快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 四集·優樓頻螺品 Uruvelavaggo

本經目錄三、優樓頻螺品一、第一優樓頻螺經二、第二優樓頻螺經三、世間經四、迦羅迦園經五、梵行經六、詭詐者經七、知足經八、聖種經九、法句經十、遊方者經優樓頻螺品第三。

已對照

三、優樓頻螺品

3. Uruvelavaggo
已對照

一、第一優樓頻螺經

1. Paṭhamauruvelasuttaṃ
21PTS 2.20已對照

二十一、如是我聞——一時,世尊住在舍衛城祇樹林給孤獨園。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

21. Evaṃ me sutaṃ [saṃ. ni. 1.173 āgataṃ] – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
緬 1.328已對照

“諸比丘,有一次,我住在優樓頻螺尼連禪河岸邊的牧羊人尼拘陀樹下,初現正覺。諸比丘,那時,我獨處靜坐時,心中生起了這樣的思慮:‘無恭敬、無順從而住是苦的。我該恭敬、尊重、依止哪一位沙門或婆羅門而住呢?’

‘‘Ekamidāhaṃ, bhikkhave, samayaṃ uruvelāyaṃ viharāmi najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘dukkhaṃ kho agāravo viharati appatisso. Kiṃ nu kho ahaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā [garukatvā (sī. pī.)] upanissāya vihareyya’’’nti?
已對照

“諸比丘,那時,我這樣想:‘為了圓滿尚未圓滿的戒蘊,我才會恭敬、尊重、依止別的沙門或婆羅門而住。然而我不見於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,有比我自己更具足戒的別的沙門或婆羅門,可讓我恭敬、尊重、依止他而住。

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – aparipūrassa kho ahaṃ sīlakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā sīlasampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.
已對照

“‘為了圓滿尚未圓滿的定蘊,我才會恭敬、尊重、依止別的沙門或婆羅門而住。然而我不見於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,有比我自己更具足定的別的沙門或婆羅門,可讓我恭敬、尊重、依止他而住。

‘‘Aparipūrassa kho ahaṃ samādhikkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā samādhisampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.
已對照

“‘為了圓滿尚未圓滿的慧蘊,我才會恭敬、尊重、依止別的沙門或婆羅門而住。然而我不見於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,有比我自己更具足慧的別的沙門或婆羅門,可讓我恭敬、尊重、依止他而住。

‘‘Aparipūrassa kho ahaṃ paññākkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā paññāsampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.
已對照

“‘為了圓滿尚未圓滿的解脫蘊,我才會恭敬、尊重、依止別的沙門或婆羅門而住。然而我不見於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,有比我自己更具足解脫的別的沙門或婆羅門,可讓我恭敬、尊重、依止他而住。’

‘‘Aparipūrassa kho ahaṃ vimuttikkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā vimuttisampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti.
緬 1.329已對照

“諸比丘,那時,我這樣想:‘我何不就恭敬、尊重、依止那由我所現正覺的法而住呢?’

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ yvāyaṃ [yopāyaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] dhammo mayā abhisambuddho tameva dhammaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’’nti.
PTS 2.21已對照

“諸比丘,那時,娑婆主梵天以心了知我心中的思慮,猶如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那樣,從梵天界隱沒,出現在我面前。諸比丘,那時,娑婆主梵天把上衣偏袒一肩,把右膝輪放在地上,向我合掌,對我這樣說——‘正是這樣,世尊;正是這樣,善逝!尊者,凡過去世曾有的諸阿羅漢、正等正覺者,那些世尊也都正是恭敬、尊重、依止法而住;尊者,凡未來世將有的諸阿羅漢、正等正覺者,那些世尊也都將正是恭敬、尊重、依止法而住。尊者,現在身為阿羅漢、正等正覺者的世尊,也願正是恭敬、尊重、依止法而住。’娑婆主梵天說了這[番話]。說了這[番話]之後,又接著這樣說:

‘‘Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati mama cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ [sammiñjitaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi. Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇaṃ jāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā maṃ etadavoca – ‘evametaṃ bhagavā, evametaṃ sugata! Yepi te, bhante, ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā tepi bhagavanto dhammaṃyeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihariṃsu; yepi te, bhante, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā tepi bhagavanto dhammaṃyeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharissanti; bhagavāpi, bhante, etarahi arahaṃ sammāsambuddho dhammaṃyeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharatū’’’ti. Idamavoca brahmā sahampati. Idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –
已對照

“‘那些過去的正覺者,與那些未來的佛陀,

‘‘Ye ca atītā [ye cabbhatītā (sī. pī. ka.)] sambuddhā, ye ca buddhā anāgatā;
已對照

以及現在的正覺者、眾人之憂的滅除者——

Yo cetarahi sambuddho, bahūnaṃ [bahunnaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.) saṃ. ni. 1.173] sokanāsano.
已對照

“‘一切都尊重正法,曾住、也正住;

‘‘Sabbe saddhammagaruno, vihaṃsu [vihariṃsu (syā. kaṃ.)] viharanti ca;
已對照

也將如是而住,這是諸佛的法性。

Athopi viharissanti, esā buddhāna dhammatā.
已對照

“‘所以,愛自己者、希求偉大者,

‘‘Tasmā hi attakāmena [atthakāmena (sī. ka.)], mahattamabhikaṅkhatā;
已對照

應當尊重正法,憶念著諸佛的教法。’

Saddhammo garukātabbo, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.
緬 1.330已對照

“諸比丘,娑婆主梵天說了這[番話]。說了這[番話]之後,禮敬我,右繞之後,就在那裡隱沒了。諸比丘,於是我知道了梵天的勸請與對自己適當的[事],便恭敬、尊重、依止那由我所現正覺的法而住。諸比丘,而自從僧團也具足了偉大,那時我對僧團也生起了恭敬。”第一[經]。

‘‘Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi. Atha khvāhaṃ, bhikkhave, brahmuno ca ajjhesanaṃ viditvā attano ca patirūpaṃ yvāyaṃ [yopāyaṃ (sabbattha)] dhammo mayā abhisambuddho tameva dhammaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihāsiṃ. Yato ca kho, bhikkhave, saṅghopi mahattena samannāgato, atha me saṅghepi gāravo’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、第二優樓頻螺經

2. Dutiyauruvelasuttaṃ
22PTS 2.22已對照

二十二、“諸比丘,有一次,我住在優樓頻螺尼連禪河岸邊的牧羊人尼拘陀樹下,初現正覺。諸比丘,那時,眾多年邁、年長、高齡,年事已高,已至暮年的婆羅門來到我之處;到了之後,與我互相問候。互相問候、交談了一番愉快而值得憶念的話之後,坐在一旁。諸比丘,坐在一旁的那些婆羅門對我這樣說——‘喬達摩尊師,我們聽說過這[話]:“沙門喬達摩對年邁、年長、高齡,年事已高,已至暮年的婆羅門,既不禮敬,也不起身相迎,也不以座相請。”喬達摩尊師,這確實就是如此。因為喬達摩尊師對年邁、年長、高齡,年事已高,已至暮年的婆羅門,確實既不禮敬,也不起身相迎,也不以座相請。喬達摩尊師,這實在是不得當的。’

22. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhikkhave, samayaṃ uruvelāyaṃ viharāmi najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho. Atha kho, bhikkhave, sambahulā brāhmaṇā jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā mayā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho, bhikkhave, te brāhmaṇā maṃ etadavocuṃ – ‘sutaṃ netaṃ [metaṃ (sī. syā. kaṃ. ka.)], bho gotama – na samaṇo gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimantetīti. Tayidaṃ, bho gotama, tatheva. Na hi bhavaṃ gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti. Tayidaṃ, bho gotama, na sampannamevā’’’ti.
已對照

“諸比丘,那時,我這樣想:‘這些具壽不知道長老,也不知道令成為長老的諸法。’諸比丘,縱然[某人]年長,依出生是八十歲的、九十歲的或一百歲的,而他是不應時而說者、說不真實者、說無義者、說非法者、說非律者,是說不值得藏於心中之語者,[所說]不應時、無依據、無分限、不具足義利,那麼他正被算作‘愚人長老’。

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘nayime [na vata me (sī. pī.), na cayime (syā. kaṃ.), na vatime (?)] āyasmanto jānanti theraṃ vā therakaraṇe vā dhamme’ti. Vuddho cepi, bhikkhave, hoti āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā. So ca hoti akālavādī abhūtavādī anatthavādī adhammavādī avinayavādī, anidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā akālena anapadesaṃ apariyantavatiṃ anatthasaṃhitaṃ. Atha kho so ‘bālo thero’tveva [teva (sī. pī.)] saṅkhaṃ gacchati.
已對照

“諸比丘,縱然[某人]年少、年輕,[發]甚是黑亮,具足賢善的青春,正當第一期年歲,而他是應時而說者、說真實者、說義利者、說法者、說律者,是說值得藏於心中之語者,[所說]應時、有依據、有分限、具足義利,那麼他正被算作‘智者長老’。

‘‘Daharo cepi, bhikkhave, hoti yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā. So ca hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ. Atha kho so ‘paṇḍito thero’tveva saṅkhaṃ gacchati.
PTS 2.23緬 1.331已對照

“諸比丘,有這四種令成為長老的法。哪四種[法]呢?諸比丘,在此,比丘具戒,以波羅提木叉律儀防護而住,具足正行與行處,於微細的罪過也見怖畏,受持學處而學習;他是多聞者、憶持所聞者、積集所聞者,凡是那些初善、中善、後善的,顯示具足義理與文句、完全圓滿、遍淨的梵行的法,他對這樣的諸法多聞、憶持、以語熟習、以意隨觀察、以見善通達;他是那屬於增上心的、現法樂住的四禪的隨願而得者、不難而得者、豐足而得者;他由於諸漏的滅盡,就在現法中自己以證智證知無漏的心解脫、慧解脫,成就並住。諸比丘,這就是四種令成為長老的法。”

‘‘Cattārome, bhikkhave, therakaraṇā dhammā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu, bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ [sātthā sabyañjanā (sī. pī.)] kevalaparipuṇṇaṃ [kevalaparipuṇṇā (sī.)] parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā [dhatā (sī. syā. kaṃ. pī.)] vacasā paricitā manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā, catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ime kho, bhikkhave, cattāro therakaraṇā dhammā’’ti.
已對照

“凡以掉舉的心,說許多雜穢語者,

‘‘Yo uddhatena cittena, samphañca bahu bhāsati;
已對照

思惟不得定,喜好非正法,[如]野獸,

Asamāhitasaṅkappo, asaddhammarato mago;
已對照

他遠離堅住之性,有惡見、不恭敬。

Ārā so thāvareyyamhā, pāpadiṭṭhi anādaro.
已對照

“而凡具足戒、多聞、有辯才,

‘‘Yo ca sīlena sampanno, sutavā paṭibhānavā;
已對照

自制、堅固,於諸法中以慧觀見其義,

Saññato dhīro dhammesu [saññato dhīradhammesu (sī.), saṃyutto thiradhammesu (syā. kaṃ.)], paññāyatthaṃ vipassati.
已對照

“於一切法已到彼岸、無荒蕪、有辯才,

‘‘Pāragū sabbadhammānaṃ, akhilo paṭibhānavā;
已對照

已舍斷生與死、梵行圓滿者,

Pahīnajātimaraṇo, brahmacariyassa kevalī.
已對照

“我說他是‘長老’,他的諸漏已不存在;

‘‘Tamahaṃ vadāmi theroti, yassa no santi āsavā;
已對照

由於諸漏的滅盡,比丘被稱為‘長老’。”第二[經]。

Āsavānaṃ khayā bhikkhu, so theroti pavuccatī’’ti. dutiyaṃ;
已對照

三、世間經

3. Lokasuttaṃ
23緬 1.332已對照

二十三、“諸比丘,世間已被如來正覺,如來已從世間離系。諸比丘,世間之集已被如來正覺,世間之集已被如來舍斷。諸比丘,世間之滅已被如來正覺,世間之滅已被如來作證。諸比丘,導至世間之滅之道已被如來正覺,導至世間之滅之道已被如來修習。

23. ‘‘Loko, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho. Lokasmā tathāgato visaṃyutto. Lokasamudayo, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho. Lokasamudayo tathāgatassa pahīno. Lokanirodho, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho. Lokanirodho tathāgatassa sacchikato. Lokanirodhagāminī paṭipadā, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddhā. Lokanirodhagāminī paṭipadā tathāgatassa bhāvitā.
PTS 2.24已對照

“諸比丘,凡有天、有魔、有梵天的世間,有沙門婆羅門、有天與人的人眾所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,那一切都已被如來正覺。所以被稱為‘如來’。

‘‘Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, sabbaṃ taṃ tathāgatena abhisambuddhaṃ. Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
已對照

“諸比丘,凡如來正覺無上正等正覺的那一夜,與以無餘依涅槃界般涅槃的那一夜,在此二者之間所說、所談、所示的,那一切唯是如是,並非別異。所以被稱為‘如來’。

‘‘Yañca, bhikkhave, rattiṃ tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati yañca rattiṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṃ etasmiṃ antare bhāsati lapati niddisati sabbaṃ taṃ tatheva hoti, no aññathā. Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
已對照

“諸比丘,如來如所說而如是作,如所作而如是說。如是,如所說而如是作,如所作而如是說。所以被稱為‘如來’。

‘‘Yathāvādī, bhikkhave, tathāgato tathākārī, yathākārī tathāvādī. Iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī. Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
已對照

“諸比丘,於有天、有魔、有梵天的世間,於有沙門婆羅門、有天與人的人眾之中,如來是征服者、不被征服者、全見者、自在者。所以被稱為‘如來’。”

‘‘Sadevake, bhikkhave, loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthu daso vasavattī. Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati’’.
已對照

“證知一切世間,[證知]世間中一切如實[之事],

‘‘Sabbaṃ lokaṃ abhiññāya, sabbaṃ loke yathātathaṃ;
已對照

於一切世間離系,於一切世間無攀附。

Sabbaṃ lokaṃ [sabbaloka (sī. syā. kaṃ. pī.)] visaṃyutto, sabbaloke anūpayo.
已對照

“他確是一切勝者、堅固者,解脫一切繫縛者;

‘‘Sa ve sabbābhibhū dhīro, sabbaganthappamocano;
已對照

他已觸證最上的寂靜——涅槃,無所畏懼。

Phuṭṭha’ssa paramā santi, nibbānaṃ akutobhayaṃ.
已對照

“這位漏盡的佛陀,無惱、已斷疑,

‘‘Esa khīṇāsavo buddho, anīgho chinnasaṃsayo;
已對照

已達一切業之滅盡,於所依之滅盡中解脫。

Sabbakammakkhayaṃ patto, vimutto upadhisaṅkhaye.
已對照

“這就是那位世尊、佛陀,這是無上的獅子,

‘‘Esa so bhagavā buddho, esa sīho anuttaro;
已對照

為有天的世間轉起了梵輪。

Sadevakassa lokassa, brahmacakkaṃ pavattayī.
已對照

“如是,凡皈依佛陀的天與人,

‘‘Iti devā manussā ca, ye buddhaṃ saraṇaṃ gatā;
已對照

聚集起來禮敬他——偉大的、離怯弱者:

Saṅgamma taṃ namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.
緬 1.333已對照

“‘調御者中最勝的已調御者,寂靜者中的寂靜仙人,

‘‘Danto damayataṃ seṭṭho, santo samayataṃ isi;
已對照

令解脫者中最上的已解脫者,令渡者中最勝的已渡者。’

Mutto mocayataṃ aggo, tiṇṇo tārayataṃ varo.
已對照

“如是,他們禮敬他——偉大的、離怯弱者:

‘‘Iti hetaṃ namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ;
已對照

‘在有天的世間,沒有您的匹敵者。’”第三[經]。

Sadevakasmiṃ lokasmiṃ, natthi te [natthi te (sī. syā. kaṃ. pī.)] paṭipuggalo’’ti. tatiyaṃ;
已對照

四、迦羅迦園經

4. Kāḷakārāmasuttaṃ
24PTS 2.25緬 1.334已對照

二十四、一時,世尊住在娑雞多的迦羅迦園。在那裡,世尊召喚諸比丘:“諸比丘。”“尊者。”那些比丘應諾世尊。世尊這樣說——

“諸比丘,凡有天、有魔、有梵天的世間,有沙門婆羅門、有天與人的人眾所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,我知道它。

“諸比丘,凡有天、有魔、有梵天的世間,有沙門婆羅門、有天與人的人眾所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,我已證知了它。那對如來是已了知的,如來不住立於其中。

“諸比丘,凡有天、有魔、有梵天的世間,有沙門婆羅門、有天與人的人眾所見、所聞、所覺、所識、所得、所尋求、以意所隨行的,若我說‘我不知道它’,那在我便是虛妄。

“諸比丘,凡……乃至……若我說‘我既知道又不知道它’,那也正是同樣的。

“諸比丘,凡……乃至……若我說‘我既非知道它,也非不知道它’,那在我便是過失。

“諸比丘,如是,如來見了應見的之後,不思量所見,不思量未見,不思量應見的,不思量見者;聞了應聞的之後,不思量所聞,不思量未聞,不思量應聞的,不思量聞者;覺了應覺的之後,不思量所覺,不思量未覺,不思量應覺的,不思量覺者;識了應識的之後,不思量所識,不思量未識,不思量應識的,不思量識者。諸比丘,如是,如來於所見、所聞、所覺、所識諸法中,正是如如者而為如如者。而我說:沒有其他比那如如者更上或更勝的如如者。”

“凡所見、所聞或所覺的任何[事物],

為他人所耽著、認作真實的,

如如者於那些自我拘縛者之中,

不會把[其]真實或虛妄執為最上。

“預先見到這支箭——

眾生耽著、粘著於其中的[箭],

我如是知、如是見這[箭],

諸如來沒有[這樣的]耽著。”第四[經]。

24. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sākete viharati kāḷakārāme [koḷikārāme (ka.)]. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
‘‘Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ jānāmi.
‘‘Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ abbhaññāsiṃ. Taṃ tathāgatassa viditaṃ, taṃ tathāgato na upaṭṭhāsi.
‘‘Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ na jānāmīti vadeyyaṃ, taṃ mamassa musā.
‘‘Yaṃ, bhikkhave…pe… tamahaṃ jānāmi ca na ca jānāmīti vadeyyaṃ, taṃpassa [taṃ pissa (syā. kaṃ.), taṃ mamassa (ka.)] tādisameva.
‘‘Yaṃ, bhikkhave…pe… tamahaṃ neva jānāmi na na jānāmīti vadeyyaṃ, taṃ mamassa kali.
‘‘Iti kho, bhikkhave, tathāgato daṭṭhā daṭṭhabbaṃ, diṭṭhaṃ na maññati, adiṭṭhaṃ na maññati, daṭṭhabbaṃ na maññati, daṭṭhāraṃ na maññati; sutvā sotabbaṃ, sutaṃ na maññati, asutaṃ na maññati, sotabbaṃ na maññati, sotāraṃ na maññati; mutvā motabbaṃ, mutaṃ na maññati, amutaṃ na maññati, motabbaṃ na maññati, motāraṃ na maññati; viññatvā viññātabbaṃ, viññātaṃ na maññati, aviññātaṃ na maññati, viññātabbaṃ na maññati, viññātāraṃ na maññati. Iti kho, bhikkhave, tathāgato diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu tādīyeva tādī [tādisova tādī (syā. kaṃ.), tādise yeva tādī (pī.), tādīyeva tādīyevekā (ka.)]. Tamhā ca pana tādimhā [tāditamhā (sī. pī.)] añño tādī uttaritaro vā paṇītataro vā natthīti vadāmī’’ti.
‘‘Yaṃ kiñci diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vā,
Ajjhositaṃ saccamutaṃ paresaṃ;
Na tesu tādī sayasaṃvutesu,
Saccaṃ musā vāpi paraṃ daheyya.
‘‘Etañca sallaṃ paṭikacca [paṭigacca (sī. pī.)] disvā,
Ajjhositā yattha pajā visattā;
Jānāmi passāmi tatheva etaṃ,
Ajjhositaṃ natthi tathāgatāna’’nti. catutthaṃ;
已對照

五、梵行經

5. Brahmacariyasuttaṃ
25已對照

二十五、“諸比丘,這梵行不是為了欺騙眾人而修,不是為了對眾人虛談,不是為了利養、恭敬、名聲的功德,不是為了脫免他說的功德,不是為了‘讓人們這樣知道我’。諸比丘,而這梵行是為了防護、為了舍斷、為了離貪、為了滅而修的。”

25. ‘‘Nayidaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati janakuhanatthaṃ, na janalapanatthaṃ, na lābhasakkārasilokānisaṃsatthaṃ, na itivādappamokkhānisaṃsatthaṃ, na ‘iti maṃ jano jānātū’ti. Atha kho idaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati saṃvaratthaṃ pahānatthaṃ virāgatthaṃ nirodhattha’’nti.
已對照

“為了防護、為了舍斷,那位世尊宣說了

‘‘Saṃvaratthaṃ pahānatthaṃ, brahmacariyaṃ anītihaṃ;
已對照

不依傳說的梵行,導向深入涅槃;

Adesayi so bhagavā, nibbānogadhagāminaṃ;
已對照

這是偉大者們、大仙們所隨行的道。

Esa maggo mahantehi [mahattebhi (ka.) itivu. 35], anuyāto mahesibhi.
已對照

“凡如佛所教導而行那[道]者,

‘‘Ye ca taṃ paṭipajjanti, yathā buddhena desitaṃ;
已對照

他們這些奉行導師教法的人,將作苦的終結。”第五[經]。

Dukkhassantaṃ karissanti, satthusāsanakārino’’ti. pañcamaṃ;
已對照

六、詭詐者經

6. Kuhasuttaṃ
26緬 1.335已對照

二十六、“諸比丘,凡那些詭詐的、頑固的、虛談的、矯飾的、貢高的、心不得定的比丘,諸比丘,那些比丘不是屬於我的。諸比丘,那些比丘已離開這法與律,他們在這法與律中也不能達到增長、增廣、廣大。諸比丘,而凡那些不詭詐的、不虛談的、堅固的、不頑固的、心善得定的比丘,諸比丘,那些比丘是屬於我的。諸比丘,那些比丘未離開這法與律,他們在這法與律中能達到增長、增廣、廣大。”

26. [itivu. 108 itivuttakepi] ‘‘Ye te, bhikkhave, bhikkhū kuhā thaddhā lapā siṅgī unnaḷā asamāhitā, na me te, bhikkhave, bhikkhū māmakā. Apagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā, na ca te imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti. Ye ca kho te, bhikkhave, bhikkhū nikkuhā nillapā dhīrā atthaddhā susamāhitā, te kho me, bhikkhave, bhikkhū māmakā. Anapagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā. Te ca imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ āpajjantī’’ti.
已對照

“詭詐的、頑固的、虛談的、矯飾的、貢高的、心不得定的,

[itivu. 108 itivuttakepi] ‘‘Kuhā thaddhā lapā siṅgī, unnaḷā asamāhitā;
已對照

他們不在正等正覺者所說的法中增廣。

Na te dhamme virūhanti, sammāsambuddhadesite.
已對照

“不詭詐的、不虛談的、堅固的、不頑固的、心善得定的,

‘‘Nikkuhā nillapā dhīrā, atthaddhā susamāhitā;
已對照

他們確實在正等正覺者所說的法中增廣。”第六[經]。

Te ve dhamme virūhanti, sammāsambuddhadesite’’ti. chaṭṭhaṃ;
已對照

七、知足經

7. Santuṭṭhisuttaṃ
27PTS 2.27已對照

二十七、“諸比丘,有這四種[物],是少的、易得的,並且是無罪的。哪四種[物]呢?諸比丘,諸衣之中,糞掃衣是少的、易得的,並且它是無罪的。諸比丘,諸食之中,托缽團食是少的、易得的,並且它是無罪的。諸比丘,諸坐臥處之中,樹下是少的、易得的,並且它是無罪的。諸比丘,諸藥之中,陳棄藥是少的、易得的,並且它是無罪的。諸比丘,這就是四種少的、易得的,並且是無罪的[物]。諸比丘,當比丘以少的、易得的[物]而滿足時,我說這是他的沙門性的一支。”

27. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, appāni ca [ceva (ka.)] sulabhāni ca, tāni ca anavajjāni. Katamāni cattāri? Paṃsukūlaṃ, bhikkhave, cīvarānaṃ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṃ. Piṇḍiyālopo, bhikkhave, bhojanānaṃ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṃ. Rukkhamūlaṃ, bhikkhave, senāsanānaṃ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṃ. Pūtimuttaṃ, bhikkhave, bhesajjānaṃ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri appāni ca sulabhāni ca, tāni ca anavajjāni. Yato kho, bhikkhave, bhikkhu appena ca tuṭṭho hoti sulabhena ca, idamassāhaṃ aññataraṃ sāmaññaṅganti [sāmaññanti (ka.)] vadāmī’’ti.
已對照

“對以無罪的、少的、易得的[物]而滿足者,

‘‘Anavajjena tuṭṭhassa, appena sulabhena ca;
已對照

並不因坐臥處、衣、飲食之故,

Na senāsanamārabbha, cīvaraṃ pānabhojanaṃ;
已對照

而心有惱害;[對他]諸方無所阻礙。

Vighāto hoti cittassa, disā nappaṭihaññati.
已對照

“凡所說的那些隨順沙門性的法,

‘‘Ye cassa dhammā akkhātā, sāmaññassānulomikā;
已對照

都為那滿足、不放逸而學習者所掌握。”第七[經]。

Adhiggahitā tuṭṭhassa, appamattassa sikkhato’’ti. sattamaṃ;
已對照

八、聖種經

8. Ariyavaṃsasuttaṃ
28緬 1.336已對照

二十八、“諸比丘,有這四種聖種,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。哪四種[聖種]呢?諸比丘,在此,比丘對隨得的衣知足,並且是隨得衣知足的稱讚者,也不為衣之故行不適當的邪求;未得衣而不焦躁,得衣而不貪著、不迷醉、不耽溺,見過患、有出離慧地受用它;又不因這隨得衣知足而自贊、毀他。諸比丘,凡是在這方面嫻熟、不懈怠、正知、具唸的,這樣的比丘就稱為‘安住於古老的、最上所知的聖種’。

28. ‘‘Cattārome, bhikkhave, ariyavaṃsā aggaññā rattaññā vaṃsaññā porāṇā asaṃkiṇṇā asaṃkiṇṇapubbā, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca cīvarahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca cīvaraṃ na paritassati, laddhā ca cīvaraṃ agadhito [agathito (sī. pī.)] amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti, no [na (dī. ni. 3.309)] paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito.
PTS 2.28已對照

“再者,諸比丘,比丘對隨得的缽食知足,並且是隨得缽食知足的稱讚者,也不為缽食之故行不適當的邪求;未得缽食而不焦躁,得缽食而不貪著、不迷醉、不耽溺,見過患、有出離慧地受用它;又不因這隨得缽食知足而自贊、毀他。諸比丘,凡是在這方面嫻熟、不懈怠、正知、具唸的,這樣的比丘就稱為‘安住於古老的、最上所知的聖種’。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca piṇḍapātaṃ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṃ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti, no paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito.
已對照

“再者,諸比丘,比丘對隨得的坐臥處知足,並且是隨得坐臥處知足的稱讚者,也不為坐臥處之故行不適當的邪求;未得坐臥處而不焦躁,得坐臥處而不貪著、不迷醉、不耽溺,見過患、有出離慧地受用它;又不因這隨得坐臥處知足而自贊、毀他。諸比丘,凡是在這方面嫻熟、不懈怠、正知、具唸的,這樣的比丘就稱為‘安住於古老的、最上所知的聖種’。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca senāsanahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca senāsanaṃ na paritassati, laddhā ca senāsanaṃ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti, no paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito.
緬 1.337已對照

“再者,諸比丘,比丘樂於修習、喜於修習,樂於舍斷、喜於舍斷;又不因這樂於修習、喜於修習、樂於舍斷、喜於舍斷而自贊、毀他。諸比丘,凡是在這方面嫻熟、不懈怠、正知、具唸的,這樣的比丘就稱為‘安住於古老的、最上所知的聖種’。諸比丘,這就是四種聖種,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu bhāvanārāmo hoti bhāvanārato, pahānārāmo hoti pahānarato; tāya ca pana bhāvanārāmatāya bhāvanāratiyā pahānārāmatāya pahānaratiyā nevattānukkaṃseti, no paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito. Ime kho, bhikkhave, cattāro ariyavaṃsā aggaññā rattaññā vaṃsaññā porāṇā asaṃkiṇṇā asaṃkiṇṇapubbā, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
已對照

“諸比丘,具足這四種聖種的比丘,即使住在東方,他也勝過不樂,不樂不能勝過他;即使住在西方,他也勝過不樂,不樂不能勝過他;即使住在北方,他也勝過不樂,不樂不能勝過他;即使住在南方,他也勝過不樂,不樂不能勝過他。這是什麼緣故呢?諸比丘,因為堅固者是堪忍不樂與樂者。”

‘‘Imehi ca pana, bhikkhave, catūhi ariyavaṃsehi samannāgato bhikkhu puratthimāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati; pacchimāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati; uttarāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati; dakkhiṇāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati. Taṃ kissa hetu? Aratiratisaho hi, bhikkhave, dhīro’’ti.
已對照

“不樂勝不過堅固者,[因為]不樂不能勝過堅固者;

‘‘Nārati sahati dhīraṃ [vīraṃ (sī.)], nārati dhīraṃ sahati;
已對照

正是堅固者勝過不樂,因為堅固者是堪忍不樂者。

Dhīrova aratiṃ sahati, dhīro hi aratissaho.
PTS 2.29已對照

“舍離一切業者,已除遣[煩惱],誰能阻礙他?

‘‘Sabbakammavihāyīnaṃ, panuṇṇaṃ [paṇunnaṃ (?)] ko nivāraye;
已對照

猶如閻浮檀金的金飾,誰堪譏責他?

Nekkhaṃ jambonadasseva, ko taṃ ninditumarahati;
已對照

諸天也稱讚他,他也為梵天所稱讚。”第八[經]。

Devāpi naṃ pasaṃsanti, brahmunāpi pasaṃsito’’ti. aṭṭhamaṃ;
已對照

九、法句經

9. Dhammapadasuttaṃ
29已對照

二十九、“諸比丘,有這四種法句,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。哪四種[法句]呢?諸比丘,無貪是法句,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。

29. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katamāni cattāri? Anabhijjhā, bhikkhave, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
已對照

“諸比丘,無瞋恚是法句,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。

‘‘Abyāpādo, bhikkhave, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
緬 1.338已對照

“諸比丘,正念是法句,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。

‘‘Sammāsati, bhikkhave, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
已對照

“諸比丘,正定是法句,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。諸比丘,這就是四種法句,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。”

‘‘Sammāsamādhi, bhikkhave, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Imāni kho, bhikkhave, cattāri dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
已對照

“應無貪而住,以無瞋恚之心;

‘‘Anabhijjhālu vihareyya, abyāpannena cetasā;
已對照

應具念、心一境,於內善得定。”第九[經]。

Sato ekaggacittassa [ekaggacittāyaṃ (ka.)], ajjhattaṃ susamāhito’’ti. navamaṃ;
已對照

十、遊方者經

10. Paribbājakasuttaṃ
30已對照

三十、一時,世尊住在王舍城靈鷲山。那時,眾多一個個有名望的遊方者住在悉毘尼迦[河]岸的遊方者園,即:安那跋羅、婆羅達羅、薩古盧陀夷遊方者,以及其他一個個有名望的遊方者。那時,世尊在傍晚時分從宴默中起來,前往悉毘尼迦[河]岸的遊方者園;到了之後,坐在所敷設的座位上。坐下之後,世尊對那些遊方者這樣說——

30. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā paribbājakā sippinikātīre [sappiniyā tīre (sī. pī.), sippiniyā tīre (syā. kaṃ.), sippiniyā nadiyā tīre (ka.)] paribbājakārāme paṭivasanti, seyyathidaṃ annabhāro varadharo sakuludāyī ca paribbājako aññe ca abhiññātā abhiññātā paribbājakā. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena sippinikātīraṃ paribbājakārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā te paribbājake etadavoca –
PTS 2.30緬 1.339已對照

“遊方者們,有這四種法句,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。哪四種[法句]呢?遊方者們,無貪是法句,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。遊方者們,無瞋恚是法句……乃至……遊方者們,正念是法句……乃至……遊方者們,正定是法句,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。遊方者們,這就是四種法句,是最上所知的、久遠所知的、傳承所知的、古老的,是未被棄捨的、往昔未曾被棄捨的,現在不被棄捨,將來不會被棄捨,為有智的沙門、婆羅門所不呵責。

‘‘Cattārimāni, paribbājakā, dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katamāni cattāri? Anabhijjhā, paribbājakā, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Abyāpādo, paribbājakā, dhammapadaṃ…pe… sammāsati, paribbājakā, dhammapadaṃ…pe… sammāsamādhi, paribbājakā, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Imāni kho, paribbājakā, cattāri dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
已對照

“遊方者們,若有人這樣說:‘我要拒斥這無貪的法句,而施設有貪欲、於諸欲有強烈貪染的沙門或婆羅門。’我會在那裡這樣對他說:‘讓他來,讓他說,讓他講,我要看看他的能耐。’遊方者們,他‘會拒斥無貪的法句,而施設有貪欲、於諸欲有強烈貪染的沙門或婆羅門’——這[種]處是不存在的。

‘‘Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ anabhijjhaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya abhijjhāluṃ kāmesu tibbasārāgaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ – ‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāva’nti. So vata, paribbājakā, anabhijjhaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya abhijjhāluṃ kāmesu tibbasārāgaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已對照

“遊方者們,若有人這樣說:‘我要拒斥這無瞋恚的法句,而施設心已壞損、意思惟染汙的沙門或婆羅門。’我會在那裡這樣對他說:‘讓他來,讓他說,讓他講,我要看看他的能耐。’遊方者們,他‘會拒斥無瞋恚的法句,而施設心已壞損、意思惟染汙的沙門或婆羅門’——這[種]處是不存在的。

‘‘Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ abyāpādaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya byāpannacittaṃ paduṭṭhamanasaṅkappaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ – ‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāva’nti. So vata, paribbājakā, abyāpādaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya byāpannacittaṃ paduṭṭhamanasaṅkappaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
已對照

“遊方者們,若有人這樣說:‘我要拒斥這正念的法句,而施設失念、無正知的沙門或婆羅門。’我會在那裡這樣對他說:‘讓他來,讓他說,讓他講,我要看看他的能耐。’遊方者們,他‘會拒斥正念的法句,而施設失念、無正知的沙門或婆羅門’——這[種]處是不存在的。

‘‘Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ sammāsatiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya muṭṭhassatiṃ asampajānaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ – ‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāva’nti. So vata, paribbājakā, sammāsatiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya muṭṭhassatiṃ asampajānaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
PTS 2.31已對照

“遊方者們,若有人這樣說:‘我要拒斥這正定的法句,而施設心不得定、心散亂的沙門或婆羅門。’我會在那裡這樣對他說:‘讓他來,讓他說,讓他講,我要看看他的能耐。’遊方者們,他‘會拒斥正定的法句,而施設心不得定、心散亂的沙門或婆羅門’——這[種]處是不存在的。

‘‘Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ sammāsamādhiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya asamāhitaṃ vibbhantacittaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ – ‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāva’nti. So vata, paribbājakā, sammāsamādhiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya asamāhitaṃ vibbhantacittaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
緬 1.340已對照

“遊方者們,若有人認為這四種法句應受呵責、應受駁斥,就在現法中有四種如法的隨論、應受呵責之處臨到他。哪四種[處]呢?若尊師呵責、駁斥無貪的法句,那麼那些有貪欲、於諸欲有強烈貪染的沙門婆羅門,就是尊師所應尊敬的、尊師所應稱讚的。若尊師呵責、駁斥無瞋恚的法句,那麼那些心已壞損、意思惟染汙的沙門婆羅門,就是尊師所應尊敬的、尊師所應稱讚的。若尊師呵責、駁斥正念的法句,那麼那些失念、無正知的沙門婆羅門,就是尊師所應尊敬的、尊師所應稱讚的。若尊師呵責、駁斥正定的法句,那麼那些心不得定、心散亂的沙門婆羅門,就是尊師所應尊敬的、尊師所應稱讚的。

‘‘Yo kho, paribbājakā, imāni cattāri dhammapadāni garahitabbaṃ paṭikkositabbaṃ maññeyya, tassa diṭṭheva dhamme cattāro sahadhammikā vādānupātā gārayhā ṭhānā [vādānuvādā gārayhaṃ ṭhānaṃ (ma. ni. 3.8)] āgacchanti. Katame cattāro? Anabhijjhaṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi [ye ca (ma. ni. 3.142-143)] abhijjhālū kāmesu tibbasārāgā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā. Abyāpādaṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi byāpannacittā paduṭṭhamanasaṅkappā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā. Sammāsatiṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi muṭṭhassatī asampajānā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā. Sammāsamādhiṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi asamāhitā vibbhantacittā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā.
已對照

“遊方者們,若有人認為這四種法句應受呵責、應受駁斥,就在現法中有這四種如法的隨論、應受呵責之處臨到他。遊方者們,就連過去那些烏卡拉人瓦薩與般尼亞——無因論者、無作論者、虛無論者——他們也認為:對這四種法句,不應呵責、不應駁斥。這是什麼緣故呢?由於怖畏非難、斥責、求過。”

‘‘Yo kho, paribbājakā, imāni cattāri dhammapadāni garahitabbaṃ paṭikkositabbaṃ maññeyya, tassa diṭṭheva dhamme ime cattāro sahadhammikā vādānupātā gārayhā ṭhānā āgacchanti. Yepi te paribbājakā ahesuṃ ukkalā vassabhaññā [vassabhiññā (ka.) saṃ. ni. 3.62 passitabbaṃ] ahetukavādā akiriyavādā natthikavādā, tepi imāni cattāri dhammapadāni na garahitabbaṃ na paṭikkositabbaṃ amaññiṃsu. Taṃ kissa hetu? Nindābyārosanaupārambhabhayā’’ti [upavādabhayāti (ka.) ma. ni. 3.150; saṃ. ni. 3.62 passitabbaṃ].
已對照

“無瞋恚、常具念,於內善得定,

‘‘Abyāpanno sadā sato, ajjhattaṃ susamāhito;
已對照

於調伏貪欲中學習者,被稱為‘不放逸者’。”第十[經]。

Abhijjhāvinaye sikkhaṃ, appamattoti vuccatī’’ti. dasamaṃ;
已對照

優樓頻螺品第三。

Uruvelavaggo tatiyo.
已對照

其攝頌——

兩優樓頻螺、世間、迦羅迦,與梵行為第五;

詭詐者、知足與[聖]種,法句與遊方者。

Tassuddānaṃ –
Dve uruvelā loko kāḷako [koḷiko (ka.)], brahmacariyena pañcamaṃ;
Kuhaṃ santuṭṭhi vaṃso ca, dhammapadaṃ paribbājakena cāti.