快樂巴利palinanda.cc

分別論·法心分別 Dhammahadayavibhaṅgo 1. Sabbasaṅgāhikavāro

本經目錄法心分別終。《分別論》終。

978已對照

十八、法心分別

一、全攝分

九百七十八、幾蘊、幾處、幾界、幾諦、幾根、幾因、幾食、幾觸、幾受、幾想、幾思、幾心?

五蘊、十二處、十八界、四諦、二十二根、九因、四食、七觸、七受、七想、七思、七心。

978Kati khandhā, kati āyatanāni, kati dhātuyo, kati saccāni, kati indriyāni, kati hetū, kati āhārā, kati phassā, kati vedanā, kati saññā, kati cetanā, kati cittāni? Pañcakkhandhā, dvādasāyatanāni, aṭṭhārasa dhātuyo, cattāri saccāni, bāvīsatindriyāni, nava hetū, cattāro āhārā, satta phassā, satta vedanā, satta saññā, satta cetanā, satta cittāni.
979已對照

九百七十九、此中什麼是五蘊?色蘊、受蘊、想蘊、行蘊、識蘊——這些稱為“五蘊”。

979Tattha katame pañcakkhandhā? Rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime vuccanti ‘‘pañcakkhandhā’’.
980已對照

九百八十、此中什麼是十二處?眼處、色處、耳處、聲處、鼻處、香處、舌處、味處、身處、觸處、意處、法處——這些稱為“十二處”。

980Tattha katamāni dvādasāyatanāni? Cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ – imāni vuccanti ‘‘dvādasāyatanāni’’.
981已對照

九百八十一、此中什麼是十八界?眼界、色界(rūpadhātu)、眼識界、耳界、聲界、耳識界、鼻界、香界、鼻識界、舌界、味界、舌識界、身界、觸界、身識界、意界、法界、意識界——這些稱為“十八界”。

981Tattha katamā aṭṭhārasa dhātuyo? Cakkhudhātu, rūpadhātu, cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu, saddadhātu, sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu, gandhadhātu, ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu, rasadhātu, jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manodhātu, dhammadhātu, manoviññāṇadhātu – imā vuccanti ‘‘aṭṭhārasa dhātuyo’’.
982已對照

九百八十二、此中什麼是四諦?苦諦、集諦、滅諦、道諦——這些稱為“四諦”。

982Tattha katamāni cattāri saccāni? Dukkhasaccaṃ, samudayasaccaṃ, nirodhasaccaṃ, maggasaccaṃ – imāni vuccanti ‘‘cattāri saccāni’’.
983已對照

九百八十三、此中什麼是二十二根?眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根、女根、男根、命根、樂根、苦根、喜悅根、憂根、舍根、信根、精進根、念根、定根、慧根、未知當知根、已知根、具知根——這些稱為“二十二根”。

983Tattha katamāni bāvīsatindriyāni? Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ, itthindriyaṃ, purisindriyaṃ, jīvitindriyaṃ, sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ, saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ, anaññātaññassāmītindriyaṃ, aññindriyaṃ, aññātāvindriyaṃ – imāni vuccanti ‘‘bāvīsatindriyāni’’.
984已對照

九百八十四、此中什麼是九因?三善因、三不善因、三無記因。

此中什麼是三善因?無貪是善因,無瞋是善因,無痴是善因——這就是三善因。

此中什麼是三不善因?貪是不善因,瞋是不善因,痴是不善因——這就是三不善因。

此中什麼是三無記因?或從諸善法的異熟[而來],或於諸唯作無記法中的無貪、無瞋、無痴——這就是三無記因。這些稱為“九因”。

984Tattha katame nava hetū? Tayo kusalahetū, tayo akusalahetū, tayo abyākatahetū. Tattha katame tayo kusalahetū? Alobho kusalahetu, adoso kusalahetu, amoho kusalahetu – ime tayo kusalahetū. Tattha katame tayo akusalahetū? Lobho akusalahetu, doso akusalahetu, moho akusalahetu – ime tayo akusalahetū. Tattha katame tayo abyākatahetū? Kusalānaṃ vā dhammānaṃ vipākato kiriyābyākatesu vā dhammesu alobho, adoso, amoho – ime tayo abyākatahetū. Ime vuccanti ‘‘nava hetū’’.
985已對照

九百八十五、此中什麼是四食?段食、觸食、意思食、識食——這些稱為“四食”。

985Tattha katame cattāro āhārā? Kabaḷīkārāhāro [kabaḷiṃkāro āhāro (sī. syā.)], phassāhāro, manosañcetanāhāro, viññāṇāhāro – ime vuccanti ‘‘cattāro āhārā’’.
986已對照

九百八十六、此中什麼是七觸?眼觸、耳觸、鼻觸、舌觸、身觸、意界觸、意識界觸——這些稱為“七觸”。

986Tattha katame satta phassā? Cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphasso, manodhātusamphasso, manoviññāṇadhātusamphasso – ime vuccanti ‘‘satta phassā’’.
987已對照

九百八十七、此中什麼是七受?眼觸所生受、耳觸所生受、鼻觸所生受、舌觸所生受、身觸所生受、意界觸所生受、意識界觸所生受——這些稱為“七受”。

987Tattha katamā satta vedanā? Cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manodhātusamphassajā vedanā, manoviññāṇadhātusamphassajā vedanā – imā vuccanti ‘‘satta vedanā’’.
988已對照

九百八十八、此中什麼是七想?眼觸所生想、耳觸所生想、鼻觸所生想、舌觸所生想、身觸所生想、意界觸所生想、意識界觸所生想——這些稱為“七想”。

988Tattha katamā satta saññā? Cakkhusamphassajā saññā, sotasamphassajā saññā, ghānasamphassajā saññā, jivhāsamphassajā saññā, kāyasamphassajā saññā, manodhātusamphassajā saññā, manoviññāṇadhātusamphassajā saññā – imā vuccanti ‘‘satta saññā’’.
989已對照

九百八十九、此中什麼是七思?眼觸所生思、耳觸所生思、鼻觸所生思、舌觸所生思、身觸所生思、意界觸所生思、意識界觸所生思——這些稱為“七思”。

989Tattha katamā satta cetanā? Cakkhusamphassajā cetanā, sotasamphassajā cetanā, ghānasamphassajā cetanā, jivhāsamphassajā cetanā, kāyasamphassajā cetanā, manodhātusamphassajā cetanā, manoviññāṇadhātusamphassajā cetanā – imā vuccanti ‘‘satta cetanā’’.
990已對照

九百九十、此中什麼是七心?眼識、耳識、鼻識、舌識、身識、意界、意識界——這些稱為“七心”。

990Tattha katamāni satta cittāni? Cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manodhātu, manoviññāṇadhātu – imāni vuccanti ‘‘satta cittāni’’.
991已對照

二、生起與不生起分

一、欲界

九百九十一、於欲界中,幾蘊、幾處、幾界、幾諦、幾根、幾因、幾食、幾觸、幾受、幾想、幾思、幾心?

於欲界中,有五蘊、十二處、十八界、三諦、二十二根、九因、四食、七觸、七受、七想、七思、七心。

991Kāmadhātuyā kati khandhā, kati āyatanāni, kati dhātuyo, kati saccāni, kati indriyāni, kati hetū, kati āhārā, kati phassā, kati vedanā, kati saññā, kati cetanā, kati cittāni? Kāmadhātuyā pañcakkhandhā, dvādasāyatanāni, aṭṭhārasa dhātuyo, tīṇi saccāni, bāvīsatindriyāni, nava hetū, cattāro āhārā, satta phassā, satta vedanā, satta saññā, satta cetanā, satta cittāni.
992已對照

九百九十二、此中什麼是欲界中的五蘊?色蘊、受蘊、想蘊、行蘊、識蘊——這些稱為“欲界中的五蘊”。

此中什麼是欲界中的十二處?眼處、色處、耳處、聲處、鼻處、香處、舌處、味處、身處、觸處、意處、法處——這些稱為“欲界中的十二處”。

此中什麼是欲界中的十八界?眼界、色界、眼識界、耳界、聲界、耳識界、鼻界、香界、鼻識界、舌界、味界、舌識界、身界、觸界、身識界、意界、法界、意識界——這些稱為“欲界中的十八界”。

此中什麼是欲界中的三諦?苦諦、集諦、道諦——這些稱為“欲界中的三諦”。

此中什麼是欲界中的二十二根?眼根、耳根……乃至……具知根——這些稱為“欲界中的二十二根”。

此中什麼是欲界中的九因?三善因、三不善因、三無記因……乃至……這些稱為“欲界中的九因”。

此中什麼是欲界中的四食?段食、觸食、意思食、識食——這些稱為“欲界中的四食”。

此中什麼是欲界中的七觸?眼觸、耳觸、鼻觸、舌觸、身觸、意界觸、意識界觸——這些稱為“欲界中的七觸”。

此中什麼是欲界中的七受?眼觸所生受、耳觸所生受、鼻觸所生受、舌觸所生受、身觸所生受、意界觸所生受、意識界觸所生受——這些稱為“欲界中的七受”。

此中什麼是欲界中的七想?眼觸所生想、耳觸所生想、鼻觸所生想、舌觸所生想、身觸所生想、意界觸所生想、意識界觸所生想——這些稱為“欲界中的七想”。

此中什麼是欲界中的七思?眼觸所生思、耳觸所生思、鼻觸所生思、舌觸所生思、身觸所生思、意界觸所生思、意識界觸所生思——這些稱為“欲界中的七思”。

此中什麼是欲界中的七心?眼識、耳識、鼻識、舌識、身識、意界、意識界——這些稱為“欲界中的七心”。

992Tattha katame kāmadhātuyā pañcakkhandhā? Rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime vuccanti ‘‘kāmadhātuyā pañcakkhandhā’’. Tattha katamāni kāmadhātuyā dvādasāyatanāni? Cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ – imāni vuccanti ‘‘kāmadhātuyā dvādasāyatanāni’’. Tattha katamā kāmadhātuyā aṭṭhārasa dhātuyo? Cakkhudhātu, rūpadhātu, cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu, saddadhātu, sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu, gandhadhātu, ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu, rasadhātu, jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manodhātu, dhammadhātu, manoviññāṇadhātu – imā vuccanti ‘‘kāmadhātuyā aṭṭhārasa dhātuyo’’. Tattha katamāni kāmadhātuyā tīṇi saccāni? Dukkhasaccaṃ, samudayasaccaṃ, maggasaccaṃ – imāni vuccanti ‘‘kāmadhātuyā tīṇi saccāni’’. Tattha katamāni kāmadhātuyā bāvīsatindriyāni? Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ…pe… aññātāvindriyaṃ – imāni vuccanti ‘‘kāmadhātuyā bāvīsatindriyāni’’. Tattha katame kāmadhātuyā nava hetū? Tayo kusalahetū, tayo akusalahetū, tayo abyākatahetū…pe… ime vuccanti ‘‘kāmadhātuyā nava hetū’’. Tattha katame kāmadhātuyā cattāro āhārā? Kabaḷīkārāhāro, phassāhāro, manosañcetanāhāro, viññāṇāhāro – ime vuccanti ‘‘kāmadhātuyā cattāro āhārā’’. Tattha katame kāmadhātuyā satta phassā? Cakkhusamphasso sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphasso, manodhātusamphasso, manoviññāṇadhātusamphasso – ime vuccanti ‘‘kāmadhātuyā satta phassā’’. Tattha katamā kāmadhātuyā satta vedanā? Cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manodhātusamphassajā vedanā, manoviññāṇadhātusamphassajā vedanā – imā vuccatti ‘‘kāmadhātuyā satta vedanā’’. Tattha katamā kāmadhātuyā satta saññā? Cakkhusamphassajā saññā, sotasamphassajā saññā, ghānasamphassajā saññā, jivhāsamphassajā saññā, kāyasamphassajā saññā, manodhātusamphassajā saññā, manoviññāṇadhātusamphassajā saññā – imā vuccanti ‘‘kāmadhātuyā satta saññā’’. Tattha katamā kāmadhātuyā satta cetanā? Cakkhusamphassajā cetanā, sotasamphassajā cetanā, ghānasamphassajā cetanā, jivhāsamphassajā cetanā, kāyasamphassajā cetanā, manodhātusamphassajā cetanā, manoviññāṇadhātusamphassajā cetanā – imā vuccanti ‘‘kāmadhātuyā satta cetanā’’. Tattha katamāni kāmadhātuyā satta cittāni? Cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manodhātu, manoviññāṇadhātu – imāni vuccanti ‘‘kāmadhātuyā satta cittāni’’.
993已對照

二、色界

九百九十三、於色界中,幾蘊、幾處、幾界、幾諦、幾根……乃至……幾心?

於色界中,有五蘊、六處、九界、三諦、十四根、八因、三食、四觸、四受、四想、四思、四心。

993Rūpadhātuyā kati khandhā, kati āyatanā, kati dhātuyo, kati saccāni, kati indriyāni…pe… kati cittāni? Rūpadhātuyā pañcakkhandhā, cha āyatanāni, nava dhātuyo, tīṇi saccāni, cuddasindriyāni, aṭṭha hetū, tayo āhārā, cattāro phassā, catasso vedanā, catasso saññā, catasso cetanā, cattāri cittāni.
994已對照

九百九十四、此中什麼是色界中的五蘊?色蘊、受蘊、想蘊、行蘊、識蘊——這些稱為“色界中的五蘊”。

此中什麼是色界中的六處?眼處、色處、耳處、聲處、意處、法處——這些稱為“色界中的六處”。

此中什麼是色界中的九界?眼界、色界、眼識界、耳界、聲界、耳識界、意界、法界、意識界——這些稱為“色界中的九界”。

此中什麼是色界中的三諦?苦諦、集諦、道諦——這些稱為“色界中的三諦”。

此中什麼是色界中的十四根?眼根、耳根、意根、命根、喜悅根、舍根、信根、精進根、念根、定根、慧根、未知當知根、已知根、具知根——這些稱為“色界中的十四根”。

此中什麼是色界中的八因?三善因、兩不善因、三無記因。

此中什麼是三善因?無貪是善因,無瞋是善因,無痴是善因——這就是三善因。

此中什麼是兩不善因?貪是不善因,痴是不善因——這就是兩不善因。

此中什麼是三無記因?或從諸善法的異熟[而來],或於諸唯作無記法中的無貪、無瞋、無痴——這就是三無記因。這些稱為色界中的八因。

此中什麼是色界中的三食?觸食、意思食、識食——這些稱為“色界中的三食”。

此中什麼是色界中的四觸?眼觸、耳觸、意界觸、意識界觸——這些稱為“色界中的四觸”。

此中什麼是色界中的四受……乃至……四想……乃至……四思……乃至……四心?眼識、耳識、意界、意識界——這些稱為“色界中的四心”。

994Tattha katame rūpadhātuyā pañcakkhandhā? Rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime vuccanti ‘‘rūpadhātuyā pañcakkhandhā’’. Tattha katamāni rūpadhātuyā cha āyatanāni? Cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ – imāni vuccanti ‘‘rūpadhātuyā cha āyatanāni’’. Tattha katamā rūpadhātuyā nava dhātuyo? Cakkhudhātu, rūpadhātu, cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu, saddadhātu, sotaviññāṇadhātu, manodhātu, dhammadhātu, manoviññāṇadhātu – imā vuccanti ‘‘rūpadhātuyā nava dhātuyo’’. Tattha katamāni rūpadhātuyā tīṇi saccāni? Dukkhasaccaṃ, samudayasaccaṃ, maggasaccaṃ – imāni vuccanti ‘‘rūpadhātuyā tīṇi saccāni’’. Tattha katamāni rūpadhātuyā cuddasindriyāni? Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, manindriyaṃ, jīvitindriyaṃ, somanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ, saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ, anaññātaññassāmītindriyaṃ, aññindriyaṃ, aññātāvindriyaṃ – imāni vuccanti ‘‘rūpadhātuyā cuddasindriyāni’’. Tattha katame rūpadhātuyā aṭṭha hetū? Tayo kusalahetū, dve akusalahetū, tayo abyākatahetū. Tattha katame tayo kusalahetū? Alobho kusalahetu, adoso kusalahetu, amoho kusalahetu – ime tayo kusalahetū. Tattha katame dve akusalahetū? Lobho akusalahetu, moho akusalahetu – ime dve akusalahetū. Tattha katame tayo abyākatahetū? Kusalānaṃ vā dhammānaṃ vipākato kiriyābyākatesu vā dhammesu alobho, adoso, amoho – ime tayo abyākatahetū. Ime vuccanti rūpadhātuyā aṭṭha hetū. Tattha katame rūpadhātuyā tayo āhārā? Phassāhāro, manosañcetanāhāro, viññāṇāhāro – ime vuccanti ‘‘rūpadhātuyā tayo āhārā’’. Tattha katame rūpadhātuyā cattāro phassā? Cakkhusamphasso, sotasamphasso, manodhātusamphasso, manoviññāṇadhātusamphasso – ime vuccanti ‘‘rūpadhātuyā cattāro phassā’’. Tattha katamā rūpadhātuyā catasso vedanā…pe… catasso saññā…pe… catasso cetanā…pe… cattāri cittāni? Cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, manodhātu, manoviññāṇadhātu – imāni vuccanti ‘‘rūpadhātuyā cattāri cittāni’’.
995已對照

三、無色界

九百九十五、於無色界中,幾蘊……乃至……幾心?

於無色界中,有四蘊、兩處、兩界、三諦、十一根、八因、三食、一觸、一受、一想、一思、一心。

995Arūpadhātuyā kati khandhā…pe… kati cittāni? Arūpadhātuyā cattāro khandhā, dve āyatanāni, dve dhātuyo, tīṇi saccāni, ekādasindriyāni, aṭṭha hetū, tayo āhārā, eko phasso, ekā vedanā, ekā saññā, ekā cetanā, ekaṃ cittaṃ.
996已對照

九百九十六、此中什麼是無色界中的四蘊?受蘊、想蘊、行蘊、識蘊——這些稱為“無色界中的四蘊”。

此中什麼是無色界中的兩處?意處、法處——這些稱為“無色界中的兩處”。

此中什麼是無色界中的兩界?意識界、法界——這些稱為“無色界中的兩界”。

此中什麼是無色界中的三諦?苦諦、集諦、道諦——這些稱為“無色界中的三諦”。

此中什麼是無色界中的十一根?意根、命根、喜悅根、舍根、信根、精進根、念根、定根、慧根、已知根、具知根——這些稱為“無色界中的十一根”。

此中什麼是無色界中的八因?三善因、兩不善因、三無記因……乃至……這些稱為“無色界中的八因”。

此中什麼是無色界中的三食?觸食、意思食、識食——這些稱為“無色界中的三食”。

此中什麼是無色界中的一觸?意識界觸——這稱為“無色界中的一觸”。

此中什麼是無色界中的一受……乃至……一想……乃至……一思……乃至……一心?意識界——這稱為“無色界中的一心”。

996Tattha katame arūpadhātuyā cattāro khandhā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime vuccanti ‘‘arūpadhātuyā cattāro khandhā’’. Tattha katamāni arūpadhātuyā dve āyatanāni? Manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ – imāni vuccanti ‘‘arūpadhātuyā dve āyatanāni’’. Tattha katamā arūpadhātuyā dve dhātuyo? Manoviññāṇadhātu, dhammadhātu – imā vuccanti ‘‘arūpadhātuyā dve dhātuyo’’. Tattha katamāni arūpadhātuyā tīṇi saccāni? Dukkhasaccaṃ, samudayasaccaṃ, maggasaccaṃ – imāni vuccanti ‘‘arūpadhātuyā tīṇi saccāni’’. Tattha katamāni arūpadhātuyā ekādasindriyāni? Manindriyaṃ, jīvitindriyaṃ, somanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ, saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ, aññindriyaṃ, aññātāvindriyaṃ – imāni vuccanti ‘‘arūpadhātuyā ekādasindriyāni’’. Tattha katame arūpadhātuyā aṭṭha hetū? Tayo kusalahetū, dve akusalahetū, tayo abyākatahetū…pe… ime vuccanti ‘‘arūpadhātuyā aṭṭha hetū’’. Tattha katame arūpadhātuyā tayo āhārā? Phassāhāro, manosañcetanāhāro, viññāṇāhāro – ime vuccanti ‘‘arūpadhātuyā tayo āhārā’’. Tattha katamo arūpadhātuyā eko phasso? Manoviññāṇadhātusamphasso – ayaṃ vuccati ‘‘arūpadhātuyā eko phasso’’. Tattha katamā arūpadhātuyā ekā vedanā…pe… ekā saññā…pe… ekā cetanā…pe… ekaṃ cittaṃ? Manoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘arūpadhātuyā ekaṃ cittaṃ’’.
997已對照

四、不繫屬

九百九十七、於不繫屬中,幾蘊……乃至……幾心?

於不繫屬中,有四蘊、兩處、兩界、兩諦、十二根、六因、三食、一觸、一受、一想、一思、一心。

997Apariyāpanne kati khandhā…pe… kati cittāni? Apariyāpanne cattāro khandhā, dve āyatanāni, dve dhātuyo, dve saccāni, dvādasindriyāni, cha hetū, tayo āhārā, eko phasso, ekā vedanā, ekā saññā, ekā cetanā, ekaṃ cittaṃ.
998已對照

九百九十八、此中什麼是不繫屬中的四蘊?受蘊、想蘊、行蘊、識蘊——這些稱為“不繫屬中的四蘊”。

此中什麼是不繫屬中的兩處?意處、法處——這些稱為“不繫屬中的兩處”。

此中什麼是不繫屬中的兩界?意識界、法界——這些稱為“不繫屬中的兩界”。

此中什麼是不繫屬中的兩諦?道諦、滅諦——這些稱為“不繫屬中的兩諦”。

此中什麼是不繫屬中的十二根?意根、命根、喜悅根、舍根、信根、精進根、念根、定根、慧根、未知當知根、已知根、具知根——這些稱為“不繫屬中的十二根”。

此中什麼是不繫屬中的六因?三善因、三無記因。

此中什麼是三善因?無貪是善因,無瞋是善因,無痴是善因——這就是三善因。

此中什麼是三無記因?從諸善法的異熟[而來]的無貪、無瞋、無痴——這就是三無記因。這些稱為“不繫屬中的六因”。

此中什麼是不繫屬中的三食?觸食、意思食、識食——這些稱為“不繫屬中的三食”。

此中什麼是不繫屬中的一觸?意識界觸——這稱為“不繫屬中的一觸”。

此中什麼是不繫屬中的一受……乃至……一想……乃至……一思……乃至……一心?意識界——這稱為“不繫屬中的一心”。

998Tattha katame apariyāpanne cattāro khandhā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime vuccanti ‘‘apariyāpanne cattāro khandhā’’. Tattha katamāni apariyāpanne dve āyatanāni? Manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ – imāni vuccanti ‘‘apariyāpanne dve āyatanāni’’. Tattha katamā apariyāpanne dve dhātuyo? Manoviññāṇadhātu, dhammadhātu – imā vuccanti ‘‘apariyāpanne dve dhātuyo’’. Tattha katamāni apariyāpanne dve saccāni? Maggasaccaṃ, nirodhasaccaṃ – imāni vuccanti ‘‘apariyāpanne dve saccāni’’. Tattha katamāni apariyāpanne dvādasindriyāni? Manindriyaṃ, jīvitindriyaṃ, somanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ, saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ, anaññātaññassāmītindriyaṃ, aññindriyaṃ, aññātāvindriyaṃ – imāni vuccanti ‘‘apariyāpanne dvādasindriyāni’’. Tattha katame apariyāpanne cha hetū? Tayo kusalahetū, tayo abyākatahetū. Tattha katame tayo kusalahetū? Alobho kusalahetu, adoso kusalahetu, amoho kusalahetu – ime tayo kusalahetū. Tattha katame tayo abyākatahetū? Kusalānaṃ dhammānaṃ vipākato alobho, adoso, amoho – ime tayo abyākatahetū. Ime vuccanti ‘‘apariyāpanne cha hetū’’. Tattha katame apariyāpanne tayo āhārā? Phassāhāro, manosañcetanāhāro, viññāṇāhāro – ime vuccanti ‘‘apariyāpanne tayo āhārā’’. Tattha katamo apariyāpanne eko phasso? Manoviññāṇadhātusamphasso – ayaṃ vuccati ‘‘apariyāpanne eko phasso’’. Tattha katamā apariyāpanne ekā vedanā…pe… ekā saññā…pe… ekā cetanā…pe… ekaṃ cittaṃ? Manoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘apariyāpanne ekaṃ cittaṃ’’.
999已對照

三、系屬與不繫屬分

一、欲界

九百九十九、五蘊中,有幾種是系屬欲界、幾種是不繫屬欲界……乃至……七心中,有幾種是系屬欲界、幾種是不繫屬欲界?

999Pañcannaṃ khandhānaṃ kati kāmadhātupariyāpannā, kati na kāmadhātupariyāpannā…pe… sattannaṃ cittānaṃ kati kāmadhātupariyāpannā, kati na kāmadhātupariyāpannā?
1000已對照

一千、色蘊是系屬欲界的;四蘊或系屬欲界、或不繫屬欲界。

十處是系屬欲界的;兩處或系屬欲界、或不繫屬欲界。

十六界是系屬欲界的;兩界或系屬欲界、或不繫屬欲界。

集諦是系屬欲界的;兩諦是不繫屬欲界的;苦諦或系屬欲界、或不繫屬欲界。

十根是系屬欲界的;三根是不繫屬欲界的;九根或系屬欲界、或不繫屬欲界。

三不善因是系屬欲界的;六因或系屬欲界、或不繫屬欲界。

段食是系屬欲界的;三食或系屬欲界、或不繫屬欲界。

六觸是系屬欲界的;意識界觸或系屬欲界、或不繫屬欲界。

六受……乃至……六想……六思……六心是系屬欲界的;意識界或系屬欲界、或不繫屬欲界。

1000Rūpakkhandho kāmadhātupariyāpanno; cattāro khandhā siyā kāmadhātupariyāpannā, siyā na kāmadhātupariyāpannā. Dasāyatanā kāmadhātupariyāpannā; dve āyatanā siyā kāmadhātupariyāpannā, siyā na kāmadhātupariyāpannā. Soḷasa dhātuyo kāmadhātupariyāpannā; dve dhātuyo siyā kāmadhātupariyāpannā, siyā na kāmadhātupariyāpannā. Samudayasaccaṃ kāmadhātupariyāpannaṃ; dve saccā na kāmadhātupariyāpannā; dukkhasaccaṃ siyā kāmadhātupariyāpannaṃ, siyā na kāmadhātupariyāpannaṃ. Dasindriyā kāmadhātupariyāpannā; tīṇindriyā na kāmadhātupariyāpannā; navindriyā siyā kāmadhātupariyāpannā, siyā na kāmadhātupariyāpannā. Tayo akusalahetū kāmadhātupariyāpannā; cha hetū siyā kāmadhātupariyāpannā, siyā na kāmadhātupariyāpannā. Kabaḷīkāro āhāro kāmadhātupariyāpanno; tayo āhārā siyā kāmadhātupariyāpannā, siyā na kāmadhātupariyāpannā. Cha phassā kāmadhātupariyāpannā; manoviññāṇadhātusamphasso siyā kāmadhātu pariyāpanno, siyā na kāmadhātupariyāpanno. Cha vedanā…pe… cha saññā… cha cetanā… cha cittā kāmadhātupariyāpannā; manoviññāṇadhātu siyā kāmadhātupariyāpannā, siyā na kāmadhātupariyāpannā.
1001已對照

二、色界

一千零一、五蘊中,有幾種是系屬色界、幾種是不繫屬色界……乃至……七心中,有幾種是系屬色界、幾種是不繫屬色界?

1001Pañcannaṃ khandhānaṃ kati rūpadhātupariyāpannā, kati na rūpadhātupariyāpannā …pe… sattannaṃ cittānaṃ kati rūpadhātupariyāpannā, kati na rūpadhātupariyāpannā?
1002已對照

一千零二、色蘊是不繫屬色界的;四蘊或系屬色界、或不繫屬色界。

十處是不繫屬色界的;兩處或系屬色界、或不繫屬色界。

十六界是不繫屬色界的;兩界或系屬色界、或不繫屬色界。

三諦是不繫屬色界的;苦諦或系屬色界、或不繫屬色界。

十三根是不繫屬色界的;九根或系屬色界、或不繫屬色界。

三不善因是不繫屬色界的;六因或系屬色界、或不繫屬色界。

段食是不繫屬色界的;三食或系屬色界、或不繫屬色界。

六觸是不繫屬色界的;意識界觸或系屬色界、或不繫屬色界。

六受……乃至……六想……六思……六心是不繫屬色界的;意識界或系屬色界、或不繫屬色界。

1002Rūpakkhandho na rūpadhātupariyāpanno; cattāro khandhā siyā rūpadhātupariyāpannā, siyā na rūpadhātupariyāpannā. Dasāyatanā na rūpadhātupariyāpannā; dve āyatanā siyā rūpadhātupariyāpannā, siyā na rūpadhātupariyāpannā. Soḷasa dhātuyo na rūpadhātupariyāpannā; dve dhātuyo siyā rūpadhātupariyāpannā, siyā na rūpadhātupariyāpannā. Tīṇi saccāni na rūpadhātupariyāpannā; dukkhasaccaṃ siyā rūpadhātupariyāpannaṃ, siyā na rūpadhātupariyāpannaṃ. Terasindriyā na rūpadhātupariyāpannā; navindriyā siyā rūpadhātupariyāpannā, siyā na rūpadhātupariyāpannā. Tayo akusalahetū na rūpadhātupariyāpannā; cha hetū siyā rūpadhātupariyāpannā, siyā na rūpadhātupariyāpannā. Kabaḷīkāro āhāro na rūpadhātupariyāpanno; tayo āhārā siyā rūpadhātupariyāpannā, siyā na rūpadhātupariyāpannā. Cha phassā na rūpadhātupariyāpannā; manoviññāṇadhātusamphasso siyā rūpadhātupariyāpanno, siyā na rūpadhātupariyāpanno. Cha vedanā…pe… cha saññā… cha cetanā… cha cittā na rūpadhātupariyāpannā; manoviññāṇadhātu siyā rūpadhātupariyāpannā, siyā na rūpadhātupariyāpannā.
1003已對照

三、無色界

一千零三、五蘊中,有幾種是系屬無色界、幾種是不繫屬無色界……乃至……七心中,有幾種是系屬無色界、幾種是不繫屬無色界?

1003Pañcannaṃ khandhānaṃ kati arūpadhātupariyāpannā, kati na arūpadhātupariyāpannā…pe… sattannaṃ cittānaṃ kati arūpadhātupariyāpannā, kati na arūpadhātupariyāpannā?
1004已對照

一千零四、色蘊是不繫屬無色界的;四蘊或系屬無色界、或不繫屬無色界。

十處是不繫屬無色界的;兩處或系屬無色界、或不繫屬無色界。

十六界是不繫屬無色界的;兩界或系屬無色界、或不繫屬無色界。

三諦是不繫屬無色界的。

苦諦或系屬無色界、或不繫屬無色界。

十四根是不繫屬無色界的;八根或系屬無色界、或不繫屬無色界。

三不善因是不繫屬無色界的;六因或系屬無色界、或不繫屬無色界。

段食是不繫屬無色界的;三食或系屬無色界、或不繫屬無色界。

六觸是不繫屬無色界的;意識界觸或系屬無色界、或不繫屬無色界。

六受……乃至……六想……六思……六心是不繫屬無色界的;意識界或系屬無色界、或不繫屬無色界。

1004Rūpakkhandho na arūpadhātupariyāpanno; cattāro khandhā siyā arūpadhātupariyāpannā, siyā na arūpadhātupariyāpannā. Dasāyatanā na arūpadhātupariyāpannā; dve āyatanā siyā arūpadhātupariyāpannā, siyā na arūpadhātupariyāpannā. Soḷasa dhātuyo na arūpadhātupariyāpannā; dve dhātuyo siyā arūpadhātupariyāpannā, siyā na arūpadhātupariyāpannā. Tīṇi saccāni na arūpadhātupariyāpannāni. Dukkhasaccaṃ siyā arūpadhātupariyāpannaṃ, siyā na arūpadhātupariyāpannaṃ. Cuddasindriyā na arūpadhātupariyāpannā; aṭṭhindriyā siyā arūpadhātupariyāpannā, siyā na arūpadhātupariyāpannā. Tayo akusalahetū na arūpadhātupariyāpannā; cha hetū siyā arūpadhātupariyāpannā, siyā na arūpadhātupariyāpannā. Kabaḷīkāro āhāro na arūpadhātupariyāpanno; tayo āhārā siyā arūpadhātupariyāpannā, siyā na arūpadhātupariyāpannā. Cha phassā na arūpadhātupariyāpannā; manoviññāṇadhātusamphasso siyā arūpadhātupariyāpanno, siyā na arūpadhātupariyāpanno. Cha vedanā…pe… cha saññā … cha cetanā… cha cittā na arūpadhātupariyāpannā; manoviññāṇadhātu siyā arūpadhātupariyāpannā, siyā na arūpadhātupariyāpannā.
1005已對照

四、系屬與不繫屬

一千零五、五蘊中,有幾種是系屬、幾種是不繫屬……乃至……七心中,有幾種是系屬、幾種是不繫屬?

1005Pañcannaṃ khandhānaṃ kati pariyāpannā, kati apariyāpannā…pe… sattannaṃ cittānaṃ kati pariyāpannā, kati apariyāpannā?
1006已對照

一千零六、色蘊是系屬的;四蘊或系屬、或不繫屬。

十處是系屬的;兩處或系屬、或不繫屬。

十六界是系屬的;兩界或系屬、或不繫屬。

兩諦是系屬的;兩諦是不繫屬的。

十根是系屬的,三根是不繫屬的;九根或系屬、或不繫屬。

三不善因是系屬的;六因或系屬、或不繫屬。

段食是系屬的;三食或系屬、或不繫屬。

六觸是系屬的;意識界觸或系屬、或不繫屬。

六受……乃至……六想……六思……六心是系屬的;意識界或系屬、或不繫屬。

1006Rūpakkhandho pariyāpanno; cattāro khandhā siyā pariyāpannā, siyā apariyāpannā. Dasāyatanā pariyāpannā; dve āyatanā siyā pariyāpannā, siyā apariyāpannā. Soḷasa dhātuyo pariyāpannā; dve dhātuyo siyā pariyāpannā, siyā apariyāpannā. Dve saccā pariyāpannā; dve saccā apariyāpannā. Dasindriyā pariyāpannā, tīṇindriyā apariyāpannā; navindriyā siyā pariyāpannā, siyā apariyāpannā. Tayo akusalahetū pariyāpannā; cha hetū siyā pariyāpannā, siyā apariyāpannā. Kabaḷīkāro āhāro pariyāpanno; tayo āhārā siyā pariyāpannā, siyā apariyāpannā. Cha phassā pariyāpannā; manoviññāṇadhātusamphasso siyā pariyāpanno, siyā apariyāpanno. Cha vedanā…pe… cha saññā… cha cetanā… cha cittā pariyāpannā; manoviññāṇadhātu siyā pariyāpannā, siyā apariyāpannā.
1007已對照

四、示法分

一、欲界

一千零七、在欲界投生的剎那,幾蘊出現……乃至……幾心出現?

在欲界投生的剎那,一切[眾生]都有五蘊出現;有的有十一處出現;有的有十處出現;有的有另外的十處出現;有的有九處出現;有的有七處出現;有的有十一界出現;有的有十界出現;有的有另外的十界出現;有的有九界出現;有的有七界出現;一切[眾生]都有一諦出現;有的有十四根出現;有的有十三根出現;有的有另外的十三根出現;有的有十二根出現;有的有十根出現;有的有九根出現;有的有另外的九根出現;有的有八根出現;有的有另外的八根出現;有的有七根出現;有的有五根出現;有的有四根出現;有的有三因出現;有的有兩因出現;有的無因而出現;一切[眾生]都有四食出現;一切[眾生]都有一觸出現;一切[眾生]都有一受……一想……一思……一心出現。

1007Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kati khandhā pātubhavanti…pe… kati cittāni pātubhavanti? Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe sabbesaṃ pañcakkhandhā pātubhavanti; kassaci ekādasāyatanāni pātubhavanti; kassaci dasāyatanāni pātubhavanti; kassaci aparāni dasāyatanāni pātubhavanti; kassaci navāyatanāni pātubhavanti; kassaci sattāyatanāni pātubhavanti; kassaci ekādasa dhātuyo pātubhavanti; kassaci dasa dhātuyo pātubhavanti; kassaci aparā dasa dhātuyo pātubhavanti; kassaci nava dhātuyo pātubhavanti; kassaci satta dhātuyo pātubhavanti; sabbesaṃ ekaṃ saccaṃ pātubhavati; kassaci cuddasindriyāni pātubhavanti; kassaci terasindriyāni pātubhavanti; kassaci aparāni terasindriyāni pātubhavanti; kassaci dvādasindriyāni pātubhavanti; kassaci dasindriyāni pātubhavanti; kassaci navindriyāni pātubhavanti; kassaci aparāni navindriyāni pātubhavanti; kassaci aṭṭhindriyāni pātubhavanti; kassaci aparāni aṭṭhindriyāni pātubhavanti; kassaci sattindriyāni pātubhavanti; kassaci pañcindriyāni pātubhavanti; kassaci cattārindriyāni pātubhavanti; kassaci tayo hetū pātubhavanti; kassaci dve hetū pātubhavanti; kassaci [keci (syā.)] ahetukā pātubhavanti; sabbesaṃ cattāro āhārā pātubhavanti; sabbesaṃ eko phasso pātubhavati; sabbesaṃ ekā vedanā… ekā saññā… ekā cetanā… ekaṃ cittaṃ pātubhavati.
1008已對照

一千零八、在欲界投生的剎那,一切[眾生]都有哪五蘊出現?色蘊……乃至……識蘊——在欲界投生的剎那,一切[眾生]都有這五蘊出現。

1008Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe sabbesaṃ katame pañcakkhandhā pātubhavanti? Rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – kāmadhātuyā upapattikkhaṇe sabbesaṃ ime pañcakkhandhā pātubhavanti.
1009已對照

一千零九、在欲界投生的剎那,誰有十一處出現?欲界諸天、劫初的人、化生的餓鬼、化生的阿修羅、化生的畜生、地獄眾生之諸處圓滿者,在投生的剎那,有十一處出現——眼處、色處、耳處、鼻處、香處、舌處、味處、身處、觸處、意處、法處。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這十一處出現。

在欲界投生的剎那,誰有十處出現?化生的餓鬼、化生的阿修羅、化生的畜生、地獄眾生之生來盲者,在投生的剎那,有十處出現——色處、耳處、鼻處、香處、舌處、味處、身處、觸處、意處、法處。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這十處出現。

在欲界投生的剎那,誰有另外的十處出現?化生的餓鬼、化生的阿修羅、化生的畜生、地獄眾生之生來聾者,在投生的剎那,有十處出現——眼處、色處、鼻處、香處、舌處、味處、身處、觸處、意處、法處。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這十處出現。

在欲界投生的剎那,誰有九處出現?化生的餓鬼、化生的阿修羅、化生的畜生、地獄眾生之生來盲而聾者,在投生的剎那,有九處出現——色處、鼻處、香處、舌處、味處、身處、觸處、意處、法處。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這九處出現。

在欲界投生的剎那,誰有七處出現?胎臥眾生,在投生的剎那,有七處出現——色處、香處、味處、身處、觸處、意處、法處。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這七處出現。

1009Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa ekādasāyatanāni pātubhavanti? Kāmāvacarānaṃ devānaṃ, paṭhamakappikānaṃ manussānaṃ, opapātikānaṃ petānaṃ, opapātikānaṃ asurānaṃ, opapātikānaṃ tiracchānagatānaṃ, nerayikānaṃ paripuṇṇāyatanānaṃ upapattikkhaṇe ekādasāyatanāni pātubhavanti – cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni ekādasāyatanāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa dasāyatanāni pātubhavanti? Opapātikānaṃ petānaṃ, opapātikānaṃ asurānaṃ, opapātikānaṃ tiracchānagatānaṃ nerayikānaṃ, jaccandhānaṃ upapattikkhaṇe dasāyatanāni pātubhavanti – rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni dasāyatanāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa aparāni dasāyatanāni pātubhavanti? Opapātikānaṃ petānaṃ, opapātikānaṃ asurānaṃ, opapātikānaṃ tiracchānagatānaṃ nerayikānaṃ, jaccabadhirānaṃ upapattikkhaṇe dasāyatanāni pātubhavanti – cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni dasāyatanāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa navāyatanāni pātubhavanti? Opapātikānaṃ petānaṃ, opapātikānaṃ asurānaṃ, opapātikānaṃ tiracchānagatānaṃ nerayikānaṃ, jaccandhabadhirānaṃ upapattikkhaṇe navāyatanāni pātubhavanti – rūpāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni navāyatanāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa sattāyatanāni pātubhavanti? Gabbhaseyyakānaṃ sattānaṃ upapattikkhaṇe sattāyatanāni pātubhavanti – rūpāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni sattāyatanāni pātubhavanti.
1010已對照

一千零一十、在欲界投生的剎那,誰有十一界出現?欲界諸天、劫初的人、化生的餓鬼、化生的阿修羅、化生的畜生、地獄眾生之諸處圓滿者,在投生的剎那,有十一界出現——眼界、色界、耳界、鼻界、香界、舌界、味界、身界、觸界、意識界、法界。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這十一界出現。

在欲界投生的剎那,誰有十界出現?化生的餓鬼、化生的阿修羅、化生的畜生、地獄眾生之生來盲者,在投生的剎那,有十界出現——色界、耳界、鼻界、香界、舌界、味界、身界、觸界、意識界、法界。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這十界出現。

在欲界投生的剎那,誰有另外的十界出現?化生的餓鬼、化生的阿修羅、化生的畜生、地獄眾生之生來聾者,在投生的剎那,有十界出現——眼界、色界、鼻界、香界、舌界、味界、身界、觸界、意識界、法界。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這十界出現。

在欲界投生的剎那,誰有九界出現?化生的餓鬼、化生的阿修羅、化生的畜生、地獄眾生之生來盲而聾者,在投生的剎那,有九界出現——色界、鼻界、香界、舌界、味界、身界、觸界、意識界、法界。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這九界出現。

在欲界投生的剎那,誰有七界出現?胎臥眾生,在投生的剎那,有七界出現——色界、香界、味界、身界、觸界、意識界、法界。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這七界出現。

1010Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa ekādasa dhātuyo pātubhavanti? Kāmāvacarānaṃ devānaṃ, paṭhamakappikānaṃ manussānaṃ, opapātikānaṃ petānaṃ, opapātikānaṃ asurānaṃ, opapātikānaṃ tiracchānagatānaṃ nerayikānaṃ paripuṇṇāyatanānaṃ upapattikkhaṇe ekādasa dhātuyo pātubhavanti – cakkhudhātu, rūpadhātu, sotadhātu, ghānadhātu, gandhadhātu, jivhādhātu, rasadhātu, kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, manoviññāṇadhātu, dhammadhātu. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imā ekādasa dhātuyo pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa dasa dhātuyo pātubhavanti? Opapātikānaṃ petānaṃ, opapātikānaṃ asurānaṃ, opapātikānaṃ tiracchānagatānaṃ nerayikānaṃ, jaccandhānaṃ upapattikkhaṇe dasa dhātuyo pātubhavanti – rūpadhātu, sotadhātu, ghānadhātu, gandhadhātu, jivhādhātu, rasadhātu, kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, manoviññāṇadhātu, dhammadhātu. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imā dasa dhātuyo pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa aparā dasa dhātuyo pātubhavanti? Opapātikānaṃ petānaṃ, opapātikānaṃ asurānaṃ, opapātikānaṃ tiracchānagatānaṃ nerayikānaṃ, jaccabadhirānaṃ upapattikkhaṇe dasa dhātuyo pātubhavanti – cakkhudhātu, rūpadhātu, ghānadhātu, gandhadhātu, jivhādhātu, rasadhātu, kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, manoviññāṇadhātu, dhammadhātu. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imā dasa dhātuyo pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa nava dhātuyo pātubhavanti? Opapātikānaṃ petānaṃ, opapātikānaṃ asurānaṃ, opapātikānaṃ tiracchānagatānaṃ nerayikānaṃ, jaccandhabadhirānaṃ upapattikkhaṇe nava dhātuyo pātubhavanti – rūpadhātu, ghānadhātu, gandhadhātu, jivhādhātu, rasadhātu, kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, manoviññāṇadhātu, dhammadhātu. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imā nava dhātuyo pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa satta dhātuyo pātubhavanti? Gabbhaseyyakānaṃ sattānaṃ upapattikkhaṇe satta dhātuyo pātubhavanti – rūpadhātu, gandhadhātu, rasadhātu, kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, manoviññāṇadhātu, dhammadhātu. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imā satta dhātuyo pātubhavanti.
1011已對照

一千零一十一、在欲界投生的剎那,一切[眾生]都有哪一諦出現?苦諦——在欲界投生的剎那,一切[眾生]都有這一諦出現。

1011Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe sabbesaṃ katamaṃ ekaṃ saccaṃ pātubhavati? Dukkhasaccaṃ – kāmadhātuyā upapattikkhaṇe sabbesaṃ idaṃ ekaṃ saccaṃ pātubhavati.
1012已對照

一千零一十二、在欲界投生的剎那,誰有十四根出現?欲界諸天之有因、與智相應者,在投生的剎那,有十四根出現——眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根、女根或男根、命根、喜悅根或舍根、信根、精進根、念根、定根、慧根。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這十四根出現。

在欲界投生的剎那,誰有十三根出現?欲界諸天之有因、與智不相應者,在投生的剎那,有十三根出現——眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根、女根或男根、命根、喜悅根或舍根、信根、精進根、念根、定根。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這十三根出現。

在欲界投生的剎那,誰有另外的十三根出現?劫初的人之有因、與智相應者,在投生的剎那,有十三根出現——眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根、命根、喜悅根或舍根、信根、精進根、念根、定根、慧根。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這十三根出現。

在欲界投生的剎那,誰有十二根出現?劫初的人之有因、與智不相應者,在投生的剎那,有十二根出現——眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根、命根、喜悅根或舍根、信根、精進根、念根、定根。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這十二根出現。

在欲界投生的剎那,誰有十根出現?胎臥眾生之有因、與智相應者,在投生的剎那,有十根出現——身根、意根、女根或男根、命根、喜悅根或舍根、信根、精進根、念根、定根、慧根。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這十根出現。

在欲界投生的剎那,誰有九根出現?胎臥眾生之有因、與智不相應者,在投生的剎那,有九根出現——身根、意根、女根或男根、命根、喜悅根或舍根、信根、精進根、念根、定根。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這九根出現。

在欲界投生的剎那,誰有另外的九根出現?化生的餓鬼、化生的阿修羅、化生的畜生、地獄眾生之諸處圓滿者,在投生的剎那,有九根出現——眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根、女根或男根、命根、舍根。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這九根出現。

在欲界投生的剎那,誰有八根出現?化生的餓鬼、化生的阿修羅、化生的畜生、地獄眾生之生來盲者,在投生的剎那,有八根出現——耳根、鼻根、舌根、身根、意根、女根或男根、命根、舍根。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這八根出現。

在欲界投生的剎那,誰有另外的八根出現?化生的餓鬼、化生的阿修羅、化生的畜生、地獄眾生之生來聾者,在投生的剎那,有八根出現——眼根、鼻根、舌根、身根、意根、女根或男根、命根、舍根。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這八根出現。

在欲界投生的剎那,誰有七根出現?化生的餓鬼、化生的阿修羅、化生的畜生、地獄眾生之生來盲而聾者,在投生的剎那,有七根出現——鼻根、舌根、身根、意根、女根或男根、命根、舍根。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這七根出現。

在欲界投生的剎那,誰有五根出現?胎臥眾生之無因者,除了不男不女者,在投生的剎那,有五根出現——身根、意根、女根或男根、命根、舍根。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這五根出現。

在欲界投生的剎那,誰有四根出現?胎臥眾生之無因者、不男不女者,在投生的剎那,有四根出現——身根、意根、命根、舍根。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這四根出現。

1012Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa cuddasindriyāni pātubhavanti? Kāmāvacarānaṃ devānaṃ, sahetukānaṃ ñāṇasampayuttānaṃ upapattikkhaṇe cuddasindriyāni pātubhavanti – cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ, itthindriyaṃ vā purisindriyaṃ vā, jīvitindriyaṃ, somanassindriyaṃ vā upekkhindriyaṃ vā, saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni cuddasindriyāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa terasindriyāni pātubhavanti? Kāmāvacarānaṃ devānaṃ sahetukānaṃ ñāṇavippayuttānaṃ upapattikkhaṇe terasindriyāni pātubhavanti – cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ, itthindriyaṃ vā purisindriyaṃ vā, jīvitindriyaṃ, somanassindriyaṃ vā upekkhindriyaṃ vā, saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni terasindriyāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa aparāni terasindriyāni pātubhavanti? Paṭhamakappikānaṃ manussānaṃ sahetukānaṃ ñāṇasampayuttānaṃ upapattikkhaṇe terasindriyāni pātubhavanti – cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ, jīvitindriyaṃ, somanassindriyaṃ vā upekkhindriyaṃ vā, saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni terasindriyāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa dvādasindriyāni pātubhavanti? Paṭhamakappikānaṃ manussānaṃ sahetukānaṃ ñāṇavippayuttānaṃ upapattikkhaṇe dvādasindriyāni pātubhavanti – cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ, jīvitindriyaṃ, somanassindriyaṃ vā upekkhindriyaṃ vā, saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni dvādasindriyāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa dasindriyāni pātubhavanti? Gabbhaseyyakānaṃ sattānaṃ sahetukānaṃ ñāṇasampayuttānaṃ upapattikkhaṇe dasindriyāni pātubhavanti – kāyindriyaṃ, manindriyaṃ, itthindriyaṃ vā purisindriyaṃ vā, jīvitindriyaṃ, somanassindriyaṃ vā upekkhindriyaṃ vā, saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni dasindriyāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa navindriyāni pātubhavanti? Gabbhaseyyakānaṃ sattānaṃ sahetukānaṃ ñāṇavippayuttānaṃ upapattikkhaṇe navindriyāni pātubhavanti – kāyindriyaṃ, manindriyaṃ, itthindriyaṃ vā purisindriyaṃ vā, jīvitindriyaṃ, somanassindriyaṃ vā upekkhindriyaṃ vā, saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni navindriyāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa aparāni navindriyāni pātubhavanti? Opapātikānaṃ petānaṃ, opapātikānaṃ asurānaṃ, opapātikānaṃ tiracchānagatānaṃ nerayikānaṃ paripuṇṇāyatanānaṃ upapattikkhaṇe navindriyāni pātubhavanti – cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ, itthindriyaṃ vā purisindriyaṃ vā, jīvitindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni navindriyāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa aṭṭhindriyāni pātubhavanti? Opapātikānaṃ petānaṃ, opapātikānaṃ asurānaṃ, opapātikānaṃ tiracchānagatānaṃ nerayikānaṃ, jaccandhānaṃ upapattikkhaṇe aṭṭhindriyāni pātubhavanti – sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ, itthindriyaṃ vā purisindriyaṃ vā, jīvitindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni aṭṭhindriyāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa aparāni aṭṭhindriyāni pātubhavanti? Opapātikānaṃ petānaṃ, opapātikānaṃ asurānaṃ, opapātikānaṃ tiracchānagatānaṃ nerayikānaṃ, jaccabadhirānaṃ upapattikkhaṇe aṭṭhindriyāni pātubhavanti – cakkhundriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ manindriyaṃ, itthindriyaṃ vā purisindriyaṃ vā, jīvitindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni aṭṭhindriyāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa sattindriyāni pātubhavanti? Opapātikānaṃ petānaṃ, opapātikānaṃ asurānaṃ, opapātikānaṃ tiracchānagatānaṃ nerayikānaṃ, jaccandhabadhirānaṃ upapattikkhaṇe sattindriyāni pātubhavanti – ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ, itthindriyaṃ vā purisindriyaṃ vā, jīvitindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni sattindriyāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa pañcindriyāni pātubhavanti? Gabbhaseyyakānaṃ sattānaṃ ahetukānaṃ, ṭhapetvā napuṃsakānaṃ, upapattikkhaṇe pañcindriyāni pātubhavanti – kāyindriyaṃ, manindriyaṃ, itthindriyaṃ vā purisindriyaṃ vā, jīvitindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni pañcindriyāni pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa cattārindriyāni pātubhavanti? Gabbhaseyyakānaṃ sattānaṃ ahetukānaṃ, napuṃsakānaṃ upapattikkhaṇe cattārindriyāni pātubhavanti – kāyindriyaṃ, manindriyaṃ, jīvitindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ imāni cattārindriyāni pātubhavanti.
1013已對照

一千零一十三、在欲界投生的剎那,誰有三因出現?欲界諸天、劫初的人、胎臥眾生之有因、與智相應者,在投生的剎那,有三因出現——無貪是異熟因,無瞋是異熟因,無痴是異熟因。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這三因出現。

在欲界投生的剎那,誰有兩因出現?欲界諸天、劫初的人、胎臥眾生之有因、與智不相應者,在投生的剎那,有兩因出現——無貪是異熟因,無瞋是異熟因。在欲界投生的剎那,這些[眾生]有這兩因出現。其餘眾生無因而出現。

1013Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa tayo hetū pātubhavanti? Kāmāvacarānaṃ devānaṃ, paṭhamakappikānaṃ manussānaṃ, gabbhaseyyakānaṃ sattānaṃ sahetukānaṃ ñāṇasampayuttānaṃ upapattikkhaṇe tayo hetū pātubhavanti – alobho vipākahetu, adoso vipākahetu, amoho vipākahetu. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ ime tayo hetū pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe kassa dve hetū pātubhavanti? Kāmāvacarānaṃ devānaṃ, paṭhamakappikānaṃ manussānaṃ, gabbhaseyyakānaṃ sattānaṃ sahetukānaṃ ñāṇavippayuttānaṃ upapattikkhaṇe dve hetū pātubhavanti – alobho vipākahetu, adoso vipākahetu. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe etesaṃ ime dve hetū pātubhavanti. Avasesānaṃ sattānaṃ [avasesā sattā (?)] ahetukā pātubhavanti.
1014已對照

一千零一十四、在欲界投生的剎那,一切[眾生]都有哪四食出現?段食、觸食、意思食、識食——在欲界投生的剎那,一切[眾生]都有這四食出現。

在欲界投生的剎那,一切[眾生]都有哪一觸出現?意識界觸——在欲界投生的剎那,一切[眾生]都有這一觸出現。

在欲界投生的剎那,一切[眾生]都有哪一受……一想……一思……一心出現?意識界——在欲界投生的剎那,一切[眾生]都有這一心出現。

1014Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe sabbesaṃ katame cattāro āhārā pātubhavanti. Kabaḷīkāro āhāro, phassāhāro, manosañcetanāhāro, viññāṇāhāro – kāmadhātuyā upapattikkhaṇe sabbesaṃ ime cattāro āhārā pātubhavanti. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe sabbesaṃ katamo eko phasso pātubhavati? Manoviññāṇadhātusamphasso – kāmadhātuyā upapattikkhaṇe sabbesaṃ ayaṃ eko phasso pātubhavati. Kāmadhātuyā upapattikkhaṇe sabbesaṃ katamā ekā vedanā … ekā saññā… ekā cetanā… ekaṃ cittaṃ pātubhavati? Manoviññāṇadhātu – kāmadhātuyā upapattikkhaṇe sabbesaṃ idaṃ ekaṃ cittaṃ pātubhavati.
1015已對照

二、色界

一千零一十五、在色界投生的剎那,幾蘊出現……乃至……幾心出現?

在色界投生的剎那,除了無想眾生諸天之外,有五蘊出現,有五處出現,有五界出現,有一諦出現,有十根出現,有三因出現,有三食出現,有一觸出現,有一受……一想……一思……一心出現。

1015Rūpadhātuyā upapattikkhaṇe kati khandhā pātubhavanti…pe… kati cittāni pātubhavanti? Rūpadhātuyā upapattikkhaṇe, ṭhapetvā asaññasattānaṃ devānaṃ, pañcakkhandhā pātubhavanti, pañcāyatanāni pātubhavanti, pañca dhātuyo pātubhavanti, ekaṃ saccaṃ pātubhavati, dasindriyāni pātubhavanti, tayo hetū pātubhavanti, tayo āhārā pātubhavanti, eko phasso pātubhavati, ekā vedanā… ekā saññā… ekā cetanā… ekaṃ cittaṃ pātubhavati.
1016已對照

一千零一十六、在色界投生的剎那,哪五蘊出現?色蘊、受蘊、想蘊、行蘊、識蘊——在色界投生的剎那,這五蘊出現。

在色界投生的剎那,哪五處出現?眼處、色處、耳處、意處、法處——在色界投生的剎那,這五處出現。

在色界投生的剎那,哪五界出現?眼界、色界、耳界、意識界、法界——在色界投生的剎那,這五界出現。

在色界投生的剎那,哪一諦出現?苦諦——在色界投生的剎那,這一諦出現。

在色界投生的剎那,哪十根出現?眼根、耳根、意根、命根、喜悅根或舍根、信根、精進根、念根、定根、慧根——在色界投生的剎那,這十根出現。

在色界投生的剎那,哪三因出現?無貪是異熟因,無瞋是異熟因,無痴是異熟因——在色界投生的剎那,這三因出現。

在色界投生的剎那,哪三食出現?觸食、意思食、識食——在色界投生的剎那,這三食出現。

在色界投生的剎那,哪一觸出現?意識界觸——在色界投生的剎那,這一觸出現。

在色界投生的剎那,哪一受……一想……一思……一心出現?意識界——在色界投生的剎那,這一心出現。

1016Rūpadhātuyā upapattikkhaṇe katame pañcakkhandhā pātubhavanti? Rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – rūpadhātuyā upapattikkhaṇe ime pañcakkhandhā pātubhavanti. Rūpadhātuyā upapattikkhaṇe katamāni pañcāyatanāni pātubhavanti? Cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ – rūpadhātuyā upapattikkhaṇe imāni pañcāyatanāni pātubhavanti. Rūpadhātuyā upapattikkhaṇe katamā pañca dhātuyo pātubhavanti? Cakkhudhātu, rūpadhātu, sotadhātu, manoviññāṇadhātu, dhammadhātu – rūpadhātuyā upapattikkhaṇe imā pañca dhātuyo pātubhavanti. Rūpadhātuyā upapattikkhaṇe katamaṃ ekaṃ saccaṃ pātubhavati? Dukkhasaccaṃ – rūpadhātuyā upapattikkhaṇe idaṃ ekaṃ saccaṃ pātubhavati. Rūpadhātuyā upapattikkhaṇe katamāni dasindriyāni pātubhavanti? Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, manindriyaṃ, jīvitindriyaṃ, somanassindriyaṃ vā upekkhindriyaṃ vā, saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ – rūpadhātuyā upapattikkhaṇe imāni dasindriyāni pātubhavanti. Rūpadhātuyā upapattikkhaṇe katame tayo hetū pātubhavanti? Alobho vipākahetu, adoso vipākahetu, amoho vipākahetu – rūpadhātuyā upapattikkhaṇe ime tayo hetū pātubhavanti. Rūpadhātuyā upapattikkhaṇe katame tayo āhārā pātubhavanti? Phassāhāro, manosañcetanāhāro, viññāṇāhāro – rūpadhātuyā upapattikkhaṇe ime tayo āhārā pātubhavanti. Rūpadhātuyā upapattikkhaṇe katamo eko phasso pātubhavati? Manoviññāṇadhātusamphasso – rūpadhātuyā upapattikkhaṇe ayaṃ eko phasso pātubhavati. Rūpadhātuyā upapattikkhaṇe katamā ekā vedanā… ekā saññā… ekā cetanā… ekaṃ cittaṃ pātubhavati? Manoviññāṇadhātu – rūpadhātuyā upapattikkhaṇe idaṃ ekaṃ cittaṃ pātubhavati.
1017已對照

三、無想眾生

一千零一十七、無想眾生諸天在投生的剎那,幾蘊出現……乃至……幾心出現?

無想眾生諸天在投生的剎那,有一蘊出現——色蘊;有兩處出現——色處、法處;有兩界出現——色界、法界;有一諦出現——苦諦;有一根出現——色命根。無想眾生諸天是無因的、無食的、無觸的、無受的、無想的、無思的、無心的,[如是]出現。

1017Asaññasattānaṃ devānaṃ upapattikkhaṇe kati khandhā pātubhavanti…pe… kati cittāni pātubhavanti? Asaññasattānaṃ devānaṃ upapattikkhaṇe eko khandho pātubhavati – rūpakkhandho; dve āyatanāni pātubhavanti – rūpāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ; dve dhātuyo pātubhavanti – rūpadhātu, dhammadhātu; ekaṃ saccaṃ pātubhavati – dukkhasaccaṃ; ekindriyaṃ pātubhavati – rūpajīvitindriyaṃ. Asaññasattā devā ahetukā anāhārā aphassakā avedanakā asaññakā acetanakā acittakā pātubhavanti.
1018已對照

四、無色界

一千零一十八、在無色界投生的剎那,有幾蘊出現……乃至……有幾心出現?

在無色界投生的剎那,有四蘊出現,有兩處出現,有兩界出現,有一諦出現,有八根出現,有三因出現,有三食出現,有一觸出現,有一受……一想……一思……一心出現。

1018Arūpadhātuyā upapattikkhaṇe kati khandhā pātubhavanti…pe… kati cittāni pātubhavanti? Arūpadhātuyā upapattikkhaṇe cattāro khandhā pātubhavanti, dve āyatanāni pātubhavanti, dve dhātuyo pātubhavanti, ekaṃ saccaṃ pātubhavati, aṭṭhindriyāni pātubhavanti, tayo hetū pātubhavanti, tayo āhārā pātubhavanti, eko phasso pātubhavati, ekā vedanā… ekā saññā… ekā cetanā… ekaṃ cittaṃ pātubhavati.
1019已對照

一千零一十九、在無色界投生的剎那,哪四蘊出現?受蘊、想蘊、行蘊、識蘊——在無色界投生的剎那,這四蘊出現。

在無色界投生的剎那,哪兩處出現?意處、法處——在無色界投生的剎那,這兩處出現。

在無色界投生的剎那,哪兩界出現?意識界、法界——在無色界投生的剎那,這兩界出現。

在無色界投生的剎那,哪一諦出現?苦諦——在無色界投生的剎那,這一諦出現。

在無色界投生的剎那,哪八根出現?意根、命根、舍根、信根、精進根、念根、定根、慧根——在無色界投生的剎那,這八根出現。

在無色界投生的剎那,哪三因出現?無貪異熟因、無瞋異熟因、無痴異熟因——在無色界投生的剎那,這三因出現。

在無色界投生的剎那,哪三食出現?觸食、意思食、識食——在無色界投生的剎那,這三食出現。

在無色界投生的剎那,哪一觸出現?意識界觸——在無色界投生的剎那,這一觸出現。

在無色界投生的剎那,哪一受……乃至……一想……一思……一心出現?意識界——在無色界投生的剎那,這一心出現。

1019Arūpadhātuyā upapattikkhaṇe katame cattāro khandhā pātubhavanti? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – arūpadhātuyā upapattikkhaṇe ime cattāro khandhā pātubhavanti. Arūpadhātuyā upapattikkhaṇe katamāni dve āyatanāni pātubhavanti? Manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ – arūpadhātuyā upapattikkhaṇe imāni dve āyatanāni pātubhavanti. Arūpadhātuyā upapattikkhaṇe katamā dve dhātuyo pātubhavanti? Manoviññāṇadhātu, dhammadhātu – arūpadhātuyā upapattikkhaṇe imā dve dhātuyo pātubhavanti. Arūpadhātuyā upapattikkhaṇe katamaṃ ekaṃ saccaṃ pātubhavati? Dukkhasaccaṃ – arūpadhātuyā upapattikkhaṇe idaṃ ekaṃ saccaṃ pātubhavati. Arūpadhātuyā upapattikkhaṇe katamāni aṭṭhindriyāni pātubhavanti? Manindriyaṃ, jīvitindriyaṃ, upekkhindriyaṃ, saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ – arūpadhātuyā upapattikkhaṇe imāni aṭṭhindriyāni pātubhavanti. Arūpadhātuyā upapattikkhaṇe katame tayo hetū pātubhavanti? Alobho vipākahetu, adoso vipākahetu, amoho vipākahetu – arūpadhātuyā upapattikkhaṇe ime tayo hetū pātubhavanti. Arūpadhātuyā upapattikkhaṇe katame tayo āhārā pātubhavanti? Phassāhāro, manosañcetanāhāro, viññāṇāhāro – arūpadhātuyā upapattikkhaṇe ime tayo āhārā pātubhavanti. Arūpadhātuyā upapattikkhaṇe katamo eko phasso pātubhavati? Manoviññāṇadhātusamphasso – arūpadhātuyā upapattikkhaṇe ayaṃ eko phasso pātubhavati. Arūpadhātuyā upapattikkhaṇe katamā ekā vedanā…pe… ekā saññā… ekā cetanā… ekaṃ cittaṃ pātubhavati? Manoviññāṇadhātu – arūpadhātuyā upapattikkhaṇe idaṃ ekaṃ cittaṃ pātubhavati.
1020已對照

五、示地差別分

一千零二十、欲界的法、非欲界的法、色界的法、非色界的法、無色界的法、非無色界的法、系屬的法、不繫屬的法。

哪些法是欲界的?以下至無間地獄為邊際,以上把他化自在天諸天攝於其內,凡在這中間、於此處行、攝屬於此處的蘊、界、處,色、受、想、諸行、識——這些法是欲界的。

哪些法是非欲界的?色界的、無色界的、不繫屬的——這些法是非欲界的。

哪些法是色界的?以下至梵天界為邊際,以上把色究竟天諸天攝於其內,凡在這中間、於此處行、攝屬於此處的,或已入定者的、或已投生者的、或現法樂住者的心與心所諸法——這些法是色界的。

哪些法是非色界的?欲界的、無色界的、不繫屬的——這些法是非色界的。

哪些法是無色界的?以下至趣往空無邊處的諸天為邊際,以上把趣往非想非非想處的諸天攝於其內,凡在這中間、於此處行、攝屬於此處的,或已入定者的、或已投生者的、或現法樂住者的心與心所諸法——這些法是無色界的。

哪些法是非無色界的?欲界的、色界的、不繫屬的——這些法是非無色界的。

哪些法是系屬的?有漏的善、不善、無記諸法——欲界的、色界的、無色界的——色蘊、受蘊、想蘊、行蘊、識蘊——這些法是系屬的。

哪些法是不繫屬的?諸道與諸道果,以及無為界——這些法是不繫屬的。

1020Kāmāvacarā dhammā, na kāmāvacarā dhammā, rūpāvacarā dhammā, na rūpāvacarā dhammā, arūpāvacarā dhammā, na arūpāvacarā dhammā, pariyāpannā dhammā, apariyāpannā dhammā. Katame dhammā kāmāvacarā? Heṭṭhato avīcinirayaṃ pariyantaṃ karitvā, uparito paranimmitavasavattī deve antokaritvā, yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā khandhadhātuāyatanā; rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā kāmāvacarā. Katame dhammā na kāmāvacarā? Rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na kāmāvacarā. Katame dhammā rūpāvacarā? Heṭṭhato brahmalokaṃ pariyantaṃ karitvā, uparito akaniṭṭhe deve antokaritvā, yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā – ime dhammā rūpāvacarā. Katame dhammā na rūpāvacarā? Kāmāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na rūpāvacarā. Katame dhammā arūpāvacarā? Heṭṭhato ākāsānañcāyatanūpage deve pariyantaṃ karitvā, uparito nevasaññānāsaññāyatanūpage deve antokaritvā, yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā – ime dhammā arūpāvacarā. Katame dhammā na arūpāvacarā? Kāmāvacarā, rūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na arūpāvacarā. Katame dhammā pariyāpannā? Sāsavā kusalākusalabyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā pariyāpannā. Katame dhammā apariyāpannā? Maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā apariyāpannā.
1021已對照

六、能生業與壽量分

一、能生業

一千零二十一、“諸天”者:天有三種:世俗天、生天、清淨天。

名為世俗天者,即諸王、諸後、諸王子。

名為生天者,即以四大王天為始的其上諸天。

名為清淨天者,所稱的是諸阿羅漢。

行布施、受持戒、作布薩業之後,生於何處?行布施、受持戒、作布薩業之後,有些生於諸剎帝利大族的同伴中,有些生於諸婆羅門大族的同伴中,有些生於諸居士大族的同伴中,有些生於四大王天諸天的同伴中,有些生於三十三天諸天的同伴中,有些生於夜摩天諸天的同伴中,有些生於兜率天諸天的同伴中,有些生於化樂天諸天的同伴中,有些生於他化自在天諸天的同伴中。

1021Devāti. Tayo devā – sammutidevā [sammatidevā (syā.)], upapattidevā, visuddhidevā. Sammutidevā nāma – rājāno, deviyo, kumārā. Upapattidevā nāma – cātumahārājike [cātummahārājike (sī. syā.)] deve upādāya tadupari devā. Visuddhidevā nāma – arahanto vuccanti. Dānaṃ datvā, sīlaṃ samādiyitvā, uposathakammaṃ katvā kattha upapajjanti? Dānaṃ datvā, sīlaṃ samādiyitvā, uposathakammaṃ katvā appekacce khattiyamahāsālānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce brāhmaṇamahāsālānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce gahapatimahāsālānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce tāvatiṃsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce yāmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce tusitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce nimmānaratīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti.
1022已對照

二、壽量

一千零二十二、人的壽量有多少?一百年,或稍多一點。

1022Manussānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Vassasataṃ, appaṃ vā bhiyyo [appaṃ vā bhiyyo vā (syā. ka.) dī. ni. 2.7].
1023已對照

一千零二十三、四大王天諸天的壽量有多少?人間的五十年,是四大王天諸天的一晝夜。以那樣的夜,三十夜為一月;以那樣的月,十二月為一年;以那樣的年,天上的五百年是四大王天諸天的壽量。依人間的計算,是多少?九百萬年。

三十三天諸天的壽量有多少?人間的一百年,是三十三天諸天的一晝夜。以那樣的夜,三十夜為一月;以那樣的月,十二月為一年;以那樣的年,天上的一千年是三十三天諸天的壽量。依人間的計算,是多少?三俱胝又六百萬年。

夜摩天諸天的壽量有多少?人間的二百年,是夜摩天諸天的一晝夜。以那樣的夜,三十夜為一月;以那樣的月,十二月為一年;以那樣的年,天上的二千年是夜摩天諸天的壽量。依人間的計算,是多少?十四俱胝又四百萬年。

兜率天諸天的壽量有多少?人間的四百年,是兜率天諸天的一晝夜。以那樣的夜,三十夜為一月;以那樣的月,十二月為一年;以那樣的年,天上的四千年是兜率天諸天的壽量。依人間的計算,是多少?五十七俱胝又六百萬年。

化樂天諸天的壽量有多少?人間的八百年,是化樂天諸天的一晝夜。以那樣的夜,三十夜為一月;以那樣的月,十二月為一年;以那樣的年,天上的八千年是化樂天諸天的壽量。依人間的計算,是多少?二百三十俱胝又四百萬年。

他化自在天諸天的壽量有多少?人間的一千六百年,是他化自在天諸天的一晝夜。以那樣的夜,三十夜為一月;以那樣的月,十二月為一年;以那樣的年,天上的一萬六千年是他化自在天諸天的壽量。依人間的計算,是多少?九百二十一俱胝又六百萬年。

此六[類]是欲界[眾生],一切欲皆圓滿具足;

一切[類]合為一數,其壽量究竟有多少?

他們的[壽量]是一千二百俱胝,又二十八俱胝;

又五百萬,[這是]依年的總數而宣說的。

1023Cātumahārājikānaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Yāni mānusakāni paññāsa vassāni, cātummahārājikānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo [rattidivo (ka.) a. ni. 3.71]. Tāya rattiyā tiṃsa rattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni pañca vassasatāni cātummahārājikānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Manussānaṃ gaṇanāya kittakaṃ hoti? Navuti vassasatasahassāni. Tāvatiṃsānaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Yaṃ mānusakaṃ vassasataṃ, tāvatiṃsānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsa rattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbaṃ vassasahassaṃ tāvatiṃsānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Manussānaṃ gaṇanāya kittakaṃ hoti? Tisso ca vassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassāni. Yāmānaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Yāni mānusakāni dve vassasatāni, yāmānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni dve vassasahassāni yāmānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Manussānaṃ gaṇanāya kittakaṃ hoti? Cuddasañca vassakoṭiyo cattārīsañca vassasatasahassāni. Tusitānaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Yāni mānusakāni cattāri vassasatāni, tusitānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni cattāri vassasahassāni tusitānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Manussānaṃ gaṇanāya kittakaṃ hoti? Sattapaññāsa vassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassāni. Nimmānaratīnaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Yāni mānusakāni aṭṭha vassasatāni, nimmānaratīnaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni aṭṭha vassasahassāni nimmānaratīnaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Manussānaṃ gaṇanāya kittakaṃ hoti? Dve vassakoṭisatāni tiṃsañca vassakoṭiyo cattārīsañca vassasatasahassāni. Paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Yāni mānusakāni soḷasa vassasatāni, paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni soḷasa vassasahassāni paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Manussānaṃ gaṇanāya kittakaṃ hoti? Nava ca vassakoṭisatāni ekavīsañca vassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassānīti. Cha ete [chapi te (syā.)] kāmāvacarā, sabbakāmasamiddhino; Sabbesaṃ ekasaṅkhāto, āyu bhavati kittako. Dvādasa koṭisataṃ tesaṃ, aṭṭhavīsañca koṭiyo; Paññāsa satasahassāni, vassaggena pakāsitāti.
1024已對照

一千零二十四、修習下品的初禪後,生於何處?修習下品的初禪後,生於梵眾天諸天的同伴中。他們的壽量有多少?劫的三分之一。

修習中品的初禪後,生於何處?修習中品的初禪後,生於梵輔天諸天的同伴中。他們的壽量有多少?半劫。

修習上品的初禪後,生於何處?修習上品的初禪後,生於大梵天諸天的同伴中。他們的壽量有多少?一劫。

1024Paṭhamaṃ jhānaṃ parittaṃ bhāvetvā kattha upapajjanti? Paṭhamaṃ jhānaṃ parittaṃ bhāvetvā brahmapārisajjānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti. Tesaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Kappassa tatiyo bhāgo. Paṭhamaṃ jhānaṃ majjhimaṃ bhāvetvā kattha upapajjanti? Paṭhamaṃ jhānaṃ majjhimaṃ bhāvetvā brahmapurohitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti. Tesaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Upaḍḍhakappo. Paṭhamaṃ jhānaṃ paṇītaṃ bhāvetvā kattha upapajjanti? Paṭhamaṃ jhānaṃ paṇītaṃ bhāvetvā mahābrahmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti. Tesaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Kappo [eko kappo (syā.)].
1025已對照

一千零二十五、修習下品的第二禪後,生於何處?修習下品的第二禪後,生於少光天諸天的同伴中。他們的壽量有多少?兩劫。

修習中品的第二禪後,生於何處?修習中品的第二禪後,生於無量光天諸天的同伴中。他們的壽量有多少?四劫。

修習上品的第二禪後,生於何處?修習上品的第二禪後,生於光音天諸天的同伴中。他們的壽量有多少?八劫。

1025Dutiyaṃ jhānaṃ parittaṃ bhāvetvā kattha upapajjanti? Dutiyaṃ jhānaṃ parittaṃ bhāvetvā parittābhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti. Tesaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Dve kappā. Dutiyaṃ jhānaṃ majjhimaṃ bhāvetvā kattha upapajjanti? Dutiyaṃ jhānaṃ majjhimaṃ bhāvetvā appamāṇābhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti. Tesaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Cattāro kappā. Dutiyaṃ jhānaṃ paṇītaṃ bhāvetvā kattha upapajjanti? Dutiyaṃ jhānaṃ paṇītaṃ bhāvetvā ābhassarānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti. Tesaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Aṭṭha kappā.
1026已對照

一千零二十六、修習下品的第三禪後,生於何處?修習下品的第三禪後,生於少淨天諸天的同伴中。他們的壽量有多少?十六劫。

修習中品的第三禪後,生於何處?修習中品的第三禪後,生於無量淨天諸天的同伴中。他們的壽量有多少?三十二劫。

修習上品的第三禪後,生於何處?修習上品的第三禪後,生於遍淨天諸天的同伴中。他們的壽量有多少?六十四劫。

1026Tatiyaṃ jhānaṃ parittaṃ bhāvetvā kattha upapajjanti? Tatiyaṃ jhānaṃ parittaṃ bhāvetvā parittasubhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti. Tesaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Soḷasa kappā. Tatiyaṃ jhānaṃ majjhimaṃ bhāvetvā kattha upapajjanti? Tatiyaṃ jhānaṃ majjhimaṃ bhāvetvā appamāṇasubhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti. Tesaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Bāttiṃsa kappā. Tatiyaṃ jhānaṃ paṇītaṃ bhāvetvā kattha upapajjanti? Tatiyaṃ jhānaṃ paṇītaṃ bhāvetvā subhakiṇhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti. Tesaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Catusaṭṭhi kappā.
1027已對照

一千零二十七、修習第四禪後,由於所緣的種種性、作意的種種性、欲的種種性、願的種種性、勝解的種種性、導向的種種性、慧的種種性,有些生於無想眾生諸天的同伴中,有些生於廣果天諸天的同伴中,有些生於無煩天諸天的同伴中,有些生於無熱天諸天的同伴中,有些生於善現天諸天的同伴中,有些生於善見天諸天的同伴中,有些生於色究竟天諸天的同伴中,有些生於趣往空無邊處的諸天的同伴中,有些生於趣往識無邊處的諸天的同伴中,有些生於趣往無所有處的諸天的同伴中,有些生於趣往非想非非想處的諸天的同伴中。

無想眾生諸天與廣果天諸天的壽量有多少?五百劫。

無煩天諸天的壽量有多少?一千劫。

無熱天諸天的壽量有多少?兩千劫。

善現天諸天的壽量有多少?四千劫。

善見天諸天的壽量有多少?八千劫。

色究竟天諸天的壽量有多少?一萬六千劫。

1027Catutthaṃ jhānaṃ bhāvetvā ārammaṇanānattatā manasikāranānattatā chandanānattatā paṇidhinānattatā adhimokkhanānattatā abhinīhāranānattatā paññānānattatā appekacce asaññasattānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce vehapphalānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce avihānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce atappānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce sudassānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce sudassīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce akaniṭṭhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce ākāsānañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce viññāṇañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce ākiñcaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti. Asaññasattānañca vehapphalānañca devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Pañcakappasatāni. Avihānaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Kappasahassaṃ. Atappānaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Dve kappasahassāni. Sudassānaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Cattāri kappasahassāni. Sudassīnaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Aṭṭha kappasahassāni. Akaniṭṭhānaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Soḷasa kappasahassāni.
1028已對照

一千零二十八、趣往空無邊處的諸天的壽量有多少?兩萬劫。

趣往識無邊處的諸天的壽量有多少?四萬劫。

趣往無所有處的諸天的壽量有多少?六萬劫。

趣往非想非非想處的諸天的壽量有多少?八萬四千劫。

1028Ākāsānañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Vīsati kappasahassāni. Viññāṇañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Cattārīsa kappasahassāni. Ākiñcaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Saṭṭhi kappasahassāni. Nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ kittakaṃ āyuppamāṇaṃ? Caturāsīti kappasahassānīti.
1029已對照

一千零二十九、為福德之威所舉起,去到欲[界]、色[界]之趣;

即使到達了有頂,也再回到惡趣。

那樣長壽的眾生,因壽盡而死沒;

沒有任何有是常的——這是大仙所說。

因此,堅固者、審慎者、精細者、思義者,

為了從老死解脫,修習無上的道。

修習了清淨的、趣向深入涅槃的道之後,

遍知一切漏,無漏者般涅槃。

1029Ukkhittā puññatejena, kāmarūpagatiṃ gatā. Bhavaggatampi [bhavaggaṃ vāpi (syā.)] sampattā, punāgacchanti [puna gacchanti (syā.)] duggatiṃ. Tāva dīghāyukā sattā, cavanti āyusaṅkhayā; Natthi koci bhavo nicco, iti vuttaṃ mahesinā. Tasmā hi dhīrā nipakā, nipuṇā atthacintakā; Jarāmaraṇamokkhāya, bhāventi maggamuttamaṃ. Bhāvayitvā suciṃ maggaṃ, nibbānogadhagāminaṃ; Sabbāsave pariññāya, parinibbanti anāsavāti.
1030已對照

七、應證知等分

一千零三十、五蘊中,有幾種是應證知的、幾種是應遍知的、幾種是應舍斷的、幾種是應修習的、幾種是應作證的、幾種是不應舍斷、不應修習、不應作證的……乃至……七心中,有幾種是應證知的、幾種是應遍知的、幾種是應舍斷的、幾種是應修習的、幾種是應作證的、幾種是不應舍斷、不應修習、不應作證的?

1030Pañcannaṃ khandhānaṃ kati abhiññeyyā, kati pariññeyyā, kati pahātabbā, kati bhāvetabbā, kati sacchikātabbā, kati na pahātabbā, na bhāvetabbā, na sacchikātabbā…pe… sattannaṃ cittānaṃ kati abhiññeyyā, kati pariññeyyā, kati pahātabbā, kati bhāvetabbā, kati sacchikātabbā, kati na pahātabbā na bhāvetabbā na sacchikātabbā?
1031已對照

一千零三十一、色蘊是應證知的、應遍知的、不應舍斷的、不應修習的、不應作證的。四蘊是應證知的、應遍知的,或應舍斷,或應修習,或應作證,或不應舍斷、不應修習、不應作證。

十處是應證知的、應遍知的、不應舍斷的、不應修習的、不應作證的。兩處是應證知的、應遍知的,或應舍斷,或應修習,或應作證,或不應舍斷、不應修習、不應作證。

十六界是應證知的、應遍知的、不應舍斷的、不應修習的、不應作證的。兩界是應證知的、應遍知的,或應舍斷,或應修習,或應作證,或不應舍斷、不應修習、不應作證。

集諦是應證知的、應遍知的、應舍斷的、不應修習的、不應作證的。道諦是應證知的、應遍知的、不應舍斷的、應修習的、不應作證的。滅諦是應證知的、應遍知的、不應舍斷的、不應修習的、應作證的。苦諦是應證知的、應遍知的,或應舍斷,不應修習的、不應作證的,或不應舍斷。

九根是應證知的、應遍知的、不應舍斷的、不應修習的、不應作證的。憂根是應證知的、應遍知的、應舍斷的、不應修習的、不應作證的。未知當知根是應證知的、應遍知的、不應舍斷的、應修習的、不應作證的。已知根是應證知的、應遍知的、不應舍斷的,或應修習、或應作證。具知根是應證知的、應遍知的、不應舍斷的、不應修習的、應作證的。三根是應證知的、應遍知的、不應舍斷的,或應修習,或應作證,或不應修習、[不]應作證。六根是應證知的、應遍知的,或應舍斷,或應修習,或應作證,或不應舍斷、不應修習、不應作證。

三不善因是應證知的、應遍知的、應舍斷的、不應修習的、不應作證的。三善因是應證知的、應遍知的、不應舍斷的,或應修習,不應作證的,或不應修習。三無記因是應證知的、應遍知的、不應舍斷的、不應修習的,或應作證、或不應作證。

段食是應證知的、應遍知的、不應舍斷的、不應修習的、不應作證的。三食是應證知的、應遍知的,或應舍斷,或應修習,或應作證,或不應舍斷、不應修習、不應作證。

六觸是應證知的、應遍知的、不應舍斷的、不應修習的、不應作證的。意識界觸是應證知的、應遍知的,或應舍斷,或應修習,或應作證,或不應舍斷、不應修習、不應作證。

六受……乃至……六想……六思……六心是應證知的、應遍知的、不應舍斷的、不應修習的、不應作證的。意識界是應證知的、應遍知的,或應舍斷,或應修習,或應作證,或不應舍斷、不應修習、不應作證。

1031Rūpakkhandho abhiññeyyo pariññeyyo na pahātabbo na bhāvetabbo na sacchikātabbo. Cattāro khandhā abhiññeyyā pariññeyyā, siyā pahātabbā, siyā bhāvetabbā, siyā sacchikātabbā, siyā na pahātabbā na bhāvetabbā na sacchikātabbā. Dasāyatanā abhiññeyyā pariññeyyā na pahātabbā na bhāvetabbā na sacchikātabbā. Dve āyatanā abhiññeyyā pariññeyyā, siyā pahātabbā, siyā bhāvetabbā, siyā sacchikātabbā, siyā na pahātabbā na bhāvetabbā na sacchikātabbā. Soḷasa dhātuyo abhiññeyyā pariññeyyā na pahātabbā na bhāvetabbā na sacchikātabbā. Dve dhātuyo abhiññeyyā pariññeyyā, siyā pahātabbā, siyā bhāvetabbā, siyā sacchikātabbā, siyā na pahātabbā na bhāvetabbā na sacchikātabbā. Samudayasaccaṃ abhiññeyyaṃ pariññeyyaṃ pahātabbaṃ na bhāvetabbaṃ na sacchikātabbaṃ. Maggasaccaṃ abhiññeyyaṃ pariññeyyaṃ na pahātabbaṃ bhāvetabbaṃ na sacchikātabbaṃ. Nirodhasaccaṃ abhiññeyyaṃ pariññeyyaṃ na pahātabbaṃ na bhāvetabbaṃ sacchikātabbaṃ. Dukkhasaccaṃ abhiññeyyaṃ pariññeyyaṃ, siyā pahātabbaṃ, na bhāvetabbaṃ, na sacchikātabbaṃ, siyā na pahātabbaṃ. Navindriyā abhiññeyyā pariññeyyā na pahātabbā na bhāvetabbā na sacchikātabbā. Domanassindriyaṃ abhiññeyyaṃ pariññeyyaṃ pahātabbaṃ na bhāvetabbaṃ na sacchikātabbaṃ. Anaññātaññassāmītindriyaṃ abhiññeyyaṃ pariññeyyaṃ na pahātabbaṃ bhāvetabbaṃ na sacchikātabbaṃ. Aññindriyaṃ abhiññeyyaṃ pariññeyyaṃ na pahātabbaṃ, siyā bhāvetabbaṃ, siyā sacchikātabbaṃ. Aññātāvindriyaṃ abhiññeyyaṃ pariññeyyaṃ na pahātabbaṃ na bhāvetabbaṃ sacchikātabbaṃ. Tīṇindriyā abhiññeyyā pariññeyyā na pahātabbā, siyā bhāvetabbā, siyā sacchikātabbā, siyā na bhāvetabbā, sacchikātabbā. Cha indriyā abhiññeyyā pariññeyyā, siyā pahātabbā, siyā bhāvetabbā, siyā sacchikātabbā, siyā na pahātabbā na bhāvetabbā na sacchikātabbā. Tayo akusalahetū abhiññeyyā pariññeyyā pahātabbā na bhāvetabbā na sacchikātabbā. Tayo kusalahetū abhiññeyyā pariññeyyā na pahātabbā, siyā bhāvetabbā, na sacchikātabbā, siyā na bhāvetabbā. Tayo abyākatahetū abhiññeyyā pariññeyyā na pahātabbā na bhāvetabbā, siyā sacchikātabbā, siyā na sacchikātabbā. Kabaḷīkāro āhāro abhiññeyyo pariññeyyo na pahātabbo na bhāvetabbo na sacchikātabbo. Tayo āhārā abhiññeyyā pariññeyyā, siyā pahātabbā, siyā bhāvetabbā, siyā sacchikātabbā, siyā na pahātabbā na bhāvetabbā na sacchikātabbā. Cha phassā abhiññeyyā pariññeyyā na pahātabbā na bhāvetabbā na sacchikātabbā. Manoviññāṇadhātusamphasso abhiññeyyo pariññeyyo, siyā pahātabbo, siyā bhāvetabbo, siyā sacchikātabbo, siyā na pahātabbo na bhāvetabbo na sacchikātabbo. Cha vedanā…pe… cha saññā… cha cetanā… cha cittā abhiññeyyā pariññeyyā na pahātabbā na bhāvetabbā na sacchikātabbā. Manoviññāṇadhātu abhiññeyyā pariññeyyā, siyā pahātabbā, siyā bhāvetabbā, siyā sacchikātabbā, siyā na pahātabbā na bhāvetabbā na sacchikātabbā.
1032已對照

八、有所緣與無所緣分

一千零三十二、五蘊中,有幾種是有所緣的、幾種是無所緣的……乃至……七心中,有幾種是有所緣的、幾種是無所緣的?

1032Pañcannaṃ khandhānaṃ kati sārammaṇā, kati anārammaṇā…pe… sattannaṃ cittānaṃ kati sārammaṇā, kati anārammaṇā?
1033已對照

一千零三十三、色蘊是無所緣的。四蘊是有所緣的。

十處是無所緣的。意處是有所緣的。法處或有所緣、或無所緣。

十界是無所緣的。七界是有所緣的。法界或有所緣、或無所緣。

兩諦是有所緣的。滅諦是無所緣的。苦諦或有所緣、或無所緣。

七根是無所緣的。十四根是有所緣的。命根或有所緣、或無所緣。九因是有所緣的。段食是無所緣的。三食是有所緣的。七觸……七受……七想……七思……七心是有所緣的。

1033Rūpakkhandho anārammaṇo. Cattāro khandhā sārammaṇā. Dasāyatanā anārammaṇā. Manāyatanaṃ sārammaṇaṃ. Dhammāyatanaṃ siyā sārammaṇaṃ, siyā anārammaṇaṃ. Dasa dhātuyo anārammaṇā. Satta dhātuyo sārammaṇā. Dhammadhātu siyā sārammaṇā, siyā anārammaṇā. Dve saccā sārammaṇā. Nirodhasaccaṃ anārammaṇaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā sārammaṇaṃ, siyā anārammaṇaṃ. Sattindriyā anārammaṇā. Cuddasindriyā sārammaṇā. Jīvitindriyaṃ siyā sārammaṇaṃ, siyā anārammaṇaṃ. Nava hetū sārammaṇā. Kabaḷīkāro āhāro anārammaṇo. Tayo āhārā sārammaṇā. Satta phassā… satta vedanā… satta saññā… satta cetanā… satta cittā sārammaṇā.
1034已對照

一千零三十四、五蘊中,有幾種是以有所緣[法]為所緣的、幾種是以無所緣[法]為所緣的……乃至……七心中,有幾種是以有所緣[法]為所緣的、幾種是以無所緣[法]為所緣的?

1034Pañcannaṃ khandhānaṃ kati sārammaṇārammaṇā, kati anārammaṇārammaṇā…pe… sattannaṃ cittānaṃ kati sārammaṇārammaṇā, kati anārammaṇārammaṇā?
1035已對照

一千零三十五、色蘊是無所緣的。四蘊或以有所緣[法]為所緣、或以無所緣[法]為所緣。

十處是無所緣的。意處或以有所緣[法]為所緣、或以無所緣[法]為所緣。法處或以有所緣[法]為所緣、或以無所緣[法]為所緣、或無所緣。

十界是無所緣的。六界是以無所緣[法]為所緣的。意識界或以有所緣[法]為所緣、或以無所緣[法]為所緣。法界或以有所緣[法]為所緣、或以無所緣[法]為所緣、或無所緣。

滅諦是無所緣的。道諦是以無所緣[法]為所緣的。集諦或以有所緣[法]為所緣、或以無所緣[法]為所緣。苦諦或以有所緣[法]為所緣、或以無所緣[法]為所緣、或無所緣。

七根是無所緣的。五根是以無所緣[法]為所緣的。九根或以有所緣[法]為所緣、或以無所緣[法]為所緣。命根或以有所緣[法]為所緣、或以無所緣[法]為所緣、或無所緣。

九因或以有所緣[法]為所緣、或以無所緣[法]為所緣。段食是無所緣的。三食或以有所緣[法]為所緣、或以無所緣[法]為所緣。六觸是以無所緣[法]為所緣的。意識界觸或以有所緣[法]為所緣、或以無所緣[法]為所緣。六受……六想……六思……六心是以無所緣[法]為所緣的。意識界或以有所緣[法]為所緣、或以無所緣[法]為所緣。

1035Rūpakkhandho anārammaṇo. Cattāro khandhā siyā sārammaṇārammaṇā, siyā anārammaṇārammaṇā. Dasāyatanā anārammaṇā. Manāyatanaṃ siyā sārammaṇārammaṇaṃ, siyā anārammaṇārammaṇaṃ. Dhammāyatanaṃ siyā sārammaṇārammaṇaṃ, siyā anārammaṇārammaṇaṃ, siyā anārammaṇaṃ. Dasa dhātuyo anārammaṇā. Cha dhātuyo anārammaṇārammaṇā. Manoviññāṇadhātu siyā sārammaṇārammaṇā, siyā anārammaṇārammaṇā. Dhammadhātu siyā sārammaṇārammaṇā, siyā anārammaṇārammaṇā, siyā anārammaṇā. Nirodhasaccaṃ anārammaṇaṃ. Maggasaccaṃ anārammaṇārammaṇaṃ. Samudayasaccaṃ siyā sārammaṇārammaṇaṃ, siyā anārammaṇārammaṇaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā sārammaṇārammaṇaṃ, siyā anārammaṇārammaṇaṃ, siyā anārammaṇaṃ. Sattindriyā anārammaṇā. Pañcindriyā anārammaṇārammaṇā. Navindriyā siyā sārammaṇārammaṇā, siyā anārammaṇārammaṇā. Jīvitindriyaṃ siyā sārammaṇārammaṇaṃ, siyā anārammaṇārammaṇaṃ, siyā anārammaṇaṃ. Nava hetū siyā sārammaṇārammaṇā, siyā anārammaṇārammaṇā. Kabaḷīkāro āhāro anārammaṇo. Tayo āhārā siyā sārammaṇārammaṇā, siyā anārammaṇārammaṇā. Cha phassā anārammaṇārammaṇā. Manoviññāṇadhātusamphasso siyā sārammaṇārammaṇo siyā anārammaṇārammaṇo. Cha vedanā… cha saññā… cha cetanā… cha cittā anārammaṇārammaṇā. Manoviññāṇadhātu siyā sārammaṇārammaṇā, siyā anārammaṇārammaṇā.
1036已對照

九、所見所聞等示分

一千零三十六、五蘊中,有幾種是所見的、幾種是所聞的、幾種是所覺的、幾種是所識的、幾種是非所見、非所聞、非所覺、非所識的……乃至……七心中,有幾種是所見的、幾種是所聞的、幾種是所覺的、幾種是所識的、幾種是非所見、非所聞、非所覺、非所識的?

1036Pañcannaṃ khandhānaṃ kati diṭṭhā, kati sutā, kati mutā, kati viññātā, kati na diṭṭhā na sutā na mutā na viññātā…pe… sattannaṃ cittānaṃ kati diṭṭhā, kati sutā, kati mutā, kati viññātā, kati na diṭṭhā na sutā na mutā na viññātā?
1037已對照

一千零三十七、色蘊或所見,或所聞,或所覺,或所識,或非所見、非所聞、非所覺,是所識的。四蘊是非所見、非所聞、非所覺的,是所識的。

色處是所見的,非所聞、非所覺的,是所識的。聲處是非所見的,是所聞的,非所覺的,是所識的。香處……味處……觸處是非所見、非所聞的,是所覺的,是所識的。七處是非所見、非所聞、非所覺的,是所識的。

色界(rūpadhātu)是所見的,非所聞、非所覺的,是所識的。聲界是非所見的,是所聞的,非所覺的,是所識的。香界……味界……觸界是非所見、非所聞的,是所覺的,是所識的。十三界是非所見、非所聞、非所覺的,是所識的。

三諦是非所見、非所聞、非所覺的,是所識的。苦諦或所見,或所聞,或所覺,或所識,或非所見、非所聞、非所覺,是所識的。

二十二根是非所見、非所聞、非所覺的,是所識的。九因是非所見、非所聞、非所覺的,是所識的。四食是非所見、非所聞、非所覺的,是所識的。七觸是非所見、非所聞、非所覺的,是所識的。七受……七想……七思……七心是非所見、非所聞、非所覺的,是所識的。

1037Rūpakkhandho siyā diṭṭho, siyā suto, siyā muto, siyā viññāto, siyā na diṭṭho na suto na muto, viññāto. Cattāro khandhā na diṭṭhā na sutā na mutā, viññātā. Rūpāyatanaṃ diṭṭhaṃ, na sutaṃ na mutaṃ, viññātaṃ. Saddāyatanaṃ na diṭṭhaṃ, sutaṃ, na mutaṃ, viññātaṃ. Gandhāyatanaṃ… rasāyatanaṃ… phoṭṭhabbāyatanaṃ na diṭṭhaṃ na sutaṃ, mutaṃ, viññātaṃ. Sattāyatanā na diṭṭhā na sutā na mutā, viññātā. Rūpadhātu diṭṭhā, na sutā na mutā, viññātā. Saddadhātu na diṭṭhā, sutā, na mutā, viññātā. Gandhadhātu… rasadhātu… phoṭṭhabbadhātu na diṭṭhā na sutā, mutā, viññātā. Terasa dhātuyo na diṭṭhā na sutā na mutā, viññātā. Tīṇi saccāni na diṭṭhā na sutā na mutā, viññātā. Dukkhasaccaṃ siyā diṭṭhaṃ, siyā sutaṃ, siyā mutaṃ, siyā viññātaṃ, siyā na diṭṭhaṃ na sutaṃ na mutaṃ, viññātaṃ. Bāvīsatindriyā na diṭṭhā na sutā na mutā, viññātā. Nava hetū na diṭṭhā na sutā na mutā, viññātā. Cattāro āhārā na diṭṭhā na sutā na mutā, viññātā. Satta phassā na diṭṭhā na sutā na mutā, viññātā. Satta vedanā… satta saññā… satta cetanā… satta cittā na diṭṭhā na sutā na mutā, viññātā.
1038已對照

十、三法等示分

一、善三法

一千零三十八、五蘊中,有幾種是善、幾種是不善、幾種是無記……乃至……七心中,有幾種是善、幾種是不善、幾種是無記?

色蘊是無記。四蘊或善、或不善、或無記。十處是無記。兩處或善、或不善、或無記。十六界是無記。兩界或善、或不善、或無記。集諦是不善。道諦是善。滅諦是無記。苦諦或善、或不善、或無記。

十根是無記。憂根是不善。未知當知根是善。四根或善、或無記。六根或善、或不善、或無記。

三善因是善。三不善因是不善。三無記因是無記。段食是無記。三食或善、或不善、或無記。六觸是無記。意識界觸或善、或不善、或無記。六受……六想……六思……六心是無記。意識界或善、或不善、或無記。

1038Pañcannaṃ khandhānaṃ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā…pe… sattannaṃ cittānaṃ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā? Rūpakkhandho abyākato. Cattāro khandhā siyā kusalā, siyā akusalā, siyā abyākatā. Dasāyatanā abyākatā. Dvāyatanā siyā kusalā, siyā akusalā, siyā abyākatā. Soḷasa dhātuyo abyākatā. Dve dhātuyo siyā kusalā, siyā akusalā, siyā abyākatā. Samudayasaccaṃ akusalaṃ. Maggasaccaṃ kusalaṃ. Nirodhasaccaṃ abyākataṃ. Dukkhasaccaṃ siyā kusalaṃ, siyā akusalaṃ, siyā abyākataṃ. Dasindriyā abyākatā. Domanassindriyaṃ akusalaṃ. Anaññātaññassāmītindriyaṃ kusalaṃ. Cattārindriyā siyā kusalā, siyā abyākatā. Cha indriyā siyā kusalā, siyā akusalā, siyā abyākatā. Tayo kusalahetū kusalā. Tayo akusalahetū akusalā. Tayo abyākatahetū abyākatā. Kabaḷīkāro āhāro abyākato. Tayo āhārā siyā kusalā, siyā akusalā, siyā abyākatā. Cha phassā abyākatā. Manoviññāṇadhātusamphasso siyā kusalo, siyā akusalo, siyā abyākato. Cha vedanā… cha saññā… cha cetanā… cha cittā abyākatā. Manoviññāṇadhātu siyā kusalā, siyā akusalā, siyā abyākatā.
1039已對照

二、受三法

一千零三十九、五蘊中,有幾種是與樂受相應的、幾種是與苦受相應的、幾種是與不苦不樂受相應的……乃至……七心中,有幾種是與樂受相應的、幾種是與苦受相應的、幾種是與不苦不樂受相應的?

兩蘊不應說是“與樂受相應的”,也不應說是“與苦受相應的”,也不應說是“與不苦不樂受相應的”。三蘊或與樂受相應、或與苦受相應、或與不苦不樂受相應。

十處不應說是“與樂受相應的”,也不應說是“與苦受相應的”,也不應說是“與不苦不樂受相應的”。意處或與樂受相應、或與苦受相應、或與不苦不樂受相應。法處或與樂受相應、或與苦受相應、或與不苦不樂受相應,或不應說是“與樂受相應的”,也不應說是“與苦受相應的”,也不應說是“與不苦不樂受相應的”。

十界不應說是“與樂受相應的”,也不應說是“與苦受相應的”,也不應說是“與不苦不樂受相應的”。五界是與不苦不樂受相應的,身識界或與樂受相應、或與苦受相應。意識界或與樂受相應、或與苦受相應、或與不苦不樂受相應。法界或與樂受相應、或與苦受相應、或與不苦不樂受相應,或不應說是“與樂受相應的”,也不應說是“與苦受相應的”,也不應說是“與不苦不樂受相應的”。

兩諦或與樂受相應、或與不苦不樂受相應。滅諦不應說是“與樂受相應的”,也不應說是“與苦受相應的”,也不應說是“與不苦不樂受相應的”。苦諦或與樂受相應、或與苦受相應、或與不苦不樂受相應,或不應說是“與樂受相應的”,也不應說是“與苦受相應的”,也不應說是“與不苦不樂受相應的”。

十二根不應說是“與樂受相應的”,也不應說是“與苦受相應的”,也不應說是“與不苦不樂受相應的”。六根或與樂受相應、或與不苦不樂受相應。三根或與樂受相應、或與苦受相應、或與不苦不樂受相應。命根或與樂受相應、或與苦受相應、或與不苦不樂受相應,或不應說是“與樂受相應的”,也不應說是“與苦受相應的”,也不應說是“與不苦不樂受相應的”。

瞋不善因是與苦受相應的。七因或與樂受相應、或與不苦不樂受相應。痴不善因或與樂受相應、或與苦受相應、或與不苦不樂受相應。

段食不應說是“與樂受相應的”,也不應說是“與苦受相應的”,也不應說是“與不苦不樂受相應的”。三食或與樂受相應、或與苦受相應、或與不苦不樂受相應。

五觸是與不苦不樂受相應的。身識界觸或與樂受相應、或與苦受相應。意識界觸或與樂受相應、或與苦受相應、或與不苦不樂受相應。

七受不應說是“與樂受相應的”,也不應說是“與苦受相應的”,也不應說是“與不苦不樂受相應的”。五想……五思……五心是與不苦不樂受相應的,身識界或與樂受相應、或與苦受相應。意識界或與樂受相應、或與苦受相應、或與不苦不樂受相應。

1039Pañcannaṃ khandhānaṃ kati sukhāya vedanāya sampayuttā, kati dukkhāya vedanāya sampayuttā, kati adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā…pe… sattannaṃ cittānaṃ kati sukhāya vedanāya sampayuttā, kati dukkhāya vedanāya sampayuttā, kati adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā? Dve khandhā na vattabbā sukhāya vedanāya sampayuttātipi, dukkhāya vedanāya sampayuttātipi, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttātipi. Tayo khandhā siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Dasāyatanā na vattabbā sukhāya vedanāya sampayuttātipi, dukkhāya vedanāya sampayuttātipi, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttātipi. Manāyatanaṃ siyā sukhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṃ. Dhammāyatanaṃ siyā sukhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā na vattabbaṃ sukhāya vedanāya sampayuttantipi, dukkhāya vedanāya sampayuttantipi, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttantipi. Dasa dhātuyo na vattabbā sukhāya vedanāya sampayuttātipi, dukkhāya vedanāya sampayuttātipi, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttātipi. Pañca dhātuyo adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā, kāyaviññāṇadhātu siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttā. Manoviññāṇadhātu siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Dhammadhātu siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā, siyā na vattabbā sukhāya vedanāya sampayuttātipi, dukkhāya vedanāya sampayuttātipi, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttātipi. Dve saccā siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Nirodhasaccaṃ na vattabbaṃ sukhāya vedanāya sampayuttantipi, dukkhāya vedanāya sampayuttantipi, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttantipi. Dukkhasaccaṃ siyā sukhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā na vattabbaṃ sukhāya vedanāya sampayuttantipi, dukkhāya vedanāya sampayuttantipi, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttantipi. Dvādasindriyā na vattabbā sukhāya vedanāya sampayuttātipi, dukkhāya vedanāya sampayuttātipi, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttātipi. Cha indriyā siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Tīṇindriyā siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Jīvitindriyaṃ siyā sukhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā na vattabbaṃ sukhāya vedanāya sampayuttantipi, dukkhāya vedanāya sampayuttantipi, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttantipi. Doso akusalahetu dukkhāya vedanāya sampayutto. Satta hetū siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Moho akusalahetu siyā sukhāya vedanāya sampayutto, siyā dukkhāya vedanāya sampayutto, siyā dukkhamasukhāya vedanāya sampayutto. Kabaḷīkāro āhāro na vattabbo sukhāya vedanāya sampayuttoti pi, dukkhāya vedanāya sampayuttotipi, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttotipi. Tayo āhārā siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Pañca phassā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Kāyaviññāṇadhātusamphasso siyā sukhāya vedanāya sampayutto, siyā dukkhāya vedanāya sampayutto. Manoviññāṇadhātusamphasso siyā sukhāya vedanāya sampayutto, siyā dukkhāya vedanāya sampayutto, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayutto. Satta vedanā na vattabbā sukhāya vedanāya sampayuttātipi, dukkhāya vedanāya sampayuttātipi, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttātipi. Pañca saññā… pañca cetanā… pañca cittā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā, kāyaviññāṇadhātu siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttā. Manoviññāṇadhātu siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā.
1040已對照

三、異熟三法

一千零四十、五蘊中,有幾種是異熟、幾種是異熟法法、幾種是非異熟非異熟法法……乃至……七心中,有幾種是異熟、幾種是異熟法法、幾種是非異熟非異熟法法?

色蘊是非異熟非異熟法法。四蘊或異熟、或異熟法法、或非異熟非異熟法法。

十處是非異熟非異熟法法。兩處或異熟、或異熟法法、或非異熟非異熟法法。

十界是非異熟非異熟法法。五界是異熟。意界或異熟、或非異熟非異熟法法。兩界或異熟、或異熟法法、或非異熟非異熟法法。

兩諦是異熟法法。滅諦是非異熟非異熟法法。苦諦或異熟、或異熟法法、或非異熟非異熟法法。

七根是非異熟非異熟法法。三根是異熟。兩根是異熟法法。已知根或異熟、或異熟法法。九根或異熟、或異熟法法、或非異熟非異熟法法。

六因是異熟法法。三無記因或異熟、或非異熟非異熟法法。

段食是非異熟非異熟法法。三食或異熟、或異熟法法、或非異熟非異熟法法。五觸是異熟。意界觸或異熟、或非異熟非異熟法法。意識界觸或異熟、或異熟法法、或非異熟非異熟法法。五受……五想……五思……五心是異熟。意界或異熟、或非異熟非異熟法法。意識界或異熟、或異熟法法、或非異熟非異熟法法。

1040Pañcannaṃ khandhānaṃ kati vipākā, kati vipākadhammadhammā, kati nevavipākanavipākadhammadhammā…pe… sattannaṃ cittānaṃ kati vipākā, kati vipākadhammadhammā, kati nevavipākanavipākadhammadhammā? Rūpakkhandho nevavipākanavipākadhammadhammo. Cattāro khandhā siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Dasāyatanā nevavipākanavipākadhammadhammā. Dvāyatanā siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Dasa dhātuyo nevavipākanavipākadhammadhammā. Pañca dhātuyo vipākā. Manodhātu siyā vipākā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Dve dhātuyo siyā vipākā siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Dve saccā vipākadhammadhammā. Nirodhasaccaṃ nevavipākanavipākadhammadhammaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā vipākaṃ, siyā vipākadhammadhammaṃ, siyā nevavipākanavipākadhammadhammaṃ. Sattindriyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Tīṇindriyā vipākā. Dvindriyā vipākadhammadhammā. Aññindriyaṃ siyā vipākaṃ, siyā vipākadhammadhammaṃ. Navindriyā siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Cha hetū vipākadhammadhammā. Tayo abyākatahetū siyā vipākā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Kabaḷīkāro āhāro nevavipākanavipākadhammadhammo. Tayo āhārā siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Pañca phassā vipākā. Manodhātusamphasso siyā vipāko, siyā nevavipākanavipākadhammadhammo. Manoviññāṇadhātusamphasso siyā vipāko, siyā vipākadhammadhammo, siyā nevavipākanavipākadhammadhammo. Pañca vedanā… pañca saññā… pañca cetanā… pañca cittā vipākā. Manodhātu siyā vipākā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Manoviññāṇadhātu siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā.
1041已對照

四、執受三法

一千零四十一、五蘊中,有幾種是執受而順取的、幾種是非執受而順取的、幾種是非執受非順取的……乃至……七心中,有幾種是執受而順取的、幾種是非執受而順取的、幾種是非執受非順取的?

色蘊或執受而順取、或非執受而順取。四蘊或執受而順取、或非執受而順取、或非執受非順取。

五處是執受而順取的。聲處是非執受而順取的。四處或執受而順取、或非執受而順取。兩處或執受而順取、或非執受而順取、或非執受非順取。

十界是執受而順取的。聲界是非執受而順取的。五界或執受而順取、或非執受而順取。兩界或執受而順取、或非執受而順取、或非執受非順取。

集諦是非執受而順取的。兩諦是非執受非順取的。苦諦或執受而順取、或非執受而順取。

九根是執受而順取的。憂根是非執受而順取的。三根是非執受非順取的。九根或執受而順取、或非執受而順取、或非執受非順取。三不善因是非執受而順取的。三善因或非執受而順取、或非執受非順取。三無記因或執受而順取、或非執受而順取、或非執受非順取。

段食或執受而順取、或非執受而順取。三食或執受而順取、或非執受而順取、或非執受非順取。

五觸是執受而順取的。意界觸或執受而順取、或非執受而順取。意識界觸或執受而順取、或非執受而順取、或非執受非順取。五受……五想……五思……五心是執受而順取的。意界或執受而順取、或非執受而順取。意識界或執受而順取、或非執受而順取、或非執受非順取。

1041Pañcannaṃ khandhānaṃ kati upādinnupādāniyā, kati anupādinnupādāniyā, kati anupādinnaanupādāniyā…pe… sattannaṃ cittānaṃ kati upādinnupādāniyā, kati anupādinnupādāniyā, kati anupādinnaanupādāniyā? Rūpakkhandho siyā upādinnupādāniyo, siyā anupādinnupādāniyo 4. Cattāro khandhā siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā. Pañcāyatanā upādinnupādāniyā. Saddāyatanaṃ anupādinnupādāniyaṃ. Cattāro āyatanā siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā. Dvāyatanā siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā. Dasa dhātuyo upādinnupādāniyā. Saddadhātu anupādinnupādāniyā. Pañca dhātuyo siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā. Dve dhātuyo siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā. Samudayasaccaṃ anupādinnupādāniyaṃ. Dve saccā anupādinnaanupādāniyā. Dukkhasaccaṃ siyā upādinnupādāniyaṃ, siyā anupādinnupādāniyaṃ. Navindriyā upādinnupādāniyā. Domanassindriyaṃ anupādinnupādāniyaṃ. Tīṇindriyā anupādinnaanupādāniyā. Navindriyā siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā. Tayo akusalahetū anupādinnupādāniyā. Tayo kusalahetū siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā. Tayo abyākatahetū siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā. Kabaḷīkāro āhāro siyā upādinnupādāniyo, siyā anupādinnupādāniyo. Tayo āhārā siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā. Pañca phassā upādinnupādāniyā. Manodhātusamphasso siyā upādinnupādāniyo, siyā anupādinnupādāniyo. Manoviññāṇadhātusamphasso siyā upādinnupādāniyo, siyā anupādinnupādāniyo, siyā anupādinnaanupādāniyo. Pañca vedanā… pañca saññā… pañca cetanā… pañca cittā upādinnupādāniyā. Manodhātu siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā. Manoviññāṇadhātu siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā.
1042已對照

五、尋三法

一千零四十二、五蘊中,有幾種是有尋有伺的、幾種是無尋唯伺的、幾種是無尋無伺的……乃至……七心中,有幾種是有尋有伺的、幾種是無尋唯伺的、幾種是無尋無伺的?

色蘊是無尋無伺的。三蘊或有尋有伺、或無尋唯伺、或無尋無伺。行蘊或有尋有伺、或無尋唯伺、或無尋無伺,或不應說是“有尋有伺的”,也不應說是“無尋唯伺的”,也不應說是“無尋無伺的”。

十處是無尋無伺的。意處或有尋有伺、或無尋唯伺、或無尋無伺。法處或有尋有伺、或無尋唯伺、或無尋無伺,或不應說是“有尋有伺的”,也不應說是“無尋唯伺的”,也不應說是“無尋無伺的”。

十五界是無尋無伺的。意界是有尋有伺的。意識界或有尋有伺、或無尋唯伺、或無尋無伺。法界或有尋有伺、或無尋唯伺、或無尋無伺,或不應說是“有尋有伺的”,也不應說是“無尋唯伺的”,也不應說是“無尋無伺的”。

集諦是有尋有伺的。滅諦是無尋無伺的。道諦或有尋有伺、或無尋唯伺、或無尋無伺。苦諦或有尋有伺、或無尋唯伺、或無尋無伺,或不應說是“有尋有伺的”,也不應說是“無尋唯伺的”,也不應說是“無尋無伺的”。

九根是無尋無伺的。憂根是有尋有伺的。舍根或有尋有伺、或無尋無伺。十一根或有尋有伺、或無尋唯伺、或無尋無伺。

三不善因是有尋有伺的。六因或有尋有伺、或無尋唯伺、或無尋無伺。段食是無尋無伺的。三食或有尋有伺、或無尋唯伺、或無尋無伺。五觸是無尋無伺的。意界觸是有尋有伺的。意識界觸或有尋有伺、或無尋唯伺、或無尋無伺。五受……五想……五思……五心是無尋無伺的,意界是有尋有伺的,意識界或有尋有伺、或無尋唯伺、或無尋無伺。

1042Pañcannaṃ khandhānaṃ kati savitakkasavicārā, kati avitakkavicāramattā, kati avitakkaavicārā…pe… sattannaṃ cittānaṃ kati savitakkasavicārā, kati avitakkavicāramattā, kati avitakkaavicārā? Rūpakkhandho avitakkaavicāro. Tayo khandhā siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā. Saṅkhārakkhandho siyā savitakkasavicāro, siyā avitakkavicāramatto, siyā avitakkaavicāro siyā na vattabbo savitakkasavicārotipi, avitakkavicāramattotipi, avitakkaavicārotipi. Dasāyatanā avitakkaavicārā. Manāyatanaṃ siyā savitakkasavicāraṃ, siyā avitakkavicāramattaṃ, siyā avitakkaavicāraṃ. Dhammāyatanaṃ siyā savitakkasavicāraṃ, siyā avitakkavicāramattaṃ, siyā avitakkaavicāraṃ, siyā na vattabbaṃ savitakkasavicārantipi, avitakkavicāramattantipi, avitakkaavicārantipi. Pannarasa dhātuyo avitakkaavicārā. Manodhātu savitakkasavicārā. Manoviññāṇadhātu siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā. Dhammadhātu siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā, siyā na vattabbā savitakkasavicārātipi, avitakkavicāramattātipi, avitakkaavicārātipi. Samudayasaccaṃ savitakkasavicāraṃ. Nirodhasaccaṃ avitakkaavicāraṃ. Maggasaccaṃ siyā savitakkasavicāraṃ, siyā avitakkavicāramattaṃ, siyā avitakkaavicāraṃ. Dukkhasaccaṃ siyā savitakkasavicāraṃ, siyā avitakkavicāramattaṃ, siyā avitakkaavicāraṃ, siyā na vattabbaṃ savitakkasavicārantipi, avitakkavicāramattantipi, avitakkaavicārantipi. Navindriyā avitakkaavicārā. Domanassindriyaṃ savitakkasavicāraṃ. Upekkhindriyaṃ siyā savitakkasavicāraṃ, siyā avitakkaavicāraṃ. Ekādasindriyā siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā. Tayo akusalahetū savitakkasavicārā. Cha hetū siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā. Kabaḷīkāro āhāro avitakkaavicāro. Tayo āhārā siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā. Pañca phassā avitakkaavicārā. Manodhātusamphasso savitakkasavicāro. Manoviññāṇadhātusamphasso siyā savitakkasavicāro, siyā avitakkavicāramatto, siyā avitakkaavicāro. Pañca vedanā… pañca saññā… pañca cetanā… pañca cittā avitakkaavicārā manodhātu savitakkasavicārā, manoviññāṇadhātu siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā.
1043已對照

(一)色二法

一千零四十三、五蘊中,有幾種是有色的、幾種是非色的……乃至……七心中,有幾種是有色的、幾種是非色的?

色蘊是有色的。四蘊是非色的。十處是有色的。意處是非色的。法處或有色、或非色。十界是有色的。七界是非色的。法界或有色、或非色。三諦是非色的。苦諦或有色、或非色。七根是有色的。十四根是非色的。命根或有色、或非色。九因是非色的。段食是有色的。三食是非色的。七觸是非色的。七受……七想……七思、七心是非色的。

1043Pañcannaṃ khandhānaṃ kati rūpā, kati arūpā…pe… sattannaṃ cittānaṃ kati rūpā, kati arūpā? Rūpakkhandho rūpaṃ. Cattāro khandhā arūpā. Dasāyatanā rūpā. Manāyatanaṃ arūpaṃ. Dhammāyatanaṃ siyā rūpaṃ, siyā arūpaṃ. Dasa dhātuyo rūpā. Satta dhātuyo arūpā. Dhammadhātu siyā rūpā, siyā arūpā. Tīṇi saccāni arūpā. Dukkhasaccaṃ siyā rūpaṃ, siyā arūpaṃ. Sattindriyā rūpā. Cuddasindriyā arūpā. Jīvitindriyaṃ siyā rūpaṃ, siyā arūpaṃ. Nava hetū arūpā. Kabaḷīkāro āhāro rūpaṃ. Tayo āhārā arūpā. Satta phassā arūpā. Satta vedanā… satta saññā… satta cetanā satta cittā arūpā.
1044已對照

(二)世間二法

一千零四十四、五蘊中,有幾種是世間的、幾種是出世間的?十二處中,有幾種是世間的、幾種是出世間的?十八界中,有幾種是世間的、幾種是出世間的?四諦中,有幾種是世間的、幾種是出世間的……乃至……七心中,有幾種是世間的、幾種是出世間的?

色蘊是世間的。四蘊或世間、或出世間。十處是世間的。兩處或世間、或出世間。十六界是世間的。兩界或世間、或出世間。兩諦是世間的。兩諦是出世間的。

十根是世間的。三根是出世間的。九根或世間、或出世間。三不善因是世間的。六因或世間、或出世間。段食是世間的。三食或世間、或出世間。六觸是世間的。意識界觸或世間、或出世間。六受是世間的。意識界觸所生受或世間、或出世間。六想是世間的。意識界觸所生想或世間、或出世間。六思是世間的。意識界觸所生思或世間、或出世間。六心是世間的。意識界或世間、或出世間。

證知、兩種有所緣,所見、善、受;

異熟與執受,尋、色、世間。

1044Pañcannaṃ khandhānaṃ kati lokiyā, kati lokuttarā? Dvādasannaṃ āyatanānaṃ kati lokiyā, kati lokuttarā? Aṭṭhārasannaṃ dhātūnaṃ kati lokiyā, kati lokuttarā? Catunnaṃ saccānaṃ kati lokiyā, kati lokuttarā…pe… sattannaṃ cittānaṃ kati lokiyā, kati lokuttarā? Rūpakkhandho lokiyo. Cattāro khandhā siyā lokiyā, siyā lokuttarā. Dasāyatanā lokiyā. Dve āyatanā siyā lokiyā, siyā lokuttarā. Soḷasa dhātuyo lokiyā. Dve dhātuyo siyā lokiyā, siyā lokuttarā. Dve saccā lokiyā. Dve saccā lokuttarā. Dasindriyā lokiyā. Tīṇindriyā lokuttarā. Navindriyā siyā lokiyā, siyā lokuttarā. Tayo akusalahetū lokiyā. Cha hetū siyā lokiyā, siyā lokuttarā. Kabaḷīkāro āhāro lokiyo. Tayo āhārā siyā lokiyā, siyā lokuttarā. Cha phassā lokiyā. Manoviññāṇadhātusamphasso siyā lokiyo, siyā lokuttaro. Cha vedanā lokiyā. Manoviññāṇadhātusamphassajā vedanā siyā lokiyā, siyā lokuttarā. Cha saññā lokiyā. Manoviññāṇadhātusamphassajā saññā siyā lokiyā, siyā lokuttarā. Cha cetanā lokiyā. Manoviññāṇadhātusamphassajā cetanā siyā lokiyā, siyā lokuttarā. Cha cittā lokiyā. Manoviññāṇadhātu siyā lokiyā, siyā lokuttarāti. Abhiññā dve sārammaṇā, diṭṭhā kusalavedanā; Vipākā ca upādinnā, vitakkaṃ rūpalokiyāti.
已對照

法心分別終。

已對照

《分別論》終。