快樂巴利palinanda.cc

增支部 · 四集·罪怖畏品 Āpattibhayavaggo

本經目錄(二十五)五、罪怖畏品一、破僧者經二、罪怖畏經三、學的功德經四、臥經五、值得造塔者經六、慧增長經七、多助益經八、第一言說經九、第二言說經十、第三言說經十一、第四言說經罪怖畏品第五。第五五十[經]完畢。

已對照

(二十五)五、罪怖畏品

(25) 5. Āpattibhayavaggo
已對照

一、破僧者經

1. Saṅghabhedakasuttaṃ
243緬 1.562已對照

二百四十三、一時,世尊住在憍賞彌瞿師羅園。那時,具壽阿難來到世尊之處;到了之後,禮敬世尊,坐在一旁。世尊對坐在一旁的具壽阿難這樣說——“阿難,那諍事已經平息了嗎?”“尊者,那諍事憑什麼會平息呢!尊者,具壽阿那律有一位名叫婆醯迦(Bāhiya)的同住[弟子],完全站在破僧[的一邊]。而對此,具壽阿那律連一句話也不認為應當說。”

243. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘api nu taṃ, ānanda, adhikaraṇaṃ vūpasanta’’nti? ‘‘Kuto taṃ, bhante, adhikaraṇaṃ vūpasamissati [vūpasammissati (?)]! Āyasmato, bhante, anuruddhassa bāhiyo nāma saddhivihāriko kevalakappaṃ saṅghabhedāya ṭhito. Tatrāyasmā anuruddho na ekavācikampi bhaṇitabbaṃ maññatī’’ti.
已對照

“阿難,阿那律何時在僧團中致力於諸諍事呢!阿難,凡是生起的任何諍事,不都是由你們以及舍利弗與目犍連來平息的嗎?

‘‘Kadā panānanda, anuruddho saṅghamajjhe adhikaraṇesu [adhikaraṇesu tesu (ka.)] voyuñjati! Nanu, ānanda, yāni kānici adhikaraṇāni uppajjanti, sabbāni tāni tumhe ceva vūpasametha sāriputtamoggallānā ca.
PTS 2.240已對照

“阿難,惡比丘見到這四種義利,便歡喜於破僧。哪四種[義利]呢?阿難,在此,惡比丘是破戒者、有惡法者、不淨、行為可疑、行事隱秘、非沙門而自稱沙門、非梵行者而自稱梵行者、內部腐敗、漏洩、成為汙穢者。他這樣想:‘若比丘們知道我是破戒者、有惡法者、不淨、行為可疑、行事隱秘、非沙門而自稱沙門、非梵行者而自稱梵行者、內部腐敗、漏洩、成為汙穢者,[他們]和合時就會驅逐我;而[他們]分裂時就不會驅逐我。’阿難,惡比丘見到這第一種義利,便歡喜於破僧。

‘‘Cattārome, ānanda, atthavase sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati. Katame cattāro? Idhānanda, pāpabhikkhu dussīlo hoti pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto. Tassa evaṃ hoti – ‘sace kho maṃ bhikkhū jānissanti – dussīlo pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujātoti, samaggā maṃ santā nāsessanti; vaggā pana maṃ na nāsessantī’ti. Idaṃ, ānanda, paṭhamaṃ atthavasaṃ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati.
已對照

“再者,阿難,惡比丘是持邪見者,具邊執見。他這樣想:‘若比丘們知道我是持邪見者,具邊執見,[他們]和合時就會驅逐我;而[他們]分裂時就不會驅逐我。’阿難,惡比丘見到這第二種義利,便歡喜於破僧。

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, pāpabhikkhu micchādiṭṭhiko hoti, antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato. Tassa evaṃ hoti – ‘sace kho maṃ bhikkhū jānissanti – micchādiṭṭhiko antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgatoti, samaggā maṃ santā nāsessanti; vaggā pana maṃ na nāsessantī’ti. Idaṃ, ānanda, dutiyaṃ atthavasaṃ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati.
緬 1.563已對照

“再者,阿難,惡比丘是邪命者,以邪命維持生計。他這樣想:‘若比丘們知道我是邪命者,以邪命維持生計,[他們]和合時就會驅逐我;而[他們]分裂時就不會驅逐我。’阿難,惡比丘見到這第三種義利,便歡喜於破僧。

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, pāpabhikkhu micchāājīvo hoti, micchāājīvena jīvikaṃ [jīvitaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] kappeti. Tassa evaṃ hoti – ‘sace kho maṃ bhikkhū jānissanti – micchāājīvo micchāājīvena jīvikaṃ kappetīti, samaggā maṃ santā nāsessanti; vaggā pana maṃ na nāsessantī’ti. Idaṃ, ānanda, tatiyaṃ atthavasaṃ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati.
已對照

“再者,阿難,惡比丘是欲求利養者,是欲求恭敬者,是欲求不被輕視者。他這樣想:‘若比丘們知道我是欲求利養者,是欲求恭敬者,是欲求不被輕視者,[他們]和合時就不會恭敬我、不會尊重我、不會敬重我、不會供養我;而[他們]分裂時就會恭敬我、尊重我、敬重我、供養我。’阿難,惡比丘見到這第四種義利,便歡喜於破僧。阿難,惡比丘見到這四種義利,便歡喜於破僧。”第一[經]。

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, pāpabhikkhu lābhakāmo hoti sakkārakāmo anavaññattikāmo. Tassa evaṃ hoti – ‘sace kho maṃ bhikkhū jānissanti – lābhakāmo sakkārakāmo anavaññattikāmoti, samaggā maṃ santā na sakkarissanti na garuṃ karissanti na mānessanti na pūjessanti; vaggā pana maṃ sakkarissanti garuṃ karissanti mānessanti pūjessantī’ti. Idaṃ, ānanda, catutthaṃ atthavasaṃ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati. Ime kho, ānanda, cattāro atthavase sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandatī’’ti. Paṭhamaṃ.
已對照

二、罪怖畏經

2. Āpattibhayasuttaṃ
244PTS 2.241緬 1.564已對照

二百四十四、“諸比丘,有這四種罪怖畏。哪四種[罪怖畏]呢?諸比丘,猶如人們捉住一個作惡的盜賊,帶去給國王看:‘陛下,這是[交給]您的作惡的盜賊,願陛下對他施予刑罰。’國王對他們這樣說:‘諸位,去吧,用堅固的繩索把這人雙臂反剪、緊緊捆綁,用剃刀剃成光頭,以聲音刺耳的[行刑]小鼓[開道],從街道到街道、從十字路口到十字路口牽著遊行,從南門帶出,在城南砍下他的頭。’國王的人們便用堅固的繩索把他雙臂反剪、緊緊捆綁,用剃刀剃成光頭,以聲音刺耳的[行刑]小鼓[開道],從街道到街道、從十字路口到十字路口牽著遊行,從南門帶出,在城南砍下他的頭。在那裡,某個站在一旁的人會這樣想:‘諸位,這人確實作了惡業,應受呵責的、應被砍頭的[惡業],以致國王的人們要用堅固的繩索把他雙臂反剪、緊緊捆綁,用剃刀剃成光頭,以聲音刺耳的[行刑]小鼓[開道],從街道到街道、從十字路口到十字路口牽著遊行,從南門帶出,在城南砍下他的頭!但願我是不作這樣應受呵責、應被砍頭的惡業的人。’同樣,諸比丘,無論哪一位比丘或比丘尼,若對諸波羅夷法有這樣猛利的怖畏之想現前,對他這[事]是可期待的:未犯者將不犯波羅夷法,已犯者將如法悔改波羅夷法。

244. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, āpattibhayāni. Katamāni cattāri? Seyyathāpi, bhikkhave, coraṃ āgucāriṃ gahetvā rañño dasseyyuṃ – ‘ayaṃ te, deva, coro āgucārī. Imassa devo daṇḍaṃ paṇetū’ti. Tamenaṃ rājā evaṃ vadeyya – ‘gacchatha, bho, imaṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindathā’ti. Tamenaṃ rañño purisā daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindeyyuṃ. Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa – ‘pāpakaṃ vata, bho, ayaṃ puriso kammaṃ akāsi gārayhaṃ sīsacchejjaṃ. Yatra hi nāma rañño purisā daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindissanti! So vatassāhaṃ [so vatassāyaṃ (sī.)] evarūpaṃ pāpakammaṃ [pāpaṃ kammaṃ (sī. pī.)] na kareyyaṃ [na kareyya (sī.) dī. ni. 1.183 pāḷiyā tadaṭṭhakathāya ca saṃsandetabbaṃ] gārayhaṃ sīsacchejja’nti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṃ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti pārājikesu dhammesu. Tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – anāpanno vā pārājikaṃ dhammaṃ na āpajjissati, āpanno vā pārājikaṃ dhammaṃ yathādhammaṃ paṭikarissati.
PTS 2.242已對照

“諸比丘,猶如有人穿上黑衣,披散頭髮,把杵扛在肩上,來到大眾之處,這樣說:‘尊者們,我作了惡業,應受呵責的、應受杵擊的[惡業];凡能使諸位具壽對我滿意的,我就做那[事]。’在那裡,某個站在一旁的人會這樣想:‘諸位,這人確實作了惡業,應受呵責的、應受杵擊的[惡業],以致要穿上黑衣,披散頭髮,把杵扛在肩上,來到大眾之處,這樣說——尊者們,我作了惡業,應受呵責的、應受杵擊的[惡業];凡能使諸位具壽對我滿意的,我就做那[事]!但願我是不作這樣應受呵責、應受杵擊的惡業的人。’同樣,諸比丘,無論哪一位比丘或比丘尼,若對諸僧殘法有這樣猛利的怖畏之想現前,對他這[事]是可期待的:未犯者將不犯僧殘法,已犯者將如法悔改僧殘法。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kāḷavatthaṃ [kāḷakaṃ vatthaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] paridhāya kese pakiritvā musalaṃ khandhe āropetvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ, bhante, pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ mosallaṃ, yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomī’ti. Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa – ‘pāpakaṃ vata, bho, ayaṃ puriso kammaṃ akāsi gārayhaṃ mosallaṃ. Yatra hi nāma kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā musalaṃ khandhe āropetvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vakkhati – ‘ahaṃ, bhante, pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ mosallaṃ, yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomīti. So vatassāhaṃ evarūpaṃ pāpakammaṃ na kareyyaṃ gārayhaṃ mosalla’nti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṃ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti saṅghādisesesu dhammesu, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – anāpanno vā saṅghādisesaṃ dhammaṃ na āpajjissati, āpanno vā saṅghādisesaṃ dhammaṃ yathādhammaṃ paṭikarissati.
緬 1.565已對照

“諸比丘,猶如有人穿上黑衣,披散頭髮,把灰包扛在肩上,來到大眾之處,這樣說:‘尊者們,我作了惡業,應受呵責的、應受灰包[擊頭]的[惡業];凡能使諸位具壽對我滿意的,我就做那[事]。’在那裡,某個站在一旁的人會這樣想:‘諸位,這人確實作了惡業,應受呵責的、應受灰包[擊頭]的[惡業],以致要穿上黑衣,披散頭髮,把灰包扛在肩上,來到大眾之處,這樣說——尊者們,我作了惡業,應受呵責的、應受灰包[擊頭]的[惡業];凡能使諸位具壽對我滿意的,我就做那[事]!但願我是不作這樣應受呵責、應受灰包[擊頭]的惡業的人。’同樣,諸比丘,無論哪一位比丘或比丘尼,若對諸波逸提法有這樣猛利的怖畏之想現前,對他這[事]是可期待的:未犯者將不犯波逸提法,已犯者將如法悔改波逸提法。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā bhasmapuṭaṃ [assapuṭaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] khandhe āropetvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ, bhante, pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ bhasmapuṭaṃ. Yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomī’ti. Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa – ‘pāpakaṃ vata, bho, ayaṃ puriso kammaṃ akāsi gārayhaṃ bhasmapuṭaṃ. Yatra hi nāma kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā bhasmapuṭaṃ khandhe āropetvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vakkhati – ahaṃ, bhante, pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ bhasmapuṭaṃ; yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomīti. So vatassāhaṃ evarūpaṃ pāpakammaṃ na kareyyaṃ gārayhaṃ bhasmapuṭa’nti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṃ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti pācittiyesu dhammesu, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – anāpanno vā pācittiyaṃ dhammaṃ na āpajjissati, āpanno vā pācittiyaṃ dhammaṃ yathādhammaṃ paṭikarissati.
PTS 2.243已對照

“諸比丘,猶如有人穿上黑衣,披散頭髮,來到大眾之處,這樣說:‘尊者們,我作了惡業,應受呵責的、應受譴責的[惡業];凡能使諸位具壽對我滿意的,我就做那[事]。’在那裡,某個站在一旁的人會這樣想:‘諸位,這人確實作了惡業,應受呵責的、應受譴責的[惡業],以致要穿上黑衣,披散頭髮,來到大眾之處,這樣說——尊者們,我作了惡業,應受呵責的、應受譴責的[惡業];凡能使諸位具壽對我滿意的,我就做那[事]!但願我是不作這樣應受呵責、應受譴責的惡業的人。’同樣,諸比丘,無論哪一位比丘或比丘尼,若對諸波羅提提舍尼法有這樣猛利的怖畏之想現前,對他這[事]是可期待的:未犯者將不犯波羅提提舍尼法,已犯者將如法悔改波羅提提舍尼法。諸比丘,這就是四種罪怖畏。”第二[經]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ, bhante, pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ upavajjaṃ. Yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomī’ti. Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa – ‘pāpakaṃ vata, bho, ayaṃ puriso kammaṃ akāsi gārayhaṃ upavajjaṃ. Yatra hi nāma kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vakkhati – ahaṃ, bhante, pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ upavajjaṃ; yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomīti. So vatassāhaṃ evarūpaṃ pāpakammaṃ na kareyyaṃ gārayhaṃ upavajja’nti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṃ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti pāṭidesanīyesu dhammesu, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – anāpanno vā pāṭidesanīyaṃ dhammaṃ na āpajjissati, āpanno vā pāṭidesanīyaṃ dhammaṃ yathādhammaṃ paṭikarissati. Imāni kho, bhikkhave, cattāri āpattibhayānī’’ti. Dutiyaṃ.
已對照

三、學的功德經

3. Sikkhānisaṃsasuttaṃ
245已對照

二百四十五、“諸比丘,修這梵行,是以學為功德、以慧為上、以解脫為堅實、以念為增上的。諸比丘,[梵行]怎樣是以學為功德的呢?諸比丘,在此,我為弟子們制定了增上行儀的學,為了令未淨信者淨信、令已淨信者增長。諸比丘,我為弟子們為了令未淨信者淨信、令已淨信者增長而如何如何地制定了增上行儀的學,他便如是如是於那學是作無毀者、作無穿者、作無斑者、作無雜者,受持學處而學習。

245. ‘‘Sikkhānisaṃsamidaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati paññuttaraṃ vimuttisāraṃ satādhipateyyaṃ. Kathañca, bhikkhave, sikkhānisaṃsaṃ hoti? Idha, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ ābhisamācārikā sikkhā paññattā appasannānaṃ pasādāya pasannānaṃ bhiyyobhāvāya. Yathā yathā, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ ābhisamācārikā sikkhā paññattā appasannānaṃ pasādāya pasannānaṃ bhiyyobhāvāya tathā tathā so tassā sikkhāya akhaṇḍakārī hoti acchiddakārī asabalakārī akammāsakārī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
緬 1.566已對照

“再者,諸比丘,我為弟子們制定了梵行之初的學,為了以一切行相正盡苦。諸比丘,我為弟子們為了以一切行相正盡苦而如何如何地制定了梵行之初的學,他便如是如是於那學是作無毀者、作無穿者、作無斑者、作無雜者,受持學處而學習。諸比丘,[梵行]就是這樣以學為功德的。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ ādibrahmacariyikā sikkhā paññattā sabbaso sammā dukkhakkhayāya. Yathā yathā, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ ādibrahmacariyikā sikkhā paññattā sabbaso sammā dukkhakkhayāya tathā tathā so tassā sikkhāya akhaṇḍakārī hoti acchiddakārī asabalakārī akammāsakārī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho, bhikkhave, sikkhānisaṃsaṃ hoti.
已對照

“諸比丘,[梵行]怎樣是以慧為上的呢?諸比丘,在此,我為弟子們宣說了諸法,為了以一切行相正盡苦。諸比丘,我為弟子們為了以一切行相正盡苦而如何如何地宣說了諸法,他便如是如是以慧審視了那些法。諸比丘,[梵行]就是這樣以慧為上的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, paññuttaraṃ hoti? Idha, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya. Yathā yathā, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya tathā tathāssa te dhammā paññāya samavekkhitā honti. Evaṃ kho, bhikkhave, paññuttaraṃ hoti.
PTS 2.244已對照

“諸比丘,[梵行]怎樣是以解脫為堅實的呢?諸比丘,在此,我為弟子們宣說了諸法,為了以一切行相正盡苦。諸比丘,我為弟子們為了以一切行相正盡苦而如何如何地宣說了諸法,他便如是如是以解脫觸證了那些法。諸比丘,[梵行]就是這樣以解脫為堅實的。

‘‘Kathañca, bhikkhave, vimuttisāraṃ hoti? Idha, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya. Yathā yathā, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya tathā tathāssa te dhammā vimuttiyā phusitā honti. Evaṃ kho, bhikkhave, vimuttisāraṃ hoti.
已對照

“諸比丘,[梵行]怎樣是以念為增上的呢?‘如是,我將圓滿未圓滿的增上行儀的學,或將在各處以慧攝持已圓滿的增上行儀的學’——念便於內善現起。‘如是,我將圓滿未圓滿的梵行之初的學,或將在各處以慧攝持已圓滿的梵行之初的學’——念便於內善現起。‘如是,我將以慧審視未審視的法,或將在各處以慧攝持已審視的法’——念便於內善現起。‘如是,我將以解脫觸證未觸證的法,或將在各處以慧攝持已觸證的法’——念便於內善現起。諸比丘,[梵行]就是這樣以念為增上的。‘諸比丘,修這梵行,是以學為功德、以慧為上、以解脫為堅實、以念為增上的’——這樣所說的,就是就這個而說的。”第三[經]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, satādhipateyyaṃ hoti? ‘Iti aparipūraṃ vā ābhisamācārikaṃ sikkhaṃ paripūressāmi, paripūraṃ vā ābhisamācārikaṃ sikkhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmī’ti – ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hoti. ‘Iti aparipūraṃ vā ādibrahmacariyikaṃ sikkhaṃ paripūressāmi, paripūraṃ vā ādibrahmacariyikaṃ sikkhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmī’ti – ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hoti. ‘Iti asamavekkhitaṃ vā dhammaṃ paññāya samavekkhissāmi, samavekkhitaṃ vā dhammaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmī’ti – ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hoti. ‘Iti aphusitaṃ vā dhammaṃ vimuttiyā phusissāmi, phusitaṃ vā dhammaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmī’ti – ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, satādhipateyyaṃ hoti. ‘Sikkhānisaṃsamidaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati paññuttaraṃ vimuttisāraṃ satādhipateyya’nti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Tatiyaṃ.
已對照

四、臥經

4. Seyyāsuttaṃ
246緬 1.567已對照

二百四十六、“諸比丘,有這四種臥。哪四種[臥]呢?餓鬼臥、受用諸欲者臥、獅子臥、如來臥。諸比丘,什麼是餓鬼臥呢?諸比丘,諸餓鬼大多仰臥;諸比丘,這稱為餓鬼臥。

246. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, seyyā. Katamā catasso? Petaseyyā, kāmabhogiseyyā, sīhaseyyā, tathāgataseyyā. Katamā ca, bhikkhave, petaseyyā? Yebhuyyena, bhikkhave, petā uttānā senti; ayaṃ vuccati, bhikkhave, petaseyyā.
已對照

“諸比丘,什麼是受用諸欲者臥呢?諸比丘,受用諸欲者大多以左脅而臥;諸比丘,這稱為受用諸欲者臥。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, kāmabhogiseyyā? Yebhuyyena, bhikkhave, kāmabhogī vāmena passena senti; ayaṃ vuccati, bhikkhave, kāmabhogiseyyā.
PTS 2.245已對照

“諸比丘,什麼是獅子臥呢?諸比丘,獸王獅子以右脅而作臥,足足相疊,把尾巴放入兩腿之間。它醒來之後,抬起前身,察看後身。諸比丘,若獸王獅子看見身體有任何[部位]散亂或張開,諸比丘,獸王獅子便因此不滿意。諸比丘,而若獸王獅子看不見身體有任何[部位]散亂或張開,諸比丘,獸王獅子便因此滿意。諸比丘,這稱為獅子臥。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, sīhaseyyā? Sīho, bhikkhave, migarājā dakkhiṇena passena seyyaṃ kappeti, pāde pādaṃ accādhāya, antarasatthimhi naṅguṭṭhaṃ anupakkhipitvā. So paṭibujjhitvā purimaṃ kāyaṃ abbhunnāmetvā pacchimaṃ kāyaṃ anuviloketi. Sace, bhikkhave, sīho migarājā kiñci passati kāyassa vikkhittaṃ vā visaṭaṃ vā, tena, bhikkhave, sīho migarājā anattamano hoti. Sace pana, bhikkhave, sīho migarājā na kiñci passati kāyassa vikkhittaṃ vā visaṭaṃ vā, tena, bhikkhave, sīho migarājā attamano hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sīhaseyyā.
已對照

“諸比丘,什麼是如來臥呢?諸比丘,在此,如來已離諸欲……乃至……成就並住於第四禪。諸比丘,這稱為如來臥。諸比丘,這就是四種臥。”第四[經]。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, tathāgataseyyā? Idha, bhikkhave, tathāgato vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, tathāgataseyyā. Imā kho, bhikkhave, catasso seyyā’’ti. Catutthaṃ.
已對照

五、值得造塔者經

5. Thūpārahasuttaṃ
247已對照

二百四十七、“諸比丘,有這四種值得造塔者。哪四種[值得造塔者]呢?如來、阿羅漢、正等正覺者值得造塔,獨覺值得造塔,如來的弟子值得造塔,轉輪王值得造塔——諸比丘,這就是四種值得造塔者。”第五[經]。

247. ‘‘Cattārome, bhikkhave, thūpārahā. Katame cattāro? Tathāgato arahaṃ sammāsambuddho thūpāraho, paccekabuddho thūpāraho, tathāgatasāvako thūpāraho, rājā cakkavattī thūpāraho – ime kho, bhikkhave, cattāro thūpārahā’’ti. Pañcamaṃ.
已對照

六、慧增長經

6. Paññāvuddhisuttaṃ
248已對照

二百四十八、“諸比丘,有這四種法導向慧的增長。哪四種[法]呢?親近善士、聽聞正法、如理作意、法隨法行——諸比丘,這四種法導向慧的增長。”第六[經]。

248. ‘‘Cattārome, bhikkhave, dhammā paññāvuddhiyā saṃvattanti. Katame cattāro? Sappurisasaṃsevo, saddhammasavanaṃ, yonisomanasikāro, dhammānudhammappaṭipatti – ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā paññāvuddhiyā saṃvattantī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已對照

七、多助益經

7. Bahukārasuttaṃ
249PTS 2.246緬 1.568已對照

二百四十九、“諸比丘,有這四種法對已為人者多有助益。哪四種[法]呢?親近善士、聽聞正法、如理作意、法隨法行——諸比丘,這四種法對已為人者多有助益。”第七[經]。

249. ‘‘Cattārome, bhikkhave, dhammā manussabhūtassa bahukārā honti. Katame cattāro? Sappurisasaṃsevo, saddhammasavanaṃ, yonisomanasikāro, dhammānudhammappaṭipatti – ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā manussabhūtassa bahukārā hontī’’ti. Sattamaṃ.
已對照

八、第一言說經

8. Paṭhamavohārasuttaṃ
250已對照

二百五十、“諸比丘,有這四種非聖言說。哪四種[非聖言說]呢?於未見說見,於未聞說聞,於未覺說覺,於未識說識——諸比丘,這就是四種非聖言說。”第八[經]。

250. ‘‘Cattārome, bhikkhave, anariyavohārā. Katame cattāro? Adiṭṭhe diṭṭhavāditā, asute sutavāditā, amute mutavāditā, aviññāte viññātavāditā – ime kho, bhikkhave, cattāro anariyavohārā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已對照

九、第二言說經

9. Dutiyavohārasuttaṃ
251已對照

二百五十一、“諸比丘,有這四種聖言說。哪四種[聖言說]呢?於未見說未見,於未聞說未聞,於未覺說未覺,於未識說未識——諸比丘,這就是四種聖言說。”第九[經]。

251. ‘‘Cattārome, bhikkhave, ariyavohārā. Katame cattāro? Adiṭṭhe adiṭṭhavāditā, asute asutavāditā, amute amutavāditā, aviññāte aviññātavāditā – ime kho, bhikkhave, cattāro ariyavohārā’’ti. Navamaṃ.
已對照

十、第三言說經

10. Tatiyavohārasuttaṃ
252已對照

二百五十二、“諸比丘,有這四種非聖言說。哪四種[非聖言說]呢?於已見說未見,於已聞說未聞,於已覺說未覺,於已識說未識——諸比丘,這就是四種非聖言說。”第十[經]。

252. ‘‘Cattārome, bhikkhave, anariyavohārā. Katame cattāro? Diṭṭhe adiṭṭhavāditā, sute asutavāditā, mute amutavāditā, viññāte aviññātavāditā – ime kho, bhikkhave, cattāro anariyavohārā’’ti. Dasamaṃ.
已對照

十一、第四言說經

11. Catutthavohārasuttaṃ
253已對照

二百五十三、“諸比丘,有這四種聖言說。哪四種[聖言說]呢?於已見說已見,於已聞說已聞,於已覺說已覺,於已識說已識——諸比丘,這就是四種聖言說。”第十一[經]。

253. ‘‘Cattārome, bhikkhave, ariyavohārā. Katame cattāro? Diṭṭhe diṭṭhavāditā, sute sutavāditā, mute mutavāditā, viññāte viññātavāditā – ime kho, bhikkhave, cattāro ariyavohārā’’ti. Ekādasamaṃ.
已對照

罪怖畏品第五。

Āpattibhayavaggo pañcamo.
緬 1.569已對照

其攝頌——

破僧、罪[怖畏]與學,臥與值得造塔者;

慧增長、多助益,四言說[經]已立。

Tassuddānaṃ –
Bhedaāpatti sikkhā ca, seyyā thūpārahena ca;
Paññāvuddhi bahukārā, vohārā caturo ṭhitāti.
已對照

第五五十[經]完畢。

Pañcamapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.