快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 须陀洹相应·萨罗那尼品 3. Saraṇānivaggo

本经目录三、萨罗那尼品一、第一摩诃男经二、第二摩诃男经三、瞿陀释迦人经四、第一萨罗那尼释迦人经五、第二萨罗那尼释迦人经六、第一给孤独经七、第二给孤独经八、第一怖畏怨平息经九、第二怖畏怨平息经十、难陀迦离车人经萨罗那尼品第三。

已对照

三、萨罗那尼品

3. Saraṇānivaggo
已对照

一、第一摩诃男经

1. Paṭhamamahānāmasuttaṃ
1017PTS 5.369缅 3.322已对照

一千零一十七、如是我闻——一时,世尊住在释迦[国]迦毘罗卫的尼拘陀园。那时,释迦人摩诃男来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的释迦人摩诃男对世尊这样说——“尊者,这迦毘罗卫兴盛、繁荣、人众多、人烟稠密、死巷拥挤。尊者,我在亲近世尊、或亲近令意增长的比丘之后,傍晚时分进入迦毘罗卫时,会遇到狂乱的象;会遇到狂乱的马;会遇到狂乱的车;会遇到狂乱的货车;会遇到狂乱的人。尊者,那时我关于世尊的念忘失了,关于法的念忘失了,关于僧的念忘失了。尊者,我这样想:‘若我在这个时候命终,我的趣是什么?我的来世如何?’”

1017. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idaṃ, bhante, kapilavatthu iddhañceva phītañca bāhujaññaṃ ākiṇṇamanussaṃ sambādhabyūhaṃ. So khvāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ vā payirupāsitvā manobhāvanīye vā bhikkhū sāyanhasamayaṃ kapilavatthuṃ pavisanto; bhantenapi [vibbhantenapi (sī.), bhamantenapi (ka.)] hatthinā samāgacchāmi; bhantenapi assena samāgacchāmi; bhantenapi rathena samāgacchāmi; bhantenapi sakaṭena samāgacchāmi; bhantenapi purisena samāgacchāmi. Tassa mayhaṃ, bhante, tasmiṃ samaye mussateva [musateva (?)] bhagavantaṃ ārabbha sati, mussati [musati (?)] dhammaṃ ārabbha sati, mussati saṅghaṃ ārabbha sati. Tassa mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘imamhi cāhaṃ samaye kālaṃ kareyyaṃ, kā mayhaṃ gati, ko abhisamparāyo’’’ti?
PTS 5.370已对照

“莫怕,摩诃男!莫怕,摩诃男!你的死将是不恶的,[你的]命终将是不恶的。摩诃男,凡是谁的心长夜以信遍熏修、心以戒遍熏修、心以闻遍熏修、心以舍遍熏修、心以慧遍熏修,他的这个身体——有色的,由四大所成,为父母所生,由饭与粥堆积而成,是无常、涂拭、按摩、破坏、离散之法——就在这里,乌鸦吃它、或鹫吃它、或鹰吃它、或狗吃它、或豺吃它、或种种小生类吃它;而他那长夜以信遍熏修……乃至……以慧遍熏修的心,那是往上去的、往殊胜去的。

‘‘Mā bhāyi, mahānāma, mā bhāyi, mahānāma! Apāpakaṃ te maraṇaṃ bhavissati apāpikā kālaṃkiriyā [kālakiriyā (sī. syā. kaṃ.)]. Yassa kassaci, mahānāma, dīgharattaṃ saddhāparibhāvitaṃ cittaṃ sīlaparibhāvitaṃ cittaṃ sutaparibhāvitaṃ cittaṃ cāgaparibhāvitaṃ cittaṃ paññāparibhāvitaṃ cittaṃ, tassa yo hi khvāyaṃ kāyo rūpī cātumahābhūtiko [cātummahābhūtiko (sī. syā. kaṃ.)] mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammo. Taṃ idheva kākā vā khādanti gijjhā vā khādanti kulalā vā khādanti sunakhā vā khādanti siṅgālā [sigālā (sī. syā. kaṃ. pī.)] vā khādanti vividhā vā pāṇakajātā khādanti; yañca khvassa cittaṃ dīgharattaṃ saddhāparibhāvitaṃ…pe… paññāparibhāvitaṃ taṃ uddhagāmi hoti visesagāmi.
PTS 5.371缅 3.323已对照

“摩诃男,犹如有人把一瓮酥油或一瓮油带入深水湖中打破。那里面凡是有的石子或瓦片,那会是往下去的;而那里面凡是有的酥油或油,那会是往上去的、往殊胜去的。摩诃男,正是这样,凡是谁的心长夜以信遍熏修……乃至……以慧遍熏修,他的这个身体——有色的,由四大所成,为父母所生,由饭与粥堆积而成,是无常、涂拭、按摩、破坏、离散之法——就在这里,乌鸦吃它、或鹫吃它、或鹰吃它、或狗吃它、或豺吃它、或种种小生类吃它;而他那长夜以信遍熏修……乃至……以慧遍熏修的心,那是往上去的、往殊胜去的。摩诃男,而你的心长夜以信遍熏修……乃至……以慧遍熏修。莫怕,摩诃男!莫怕,摩诃男!你的死将是不恶的,[你的]命终将是不恶的。”第一[经]。

‘‘Seyyathāpi, mahānāma, puriso sappikumbhaṃ vā telakumbhaṃ vā gambhīraṃ udakarahadaṃ ogāhitvā bhindeyya. Tatra yā assa sakkharā vā kaṭhalā [kathalā (pī. ka.)] vā sā adhogāmī assa, yañca khvassa tatra sappi vā telaṃ vā taṃ uddhagāmi assa visesagāmi. Evameva kho, mahānāma, yassa kassaci dīgharattaṃ saddhāparibhāvitaṃ cittaṃ…pe… paññāparibhāvitaṃ cittaṃ tassa yo hi khvāyaṃ kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammo taṃ idheva kākā vā khādanti gijjhā vā khādanti kulalā vā khādanti sunakhā vā khādanti siṅgālā vā khādanti vividhā vā pāṇakajātā khādanti; yañca khvassa cittaṃ dīgharattaṃ saddhāparibhāvitaṃ…pe… paññāparibhāvitaṃ taṃ uddhagāmi hoti visesagāmi. Tuyhaṃ kho pana, mahānāma, dīgharattaṃ saddhāparibhāvitaṃ cittaṃ…pe… paññāparibhāvitaṃ cittaṃ. Mā bhāyi, mahānāma, mā bhāyi, mahānāma! Apāpakaṃ te maraṇaṃ bhavissati, apāpikā kālaṃkiriyā’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、第二摩诃男经

2. Dutiyamahānāmasuttaṃ
1018已对照

一千零一十八、如是我闻——一时,世尊住在释迦[国]迦毘罗卫的尼拘陀园。那时,释迦人摩诃男来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的释迦人摩诃男对世尊这样说——“尊者,这迦毘罗卫兴盛、繁荣、人众多、人烟稠密、死巷拥挤。尊者,我在亲近世尊、或亲近令意增长的比丘之后,傍晚时分进入迦毘罗卫时,会遇到狂乱的象;会遇到狂乱的马;会遇到狂乱的车;会遇到狂乱的货车;会遇到狂乱的人。尊者,那时我关于世尊的念忘失了,关于法的念忘失了,关于僧的念忘失了。尊者,我这样想:‘若我在这个时候命终,我的趣是什么?我的来世如何?’”

1018. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idaṃ, bhante, kapilavatthu iddhañceva phītañca bāhujaññaṃ ākiṇṇamanussaṃ sambādhabyūhaṃ. So khvāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ vā payirupāsitvā manobhāvanīye vā bhikkhū sāyanhasamayaṃ kapilavatthuṃ pavisanto; bhantenapi hatthinā samāgacchāmi; bhantenapi assena samāgacchāmi; bhantenapi rathena samāgacchāmi; bhante, napi sakaṭena samāgacchāmi; bhante, napi purisena samāgacchāmi. Tassa mayhaṃ, bhante, tasmiṃ samaye mussateva bhagavantaṃ ārabbha sati, mussati dhammaṃ ārabbha sati, mussati saṅghaṃ ārabbha sati. Tassa mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘imamhi cāhaṃ samaye kālaṃ kareyyaṃ, kā mayhaṃ gati, ko abhisamparāyo’’’ti?
已对照

“莫怕,摩诃男!莫怕,摩诃男!你的死将是不恶的,[你的]命终将是不恶的。摩诃男,具足四法的圣弟子倾向涅槃、趋向涅槃、朝向涅槃。哪四[法]呢?摩诃男,在此,圣弟子对佛具足不坏净信——那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。对法……乃至……对僧……乃至……具足圣者所爱乐的诸戒——无毁……乃至……导向定。

‘‘Mā bhāyi, mahānāma, mā bhāyi, mahānāma! Apāpakaṃ te maraṇaṃ bhavissati apāpikā kālaṃkiriyā. Catūhi kho, mahānāma, dhammehi samannāgato ariyasāvako nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Katamehi catūhi? Idha, mahānāma, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe …pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehi.
已对照

“摩诃男,犹如一棵树倾向东方、趋向东方、朝向东方,它若被断了根,会向哪里倒下?”“尊者,[会向]它所倾向、所趋向、所朝向的那里。”“摩诃男,正是这样,具足这四法的圣弟子倾向涅槃、趋向涅槃、朝向涅槃。”第二[经]。

‘‘Seyyathāpi, mahānāma, rukkho pācīnaninno pācīnapoṇo pācīnapabbhāro, so mūlacchinno katamena papateyyā’’ti? ‘‘Yena, bhante, ninno yena poṇo yena pabbhāro’’ti. ‘‘Evameva kho, mahānāma, imehi catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、瞿陀释迦人经

3. Godhasakkasuttaṃ
1019PTS 5.372缅 3.324已对照

一千零一十九、因缘在迦毘罗卫。那时,释迦人摩诃男来到释迦人瞿陀(Godhā)之处;到了之后,对释迦人瞿陀这样说——“瞿陀,你认知具足几法的须陀洹人——不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣?”

1019. Kapilavatthunidānaṃ. Atha kho mahānāmo sakko yena godhā sakko tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā godhaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘katihi [katīhi (pī. ka.) rūpasiddhi oloketabbā] tvaṃ, godhe, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāsi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’nti?
已对照

“摩诃男,我认知具足三法的须陀洹人——不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。哪三[法]呢?摩诃男,在此,圣弟子对佛具足不坏净信——那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。对法……乃至……对僧具足不坏净信——世尊的弟子僧是善行道者……乃至……是世间无上的福田。摩诃男,我认知具足这三法的须陀洹人——不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。

‘‘Tīhi khvāhaṃ, mahānāma, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ. Katamehi tīhi? Idha, mahānāma, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Imehi khvāhaṃ, mahānāma, tīhi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ.
已对照

“摩诃男,那么你认知具足几法的须陀洹人——不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣?”“瞿陀,我认知具足四法的须陀洹人——不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。哪四[法]呢?瞿陀,在此,圣弟子对佛具足不坏净信——那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。对法……乃至……对僧……乃至……具足圣者所爱乐的诸戒——无毁……乃至……导向定。瞿陀,我认知具足这四法的须陀洹人——不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。”

‘‘Tvaṃ pana, mahānāma, katihi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāsi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’nti? ‘‘Catūhi khvāhaṃ, godhe, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ. Katamehi catūhi? Idha, godhe, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehi. Imehi khvāhaṃ, godhe, catūhi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’nti.
PTS 5.373已对照

“摩诃男,你且住;摩诃男,你且住!唯世尊才会知道这[人]是具足这些法的、或不具足的。”“瞿陀,来,我们去世尊之处;去了之后,把这件事禀告世尊。”那时,释迦人摩诃男与释迦人瞿陀来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的释迦人摩诃男对世尊这样说——

‘‘Āgamehi tvaṃ, mahānāma, āgamehi tvaṃ, mahānāma! Bhagavāva etaṃ jāneyya etehi dhammehi samannāgataṃ vā asamannāgataṃ vā’’ti. ‘‘Āyāma, godhe, yena bhagavā tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocessāmā’’ti. Atha kho mahānāmo sakko godhā ca sakko yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca –
缅 3.325已对照

“尊者,我曾来到释迦人瞿陀之处;到了之后,对释迦人瞿陀这样说:‘瞿陀,你认知具足几法的须陀洹人——不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣?’尊者,这样说时,释迦人瞿陀对我这样说——

‘‘Idhāhaṃ, bhante, yena godhā sakko tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā godhaṃ sakkaṃ etadavocaṃ – ‘katihi tvaṃ, godhe, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāsi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ’? Evaṃ vutte, bhante, godhā sakko maṃ etadavoca –
已对照

“‘摩诃男,我认知具足三法的须陀洹人——不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。哪三[法]呢?摩诃男,在此,圣弟子对佛具足不坏净信——那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。对法……乃至……对僧具足不坏净信——世尊的弟子僧是善行道者……乃至……是世间无上的福田。摩诃男,我认知具足这三法的须陀洹人——不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。摩诃男,那么你认知具足哪些法的须陀洹人——不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣?’

‘‘Tīhi khvāhaṃ, mahānāma, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ. Katamehi tīhi? Idha, mahānāma, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Imehi khvāhaṃ, mahānāma, tīhi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ. Tvaṃ pana, mahānāma, katamehi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāsi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’nti?
已对照

“尊者,被这样说时,我对释迦人瞿陀这样说:‘瞿陀,我认知具足四法的须陀洹人——不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。哪四[法]呢?瞿陀,在此,圣弟子对佛具足不坏净信——那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。对法……乃至……对僧……乃至……具足圣者所爱乐的诸戒——无毁……乃至……导向定。瞿陀,我认知具足这四法的须陀洹人——不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。’”

‘‘Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, godhaṃ sakkaṃ etadavocaṃ – ‘catūhi khvāhaṃ, godhe, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ. Katamehi catūhi? Idha, godhe, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehi. Imehi khvāhaṃ, godhe, catūhi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’’nti.
PTS 5.374缅 3.326已对照

“尊者,这样说时,释迦人瞿陀对我这样说:‘摩诃男,你且住;摩诃男,你且住!唯世尊才会知道这[人]是具足这些法的、或不具足的。’”“尊者,在此若生起某个法的事端,世尊在一边,比丘僧团在一边,世尊在哪一边,我就在那一边。尊者,愿世尊忆持我是这样净信的。尊者,在此若生起某个法的事端,世尊在一边,比丘僧团与比丘尼僧团在一边,世尊在哪一边,我就在那一边。尊者,愿世尊忆持我是这样净信的。尊者,在此若生起某个法的事端,世尊在一边,比丘僧团、比丘尼僧团与优婆塞们在一边,世尊在哪一边,我就在那一边。尊者,愿世尊忆持我是这样净信的。尊者,在此若生起某个法的事端,世尊在一边,比丘僧团、比丘尼僧团、优婆塞们与优婆夷们在一边,世尊在哪一边,我就在那一边。尊者,愿世尊忆持我是这样净信的。尊者,在此若生起某个法的事端,世尊在一边,比丘僧团、比丘尼僧团、优婆塞们、优婆夷们,以及有天、有魔、有梵天的世间,有沙门婆罗门、有天与人的人众在一边,世尊在哪一边,我就在那一边。尊者,愿世尊忆持我是这样净信的。”“瞿陀,作如是说的你,对释迦人摩诃男要说什么?”“尊者,对作如是说的释迦人摩诃男,我除了好的、除了善的之外,不说任何[话]。”第三[经]。

‘‘Evaṃ vutte, bhante, godhā sakko maṃ etadavoca – ‘āgamehi tvaṃ, mahānāma, āgamehi tvaṃ, mahānāma! Bhagavāva etaṃ jāneyya etehi dhammehi samannāgataṃ vā asamannāgataṃ vā’’’ti. ‘‘Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho ca. Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ. Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu. Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅgho ca. Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ. Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu. Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅgho ca upāsakā ca. Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ. Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu. Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅgho upāsakā upāsikāyo ca. Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ. Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu. Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅgho upāsakā upāsikāyo sadevako ca loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā. Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ. Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretū’’ti. ‘‘Evaṃvādī tvaṃ, godhe, mahānāmaṃ sakkaṃ kiṃ vadesī’’ti? ‘‘Evaṃvādāhaṃ, bhante, mahānāmaṃ sakkaṃ na kiñci vadāmi, aññatra kalyāṇā aññatra kusalā’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、第一萨罗那尼释迦人经

4. Paṭhamasaraṇānisakkasuttaṃ
1020PTS 5.375已对照

一千零二十、因缘在迦毘罗卫。那时,释迦人萨罗那尼(Saraṇāni)已命终。他被世尊记说为:“须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。”在那里,众多释迦人聚集、会合起来,讥嫌、抱怨、四处宣扬:“诸位,真是稀有啊!诸位,真是未曾有啊!如今在这里,谁会不成为须陀洹呢!竟连释迦人萨罗那尼命终了,也被世尊记说为:‘须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。’释迦人萨罗那尼陷于学之羸弱,喝了酒。”

1020. Kapilavatthunidānaṃ. Tena kho pana samayena saraṇāni [sarakāni (sī. syā. kaṃ. pī.)] sakko kālaṅkato hoti. So bhagavatā byākato – ‘‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti. Tatra sudaṃ sambahulā sakkā saṅgamma samāgamma ujjhāyanti khīyanti vipācenti – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ettha dāni ko na sotāpanno bhavissati! Yatra hi nāma saraṇāni sakko kālaṅkato; so bhagavatā byākato – ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Saraṇāni sakko sikkhādubbalyamāpādi, majjapānaṃ apāyī’’ti.
缅 3.327已对照

那时,释迦人摩诃男来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的释迦人摩诃男对世尊这样说——“尊者,在此,释迦人萨罗那尼已命终。他被世尊记说为:‘须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。’尊者,在那里,众多释迦人聚集、会合起来,讥嫌、抱怨、四处宣扬:‘诸位,真是稀有啊!诸位,真是未曾有啊!如今在这里,谁会不成为须陀洹呢!竟连释迦人萨罗那尼命终了,也被世尊记说为:“须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。”释迦人萨罗那尼陷于学之羸弱,喝了酒。’”

Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, saraṇāni sakko kālaṅkato. So bhagavatā byākato – ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Tatra sudaṃ, bhante, sambahulā sakkā saṅgamma samāgamma ujjhāyanti khīyanti vipācenti – ‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Ettha dāni ko na sotapanno bhavissati! Yatra hi nāma saraṇāni sakko kālaṅkato; so bhagavatā byākato – ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Saraṇāni sakko sikkhādubbalyamāpādi, majjapānaṃ apāyī’’ti.
PTS 5.376已对照

“摩诃男,凡长夜是优婆塞、已皈依佛、已皈依法、已皈依僧者,他怎么会去堕处呢!摩诃男,若有人要正确地说出这样的话——‘长夜是优婆塞、已皈依佛、已皈依法、已皈依僧’——那么正确地说出这话所指的正是释迦人萨罗那尼。摩诃男,释迦人萨罗那尼长夜是优婆塞,已皈依佛,已皈依法,已皈依僧。他怎么会去堕处呢!

‘‘Yo so, mahānāma, dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato, so kathaṃ vinipātaṃ gaccheyya! Yañhi taṃ, mahānāma, sammā vadamāno vadeyya – ‘dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato’ti, saraṇāni sakkaṃ sammā vadamāno vadeyya. Saraṇāni, mahānāma, sakko dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato. So kathaṃ vinipātaṃ gaccheyya!
已对照

“摩诃男,此处有一种人对佛具足不坏净信——那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。对法……乃至……对僧……乃至……是喜慧者(hāsapañña)、速慧者(javanapañña),并且具足解脱。他由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。摩诃男,这种人也已从地狱解脱,已从畜生胎解脱,已从饿鬼界解脱,已从苦界、恶趣、堕处解脱。

‘‘Idha, mahānāma, ekacco puggalo buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… hāsapañño javanapañño vimuttiyā ca samannāgato. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
已对照

“摩诃男,又此处有一种人对佛具足不坏净信——那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。对法……乃至……对僧……乃至……是喜慧者、速慧者,但不具足解脱。他由于五下分结的灭尽而成为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。摩诃男,这种人也已从地狱解脱,已从畜生胎解脱,已从饿鬼界解脱,已从苦界、恶趣、堕处解脱。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… hāsapañño javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā [asmā (syā. kaṃ. pī. ka.)] lokā. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
PTS 5.377缅 3.328已对照

“摩诃男,又此处有一种人对佛具足不坏净信——那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。对法……乃至……对僧……乃至……不是喜慧者、不是速慧者,也不具足解脱。他由于三结的灭尽、贪瞋痴的薄弱而成为斯陀含,只再来此世间一次便作苦的终结。摩诃男,这种人也已从地狱解脱,已从畜生胎解脱,已从饿鬼界解脱,已从苦界、恶趣、堕处解脱。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
已对照

“摩诃男,又此处有一种人对佛具足不坏净信——那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊;对法……乃至……对僧……乃至……不是喜慧者、不是速慧者,也不具足解脱。他由于三结的灭尽而成为须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。摩诃男,这种人也已从地狱解脱,已从畜生胎解脱,已从饿鬼界解脱,已从苦界、恶趣、堕处解脱。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti; dhamme…pe… saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇoti. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
已对照

“摩诃男,又此处有一种人并不对佛具足不坏净信……不对法……乃至……不对僧……乃至……不是喜慧者、不是速慧者,也不具足解脱。然而他有这些法:信根、精进根、念根、定根、慧根;并且如来所宣说的诸法,对他而言以慧适度地堪于谛观。摩诃男,这种人也是不往地狱者、不往畜生胎者、不往饿鬼界者、不往苦界、恶趣、堕处者。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo na heva kho buddhe aveccappasādena samannāgato hoti… na dhamme…pe… na saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. Api cassa ime dhammā honti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya mattaso nijjhānaṃ khamanti. Ayampi kho, mahānāma, puggalo agantā nirayaṃ agantā tiracchānayoniṃ agantā pettivisayaṃ agantā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ.
已对照

“摩诃男,又此处有一种人并不对佛具足不坏净信……不对法……乃至……不对僧……乃至……不是喜慧者、不是速慧者,也不具足解脱;然而他有这些法:信根……乃至……慧根;并且他对如来唯有信量、唯有爱量。摩诃男,这种人也是不往地狱者、不往畜生胎者、不往饿鬼界者、不往苦界、恶趣、堕处者。摩诃男,若这些大娑罗树也能了知善说与恶说,我也会记说这些大娑罗树为:‘须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’;何况释迦人萨罗那尼呢!摩诃男,释迦人萨罗那尼在临死时受持了学。”第四[经]。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo na heva kho buddhe aveccappasādena samannāgato hoti… na dhamme…pe… na saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato, api cassa ime dhammā honti saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. Tathāgate cassa saddhāmattaṃ hoti pemamattaṃ. Ayampi kho, mahānāma, puggalo agantā nirayaṃ agantā tiracchānayoniṃ agantā pettivisayaṃ agantā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ. Ime cepi, mahānāma, mahāsālā subhāsitaṃ dubbhāsitaṃ ājāneyyuṃ, ime cāhaṃ [imevāhaṃ (syā. kaṃ.), imesāhaṃ (ka.)] mahāsāle byākareyyaṃ – ‘sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti; kimaṅgaṃ [kimaṅga (sī. syā. kaṃ. pī.)] pana saraṇāniṃ sakkaṃ. Saraṇāni, mahānāma, sakko maraṇakāle sikkhaṃ samādiyī’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、第二萨罗那尼释迦人经

5. Dutiyasaraṇānisakkasuttaṃ
1021PTS 5.378缅 3.329已对照

一千零二十一、因缘在迦毘罗卫。那时,释迦人萨罗那尼命终了。他被世尊记说——“须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。”在那里,众多释迦人聚集会合,讥嫌、抱怨、四处宣扬——“诸位,真是稀有啊!诸位,真是未曾有啊!如今在这里,谁还不会成为须陀洹呢!释迦人萨罗那尼竟命终了,他被世尊记说:‘须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。’释迦人萨罗那尼曾是于学不作圆满者。”于是,释迦人摩诃男来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的释迦人摩诃男对世尊这样说——

1021. Kapilavatthunidānaṃ. Tena kho pana samayena saraṇāni sakko kālaṅkato hoti. So bhagavatā byākato – ‘‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti. Tatra sudaṃ sambahulā sakkā saṅgamma samāgamma ujjhāyanti khīyanti vipācenti – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ettha dāni ko na sotāpanno bhavissati! Yatra hi nāma saraṇāni sakko kālaṅkato. So bhagavatā byākato – ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Saraṇāni sakko sikkhāya aparipūrakārī ahosī’’ti. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca –
已对照

“尊者,这里,释迦人萨罗那尼命终了。他被世尊记说:‘须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。’尊者,在那里,众多释迦人聚集会合,讥嫌、抱怨、四处宣扬:‘诸位,真是稀有啊!诸位,真是未曾有啊!如今在这里,谁还不会成为须陀洹呢!释迦人萨罗那尼竟命终了,他被世尊记说:须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。释迦人萨罗那尼曾是于学不作圆满者。’”

‘‘Idha, bhante, saraṇāni sakko kālaṅkato. So bhagavatā byākato – ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Tatra sudaṃ, bhante, sambahulā sakkā saṅgamma samāgamma ujjhāyanti khīyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ettha dāni ko na sotāpanno bhavissati! Yatra hi nāma saraṇāni sakko kālaṅkato. So bhagavatā byākato – sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇoti. Saraṇāni sakko sikkhāya aparipūrakārī ahosī’’’ti.
已对照

“摩诃男,凡长久以来是优婆塞、已皈依佛、已皈依法、已皈依僧者,他怎么会去往堕处呢!摩诃男,凡正确而说者会就[某人]说‘长久以来是优婆塞,已皈依佛、已皈依法、已皈依僧’,正确而说者会就释迦人萨罗那尼说那[话]。摩诃男,释迦人萨罗那尼长久以来是优婆塞,已皈依佛、已皈依法、已皈依僧,他怎么会去往堕处呢!

‘‘Yo so, mahānāma, dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato, so kathaṃ vinipātaṃ gaccheyya! Yañhi taṃ, mahānāma, sammā vadamāno vadeyya – ‘dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato’, saraṇāniṃ sakkaṃ sammā vadamāno vadeyya. Saraṇāni, mahānāma, sakko dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato dhammaṃ saraṇaṃ gato saṅghaṃ saraṇaṃ gato, so kathaṃ vinipātaṃ gaccheyya!
缅 3.330已对照

“摩诃男,于此,某人对佛一向趣入、深具净信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。’对法……乃至……对僧……乃至……是喜慧者、速慧者,并且具足解脱。他由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。摩诃男,这个人也已脱离地狱,已脱离畜生胎,已脱离饿鬼界,已脱离苦界、恶趣、堕处。

‘‘Idha, mahānāma, ekacco puggalo buddhe ekantagato hoti abhippasanno – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… hāsapañño javanapañño vimuttiyā ca samannāgato. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
已对照

“摩诃男,又于此,某人对佛一向趣入、深具净信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。’对法……乃至……对僧……乃至……是喜慧者、速慧者,但不具足解脱。他以五下分结的灭尽,为中般涅槃者,为生般涅槃者,为无行般涅槃者,为有行般涅槃者,为上流至色究竟者。摩诃男,这个人也已脱离地狱,已脱离畜生胎,已脱离饿鬼界,已脱离苦界、恶趣、堕处。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe ekantagato hoti abhippasanno – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… hāsapañño javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, upahaccaparinibbāyī hoti, asaṅkhāraparinibbāyī hoti, sasaṅkhāraparinibbāyī hoti, uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
PTS 5.379已对照

“摩诃男,又于此,某人对佛一向趣入、深具净信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。’对法……乃至……对僧……乃至……不是喜慧者,不是速慧者,也不具足解脱。他以三结的灭尽、贪瞋痴的薄弱而为斯陀含,只再来此世间一次便作苦的边际。摩诃男,这个人也已脱离地狱,已脱离畜生胎,已脱离饿鬼界,已脱离苦界、恶趣、堕处。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe ekantagato hoti abhippasanno – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
已对照

“摩诃男,又于此,某人对佛一向趣入、深具净信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。’对法……乃至……对僧……乃至……不是喜慧者,不是速慧者,也不具足解脱。他以三结的灭尽而为须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。摩诃男,这个人也已脱离地狱,已脱离畜生胎,已脱离饿鬼界,已脱离苦界、恶趣、堕处。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo buddhe ekantagato hoti abhippasanno – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. Ayampi kho, mahānāma, puggalo parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
缅 3.331已对照

“摩诃男,又于此,某人对佛并非一向趣入、深具净信……乃至……对法不[是]……乃至……对僧不[是]……乃至……不是喜慧者,不是速慧者,也不具足解脱;然而他有这些法——信根……乃至……慧根。并且对他而言,如来所宣说的诸法以慧适度地堪于谛观。摩诃男,这个人也不会去往地狱,不会去往畜生胎,不会去往饿鬼界,不会去往苦界、恶趣、堕处。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo na heva kho buddhe ekantagato hoti abhippasanno…pe… na dhamme…pe… na saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato; api cassa ime dhammā honti – saddhindriyaṃ …pe… paññindriyaṃ. Tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya mattaso nijjhānaṃ khamanti. Ayampi kho, mahānāma, puggalo agantā nirayaṃ agantā tiracchānayoniṃ agantā pettivisayaṃ agantā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ.
已对照

“摩诃男,又于此,某人对佛并非一向趣入、深具净信……对法不[是]……乃至……对僧不[是]……乃至……不是喜慧者,不是速慧者,也不具足解脱;然而他有这些法——信根……乃至……慧根。并且他对如来唯有信量、唯有爱量。摩诃男,这个人也不会去往地狱,不会去往畜生胎,不会去往饿鬼界,不会去往苦界、恶趣、堕处。

‘‘Idha pana, mahānāma, ekacco puggalo na heva kho buddhe ekantagato hoti abhippasanno… na dhamme…pe… na saṅghe…pe… na hāsapañño na javanapañño na ca vimuttiyā samannāgato; api cassa ime dhammā honti – saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. Tathāgate cassa saddhāmattaṃ hoti pemamattaṃ. Ayampi kho, mahānāma, puggalo agantā nirayaṃ agantā tiracchānayoniṃ agantā pettivisayaṃ agantā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ.
PTS 5.380已对照

“摩诃男,犹如恶田、恶地、未清除树桩的[田],而种子是破碎的、腐烂的、被风日所损的、未取得实的、不安适存放的,天又不适时降下好雨。那些种子会达到增长、增广、广大吗?”“并非如此,尊者。”“正是这样,摩诃男,于此,法是恶说的、恶宣说的、不导向出离的、不导向寂静的、非正等正觉者所宣说的——我说这[相当于]恶田。而弟子于那法中法随法行而住、正当行道、随法而行——我说这[相当于]恶种子。

‘‘Seyyathāpi, mahānāma, dukkhettaṃ dubbhūmaṃ avihatakhāṇukaṃ, bījāni cassu khaṇḍāni pūtīni vātātapahatāni asārādāni asukhasayitāni [asukhāpassayitāni (ka.)], devo ca na sammā [devo pana sammā (syā. kaṃ.), devo na sammā (ka.) dī. ni. 2.438] dhāraṃ anuppaveccheyya. Api nu tāni bījāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyu’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, mahānāma, idha dhammo durakkhāto [dvākkhāto (pī. ka.)] hoti duppavedito aniyyāniko anupasamasaṃvattaniko asammāsambuddhappavedito – idamahaṃ dukkhettasmiṃ vadāmi. Tasmiñca dhamme sāvako viharati dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī – idamahaṃ dubbījasmiṃ vadāmi’’.
已对照

“摩诃男,犹如良田、良地、已善清除树桩的[田],而种子是未破碎的、未腐烂的、未被风日所损的、已取得实的、安适存放的,天又适时降下好雨。那些种子会达到增长、增广、广大吗?”“是的,尊者。”“正是这样,摩诃男,于此,法是善说的、善宣说的、导向出离的、导向寂静的、正等正觉者所宣说的——我说这[相当于]良田。而弟子于那法中法随法行而住、正当行道、随法而行——我说这[相当于]良种子。何况释迦人萨罗那尼呢!摩诃男,释迦人萨罗那尼在临终时是于学作圆满者。”第五[经]。

‘‘Seyyathāpi, mahānāma, sukhettaṃ subhūmaṃ suvihatakhāṇukaṃ, bījāni cassu akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sārādāni sukhasayitāni; devo ca [devo cassa (syā. kaṃ. ka.)] sammā dhāraṃ anuppaveccheyya. Api nu tāni bījāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyu’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, mahānāma, idha dhammo svākkhāto hoti suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito – idamahaṃ sukhettasmiṃ vadāmi. Tasmiñca dhamme sāvako viharati dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī – idamahaṃ subījasmiṃ vadāmi. Kimaṅgaṃ pana saraṇāniṃ sakkaṃ! Saraṇāni, mahānāma, sakko maraṇakāle sikkhāya paripūrakārī ahosī’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、第一给孤独经

6. Paṭhamaanāthapiṇḍikasuttaṃ
1022缅 3.332已对照

一千零二十二、因缘在舍卫城。那时,给孤独居士生病、痛苦、重病缠身。于是,给孤独居士召唤某人——“喂,人啊,你来,前往具寿舍利弗那里;到了之后,以我的名义以头礼敬具寿舍利弗双足,[说]:‘尊者,给孤独居士生病、痛苦、重病缠身,他以头礼敬具寿舍利弗双足。’并且这样说:‘尊者,若具寿舍利弗能哀愍而前往给孤独居士的住处,那就好了。’”

1022. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena anāthapiṇḍiko gahapati ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vanda – ‘anāthapiṇḍiko, bhante, gahapati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandatī’ti. Evañca vadehi – ‘sādhu kira, bhante, āyasmā sāriputto yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti.
PTS 5.381已对照

“是的,主人。”那人应诺了给孤独居士,便前往具寿舍利弗那里;到了之后,礼敬具寿舍利弗,坐在一旁。坐在一旁的那人对具寿舍利弗这样说——

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so puriso anāthapiṇḍikassa gahapatissa paṭissutvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
已对照

“尊者,给孤独居士生病、痛苦、重病缠身,他以头礼敬具寿舍利弗双足;并且这样说:‘尊者,若具寿舍利弗能哀愍而前往给孤独居士的住处,那就好了。’”具寿舍利弗以沉默接受了。

‘‘Anāthapiṇḍiko, bhante, gahapati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandati. Evañca vadati – ‘sādhu kira, bhante, āyasmā sāriputto yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti. Adhivāsesi kho āyasmā sāriputto tuṇhībhāvena.
已对照

于是,具寿舍利弗在上午穿好[下衣],取了钵与衣,以具寿阿难为随行沙门,前往给孤独居士的住处;到了之后,坐在所设的座位上。坐下之后,具寿舍利弗对给孤独居士这样说——“居士,你可还堪忍?可还得以维持?苦受是否在消退而不在加剧?是否显出它们的消退,而不显出加剧?”“尊者,我不堪忍,不得以维持;我强烈的苦受在加剧而不在消退;显出它们的加剧,而不显出消退。”

Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya āyasmatā ānandena pacchāsamaṇena yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho āyasmā sāriputto anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘kacci te, gahapati, khamanīyaṃ kacci yāpanīyaṃ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti? ‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo’’ti.
缅 3.333已对照

“居士,无闻凡夫具足怎样的对佛的不净信,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,那样的对佛的不净信,你是没有的。居士,而你有对佛的不坏净信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。’而当你在自身中观见那对佛的不坏净信时,受会即时止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, buddhe appasādena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tathārūpo te buddhe appasādo natthi. Atthi ca kho te, gahapati, buddhe aveccappasādo – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Tañca pana te buddhe aveccappasādaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
PTS 5.382已对照

“居士,无闻凡夫具足怎样的对法的不净信,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,那样的对法的不净信,你是没有的。居士,而你有对法的不坏净信——‘法是世尊所善说的……乃至……智者应各自证知的。’而当你在自身中观见那对法的不坏净信时,受会即时止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, dhamme appasādena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpo te dhamme appasādo natthi. Atthi ca kho te, gahapati, dhamme aveccappasādo – svākkhāto bhagavatā dhammo…pe… paccattaṃ veditabbo viññūhīti. Tañca pana te dhamme aveccappasādaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已对照

“居士,无闻凡夫具足怎样的对僧的不净信,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,那样的对僧的不净信,你是没有的。居士,而你有对僧的不坏净信——‘世尊的弟子僧是善行道者……乃至……是世间无上的福田。’而当你在自身中观见那对僧的不坏净信时,受会即时止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, saṅghe appasādena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpo te saṅghe appasādo natthi. Atthi ca kho te, gahapati, saṅghe aveccappasādo – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Tañca pana te saṅghe aveccappasādaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已对照

“居士,无闻凡夫具足怎样的恶戒,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,那样的恶戒,你是没有的。居士,而你有圣者所爱乐的诸戒……乃至……导向定[的诸戒]。而当你在自身中观见那些圣者所爱乐的诸戒时,受会即时止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, dussīlyena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpaṃ te dussīlyaṃ natthi. Atthi ca kho te, gahapati, ariyakantāni sīlāni…pe… samādhisaṃvattanikāni. Tāni ca pana te ariyakantāni sīlāni attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已对照

“居士,无闻凡夫具足怎样的邪见,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,那样的邪见,你是没有的。居士,而你有正见。而当你在自身中观见那正见时,受会即时止息。

‘‘Yathārūpāya kho, gahapati, micchādiṭṭhiyā samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpā te micchādiṭṭhi natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammādiṭṭhi. Tañca pana te sammādiṭṭhiṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
缅 3.334已对照

“居士,无闻凡夫具足怎样的邪思惟,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,那样的邪思惟,你是没有的。居士,而你有正思惟。而当你在自身中观见那正思惟时,受会即时止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, micchāsaṅkappena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpo te micchāsaṅkappo natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāsaṅkappo. Tañca pana te sammāsaṅkappaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
PTS 5.383已对照

“居士,无闻凡夫具足怎样的邪语,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,那样的邪语,你是没有的。居士,而你有正语。而当你在自身中观见那正语时,受会即时止息。

‘‘Yathārūpāya kho, gahapati, micchāvācāya samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpā te micchāvācā natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāvācā. Tañca pana te sammāvācaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已对照

“居士,无闻凡夫具足怎样的邪业,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,那样的邪业,你是没有的。居士,而你有正业。而当你在自身中观见那正业时,受会即时止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, micchākammantena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpo te micchākammanto natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammākammanto. Tañca pana te sammākammantaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已对照

“居士,无闻凡夫具足怎样的邪命,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,那样的邪命,你是没有的。居士,而你有正命。而当你在自身中观见那正命时,受会即时止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, micchāājīvena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpo te micchāājīvo natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāājīvo. Tañca pana te sammāājīvaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已对照

“居士,无闻凡夫具足怎样的邪精进,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,那样的邪精进,你是没有的。居士,而你有正精进。而当你在自身中观见那正精进时,受会即时止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, micchāvāyāmena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpo te micchāvāyāmo natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāvāyāmo. Tañca pana te sammāvāyāmaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已对照

“居士,无闻凡夫具足怎样的邪念,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,那样的邪念,你是没有的。居士,而你有正念。而当你在自身中观见那正念时,受会即时止息。

‘‘Yathārūpāya kho, gahapati, micchāsatiyā samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpā te micchāsati natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāsati. Tañca pana te sammāsatiṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
缅 3.335已对照

“居士,无闻凡夫具足怎样的邪定,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,那样的邪定,你是没有的。居士,而你有正定。而当你在自身中观见那正定时,受会即时止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, micchāsamādhinā samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpo te micchāsamādhi natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāsamādhi. Tañca pana te sammāsamādhiṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
PTS 5.384已对照

“居士,无闻凡夫具足怎样的邪智,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,那样的邪智,你是没有的。居士,而你有正智。而当你在自身中观见那正智时,受会即时止息。

‘‘Yathārūpena kho, gahapati, micchāñāṇena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpaṃ te micchāñāṇaṃ natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāñāṇaṃ. Tañca pana te sammāñāṇaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyya.
已对照

“居士,无闻凡夫具足怎样的邪解脱,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,那样的邪解脱,你是没有的。居士,而你有正解脱。而当你在自身中观见那正解脱时,受会即时止息。”

‘‘Yathārūpāya kho, gahapati, micchāvimuttiyā samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, tathārūpā te micchāvimutti natthi. Atthi ca kho te, gahapati, sammāvimutti. Tañca pana te sammāvimuttiṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyyā’’ti.
已对照

于是,给孤独居士的受即时止息了。于是,给孤独居士以自家锅中的饭食供养了具寿舍利弗与具寿阿难。于是,当具寿舍利弗食毕、手已离钵时,给孤独居士取了一个低座,坐在一旁。具寿舍利弗以这些偈对坐在一旁的给孤独居士随喜:

Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa ṭhānaso vedanā paṭippassambhiṃsu. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati āyasmantañca sāriputtaṃ āyasmantañca ānandaṃ sakeneva thālipākena parivisi. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati āyasmantaṃ sāriputtaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcāsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ āyasmā sāriputto imāhi gāthāhi anumodi –
已对照

“凡对如来有信,不动摇、善安立,

‘‘Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā;
已对照

凡有善戒,为圣者所爱乐、所称赞。

Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.
已对照

“凡对僧团有净信,且见已正直,

‘‘Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ;
已对照

人们称他为‘不贫穷者’,他的生命不空过。

Adaliddoti [adaḷiddoti (sī. syā. kaṃ.)] taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.
已对照

“所以,信与戒,净信与见法;

‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;
已对照

贤明者应当致力,忆念诸佛的教法。”

Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhānasāsana’’nti.
已对照

于是,具寿舍利弗以这些偈对给孤独居士随喜之后,从座而起离去了。

Atha kho āyasmā sāriputto anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
PTS 5.385缅 3.336已对照

于是,具寿阿难来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿阿难这样说——“喂,阿难,你这是从哪里来,在这日中时分?”“尊者,给孤独居士被具寿舍利弗以如此如此的教诫教诫了。”“阿难,舍利弗是智者;阿难,舍利弗是大慧者——他竟以十种行相分别四须陀洹支。”第六[经]。

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa! Kuto nu tvaṃ, ānanda, āgacchasi divādivassā’’ti? ‘‘Āyasmatā, bhante, sāriputtena anāthapiṇḍiko gahapati iminā ca iminā ca ovādena ovadito’’ti. ‘‘Paṇḍito, ānanda, sāriputto; mahāpañño, ānanda, sāriputto, yatra hi nāma cattāri sotāpattiyaṅgāni dasahākārehi vibhajissatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、第二给孤独经

7. Dutiyaanāthapiṇḍikasuttaṃ
1023已对照

一千零二十三、因缘在舍卫城。那时,给孤独居士生病、痛苦、重病缠身。于是,给孤独居士召唤某人——“喂,人啊,你来,前往具寿阿难那里;到了之后,以我的名义以头礼敬具寿阿难双足,[说]:‘尊者,给孤独居士生病、痛苦、重病缠身,他以头礼敬具寿阿难双足。’并且这样说:‘尊者,若具寿阿难能哀愍而前往给孤独居士的住处,那就好了。’”

1023. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena anāthapiṇḍiko gahapati ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yenāyasmā ānando tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato ānandassa pāde sirasā vanda – ‘anāthapiṇḍiko, bhante, gahapati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So āyasmato ānandassa pāde sirasā vandatī’ti. Evañca vadehi – ‘sādhu kira, bhante, āyasmā ānando yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti.
已对照

“是的,主人。”那人应诺了给孤独居士,便前往具寿阿难那里;到了之后,礼敬具寿阿难,坐在一旁。坐在一旁的那人对具寿阿难这样说——“尊者,给孤独居士生病、痛苦、重病缠身,他以头礼敬具寿阿难双足;并且这样说:‘尊者,若具寿阿难能哀愍而前往给孤独居士的住处,那就好了。’”具寿阿难以沉默接受了。

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so puriso anāthapiṇḍikassa gahapatissa paṭissutvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘anāthapiṇḍiko, bhante, gahapati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. So āyasmato ānandassa pāde sirasā vandati. Evañca vadati – ‘sādhu kira, bhante, āyasmā ānando yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti. Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena.
缅 3.337已对照

于是,具寿阿难在上午穿好[下衣],取了钵与衣,前往给孤独居士的住处;到了之后,坐在所设的座位上。坐下之后,具寿阿难对给孤独居士这样说——“居士,你可还堪忍?可还得以维持?苦受是否在消退而不在加剧?是否显出它们的消退,而不显出加剧?”“尊者,我不堪忍,不得以维持;我强烈的苦受在加剧而不在消退;显出它们的加剧,而不显出消退。”

Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho āyasmā ānando anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘kacci te, gahapati, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti? ‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo’’ti.
PTS 5.386已对照

“居士,具足四法的无闻凡夫,有惊骇,有惊愕,有来世的死亡怖畏。哪四[法]呢?居士,于此,无闻凡夫对佛具足不净信。当他在自身中观见那对佛的不净信时,有惊骇,有惊愕,有来世的死亡怖畏。

‘‘Catūhi kho, gahapati, dhammehi samannāgatassa assutavato puthujjanassa hoti uttāso, hoti chambhitattaṃ, hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ. Katamehi catūhi? Idha, gahapati, assutavā puthujjano buddhe appasādena samannāgato hoti. Tañca panassa buddhe appasādaṃ attani samanupassato hoti uttāso, hoti chambhitattaṃ, hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ.
已对照

“再者,居士,无闻凡夫对法具足不净信。当他在自身中观见那对法的不净信时,有惊骇,有惊愕,有来世的死亡怖畏。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, assutavā puthujjano dhamme appasādena samannāgato hoti. Tañca panassa dhamme appasādaṃ attani samanupassato hoti uttāso, hoti chambhitattaṃ, hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ.
已对照

“再者,居士,无闻凡夫对僧具足不净信。当他在自身中观见那对僧的不净信时,有惊骇,有惊愕,有来世的死亡怖畏。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, assutavā puthujjano saṅghe appasādena samannāgato hoti. Tañca panassa saṅghe appasādaṃ attani samanupassato hoti uttāso, hoti chambhitattaṃ, hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ.
已对照

“再者,居士,无闻凡夫具足恶戒。当他在自身中观见那恶戒时,有惊骇,有惊愕,有来世的死亡怖畏。居士,具足这四法的无闻凡夫,有惊骇,有惊愕,有来世的死亡怖畏。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, assutavā puthujjano dussīlyena samannāgato hoti. Tañca panassa dussīlyaṃ attani samanupassato hoti uttāso, hoti chambhitattaṃ, hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ. Imehi kho, gahapati, catūhi dhammehi samannāgatassa assutavato puthujjanassa hoti uttāso, hoti chambhitattaṃ, hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ.
已对照

“居士,具足四法的有闻的圣弟子,没有惊骇,没有惊愕,没有来世的死亡怖畏。哪四[法]呢?居士,于此,有闻的圣弟子对佛具足不坏净信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。’当他在自身中观见那对佛的不坏净信时,没有惊骇,没有惊愕,没有来世的死亡怖畏。

‘‘Catūhi kho, gahapati, dhammehi samannāgatassa sutavato ariyasāvakassa na hoti uttāso, na hoti chambhitattaṃ, na hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ. Katamehi catūhi? Idha, gahapati, sutavā ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Tañca panassa buddhe aveccappasādaṃ attani samanupassato na hoti uttāso, na hoti chambhitattaṃ, na hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ.
缅 3.338已对照

“再者,居士,有闻的圣弟子对法具足不坏净信——‘法是世尊所善说的……乃至……智者应各自证知的。’当他在自身中观见那对法的不坏净信时,没有惊骇,没有惊愕,没有来世的死亡怖畏。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, sutavā ariyasāvako dhamme aveccappasādena samannāgato hoti – svākkhāto bhagavatā dhammo…pe… paccattaṃ veditabbo viññūhīti. Tañca panassa dhamme aveccappasādaṃ attani samanupassato na hoti uttāso, na hoti chambhitattaṃ, na hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ.
已对照

“再者,居士,有闻的圣弟子对僧具足不坏净信——‘世尊的弟子僧是善行道者……乃至……是世间无上的福田。’当他在自身中观见那对僧的不坏净信时,没有惊骇,没有惊愕,没有来世的死亡怖畏。

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, sutavā ariyasāvako saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Tañca panassa saṅghe aveccappasādaṃ attani samanupassato na hoti uttāso, na hoti chambhitattaṃ, na hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ.
PTS 5.387已对照

“再者,居士,有闻的圣弟子具足圣者所爱乐的诸戒——无毁……乃至……导向定。当他在自身中观见那些圣者所爱乐的诸戒时,没有惊骇,没有惊愕,没有来世的死亡怖畏。居士,具足这四法的有闻的圣弟子,没有惊骇,没有惊愕,没有来世的死亡怖畏。”

‘‘Puna caparaṃ, gahapati, sutavā ariyasāvako ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehi. Tāni ca panassa ariyakantāni sīlāni attani samanupassato na hoti uttāso, na hoti chambhitattaṃ, na hoti samparāyikaṃ maraṇabhayaṃ. Imehi kho, gahapati, catūhi dhammehi samannāgatassa sutavato ariyasāvakassa na hoti uttāso, na hoti chambhitattaṃ, na hoti samparāyikaṃ maraṇabhaya’’nti.
已对照

“尊者阿难,我不害怕。我为什么要害怕呢!尊者,因为我对佛具足不坏净信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。’对法……乃至……对僧具足不坏净信——‘世尊的弟子僧是善行道者……乃至……是世间无上的福田。’尊者,世尊所教示的那些适宜于在家人的学处,我在自身中观见不到其中任何一条有毁损。”“居士,这是你的所得;居士,这是你的善得!居士,须陀洹果已被你记说了。”第七[经]。

‘‘Nāhaṃ, bhante ānanda, bhāyāmi. Kyāhaṃ bhāyissāmi! Ahañhi, bhante, buddhe aveccappasādena samannāgato homi – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe aveccappasādena samannāgato homi – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Yāni cimāni, bhante, bhagavatā gihisāmīcikāni sikkhāpadāni desitāni, nāhaṃ tesaṃ kiñci attani khaṇḍaṃ samanupassāmī’’ti. ‘‘Lābhā te, gahapati, suladdhaṃ te, gahapati! Sotāpattiphalaṃ tayā, gahapati, byākata’’nti. Sattamaṃ.
已对照

八、第一怖畏怨平息经

8. Paṭhamabhayaverūpasantasuttaṃ
1024缅 3.339已对照

一千零二十四、因缘在舍卫城。世尊对坐在一旁的给孤独居士这样说——“居士,当圣弟子的五种怖畏与怨已平息,并且具足四须陀洹支,并且他的圣正理以慧已善见、已善通达时,他若愿意,便能自己为自己记说:‘我已尽地狱,已尽畜生胎,已尽饿鬼界,已尽苦界、恶趣、堕处;我是须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。’”

1024. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘yato kho, gahapati, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni ca honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni [khīṇatiracchānayoniyo (sabbattha)] khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto; sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’’.
PTS 5.388已对照

“哪五种怖畏与怨已平息呢?居士,凡杀生者以杀生为缘,既生出现法的怖畏与怨,也生出来世的怖畏与怨,也感受心的苦、忧——对离杀生者而言,那怖畏与怨便这样已平息。居士,凡取不与者……乃至……居士,凡欲邪行者……乃至……居士,凡虚妄语者……乃至……居士,凡住于谷酒、花果酒[等]酒类之放逸者,以[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类为缘,既生出现法的怖畏与怨,也生出来世的怖畏与怨,也感受心的苦、忧——对离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类者而言,那怖畏与怨便这样已平息。这五种怖畏与怨已平息。

‘‘Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti? Yaṃ, gahapati, pāṇātipātī pāṇātipātappaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvediyati. Pāṇātipātā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti. Yaṃ, gahapati, adinnādāyī…pe… yaṃ, gahapati, kāmesumicchācārī…pe… yaṃ, gahapati, musāvādī…pe… yaṃ, gahapati, surāmerayamajjappamādaṭṭhāyī surāmerayamajjappamādaṭṭhānappaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvediyati. Surāmerayamajjappamādaṭṭhānā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti. Imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti.
已对照

“具足哪四须陀洹支呢?居士,于此,圣弟子对佛具足不坏净信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。’对法……乃至……对僧……乃至……具足圣者所爱乐的诸戒——无毁……乃至……导向定。他具足这四须陀洹支。

‘‘Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti? Idha, gahapati, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehi. Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti.
PTS 5.389已对照

“什么是他以慧已善见、已善通达的圣正理呢?居士,于此,圣弟子正对缘起好好地如理作意:如是,此[缘]存在时此[果]便有,由此[缘]的生起此[果]便生起;如是,此[缘]不存在时此[果]便不有,由此[缘]之灭此[果]便灭,即:以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。正由无明的无余离贪、灭,而有行之灭……乃至……以触之灭而有受之灭;以受之灭而有爱之灭……这样,这整个苦蕴就灭了。这就是他以慧已善见、已善通达的圣正理。

‘‘Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho? Idha, gahapati, ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti – iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; iti imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati; yadidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho…pe… phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayamassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho.
缅 3.340已对照

“居士,当圣弟子的这五种怖畏与怨已平息,具足这四须陀洹支,并且他的这圣正理以慧已善见、已善通达时,他若愿意,便能自己为自己记说:‘我已尽地狱,已尽畜生胎,已尽饿鬼界,已尽苦界、恶趣、堕处;我是须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。’”第八[经]。

‘‘Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho. So ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto; sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、第二怖畏怨平息经

9. Dutiyabhayaverūpasantasuttaṃ
1025已对照

一千零二十五、因缘在舍卫城……乃至……“诸比丘,当圣弟子的这五种怖畏与怨已平息,具足这四须陀洹支,并且他的这圣正理以慧已善见、已善通达时,他若愿意,便能自己为自己记说:‘我已尽地狱,已尽畜生胎,已尽饿鬼界,已尽苦界、恶趣、堕处;我是须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。’”第九[经]。

1025. Sāvatthinidānaṃ…pe… ‘‘yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho; so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto; sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、难陀迦离车人经

10. Nandakalicchavisuttaṃ
1026已对照

一千零二十六、一时,世尊住在毘舍离大林重阁讲堂。那时,离车大臣难陀迦来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的离车大臣难陀迦这样说——

1026. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho nandako licchavimahāmatto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho nandakaṃ licchavimahāmattaṃ bhagavā etadavoca –
PTS 5.390已对照

“难陀迦,具足四法的圣弟子是须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。哪四[法]呢?难陀迦,于此,圣弟子对佛具足不坏净信——‘那位世尊亦即是……乃至……天人导师、佛陀、世尊。’对法……乃至……对僧……乃至……具足圣者所爱乐的诸戒——无毁……乃至……导向定。难陀迦,具足这四法的圣弟子是须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。

‘‘Catūhi kho, nandaka, dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. Katamehi catūhi? Idha, nandaka, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehi. Imehi kho, nandaka, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.
缅 3.341已对照

“难陀迦,而具足这四法的圣弟子,与寿命相连,无论天的还是人的;与容色相连,无论天的还是人的;与乐相连,无论天的还是人的;与名声相连,无论天的还是人的;与权势相连,无论天的还是人的。难陀迦,而我说这[事],并不是从其他沙门或婆罗门那里听来而说的;而是凡我自己所知、自己所见、自己所了达的,我就说那个。”

‘‘Imehi ca pana, nandaka, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako āyunā saṃyutto hoti dibbenapi mānusenapi; vaṇṇena saṃyutto hoti dibbenapi mānusenapi; sukhena saṃyutto hoti dibbenapi mānusenapi; yasena saṃyutto hoti dibbenapi mānusenapi; ādhipateyyena saṃyutto hoti dibbenapi mānusenapi. Taṃ kho panāhaṃ, nandaka, nāññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā vadāmi. Api ca yadeva mayā sāmaṃ ñātaṃ sāmaṃ diṭṭhaṃ sāmaṃ viditaṃ, tadevāhaṃ vadāmī’’ti.
已对照

这样说时,某人对离车大臣难陀迦这样说——“主人,沐浴的时候到了。”“喂,如今这外在的沐浴已经够了。这内在的沐浴将是足够的,那就是:对世尊的净信。”第十[经]。

Evaṃ vutte aññataro puriso nandakaṃ licchavimahāmattaṃ etadavoca – ‘‘nahānakālo, bhante’’ti. ‘‘Alaṃ dāni, bhaṇe, etena bāhirena nahānena. Alamidaṃ ajjhattaṃ nahānaṃ bhavissati, yadidaṃ – bhagavati pasādo’’ti. Dasamaṃ.
已对照

萨罗那尼品第三。

Saraṇānivaggo tatiyo.
已对照

其摄颂——

与摩诃男说了两[经],瞿陀[经],萨罗那尼两[经];

给孤独两[经],怨与怖畏两[经];

离车[经]第十所说,此品即由此而称说。

Tassuddānaṃ –
Mahānāmena dve vuttā, godhā ca saraṇā duve;
Duve anāthapiṇḍikā, duve verabhayena ca;
Licchavī dasamo vutto, vaggo tena pavuccatīti.