快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 谛相应·转法轮品 2. Dhammacakkappavattanavaggo

本经目录二、转法轮品一、转法轮经二、如来经三、蕴经四、内处经五、第一受持经六、第二受持经七、无明经八、明经九、显示经十、如是经转法轮品第二。

已对照

二、转法轮品

2. Dhammacakkappavattanavaggo
已对照

一、转法轮经

1. Dhammacakkappavattanasuttaṃ
1081PTS 5.421缅 3.369已对照

一千零八十一、一时,世尊住在波罗奈的仙人堕处鹿野苑。在那里,世尊召唤五比丘:“诸比丘,有这两边,出家者不应亲近。哪两[边]呢?即这于诸欲中的欲乐之乐的实践——下劣的、村野的、凡夫的、非圣的、无益的;以及这自苦的实践——苦的、非圣的、无益的。诸比丘,不趋近这两边,有为如来所现正觉的中道,能生眼、能生智,导向寂静、证智、正觉、涅槃。”

1081. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi – ‘‘dveme, bhikkhave, antā pabbajitena na sevitabbā. Katame dve? Yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, yo cāyaṃ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito. Ete kho, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati’’.
已对照

“诸比丘,那为如来所现正觉的、能生眼、能生智,导向寂静、证智、正觉、涅槃的中道是什么呢?就是这八支圣道,即:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。诸比丘,这就是那为如来所现正觉的、能生眼、能生智,导向寂静、证智、正觉、涅槃的中道。

‘‘Katamā ca sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
PTS 5.422已对照

“诸比丘,而这就是苦圣谛——生是苦,老是苦,病是苦,死是苦,与不可爱者会合是苦,与可爱者别离是苦,所求不得也是苦——略言之,五取蕴是苦。诸比丘,而这就是苦集圣谛——那能导致再有、与喜贪俱行、处处欢喜的渴爱,即:欲爱、有爱、无有爱。诸比丘,而这就是苦灭圣谛——那同一渴爱的无余离贪、灭,舍弃、舍离、解脱、无执藏。诸比丘,而这就是导至苦灭之道圣谛——就是这八支圣道,即:正见……乃至……正定。

‘‘Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ – jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṃ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ – saṃkhittena pañcupādānakkhandhā [pañcupādānakkhandhāpi (pī. ka.)] dukkhā. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ – yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā [ponobhavikā (sī. pī.)] nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ [seyyathīdaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ – yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ – ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已对照

“诸比丘,‘此是苦圣谛’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘这苦圣谛应遍知’——我于前……乃至……生起了。诸比丘,‘这苦圣谛已遍知’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘‘Idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyya’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññāta’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
缅 3.370已对照

“诸比丘,‘此是苦集圣谛’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘这苦集圣谛应舍断’——我于前……乃至……生起了。诸比丘,‘这苦集圣谛已舍断’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘‘Idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabba’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahīna’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
已对照

“诸比丘,‘此是苦灭圣谛’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘这苦灭圣谛应作证’——我于前……乃至……生起了。诸比丘,‘这苦灭圣谛已作证’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikātabba’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikata’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
已对照

“诸比丘,‘此是导至苦灭之道圣谛’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘这导至苦灭之道圣谛应修习’——我于前……乃至……生起了。诸比丘,‘这导至苦灭之道圣谛已修习’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabba’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvita’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
PTS 5.423已对照

“诸比丘,只要我对这四圣谛如此三转十二行相的如实智见还未善清净,诸比丘,我就未曾自称于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,已现正觉无上正等正觉。

‘‘Yāvakīvañca me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ na suvisuddhaṃ ahosi, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ [abhisambuddho paccaññāsiṃ (sī. syā. kaṃ.)].
缅 3.371已对照

“诸比丘,而当我对这四圣谛如此三转十二行相的如实智见已善清净时,诸比丘,我才自称于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,已现正觉无上正等正觉。而我生起了智与见:‘我的解脱不动摇,这是最后一生,如今不再有后有。’”世尊说了这[番话]。五比丘满意,欢喜世尊之所说。

‘‘Yato ca kho me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ suvisuddhaṃ ahosi, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti [cetovimutti (sī. pī.)], ayamantimā jāti, natthidāni punabbhavo’’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā pañcavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
已对照

而当这记说正被宣说之时,具寿憍陈如生起了远尘离垢的法眼:“凡任何集法,一切皆是灭法。”

Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne āyasmato koṇḍaññassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.
PTS 5.424已对照

而当世尊已转起法轮时,地居诸天传扬其声:“世尊在波罗奈仙人堕处鹿野苑转起了这无上法轮,那是沙门、婆罗门、天、魔、梵天或世间任何人都不能逆转的。”听到地居诸天的声音,四大王天诸天传扬其声:“世尊在波罗奈仙人堕处鹿野苑转起了这无上法轮,那是沙门、婆罗门、天、魔、梵天或世间任何人都不能逆转的。”听到四大王天诸天的声音,三十三天诸天……乃至……夜摩天诸天……乃至……兜率天诸天……乃至……化乐天诸天……乃至……他化自在天诸天……乃至……梵身天诸天传扬其声:“世尊在波罗奈仙人堕处鹿野苑转起了这无上法轮,那是沙门、婆罗门、天、魔、梵天或世间任何人都不能逆转的。”

Pavattite ca pana bhagavatā dhammacakke bhummā devā saddamanussāvesuṃ – ‘‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti. Bhummānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā cātumahārājikā devā saddamanussāvesuṃ – ‘‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ, appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti. Cātumahārājikānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā tāvatiṃsā devā…pe… yāmā devā…pe… tusitā devā…pe… nimmānaratī devā…pe… paranimmitavasavattī devā…pe… brahmakāyikā devā saddamanussāvesuṃ – ‘‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti.
已对照

如是,在那一刹那、(那一须臾、)那一瞬间,声音上升,直到梵天界。这一万世界震动、遍震动、极震动,无量、广大的光明显现于世间,超越诸天的天威力。

Itiha tena khaṇena (tena layena) [( ) natthi (sī. syā. kaṃ.)] tena muhuttena yāva brahmalokā saddo abbhuggacchi. Ayañca dasasahassilokadhātu saṅkampi sampakampi sampavedhi, appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pāturahosi atikkamma devānaṃ devānubhāvanti.
已对照

于是,世尊说出了这段感兴语:“诸君,憍陈如确实已了知了!诸君,憍陈如确实已了知了!”如是,具寿憍陈如便有了“阿若憍陈如”这个名字。第一[经]。

Atha kho bhagavā imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘aññāsi vata, bho, koṇḍañño, aññāsi vata, bho, koṇḍañño’’ti! Iti hidaṃ āyasmato koṇḍaññassa ‘aññāsikoṇḍañño’ tveva nāmaṃ ahosīti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、如来经

2. Tathāgatasuttaṃ
1082缅 3.372已对照

一千零八十二、“诸比丘,‘此是苦圣谛’——诸如来于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘这苦圣谛应遍知’——诸如来于前……乃至……生起了。诸比丘,‘这苦圣谛已遍知’——诸如来于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

1082. ‘‘‘Idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyya’nti bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññāta’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
已对照

“诸比丘,‘此是苦集圣谛’——诸如来于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘这苦集圣谛应舍断’——诸如来于前……乃至……生起了。诸比丘,‘这苦集圣谛已舍断’——诸如来于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘‘Idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasacca’nti bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabba’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahīna’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
PTS 5.425已对照

“诸比丘,‘此是苦灭圣谛’——诸如来于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘这苦灭圣谛应作证’——诸如来于前……乃至……生起了。诸比丘,‘这苦灭圣谛已作证’——诸如来于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasacca’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikātabba’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe. … udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikata’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
已对照

“诸比丘,‘此是导至苦灭之道圣谛’——诸如来于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘这导至苦灭之道圣谛应修习’——诸如来于前……乃至……生起了。诸比丘,‘这导至苦灭之道圣谛已修习’——诸如来于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。”第二[经]。

‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabba’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvita’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、蕴经

3. Khandhasuttaṃ
1083已对照

一千零八十三、“诸比丘,有这四圣谛。哪四[圣谛]呢?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导至苦灭之道圣谛。

1083. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ [dukkhasamudayo ariyasaccaṃ dukkhanirodho ariyasaccaṃ (syā.)] dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
缅 3.373已对照

“诸比丘,什么是苦圣谛呢?应当说[它]是‘五取蕴’,即:色取蕴……乃至……识取蕴。诸比丘,这称为苦圣谛。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ? ‘Pañcupādānakkhandhā’ tissa vacanīyaṃ, seyyathidaṃ [katame pañca (sī. syā. kaṃ.)] – rūpupādānakkhandho…pe… viññāṇupādānakkhandho. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是苦集圣谛呢?就是那能导致再有、与喜贪俱行、处处欢喜的渴爱,即:欲爱、有爱、无有爱。诸比丘,这称为苦集圣谛。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是苦灭圣谛呢?就是那同一渴爱的无余离贪、灭,舍弃、舍离、解脱、无执藏——诸比丘,这称为苦灭圣谛。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ.
PTS 5.426已对照

“诸比丘,什么是导至苦灭之道圣谛呢?就是这八支圣道,即:正见……乃至……正定——诸比丘,这称为导至苦灭之道圣谛。诸比丘,这些就是四圣谛。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni.
已对照

“因此,诸比丘,应当致力于‘此是苦’……乃至……应当致力于‘此是导至苦灭之道’。”第三[经]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、内处经

4. Ajjhattikāyatanasuttaṃ
1084已对照

一千零八十四、“诸比丘,有这四圣谛。哪四[圣谛]呢?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导至苦灭之道圣谛。

1084. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是苦圣谛呢?应当说[它]是‘六内处’。哪六[处]呢?眼处……乃至……意处——诸比丘,这称为苦圣谛。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ? ‘Cha ajjhattikāni āyatanānī’ tissa vacanīyaṃ. Katamāni cha? Cakkhāyatanaṃ…pe… manāyatanaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是苦集圣谛呢?就是那能导致再有、与喜贪俱行、处处欢喜的渴爱,即:欲爱、有爱、无有爱——诸比丘,这称为苦集圣谛。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ.
缅 3.374已对照

“诸比丘,什么是苦灭圣谛呢?就是那同一渴爱的无余离贪、灭,舍弃、舍离、解脱、无执藏——诸比丘,这称为苦灭圣谛。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是导至苦灭之道圣谛呢?就是这八支圣道,即:正见……乃至……正定——诸比丘,这称为导至苦灭之道圣谛。诸比丘,这些就是四圣谛。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni.
已对照

“因此,诸比丘,应当致力于‘此是苦’……乃至……应当致力于‘此是导至苦灭之道’。”第四[经]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、第一受持经

5. Paṭhamadhāraṇasuttaṃ
1085PTS 5.427已对照

一千零八十五、“诸比丘,你们受持我所开示的四圣谛吗?”这样说时,某位比丘对世尊这样说——“尊者,我受持世尊所开示的四圣谛。”“比丘,那么你是怎样受持我所开示的四圣谛的呢?”“尊者,我受持苦为世尊所开示的第一圣谛;尊者,我受持苦集为世尊所开示的第二圣谛;尊者,我受持苦灭为世尊所开示的第三圣谛;尊者,我受持导至苦灭之道为世尊所开示的第四圣谛。尊者,我就是这样受持世尊所开示的四圣谛。”

1085. ‘‘Dhāretha no tumhe, bhikkhave, mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? ‘‘Dukkhaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi; dukkhasamudayaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā dutiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi; dukkhanirodhaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā tatiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi; dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi. Evaṃ khvāhaṃ, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti.
已对照

“善哉,善哉,比丘!比丘,你受持我所开示的四圣谛,受持得好。比丘,苦是我所开示的第一圣谛,你要如是受持它;比丘,苦集是我所开示的第二圣谛,你要如是受持它;比丘,苦灭是我所开示的第三圣谛,你要如是受持它;比丘,导至苦灭之道是我所开示的第四圣谛,你要如是受持它。比丘,你要这样受持我所开示的四圣谛。

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti. Dukkhaṃ kho, bhikkhu, mayā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi; dukkhasamudayaṃ [dukkhasamudayo (syā. kaṃ.)] kho, bhikkhu, mayā dutiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi; dukkhanirodhaṃ [dukkhanirodho (syā. kaṃ.)] kho, bhikkhu, mayā tatiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi; dukkhanirodhagāminī paṭipadā [dukkhanirodhagāminipaṭipadaṃ (pī.), dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ (ka.)] kho, bhikkhu, mayā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi. Evaṃ kho, bhikkhu, dhārehi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti.
缅 3.375已对照

“因此,比丘,应当致力于‘此是苦’……乃至……应当致力于‘此是导至苦灭之道’。”第五[经]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、第二受持经

6. Dutiyadhāraṇasuttaṃ
1086已对照

一千零八十六、“诸比丘,你们受持我所开示的四圣谛吗?”这样说时,某位比丘对世尊这样说——“尊者,我受持世尊所开示的四圣谛。”

1086. ‘‘Dhāretha no tumhe, bhikkhave, mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti.
PTS 5.428已对照

“比丘,那么你是如何受持我所开示的四圣谛的呢?”“尊者,苦,我受持为世尊所开示的第一圣谛。尊者,若有任何沙门或婆罗门这样说:‘这不是沙门乔达摩所开示的第一圣谛——苦。我要拒斥这第一圣谛——苦,另施设一个第一圣谛——苦’——这[种]处是不存在的。尊者,苦集,我[受持]为世尊……乃至……尊者,导至苦灭之道,我受持为世尊所开示的第四圣谛。尊者,若有任何沙门或婆罗门这样说:‘这不是沙门乔达摩所开示的第四圣谛——导至苦灭之道。我要拒斥这第四圣谛——导至苦灭之道,另施设一个第四圣谛——导至苦灭之道’——这[种]处是不存在的。尊者,我就是这样受持世尊所开示的四圣谛的。”

‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? ‘‘Dukkhaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi. Yo hi koci, bhante, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ. Ahametaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Dukkhasamudayaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā…pe… dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi. Yo hi koci, bhante, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā catutthaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ. Ahametaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Evaṃ khvāhaṃ, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti.
PTS 5.429缅 3.376已对照

“善哉,善哉,比丘!比丘,你这样受持我所开示的四圣谛,真是善哉。比丘,苦是我所开示的第一圣谛,你就这样受持它。比丘,若有任何沙门或婆罗门这样说:‘这不是沙门乔达摩所开示的第一圣谛——苦。我要拒斥这第一圣谛——苦,另施设一个第一圣谛——苦’——这[种]处是不存在的。比丘,苦集……乃至……比丘,苦灭……乃至……比丘,导至苦灭之道是我所开示的第四圣谛,你就这样受持它。比丘,若有任何沙门或婆罗门这样说:‘这不是沙门乔达摩所开示的第四圣谛——导至苦灭之道。我要拒斥这第四圣谛——导至苦灭之道,另施设一个第四圣谛——导至苦灭之道’——这[种]处是不存在的。比丘,你就这样受持我所开示的四圣谛吧。

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti. Dukkhaṃ kho, bhikkhu, mayā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi. Yo hi koci, bhikkhu, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ. Ahametaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Dukkhasamudayaṃ kho, bhikkhu…pe… dukkhanirodhaṃ kho, bhikkhu…pe… dukkhanirodhagāminī paṭipadā kho, bhikkhu, mayā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi. Yo hi koci, bhikkhu, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā catutthaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ. Ahametaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Evaṃ kho tvaṃ, bhikkhu, dhārehi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti.
已对照

“因此,比丘,应当致力于‘此是苦’……乃至……应当致力于‘此是导至苦灭之道’。”第六[经]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、无明经

7. Avijjāsuttaṃ
1087已对照

一千零八十七、坐在一旁的那位比丘对世尊这样说——“尊者,人们说‘无明、无明’。尊者,什么是无明?又到什么程度是入于无明者呢?”“比丘,凡是对苦的无知、对苦集的无知、对苦灭的无知、对导至苦灭之道的无知——比丘,这称为无明;到这个程度即是入于无明者。”

1087. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘avijjā, avijjā’ti bhante, vuccati. Katamā nu kho, bhante, avijjā; kittāvatā ca avijjāgato hotī’’ti? ‘‘Yaṃ kho, bhikkhu, dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhu, avijjā; ettāvatā ca avijjāgato hotī’’ti.
已对照

“因此,比丘,应当致力于‘此是苦’……乃至……应当致力于‘此是导至苦灭之道’。”第七[经]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、明经

8. Vijjāsuttaṃ
1088PTS 5.430已对照

一千零八十八、那时,某位比丘来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘对世尊这样说——“尊者,人们说‘明、明’。尊者,什么是明?又到什么程度是入于明者呢?”“比丘,凡是对苦的智、对苦集的智、对苦灭的智、对导至苦灭之道的智——比丘,这称为明;到这个程度即是入于明者。”

1088. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘vijjā, vijjā’ti, bhante, vuccati. Katamā nu kho, bhante, vijjā; kittāvatā ca vijjāgato hotī’’ti? ‘‘Yaṃ kho, bhikkhu, dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhu, vijjā; ettāvatā ca vijjāgato hotī’’ti.
已对照

“因此,比丘,应当致力于‘此是苦’……乃至……应当致力于‘此是导至苦灭之道’。”第八[经]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、显示经

9. Saṅkāsanasuttaṃ
1089缅 3.377已对照

一千零八十九、“诸比丘,‘此是苦圣谛’——[这]是我所施设的。于此中,有无量的字、无量的文、无量的显示:‘这亦即是苦圣谛’;‘此是苦集[圣谛]’……乃至……‘此是苦灭[圣谛]’……乃至……诸比丘,‘此是导至苦灭之道圣谛’——[这]是我所施设的。于此中,有无量的字、无量的文、无量的显示:‘这亦即是导至苦灭之道圣谛’。

1089. ‘‘‘Idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti bhikkhave, mayā paññattaṃ. Tattha aparimāṇā vaṇṇā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā saṅkāsanā – ‘itipidaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti; idaṃ dukkhasamudayaṃ…pe… idaṃ dukkhanirodhaṃ…pe… ‘idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti, bhikkhave, mayā paññattaṃ. Tattha aparimāṇā vaṇṇā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā saṅkāsanā – ‘itipidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti.
已对照

“因此,诸比丘,应当致力于‘此是苦’……乃至……应当致力于‘此是导至苦灭之道’。”第九[经]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、如是经

10. Tathasuttaṃ
1090PTS 5.431已对照

一千零九十、“诸比丘,有这四种如是的、不虚的、不异的[法]。哪四种呢?诸比丘,‘此是苦’——这是如是的,这是不虚的,这是不异的;‘此是苦集’——这是如是的,这是不虚的,这是不异的;‘此是苦灭’——这是如是的,这是不虚的,这是不异的;‘此是导至苦灭之道’——这是如是的,这是不虚的,这是不异的。诸比丘,这就是四种如是的、不虚的、不异的[法]。

1090. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, tathāni avitathāni anaññathāni. Katamāni cattāri? ‘Idaṃ dukkha’nti, bhikkhave, tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ; ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ; ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ; ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāni avitathāni anaññathāni.
已对照

“因此,诸比丘,应当致力于‘此是苦’……乃至……应当致力于‘此是导至苦灭之道’。”第十[经]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Dasamaṃ.
已对照

转法轮品第二。

Dhammacakkappavattanavaggo dutiyo.
已对照

其摄颂——

转法轮、如来,蕴与处;

两受持与无明,明、显示、如是。

Tassuddānaṃ –
Dhammacakkaṃ tathāgataṃ, khandhā āyatanena ca;
Dhāraṇā ca dve avijjā, vijjā saṅkāsanā tathāti.