時,師子將軍(Sīha senāpati)來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的師子將軍對世尊這樣說:“尊者,能否施設現見的布施果呢?”

57. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho sīho senāpati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sīho senāpati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sakkā nu kho, bhante, sandiṭṭhikaṃ dānaphalaṃ paññāpetu’’nti?
緬 2.457已對照

“那麼,師子,我就此反問你,你覺得怎樣妥當,就那樣回答。師子,你認為怎樣?在此有兩個人——一人無信、慳吝、慳嗇、好誹謗,一人有信、是布施主、樂於一再布施。師子,你認為怎樣?諸阿羅漢憐憫時,會先憐憫哪一個:‘是那無信、慳吝、慳嗇、好誹謗的人,還是那有信、是布施主、樂於一再布施的人’呢?”

‘‘Tena hi, sīha, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, sīha, idha dve purisā – eko puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, eko puriso saddho dānapati anuppadānarato. Taṃ kiṃ maññasi, sīha, kaṃ nu kho [kiṃ nu kho (ka.)] arahanto paṭhamaṃ anukampantā anukampeyyuṃ – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti?
已對照

“尊者,那無信、慳吝、慳嗇、好誹謗的人,諸阿羅漢憐憫時,怎會先憐憫他呢!尊者,而那有信、是布施主、樂於一再布施的人,諸阿羅漢憐憫時,正會先憐憫他。”

‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ [kinti (ka.)] arahanto paṭhamaṃ anukampantā anukampissanti! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato taṃyeva arahanto paṭhamaṃ anukampantā anukampeyyuṃ’’.
PTS 4.80已對照

“師子,你認為怎樣?諸阿羅漢接近時,會先接近哪一個:‘是那無信、慳吝、慳嗇、好誹謗的人,還是那有信、是布施主、樂於一再布施的人’呢?”“尊者,那無信、慳吝、慳嗇、好誹謗的人,諸阿羅漢接近時,怎會先接近他呢!尊者,而那有信、是布施主、樂於一再布施的人,諸阿羅漢接近時,正會先接近他。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, kaṃ nu kho arahanto paṭhamaṃ upasaṅkamantā upasaṅkameyyuṃ – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ arahanto paṭhamaṃ upasaṅkamantā upasaṅkamissanti! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato taṃyeva arahanto paṭhamaṃ upasaṅkamantā upasaṅkameyyuṃ’’.
已對照

“師子,你認為怎樣?諸阿羅漢受[施]時,會先受誰的[施]:‘是那無信、慳吝、慳嗇、好誹謗的人,還是那有信、是布施主、樂於一再布施的人’呢?”“尊者,那無信、慳吝、慳嗇、好誹謗的人,諸阿羅漢受[施]時,怎會先受他的[施]呢!尊者,而那有信、是布施主、樂於一再布施的人,諸阿羅漢受[施]時,正會先受他的[施]。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, kassa nu kho arahanto paṭhamaṃ paṭiggaṇhantā paṭiggaṇheyyuṃ – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ tassa arahanto paṭhamaṃ paṭiggaṇhantā paṭiggaṇhissanti! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato tasseva arahanto paṭhamaṃ paṭiggaṇhantā paṭiggaṇheyyuṃ’’’.
已對照

“師子,你認為怎樣?諸阿羅漢說法時,會先為誰說法:‘是那無信、慳吝、慳嗇、好誹謗的人,還是那有信、是布施主、樂於一再布施的人’呢?”“尊者,那無信、慳吝、慳嗇、好誹謗的人,諸阿羅漢說法時,怎會先為他說法呢!尊者,而那有信、是布施主、樂於一再布施的人,諸阿羅漢說法時,正會先為他說法。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, kassa nu kho arahanto paṭhamaṃ dhammaṃ desentā deseyyuṃ – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ tassa arahanto paṭhamaṃ dhammaṃ desentā desessanti! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato tasseva arahanto paṭhamaṃ dhammaṃ desentā deseyyuṃ’’.
緬 2.458已對照

“師子,你認為怎樣?誰的善名聲會傳揚開來:‘是那無信、慳吝、慳嗇、好誹謗的人,還是那有信、是布施主、樂於一再布施的人’呢?”“尊者,那無信、慳吝、慳嗇、好誹謗的人,他的善名聲怎會傳揚開來呢!尊者,而那有信、是布施主、樂於一再布施的人,正是他的善名聲會傳揚開來。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, kassa nu kho kalyāṇo kittisaddo abbhuggaccheyya – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ tassa kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchissati! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato tasseva kalyāṇo kittisaddo abbhuggaccheyya’’.
PTS 4.81已對照

“師子,你認為怎樣?誰無論走近哪一眾會——或剎帝利眾、或婆羅門眾、或居士眾、或沙門眾——都會有自信地走近,神情不沮喪:‘是那無信、慳吝、慳嗇、好誹謗的人,還是那有信、是布施主、樂於一再布施的人’呢?”“尊者,那無信、慳吝、慳嗇、好誹謗的人,他無論走近哪一眾會——或剎帝利眾、或婆羅門眾、或居士眾、或沙門眾——怎會有自信地走近,神情不沮喪呢!尊者,而那有信、是布施主、樂於一再布施的人,他無論走近哪一眾會——或剎帝利眾、或婆羅門眾、或居士眾、或沙門眾——都會有自信地走近,神情不沮喪。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, ko nu kho yaṃyadeva parisaṃ upasaṅkameyya, yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ visārado upasaṅkameyya amaṅkubhūto – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kiṃ so yaṃyadeva parisaṃ upasaṅkamissati, yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ visārado upasaṅkamissati amaṅkubhūto! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato so yaṃyadeva parisaṃ upasaṅkameyya, yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ visārado upasaṅkameyya amaṅkubhūto’’.
已對照

“師子,你認為怎樣?誰身壞命終之後,會投生於善趣、天界:‘是那無信、慳吝、慳嗇、好誹謗的人,還是那有信、是布施主、樂於一再布施的人’呢?”“尊者,那無信、慳吝、慳嗇、好誹謗的人,他身壞命終之後,怎會投生於善趣、天界呢!尊者,而那有信、是布施主、樂於一再布施的人,他身壞命終之後,會投生於善趣、天界。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, ko nu kho kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kiṃ so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissati! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya’’.
PTS 4.82緬 2.459已對照

“尊者,世尊所說的這些現見的布施果,於此我並不是憑對世尊的信而領受[這一點];我也知道這些。尊者,我是布施者、布施主,諸阿羅漢憐憫時先憐憫我。尊者,我是布施者、布施主,諸阿羅漢接近時先接近我。尊者,我是布施者、布施主,諸阿羅漢受[施]時先受我的[施]。尊者,我是布施者、布施主,諸阿羅漢說法時先為我說法。尊者,我是布施者、布施主,我的善名聲已傳揚開來:‘師子將軍是布施者、作[福]者、僧團的侍奉者。’尊者,我是布施者、布施主,無論走近哪一眾會——或剎帝利眾……乃至……或沙門眾——都有自信地走近,神情不沮喪。尊者,世尊所說的這些現見的布施果,於此我並不是憑對世尊的信而領受[這一點];我也知道這些。但是,尊者,世尊對我這樣說:‘師子,布施者、布施主身壞命終之後,投生於善趣、天界’——這一點我不知道;而於此,我是憑對世尊的信而領受[這一點]。”“正是這樣,師子;正是這樣,師子!師子,布施者、布施主身壞命終之後,投生於善趣、天界。”第四[經]。

‘‘Yānimāni, bhante, bhagavatā sandiṭṭhikāni dānaphalāni akkhātāni, nāhaṃ ettha bhagavato saddhāya gacchāmi. Ahampi etāni jānāmi. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, maṃ arahanto paṭhamaṃ anukampantā anukampanti. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, maṃ arahanto paṭhamaṃ upasaṅkamantā upasaṅkamanti. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, mayhaṃ arahanto paṭhamaṃ paṭiggaṇhantā paṭiggaṇhanti. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, mayhaṃ arahanto paṭhamaṃ dhammaṃ desentā desenti. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, mayhaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘sīho senāpati dāyako kārako saṅghupaṭṭhāko’ti. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati yaṃyadeva parisaṃ upasaṅkamāmi, yadi khattiyaparisaṃ…pe… yadi samaṇaparisaṃ visārado upasaṅkamāmi amaṅkubhūto. Yānimāni, bhante, bhagavatā sandiṭṭhikāni dānaphalāni akkhātāni, nāhaṃ ettha bhagavato saddhāya gacchāmi. Ahampi etāni jānāmi. Yañca kho maṃ, bhante, bhagavā evamāha – ‘dāyako, sīha, dānapati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjatī’ti. Etāhaṃ na jānāmi, ettha ca panāhaṃ, bhagavato saddhāya gacchāmī’’ti. ‘‘Evametaṃ, sīha; evametaṃ, sīha! Dāyako, sīha, dānapati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjatī’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、不須守護經

5. Arakkheyyasuttaṃ
58已對照

五十八、“諸比丘,如來有這四種不須守護[之事],並以三[事]無可指責。如來的哪四種不須守護[之事]呢?諸比丘,如來是身行清淨的,如來沒有身惡行——那是如來所須守護、[想]‘不要讓他人知道我這[事]’的。諸比丘,如來是語行清淨的,如來沒有語惡行——那是如來所須守護、[想]‘不要讓他人知道我這[事]’的。諸比丘,如來是意行清淨的,如來沒有意惡行——那是如來所須守護、[想]‘不要讓他人知道我這[事]’的。諸比丘,如來是活命清淨的,如來沒有邪命——那是如來所須守護、[想]‘不要讓他人知道我這[事]’的。這就是如來的四種不須守護[之事]。

58. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, tathāgatassa arakkheyyāni, tīhi ca anupavajjo. Katamāni cattāri tathāgatassa arakkheyyāni? Parisuddhakāyasamācāro, bhikkhave, tathāgato; natthi tathāgatassa kāyaduccaritaṃ yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhavacīsamācāro, bhikkhave, tathāgato; natthi tathāgatassa vacīduccaritaṃ yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhamanosamācāro, bhikkhave, tathāgato; natthi tathāgatassa manoduccaritaṃ yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhājīvo, bhikkhave, tathāgato; natthi tathāgatassa micchāājīvo yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Imāni cattāri tathāgatassa arakkheyyāni.
PTS 4.83緬 2.460已對照

“以哪三[事]無可指責呢?諸比丘,如來的法是善說的。於此,[能有]沙門、或婆羅門、或天、或魔、或梵天、或世間任何人如法地這樣詰責我——‘憑這一點,你的法並非善說’嗎?諸比丘,我看不到有這[樣的]因相。諸比丘,由於看不到這因相,我便得安穩、得無畏、得無所畏而住。

‘‘Katamehi tīhi anupavajjo? Svākkhātadhammo, bhikkhave, tathāgato. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessati – ‘itipi tvaṃ na svākkhātadhammo’ti. Nimittametaṃ, bhikkhave, na samanupassāmi. Etamahaṃ [etaṃpahaṃ (sī. syā.)], bhikkhave, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
已對照

“再者,諸比丘,我已為弟子們善施設了導至涅槃之道;依之行道,我的弟子們由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。於此,[能有]沙門、或婆羅門、或天、或魔、或梵天、或世間任何人如法地這樣詰責我——‘憑這一點,你並沒有為弟子們善施設導至涅槃之道;依之行道,你的弟子們由於諸漏的滅盡……乃至……成就並住’嗎?諸比丘,我看不到有這[樣的]因相。諸比丘,由於看不到這因相,我便得安穩、得無畏、得無所畏而住。

‘‘Supaññattā kho pana me, bhikkhave, sāvakānaṃ nibbānagāminī paṭipadā. Yathāpaṭipannā mama sāvakā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessati – ‘itipi te na supaññattā sāvakānaṃ nibbānagāminī paṭipadā. Yathāpaṭipannā tava sāvakā āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharantī’ti. Nimittametaṃ, bhikkhave, na samanupassāmi. Etamahaṃ, bhikkhave, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
PTS 4.84已對照

“再者,諸比丘,我有數百弟子眾,由於諸漏的滅盡……乃至……成就並住。於此,[能有]沙門、或婆羅門、或天、或魔、或梵天、或世間任何人如法地這樣詰責我——‘憑這一點,你並沒有數百弟子眾,由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住’嗎?諸比丘,我看不到有這[樣的]因相。諸比丘,由於看不到這因相,我便得安穩、得無畏、得無所畏而住。以這三[事]無可指責。

‘‘Anekasatā kho pana me, bhikkhave, sāvakaparisā āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharanti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessati – ‘itipi te na anekasatā sāvakaparisā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’ti. Nimittametaṃ, bhikkhave, na samanupassāmi. Etamahaṃ, bhikkhave, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi. Imehi tīhi anupavajjo.
已對照

“諸比丘,這就是如來的四種不須守護[之事],並以這三[事]無可指責。”第五[經]。

‘‘Imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāgatassa arakkheyyāni, imehi ca tīhi anupavajjo’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、金毗羅經

6. Kimilasuttaṃ
59緬 2.461已對照

五十九、如是我聞——一時,世尊住在金毗羅[城](Kimilā)的尼朱羅林(Niculavana)。那時,具壽金毗羅(Kimila)來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具壽金毗羅對世尊這樣說——“尊者,是什麼因、什麼緣,使得如來般涅槃後,正法不久住?”

“金毗羅,在此,如來般涅槃後,比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷對導師不恭敬、不順從而住,對法不恭敬、不順從而住,對僧不恭敬、不順從而住,對學不恭敬、不順從而住,對定不恭敬、不順從而住,對不放逸不恭敬、不順從而住,對親厚不恭敬、不順從而住。金毗羅,這是因,這是緣,使得如來般涅槃後,正法不久住。”

“尊者,又是什麼因、什麼緣,使得如來般涅槃後,正法久住?”“金毗羅,在此,如來般涅槃後,比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷對導師恭敬、順從而住,對法恭敬、順從而住,對僧恭敬、順從而住,對學恭敬、順從而住,對定恭敬、順從而住,對不放逸恭敬、順從而住,對親厚恭敬、順從而住。金毗羅,這是因,這是緣,使得如來般涅槃後,正法久住。”第六[經]。

59. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kimilāyaṃ viharati niculavane [veḷuvane (sī. syā. kaṃ. pī.) a. ni. 5.202; 7.40]. Atha kho āyasmā kimilo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kimilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī’’ti?
‘‘Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari agāravā viharanti appatissā, dhamme agāravā viharanti appatissā, saṅghe agāravā viharanti appatissā, sikkhāya agāravā viharanti appatissā, samādhismiṃ agāravā viharanti appatissā, appamāde agāravā viharanti appatissā, paṭisanthāre agāravā viharanti appatissā. Ayaṃ kho, kimila, hetu ayaṃ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī’’ti.
‘‘Ko pana, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti? ‘‘Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari sagāravā viharanti sappatissā, dhamme sagāravā viharanti sappatissā, saṅghe sagāravā viharanti sappatissā, sikkhāya sagāravā viharanti sappatissā, samādhismiṃ sagāravā viharanti sappatissā, appamāde sagāravā viharanti sappatissā, paṭisanthāre sagāravā viharanti sappatissā. Ayaṃ kho, kimila, hetu ayaṃ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、七法經

7. Sattadhammasuttaṃ
60PTS 4.85已對照

六十、“諸比丘,具足七種法的比丘,不久便會由於諸漏的滅盡……乃至……證知,成就並住。具足哪七種[法]呢?諸比丘,在此,比丘是有信者,是具戒者,是多聞者,是宴默獨處者,是發起精進者,是具念者,是有慧者。諸比丘,具足這七種法的比丘,不久便會由於諸漏的滅盡……乃至……證知,成就並住。”第七[經]。

60. ‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja vihareyya. Katamehi sattahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu saddho hoti, sīlavā hoti, bahussuto hoti, paṭisallīno hoti, āraddhavīriyo hoti, satimā hoti, paññavā hoti. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja vihareyyā’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、打盹經

8. Pacalāyamānasuttaṃ
61緬 2.462已對照

六十一、如是我聞——一時,世尊住在跋伽(Bhaggā)[國]中,鱷魚山(Susumāragira)貝薩迦羅林(Bhesakaḷāvana)的鹿野苑(Migadāya)。那時,具壽大目犍連在摩揭陀[國]的迦羅婆羅子村(Kallavāḷaputtagāma)坐著打盹。世尊以清淨、超人的天眼,看見具壽大目犍連在摩揭陀[國]的迦羅婆羅子村坐著打盹。看見之後,世尊猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣,從跋伽[國]中鱷魚山貝薩迦羅林的鹿野苑隱沒,在摩揭陀[國]的迦羅婆羅子村具壽大目犍連的面前出現。世尊坐在所敷設的座位上。坐下之後,世尊對具壽大目犍連這樣說——

61. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye. Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno magadhesu kallavāḷaputtagāme [kallavālamuttagāme (syā.)] pacalāyamāno nisinno hoti. Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ magadhesu kallavāḷaputtagāme pacalāyamānaṃ nisinnaṃ. Disvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – bhaggesu susumāragire bhesakaḷāvane migadāye antarahito magadhesu kallavāḷaputtagāme āyasmato mahāmoggallānassa sammukhe pāturahosi. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca –
PTS 4.86已對照

“目犍連,你在打盹嗎?目犍連,你在打盹嗎?”“是的,尊者。”“那麼,目犍連,你住於怎樣的想時睡眠降臨,你就不要作意那個想,不要多作那個想。目犍連,這是有可能的:你這樣住時,那睡眠會被舍斷。”

‘‘Pacalāyasi no tvaṃ, moggallāna, pacalāyasi no tvaṃ, moggallānā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Tasmātiha, moggallāna, yathāsaññissa te viharato taṃ middhaṃ okkamati, taṃ saññaṃ mā manasākāsi [mā manasikāsi (sī.), manasi kareyyāsi (syā.), manasākāsi (ka.)], taṃ saññaṃ mā bahulamakāsi [taṃ saññaṃ bahulaṃ kareyyāsi (syā.), taṃ saññaṃ bahulamakāsi (ka.)]. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, moggallāna, vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha’’.
已對照

“若你這樣住時那睡眠未被舍斷,那麼,目犍連,你應依所聞、依所受持,以心對法隨尋、隨伺,以意隨觀察。這是有可能的:你這樣住時,那睡眠會被舍斷。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakkeyyāsi anuvicāreyyāsi, manasā anupekkheyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.
已對照

“若你這樣住時那睡眠未被舍斷,那麼,目犍連,你應依所聞、依所受持,對法廣作誦習。這是有可能的:你這樣住時,那睡眠會被舍斷。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ kareyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.
已對照

“若你這樣住時那睡眠未被舍斷,那麼,目犍連,你應拉扯兩耳,以手按摩肢體。這是有可能的:你這樣住時,那睡眠會被舍斷。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, ubho kaṇṇasotāni āviñcheyyāsi [āviñjeyyāsi (sī. syā.)], pāṇinā gattāni anumajjeyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.
緬 2.463已對照

“若你這樣住時那睡眠未被舍斷,那麼,目犍連,你應從座起,以水擦拭雙眼之後,環視諸方,仰望諸星宿、諸星辰。這是有可能的:你這樣住時,那睡眠會被舍斷。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, uṭṭhāyāsanā udakena akkhīni anumajjitvā [paniñjitvā (ka.)] disā anuvilokeyyāsi, nakkhattāni tārakarūpāni ullokeyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.
已對照

“若你這樣住時那睡眠未被舍斷,那麼,目犍連,你應作意光明想,決意晝想:如晝,夜亦如是;如夜,晝亦如是。你就這樣以開顯而不被覆蓋的心,修習有光明的心。這是有可能的:你這樣住時,那睡眠會被舍斷。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, ālokasaññaṃ manasi kareyyāsi, divāsaññaṃ adhiṭṭhaheyyāsi – yathā divā tathā rattiṃ yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena [vivaṭṭena (syā.), middhavigatena (ka.)] cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.
PTS 4.87已對照

“若你這樣住時那睡眠未被舍斷,那麼,目犍連,你應前後想著而決意經行,諸根內收,意不外散。這是有可能的:你這樣住時,那睡眠會被舍斷。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, pacchāpuresaññī [pacchāpure tathāsaññī (katthaci)] caṅkamaṃ adhiṭṭhaheyyāsi antogatehi indriyehi abahigatena mānasena. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.
已對照

“若你這樣住時那睡眠未被舍斷,那麼,目犍連,你應以右脅作獅子臥,足足相疊,具念、正知,作意起身之想。目犍連,你醒來之後,應迅速起身:‘我將不耽於臥樂、倚樂、睡眠樂而住。’目犍連,你應當這樣修學。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeyyāsi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Paṭibuddhena ca [paṭibuddheneva (syā.)] te, moggallāna, khippaññeva paccuṭṭhātabbaṃ – ‘na seyyasukhaṃ na passasukhaṃ na middhasukhaṃ anuyutto viharissāmī’ti. Evañhi te, moggallāna, sikkhitabbaṃ.
已對照

“因此,目犍連,你應當這樣修學:‘我不揚起傲慢之鼻而往訪諸家。’目犍連,你應當這樣修學。目犍連,若比丘揚起傲慢之鼻而往訪諸家,目犍連,因為諸家中有應作、應辦之事,由於那些[事],人們不理會來到的比丘,此時比丘便這樣想:‘如今究竟是誰在這一家中離間了我?如今這些人對我已顯出冷淡之相。’如是,他由於不得[利養]而[生]沮喪;沮喪者[生]掉舉;掉舉者[生]不律儀;不律儀者,心遠離定。

‘‘Tasmātiha, moggallāna, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na uccāsoṇḍaṃ paggahetvā kulāni upasaṅkamissāmī’ti. Evañhi te, moggallāna, sikkhitabbaṃ. Sace, moggallāna, bhikkhu uccāsoṇḍaṃ paggahetvā kulāni upasaṅkamati, santi hi, moggallāna, kulesu kiccakaraṇīyāni. Yehi manussā āgataṃ bhikkhuṃ na manasi karonti, tatra bhikkhussa evaṃ hoti – ‘kosu nāma idāni maṃ imasmiṃ kule paribhindi, virattarūpā dānime mayi manussā’ti. Itissa alābhena maṅkubhāvo, maṅkubhūtassa uddhaccaṃ, uddhatassa asaṃvaro, asaṃvutassa ārā cittaṃ samādhimhā.
PTS 4.88緬 2.464已對照

“因此,目犍連,你應當這樣修學:‘我將不講諍論。’目犍連,你應當這樣修學。目犍連,當有諍論時,多言可期待;當多言時,[生]掉舉;掉舉者[生]不律儀;不律儀者,心遠離定。目犍連,我不稱讚與一切[人]交往。目犍連,我也不是不稱讚與一切[人]交往。目犍連,我不稱讚與在家人、出家人交往。而凡是那些寂靜、無喧囂、離人風、隱於人、宜於宴默的坐臥處,我稱讚與那樣的坐臥處交往。”

‘‘Tasmātiha, moggallāna, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na viggāhikakathaṃ kathessāmī’ti. Evañhi te, moggallāna, sikkhitabbaṃ. Viggāhikāya, moggallāna, kathāya sati kathābāhullaṃ pāṭikaṅkhaṃ, kathābāhulle sati uddhaccaṃ, uddhatassa asaṃvaro, asaṃvutassa ārā cittaṃ samādhimhā [nāhaṃ moggalāna sabbeheva samaggaṃ vaṇṇayāmi gahaṭṭhehi. pabbajitehi kho ahaṃ moggallāna samaggaṃ vaṇṇayāmi (ka.)]. Nāhaṃ, moggallāna, sabbeheva saṃsaggaṃ vaṇṇayāmi. Na panāhaṃ, moggallāna, sabbeheva saṃsaggaṃ na vaṇṇayāmi. Sagahaṭṭhapabbajitehi kho ahaṃ, moggallāna, saṃsaggaṃ na vaṇṇayāmi [nāhaṃ moggallāna sabbeheva samaggaṃ vaṇṇayāmi gahaṭṭhehi, pabbajitehi kho ahaṃ moggallāna samaggaṃ vaṇṇayāmi (ka.)]. Yāni ca kho tāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni [manussarāhaseyyakāni (sī. syā.)] paṭisallānasāruppāni tathārūpehi senāsanehi saṃsaggaṃ [samaggaṃ (ka.)] vaṇṇayāmī’’ti.
已對照

這樣說時,具壽大目犍連對世尊這樣說——“尊者,比丘要到什麼程度,才是簡略[而言]由渴愛滅盡而解脫者、究竟畢竟者、究竟安穩者、究竟梵行者、究竟終盡者、天與人中最上者呢?”

Evaṃ vutte āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bhante, bhikkhu saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussāna’’nti?
已對照

“目犍連,於此,比丘聽聞‘一切法不足以執著’。目犍連,比丘這樣聽聞了‘一切法不足以執著’,他便證知一切法;證知一切法之後遍知一切法;遍知一切法之後,凡所受的任何受——樂、或苦、或不苦不樂——他於那些受住於隨觀無常,住於隨觀離貪,住於隨觀滅,住於隨觀舍離。他於那些受住於隨觀無常、住於隨觀離貪、住於隨觀滅、住於隨觀舍離時,便不執取世間的任何東西;不執取則不戰慄;不戰慄便各自般涅槃——他了知:‘生已盡,梵行已立,應作已作,再無後有。’目犍連,比丘到這個程度,才是簡略[而言]由渴愛滅盡而解脫者、究竟畢竟者、究竟安穩者、究竟梵行者、究竟終盡者、天與人中最上者。”第八[經]。

‘‘Idha, moggallāna, bhikkhuno sutaṃ hoti – ‘sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā’ti; evañcetaṃ, moggallāna, bhikkhuno sutaṃ hoti – ‘sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā’ti. So sabbaṃ dhammaṃ abhijānāti, sabbaṃ dhammaṃ abhiññāya sabbaṃ dhammaṃ parijānāti. Sabbaṃ dhammaṃ pariññāya yaṃkiñci vedanaṃ vediyati sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā. So tāsu vedanāsu aniccānupassī viharati, virāgānupassī viharati, nirodhānupassī viharati, paṭinissaggānupassī viharati. So tāsu vedanāsu aniccānupassī viharanto virāgānupassī viharanto nirodhānupassī viharanto paṭinissaggānupassī viharanto na kiñci [na ca kiñci (sī. syā. ka.) ma. ni. 1.390 passitabbaṃ] loke upādiyati, anupādiyaṃ na paritassati, aparitassaṃ paccattaṃyeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ettāvatā kho, moggallāna, bhikkhu saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussāna’’nti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、慈經

9. Mettasuttaṃ
62PTS 4.89緬 2.465已對照

六十二、“諸比丘,不要畏懼諸福。諸比丘,這是樂的同義語,即:諸福。諸比丘,我證知:長時所作的諸福,[我]長時領受了[其]可喜、可愛、可意的異熟。我曾七年修習慈心。七年修習慈心之後,七個壞成劫中我不曾再來此世間。諸比丘,當世間壞滅時,我是往生光音天者;當世間形成時,我投生到空的梵宮。

62. [itivu. 22 itivuttakepi] ‘‘Mā, bhikkhave, puññānaṃ bhāyittha. Sukhassetaṃ, bhikkhave, adhivacanaṃ yadidaṃ puññāni [yadidaṃ puññanti (sī.), yadidaṃ puññāni (ka.)]. Abhijānāmi kho panāhaṃ [bhikkhave dīgharattaṃ iṭṭhaṃ (syā.), bhikkhave dīgharattaṃ puññānaṃ iṭṭhaṃ (?)], bhikkhave, dīgharattaṃ katānaṃ puññānaṃ dīgharattaṃ iṭṭhaṃ [bhikkhave dīgharattaṃ iṭṭhaṃ (syā.), bhikkhave dīgharattaṃ puññānaṃ iṭṭhaṃ (?)] kantaṃ manāpaṃ vipākaṃ paccanubhūtaṃ. Satta vassāni mettaṃ cittaṃ bhāvesiṃ. Satta vassāni mettaṃ cittaṃ bhāvetvā satta saṃvaṭṭavivaṭṭakappe nayimaṃ lokaṃ punāgamāsiṃ. Saṃvaṭṭamāne sudāhaṃ [saṃvaṭṭamānassudāhaṃ (ka.)], bhikkhave, loke ābhassarūpago homi, vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjāmi.
已對照

“諸比丘,在那裡,我是梵天、大梵天、征服者、不被征服者、全見者、自在者。諸比丘,我又曾三十六次是諸天之主帝釋;曾數百次是國王,是轉輪王,是如法的法王,領有四方,得勝利,達成國土安定,具足七寶。諸比丘,那時的我擁有這七寶,即:輪寶、象寶、馬寶、摩尼寶、女寶、居士寶,將軍寶為第七。諸比丘,我又有一千多個兒子,都是勇健者,具英雄之姿,能摧破敵軍。那[時的我]不以刀杖,而以法征服這片以海洋為邊際的大地後安住。”

‘‘Tatra sudaṃ, bhikkhave, brahmā homi mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī. Chattiṃsakkhattuṃ kho panāhaṃ, bhikkhave, sakko ahosiṃ devānamindo; anekasatakkhattuṃ rājā ahosiṃ cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, imāni satta ratanāni ahesuṃ, seyyathidaṃ – cakkaratanaṃ, hatthiratanaṃ, assaratanaṃ, maṇiratanaṃ, itthiratanaṃ, gahapatiratanaṃ, pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho pana me, bhikkhave, puttā ahesuṃ sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasi’’nti [ajjhāvasanti (syā.) ajjhāvasati (sī. ka.)].
已對照

“求樂者們,你們看諸福、諸善[業]的異熟:

‘‘Passa puññānaṃ vipākaṃ, kusalānaṃ sukhesino [sukhesinaṃ (sī.)];
已對照

諸比丘,修習慈心七年之後,

Mettaṃ cittaṃ vibhāvetvā, satta vassāni bhikkhavo [bhikkhave (ka.)];
PTS 4.90已對照

七個壞成劫中,我不曾再來此世間。

Sattasaṃvaṭṭavivaṭṭakappe, nayimaṃ lokaṃ punāgamiṃ [punāgamaṃ (syā.)].
已對照

“當世間壞滅時,我是往生光音天者;

‘‘Saṃvaṭṭamāne lokamhi, homi ābhassarūpago;
已對照

當世間形成時,我是往生空梵[宮]者。

Vivaṭṭamāne lokasmiṃ, suññabrahmūpago ahuṃ.
已對照

“那時我七次是大梵天、自在者;

‘‘Sattakkhattuṃ mahābrahmā, vasavattī tadā ahuṃ;
已對照

三十六次為天帝,治理天界的王權。

Chattiṃsakkhattuṃ devindo, devarajjamakārayiṃ.
緬 2.466已對照

“我曾是轉輪王,是閻浮洲之主;

‘‘Cakkavattī ahuṃ rājā, jambumaṇḍassa [jambudīpassa (sī.), jambusaṇḍassa (syā.)] issaro;
已對照

是已灌頂的剎帝利,是人類的統領。

Muddhāvasitto [muddhābhisitto (ka.)] khattiyo, manussādhipatī ahuṃ.
已對照

“不以杖、不以刀,我征服了這大地;

‘‘Adaṇḍena asatthena, vijeyya pathaviṃ imaṃ;
已對照

以不暴戾之業、以平等[之業]教導它。

Asāhasena kammena [dhammena (sī. syā.)], samena anusāsi taṃ.
已對照

“於這地圈中以法統治王國之後,

‘‘Dhammena rajjaṃ kāretvā, asmiṃ pathavimaṇḍale;
已對照

我生於大財、大受用的富裕家族。

Mahaddhane mahābhoge, aḍḍhe ajāyihaṃ kule.
已對照

“[那家族]具足一切欲樂與七寶;

‘‘Sabbakāmehi sampanne [sampuṇṇe (ka.)], ratanehi ca sattahi;
已對照

諸佛是世間的攝受者,這[事]由他們善說。

Buddhā saṅgāhakā loke, tehi etaṃ sudesitaṃ.
已對照

“這是[成就]偉大的因:我的地主之位不失壞;

‘‘Eso hetu mahantassa, pathabyo me na vipajjati [esa hetu mahantassa, puthabyo yena vuccati (sī. syā.)];
已對照

[他]財富與資具豐饒,成為具威勢的國王。

Pahūtavittūpakaraṇo, rājā hoti [homi (sī. syā.)] patāpavā.
已對照

“[他]具神力、有名聲,是閻浮洲之主;

‘‘Iddhimā yasavā hoti [homi (sī. syā.)], jambumaṇḍassa [jambusaṇḍassa (sī. syā.)] issaro;
已對照

聽了[這些],誰會不生淨信,即使是出身卑賤者?

Ko sutvā nappasīdeyya, api kaṇhābhijātiyo.
PTS 4.91已對照

“所以,愛自己者、希求偉大者,

‘‘Tasmā hi attakāmena [atthakāmena (syā. ka.)], mahattamabhikaṅkhatā;
已對照

應當尊重正法,憶念諸佛的教說。”第九[經]。

Saddhammo garukātabbo, saraṃ buddhānasāsana’’nti. navamaṃ;
已對照

十、妻經

10. Bhariyāsuttaṃ
63PTS 4.92緬 2.467已對照

六十三、那時,世尊在上午穿好[下衣],取了缽與衣,來到給孤獨居士的住處;到了之後,坐在所敷設的座位上。那時,在給孤獨居士的住處中,人們高聲、大聲[喧嚷]。那時,給孤獨居士來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的給孤獨居士這樣說——

“居士,你住處中的人們為什麼高聲、大聲[喧嚷]?我想,就像漁夫們在搶魚。”“尊者,這是兒媳須闍多(Sujātā),是從富裕之家娶來的。她不理會婆婆,不理會公公,不理會丈夫,對世尊也不恭敬、不尊重、不敬重、不供養。”

於是,世尊召喚兒媳須闍多:“來,須闍多。”“是的,尊者。”兒媳須闍多應諾世尊之後,來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的兒媳須闍多這樣說——

“須闍多,男子有這七種妻。哪七種[妻]呢?如殺者之妻、如盜賊之妻、如主人之妻、如母之妻、如姊妹之妻、如友之妻、如婢之妻。須闍多,這就是男子的七種妻。你是她們之中的哪一種?”“尊者,我不能詳細了知世尊這簡略所說之義。尊者,願世尊這樣為我說法,使我能詳細了知世尊這簡略所說之義。”“那麼,須闍多,你要諦聽,好好作意,我要說了。”“是的,尊者。”兒媳須闍多應諾世尊。世尊這樣說——

“心懷瞋惡、不憐憫[丈夫的]利益,

染著於他人,輕視丈夫;

熱衷於殺害以財[將她]買來者,

凡是這樣的男子之妻,

她被稱為‘殺者妻’。

“妻子的丈夫所獲得的財物,

[是他]致力於技藝、商賈與耕作[而得];

即使是少許,她也想從他那裡竊取,

凡是這樣的男子之妻,

她被稱為‘盜賊妻’。

“不欲作事、懈怠、大食,

粗惡、兇暴、說惡語;

她壓制勤奮的[丈夫]而行事,

凡是這樣的男子之妻,

她被稱為‘主人妻’。

“凡是常時憐憫[丈夫]利益者,

如母[護]子般守護丈夫;

並守護他所積聚的財物,

凡是這樣的男子之妻,

她被稱為‘母妻’。

“猶如妹妹[之於]姐姐,

她對自己的丈夫懷有恭敬;

心有慚,隨順丈夫的意願,

凡是這樣的男子之妻,她被稱為‘姊妹妻’。

“凡在此見到丈夫而歡喜,

如友[見]久別歸來的友伴;

出身良家、具戒、奉夫如天,

凡是這樣的男子之妻,

她被稱為‘友妻’。

“不發怒而平靜,[即使]受殺害與杖打的威嚇,

心無瞋惡,忍受丈夫;

無忿,隨順丈夫的意願,

凡是這樣的男子之妻,

她被稱為‘婢妻’。

“凡在此被稱為‘殺者’之妻,

及被稱為‘盜賊’與‘主人’者;

[她們]惡戒、粗惡、不恭敬,

身壞之後,她們趣向地獄。

“凡在此[被稱為]‘母’、‘姊妹’與‘友’,

及被稱為‘婢妻’者;

由於住立於戒,長夜自制,

身壞之後,她們趣向善趣。”

“須闍多,這就是男子的七種妻。你是她們之中的哪一種?”“尊者,從今日起,願世尊憶持我為丈夫的如婢之妻。”第十[經]。

63. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Tena kho pana samayena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesane manussā uccāsaddā mahāsaddā honti. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
‘‘Kiṃ nu te, gahapati, nivesane manussā uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? ‘‘Ayaṃ, bhante, sujātā gharasuṇhā aḍḍhakulā ānītā. Sā neva sassuṃ ādiyati, na sasuraṃ ādiyati, na sāmikaṃ ādiyati, bhagavantampi na sakkaroti na garuṃ karoti na māneti na pūjetī’’ti.
Atha kho bhagavā sujātaṃ gharasuṇhaṃ āmantesi – ‘‘ehi, sujāte’’ti! ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho sujātā gharasuṇhā bhagavato paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sujātaṃ gharasuṇhaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘Satta kho imā, sujāte, purisassa bhariyāyo. Katamā satta? Vadhakasamā, corīsamā, ayyasamā, mātāsamā, bhaginīsamā, sakhīsamā, dāsīsamā. Imā kho, sujāte, satta purisassa bhariyāyo. Tāsaṃ tvaṃ katamā’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ [nāhaṃ (syā.)], bhante, imassa bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi. Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṃ desetu yathāhaṃ imassa bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ jāneyya’’nti. ‘‘Tena hi, sujāte, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho sujātā gharasuṇhā bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
‘‘Paduṭṭhacittā ahitānukampinī,
Aññesu rattā atimaññate patiṃ;
Dhanena kītassa vadhāya ussukā,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;
‘Vadhā ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
‘‘Yaṃ itthiyā vindati sāmiko dhanaṃ,
Sippaṃ vaṇijjañca kasiṃ adhiṭṭhahaṃ;
Appampi tassa apahātumicchati,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;
‘Corī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
‘‘Akammakāmā alasā mahagghasā,
Pharusā ca caṇḍī duruttavādinī;
Uṭṭhāyakānaṃ abhibhuyya vattati,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;
‘Ayyā ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
‘‘Yā sabbadā hoti hitānukampinī,
Mātāva puttaṃ anurakkhate patiṃ;
Tato dhanaṃ sambhatamassa rakkhati,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;
‘Mātā ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
‘‘Yathāpi jeṭṭhā bhaginī kaniṭṭhakā [kaṇiṭṭhā (sī.), kaniṭṭhā (syā.)],
Sagāravā hoti sakamhi sāmike;
Hirīmanā bhattuvasānuvattinī,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;‘Bhaginī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
‘‘Yācīdha disvāna patiṃ pamodati,
Sakhī sakhāraṃva cirassamāgataṃ;
Koleyyakā sīlavatī patibbatā,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;
‘Sakhī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
‘‘Akkuddhasantā vadhadaṇḍatajjitā,
Aduṭṭhacittā patino titikkhati;
Akkodhanā bhattuvasānuvattinī,
Yā evarūpā purisassa bhariyā;
‘Dāsī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.
‘‘Yācīdha bhariyā vadhakāti vuccati,
‘Corī ca ayyā’ti ca yā pavuccati;
Dussīlarūpā pharusā anādarā,
Kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti tā.
‘‘Yācīdha mātā bhaginī sakhīti ca,
‘Dāsī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati;
Sīle ṭhitattā cirarattasaṃvutā,
Kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti tā’’ti.
‘‘Imā kho, sujāte, satta purisassa bhariyāyo. Tāsaṃ tvaṃ katamā’’ti? ‘‘Ajjatagge maṃ, bhante, bhagavā dāsīsamaṃ sāmikassa bhariyaṃ dhāretū’’ti. Dasamaṃ.
已對照

十一、忿怒者經

11. Kodhanasuttaṃ
64已對照

六十四、“諸比丘,有這七種為敵人所喜的、為敵人所成辦的法,降臨於忿怒的女人或男人。哪七種[法]呢?諸比丘,在此,敵人對敵人這樣希望:‘啊,願這人容色醜陋!’這是什麼緣故呢?諸比丘,敵人不歡喜敵人的容色美好。諸比丘,這忿怒的人為忿所征服、為忿所隨逐,雖然他善沐浴、善塗香,鬚髮修整,身著白衣,然而他為忿所征服,仍是容色醜陋的。諸比丘,這是第一種為敵人所喜的、為敵人所成辦的法,降臨於忿怒的女人或男人。

64. ‘‘Sattime, bhikkhave, dhammā sapattakantā sapattakaraṇā kodhanaṃ āgacchanti itthiṃ vā purisaṃ vā. Katame satta? Idha, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ dubbaṇṇo assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa vaṇṇavatāya nandati. Kodhanoyaṃ [kodhanāyaṃ (ka.)], bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto, kiñcāpi so hoti sunhāto suvilitto kappitakesamassu odātavatthavasano [odātavasano (ka.)]; atha kho so dubbaṇṇova hoti kodhābhibhūto. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.
已對照

“再者,諸比丘,敵人對敵人這樣希望:‘啊,願這人臥而受苦!’這是什麼緣故呢?諸比丘,敵人不歡喜敵人臥得安樂。諸比丘,這忿怒的人為忿所征服、為忿所隨逐,雖然他臥於床上——[床]鋪以長毛毯,鋪以繡花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊勝敷具,上有華蓋,兩端有紅枕——然而他為忿所征服,仍是臥而受苦。諸比丘,這是第二種為敵人所喜的、為敵人所成辦的法,降臨於忿怒的女人或男人。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ dukkhaṃ sayeyyā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa sukhaseyyāya nandati. Kodhanoyaṃ, bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto, kiñcāpi so pallaṅke seti gonakatthate paṭalikatthate kadalimigapavarapaccattharaṇe sauttaracchade ubhatolohitakūpadhāne; atha kho so dukkhaññeva seti kodhābhibhūto. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.
PTS 4.95緬 2.470已對照

“再者,諸比丘,敵人對敵人這樣希望:‘啊,願這人不得多利!’這是什麼緣故呢?諸比丘,敵人不歡喜敵人得多利。諸比丘,這忿怒的人為忿所征服、為忿所隨逐,取了無益,卻認為‘我取得了利益’;取了利益,卻認為‘我取得了無益’。被他所取的這些彼此相違的法,給這為忿所征服者長夜帶來不利與苦。諸比丘,這是第三種為敵人所喜的、為敵人所成辦的法,降臨於忿怒的女人或男人。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ na pacurattho assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa pacuratthatāya nandati. Kodhanoyaṃ, bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto, anatthampi gahetvā ‘attho me gahito’ti maññati, atthampi gahetvā ‘anattho me gahito’ti maññati. Tassime dhammā aññamaññaṃ vipaccanīkā gahitā dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya saṃvattanti kodhābhibhūtassa. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.
已對照

“再者,諸比丘,敵人對敵人這樣希望:‘啊,願這人沒有財富!’這是什麼緣故呢?諸比丘,敵人不歡喜敵人有財富。諸比丘,對這為忿所征服、為忿所隨逐的忿怒的人,他那些以奮起與精進所獲得的、以臂力積聚的、以汗水掙得的、合乎法的、如法所得的財物,因他為忿所征服,國王們也把它們收入王庫。諸比丘,這是第四種為敵人所喜的、為敵人所成辦的法,降臨於忿怒的女人或男人。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ na bhogavā assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa bhogavatāya nandati. Kodhanassa, bhikkhave, purisapuggalassa kodhābhibhūtassa kodhaparetassa, yepissa te honti bhogā uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā sedāvakkhittā dhammikā dhammaladdhā, tepi rājāno rājakosaṃ pavesenti kodhābhibhūtassa. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.
已對照

“再者,諸比丘,敵人對敵人這樣希望:‘啊,願這人沒有名聲!’這是什麼緣故呢?諸比丘,敵人不歡喜敵人有名聲。諸比丘,這忿怒的人為忿所征服、為忿所隨逐,他那以不放逸所獲得的名聲,他為忿所征服,也從那[名聲]上失落。諸比丘,這是第五種為敵人所喜的、為敵人所成辦的法,降臨於忿怒的女人或男人。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ na yasavā assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa yasavatāya nandati. Kodhanoyaṃ, bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto, yopissa so hoti yaso appamādādhigato, tamhāpi dhaṃsati kodhābhibhūto. Ayaṃ, bhikkhave, pañcamo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.
已對照

“再者,諸比丘,敵人對敵人這樣希望:‘啊,願這人沒有朋友!’這是什麼緣故呢?諸比丘,敵人不歡喜敵人有朋友。諸比丘,對這為忿所征服、為忿所隨逐的忿怒的人,他那些朋友同僚、親族血親,也因他為忿所征服,遠遠地迴避他。諸比丘,這是第六種為敵人所喜的、為敵人所成辦的法,降臨於忿怒的女人或男人。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ na mittavā assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa mittavatāya nandati. Kodhanaṃ, bhikkhave, purisapuggalaṃ kodhābhibhūtaṃ kodhaparetaṃ, yepissa te honti mittāmaccā ñātisālohitā, tepi ārakā parivajjanti kodhābhibhūtaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, chaṭṭho dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.
PTS 4.96緬 2.471已對照

“再者,諸比丘,敵人對敵人這樣希望:‘啊,願這人身壞命終之後,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄!’這是什麼緣故呢?諸比丘,敵人不歡喜敵人往生善趣。諸比丘,這忿怒的人為忿所征服、為忿所隨逐,以身行惡行,以語行惡行,以意行惡行。他以身行惡行之後,以語……乃至……身壞命終之後,為忿所征服,投生於苦界、惡趣、墮處、地獄。諸比丘,這是第七種為敵人所喜的、為敵人所成辦的法,降臨於忿怒的女人或男人。諸比丘,這就是七種為敵人所喜的、為敵人所成辦的法,降臨於忿怒的女人或男人。”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyyā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa sugatigamane nandati. Kodhanoyaṃ, bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya…pe… kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati kodhābhibhūto. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā. Ime kho, bhikkhave, satta dhammā sapattakantā sapattakaraṇā kodhanaṃ āgacchanti itthiṃ vā purisaṃ vā’’ti.
已對照

“忿怒者容色醜陋,並且他臥而受苦;

‘‘Kodhano dubbaṇṇo hoti, atho dukkhampi seti so;
已對照

再者,他取了利益,卻認作無益。

Atho atthaṃ gahetvāna, anatthaṃ adhipajjati [adhigacchati (sī.), paṭipajjati (syā.)].
已對照

“於是,以身、以語造作殺害之後,忿怒者——

‘‘Tato kāyena vācāya, vadhaṃ katvāna kodhano;
已對照

為忿所征服的人,招致財物的損失。

Kodhābhibhūto puriso, dhanajāniṃ nigacchati.
已對照

“為忿怒之醉所迷醉者,招致無名譽;

‘‘Kodhasammadasammatto, āyasakyaṃ [āyasakkhaṃ (syā.)] nigacchati;
已對照

親族、朋友與知交,都回避忿怒者。

Ñātimittā suhajjā ca, parivajjanti kodhanaṃ.
已對照

“忿怒生非利,忿怒擾亂心;

[itivu. 88 itivuttakepi] ‘‘Anatthajanano kodho, kodho cittappakopano;
已對照

怖畏由內而生,人卻不覺知它。

Bhayamantarato jātaṃ, taṃ jano nāvabujjhati.
已對照

“忿怒者不知義利,忿怒者不見法;

‘‘Kuddho atthaṃ na jānāti, kuddho dhammaṃ na passati;
已對照

當忿怒制伏人時,那時便是[如]盲之暗。

Andhatamaṃ tadā hoti, yaṃ kodho sahate naraṃ.
PTS 4.97已對照

“忿怒者所破壞的,難作[的事]也如易作;

‘‘Yaṃ kuddho uparodheti, sukaraṃ viya dukkaraṃ;
已對照

後來,當忿怒已消失時,他如被火燒般熱惱。

Pacchā so vigate kodhe, aggidaḍḍhova tappati.
已對照

“他顯出失色[之相],如火現出煙;

‘‘Dummaṅkuyaṃ padasseti [sadasseti (sī.), paṭhamaṃ dasseti (syā.)], dhūmaṃ dhūmīva pāvako;
已對照

當忿怒生起時,人們由之而發怒。

Yato patāyati kodho, yena kujjhanti mānavā.
已對照

“他沒有慚,沒有愧,言語也不受敬重;

‘‘Nāssa hirī na ottappaṃ [na assa hirī ottappañca (ka.)], na vāco hoti gāravo;
已對照

對為忿所征服者,沒有任何洲渚[可依]。

Kodhena abhibhūtassa, na dīpaṃ hoti kiñcanaṃ.
已對照

“那些令人熱惱的業,是遠離於諸法的;

‘‘Tapanīyāni kammāni, yāni dhammehi ārakā;
已對照

我將宣說它們,你們如實地聽吧。

Tāni ārocayissāmi, taṃ suṇātha yathā tathaṃ.
已對照

“忿怒者殺父,忿怒者殺自己的母親;

‘‘Kuddho hi pitaraṃ hanti, hanti kuddho samātaraṃ;
已對照

忿怒者殺婆羅門,忿怒者殺凡夫。

Kuddho hi brāhmaṇaṃ hanti, hanti kuddho puthujjanaṃ.
緬 2.472已對照

“由那位母親養育,人[得以]看見這世間;

‘‘Yāya mātu bhato poso, imaṃ lokaṃ avekkhati;
已對照

那位雖是施予生命者,忿怒的凡夫也殺害她。

Tampi pāṇadadiṃ santiṃ, hanti kuddho puthujjano.
已對照

“眾生都以自己為比照,自己確是最可愛的;

‘‘Attūpamā hi te sattā, attā hi paramo [paramaṃ (sī. syā.)] piyo;
已對照

忿怒者以種種[方式]殺害自己,迷亂於種種[所緣]。

Hanti kuddho puthuttānaṃ, nānārūpesu mucchito.
已對照

“[他們]以刀自殺,迷亂者服毒;

‘‘Asinā hanti attānaṃ, visaṃ khādanti mucchitā;
已對照

以繩自縊而死,或[墜]于山澗中。

Rajjuyā bajjha mīyanti, pabbatāmapi kandare.
PTS 4.98已對照

“造作毀滅增長的諸業與自害之業,

‘‘Bhūnahaccāni [bhūtahaccāni (sī. syā.)] kammāni, attamāraṇiyāni ca;
已對照

[他們]卻不覺知:敗亡由忿怒而生。

Karontā nāvabujjhanti [karonto nāvabujjhati (ka.)], kodhajāto parābhavo.
已對照

“如是,這以忿怒為形相的,是潛藏於[心]窟的死亡之索;

‘‘Itāyaṃ kodharūpena, maccupāso guhāsayo;
已對照

應以調御將它斷除——以慧、精進、正見。

Taṃ damena samucchinde, paññāvīriyena diṭṭhiyā.
已對照

“如智者斷除這不善,

‘‘Yathā metaṃ [ekametaṃ (syā.), ekametaṃ (sī.)] akusalaṃ, samucchindetha paṇḍito;
已對照

同樣也應於諸法修學:‘願我們不成為失色者。’

Tatheva dhamme sikkhetha, mā no dummaṅkuyaṃ ahu.
已對照

“離忿、無惱,離貪、不汲汲營求,

‘‘Vītakodhā anāyāsā, vītalobhā anussukā [anissukā (sī. syā.) tadaṭṭhakathāsu pana ‘‘anussukā’’ tveva dissati];
已對照

已調御者摧滅忿怒之後,無漏而般涅槃。”第十一[經]。

Dantā kodhaṃ pahantvāna, parinibbanti anāsavā’’ti [parinibbissathanāsavāti (syā.), parinibbiṃsu anāsavāti (ka.)]. ekādasamaṃ;
已對照

無記品第六。

Abyākatavaggo chaṭṭho.
已對照

其攝頌——

無記、人之趣,帝須、師子、不須守護;

金毗羅、七法、打盹,慈、妻、忿怒為十一。

Tassuddānaṃ –
Abyākato purisagati, tissa sīha arakkhiyaṃ;
Kimilaṃ satta pacalā, mettā bhariyā kodhekādasāti.