快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 阿那律相应 Anuruddhasaṃyuttaṃ

本经目录八、阿那律相应一、独处品一、第一独处经二、第二独处经三、须多奴经四、第一荆棘林经五、第二荆棘林经六、第三荆棘林经七、渴爱灭尽经八、松林精舍经九、庵婆巴利林经十、重病经独处品第一。二、第二品一、千劫经二、神变经三、天耳经四、他心经五、处经六、业受经七、趣向一切处经八、种种界经九、种种意向经十、根上下经十一、禅等经十二、宿住经十三、天眼经十四、漏尽经第二品。阿那律相应第八。

已对照

八、阿那律相应

8. Anuruddhasaṃyuttaṃ
已对照

一、独处品

1. Rahogatavaggo
已对照

一、第一独处经

1. Paṭhamarahogatasuttaṃ
899PTS 5.294缅 3.257已对照

八百九十九、如是我闻——一时,具寿阿那律住在舍卫城祇树林给孤独园。那时,具寿阿那律独处静坐时,心中生起了这样的思虑:“凡任何人错失了四念处,他们也就错失了正确导向苦之灭尽的圣道。凡任何人发起了四念处,他们也就发起了正确导向苦之灭尽的圣道。”

899. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmato anuruddhassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘yesaṃ kesañci cattāro satipaṭṭhānā viraddhā, viraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Yesaṃ kesañci cattāro satipaṭṭhānā āraddhā, āraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī’’ti.
已对照

那时,具寿大目犍连以心了知具寿阿那律心中的思虑,便犹如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那样,出现在具寿阿那律面前。那时,具寿大目犍连对具寿阿那律这样说——“贤友阿那律,到什么程度,比丘的四念处才算是发起了呢?”

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmato anuruddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – āyasmato anuruddhassa sammukhe pāturahosi. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, āvuso anuruddha, bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā āraddhā hontī’’ti?
PTS 5.295已对照

“贤友,在此,比丘于内身随观集法而住,于内身随观坏灭法而住,于内身随观集与坏灭法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。于外身随观集法而住,于外身随观坏灭法而住,于外身随观集与坏灭法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。于内外身随观集法而住,于内外身随观坏灭法而住,于内外身随观集与坏灭法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。

‘‘Idhāvuso, bhikkhu ajjhattaṃ kāye samudayadhammānupassī viharati, ajjhattaṃ kāye vayadhammānupassī viharati, ajjhattaṃ kāye samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Bahiddhā kāye samudayadhammānupassī viharati, bahiddhā kāye vayadhammānupassī viharati, bahiddhā kāye samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattabahiddhā kāye samudayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā kāye vayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā kāye samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
缅 3.258已对照

“他若希望:‘愿我于不可厌恶者住于厌恶想’,他便于其中住于厌恶想。若希望:‘愿我于可厌恶者住于不厌恶想’,他便于其中住于不厌恶想。若希望:‘愿我于不可厌恶者与可厌恶者[二者]皆住于厌恶想’,他便于其中住于厌恶想。若希望:‘愿我于可厌恶者与不可厌恶者[二者]皆住于不厌恶想’,他便于其中住于不厌恶想。若希望:‘愿我回避不可厌恶与可厌恶这二者,住于舍,具念、正知’,他便于其中住于舍,具念、正知。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
PTS 5.296已对照

“于内诸受随观集法而住,于内诸受随观坏灭法而住,于内诸受随观集与坏灭法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。于外诸受随观集法而住,于外诸受随观坏灭法而住,于外诸受随观集与坏灭法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。于内外诸受随观集法而住,于内外诸受随观坏灭法而住,于内外诸受随观集与坏灭法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。

‘‘Ajjhattaṃ vedanāsu samudayadhammānupassī viharati, ajjhattaṃ vedanāsu vayadhammānupassī viharati, ajjhattaṃ vedanāsu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Bahiddhā vedanāsu samudayadhammānupassī viharati, bahiddhā vedanāsu vayadhammānupassī viharati, bahiddhā vedanāsu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattabahiddhā vedanāsu samudayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vedanāsu vayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vedanāsu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
已对照

“他若希望:‘愿我于不可厌恶者住于厌恶想’,他便于其中住于厌恶想。若希望:‘愿我于可厌恶者住于不厌恶想’,他便于其中住于不厌恶想。若希望:‘愿我于不可厌恶者与可厌恶者[二者]皆住于厌恶想’,他便于其中住于厌恶想。若希望:‘愿我于可厌恶者与不可厌恶者[二者]皆住于不厌恶想’,他便于其中住于不厌恶想。若希望:‘愿我回避不可厌恶与可厌恶这二者,住于舍,具念、正知’,他便于其中住于舍,具念、正知。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
已对照

“于内心……乃至……于外心……乃至……于内外心随观集法而住……于内外心随观坏灭法而住……于内外心随观集与坏灭法而住,热勤……乃至……贪与忧。

‘‘Ajjhattaṃ citte…pe… bahiddhā citte…pe… ajjhattabahiddhā citte samudayadhammānupassī viharati… ajjhattabahiddhā citte vayadhammānupassī viharati… ajjhattabahiddhā citte samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī…pe… abhijjhādomanassaṃ.
缅 3.259已对照

“他若希望:‘愿我于不可厌恶者住于厌恶想’,他便于其中住于厌恶想……乃至……他便于其中住于舍,具念、正知。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati…pe… upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
已对照

“于内诸法……乃至……于外诸法……乃至……于内外诸法随观集法而住……于内外诸法随观坏灭法而住……于内外诸法随观集与坏灭法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。

‘‘Ajjhattaṃ dhammesu…pe… bahiddhā dhammesu…pe… ajjhattabahiddhā dhammesu samudayadhammānupassī viharati… ajjhattabahiddhā dhammesu vayadhammānupassī viharati… ajjhattabahiddhā dhammesu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
已对照

“他若希望:‘愿我于不可厌恶者住于厌恶想’,他便于其中住于厌恶想……乃至……他便于其中住于舍,具念、正知。贤友,到此为止,比丘的四念处就是发起了。”第一[经]。

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati…pe… upekkhako tattha viharati sato sampajāno. Ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā āraddhā hontī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、第二独处经

2. Dutiyarahogatasuttaṃ
900已对照

九百、因缘在舍卫城。那时,具寿阿那律独处静坐时,心中生起了这样的思虑:“凡任何人错失了四念处,他们也就错失了正确导向苦之灭尽的圣道;凡任何人发起了四念处,他们也就发起了正确导向苦之灭尽的圣道。”

900. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmato anuruddhassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘yesaṃ kesañci cattāro satipaṭṭhānā viraddhā, viraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī; yesaṃ kesañci cattāro satipaṭṭhānā āraddhā, āraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī’’ti.
PTS 5.297已对照

那时,具寿大目犍连以心了知具寿阿那律心中的思虑,便犹如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那样,出现在具寿阿那律面前。

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmato anuruddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – āyasmato anuruddhassa sammukhe pāturahosi.
已对照

那时,具寿大目犍连对具寿阿那律这样说——“贤友阿那律,到什么程度,比丘的四念处才算是发起了呢?”

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, āvuso anuruddha, bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā āraddhā hontī’’ti?
已对照

“贤友,在此,比丘于内身随观身而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。于外身随观身而住……乃至……于内外身随观身而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。

‘‘Idhāvuso, bhikkhu ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Bahiddhā kāye kāyānupassī viharati…pe… ajjhattabahiddhā kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
缅 3.260已对照

“于内诸受随观受而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。于外诸受随观受而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。于内外诸受随观受而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。

‘‘Ajjhattaṃ vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Bahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattabahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
已对照

“于内心……乃至……于外心……乃至……于内外心随观心而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。

‘‘Ajjhattaṃ citte…pe… bahiddhā citte…pe… ajjhattabahiddhā citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
已对照

“于内诸法……乃至……于外诸法……乃至……于内外诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。贤友,到此为止,比丘的四念处就是发起了。”第二[经]。

‘‘Ajjhattaṃ dhammesu…pe… bahiddhā dhammesu…pe… ajjhattabahiddhā dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā āraddhā hontī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、须多奴经

3. Sutanusuttaṃ
901PTS 5.298已对照

九百零一、一时,具寿阿那律住在舍卫城须多奴(Sutanu)河岸。那时,众多比丘来到具寿阿那律之处;到了之后,与具寿阿那律互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对具寿阿那律这样说——“具寿阿那律由于已修习、已多作哪些法而已达大证知?”

901. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati sutanutīre. Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā anuruddhena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ – ‘‘katamesaṃ āyasmā anuruddho dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto’’ti?
已对照

“贤友们,我由于已修习、已多作四念处而已达大证知。哪四[念处]呢?贤友们,在此,我于身随观身而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧;于诸受……乃至……于心……乃至……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧——贤友们,我由于已修习、已多作这四念处而已达大证知。贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,证知劣法为劣,证知中法为中,证知殊胜法为殊胜。”第三[经]。

‘‘Catunnaṃ khvāhaṃ, āvuso, satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Katamesaṃ catunnaṃ? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā hīnaṃ dhammaṃ hīnato abbhaññāsiṃ, majjhimaṃ dhammaṃ majjhimato abbhaññāsiṃ, paṇītaṃ dhammaṃ paṇītato abbhaññāsi’’nti. Tatiyaṃ.
已对照

四、第一荆棘林经

4. Paṭhamakaṇḍakīsuttaṃ
902缅 3.261已对照

九百零二、一时,具寿阿那律、具寿舍利弗与具寿大目犍连住在娑鸡多荆棘林(Kaṇḍakīvana)。那时,具寿舍利弗与具寿大目犍连于傍晚时分从静坐起身,来到具寿阿那律之处;到了之后,与具寿阿那律互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿舍利弗对具寿阿那律这样说——“贤友阿那律,有学比丘应成就并住于哪些法?”

902. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca anuruddho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno sākete viharanti kaṇḍakīvane. Atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhitā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā anuruddhena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘sekhenāvuso anuruddha, bhikkhunā katame dhammā upasampajja vihātabbā’’ti?
PTS 5.299已对照

“贤友舍利弗,有学比丘应成就并住于四念处。哪四[念处]呢?贤友,在此,比丘于身随观身而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧;于诸受……乃至……于心……乃至……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧——贤友舍利弗,有学比丘应成就并住于这四念处。”第四[经]。

‘‘Sekhenāvuso sāriputta, bhikkhunā cattāro satipaṭṭhānā upasampajja vihātabbā. Katame cattāro? Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu …pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – sekhenāvuso sāriputta, bhikkhunā ime cattāro satipaṭṭhānā upasampajja vihātabbā’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、第二荆棘林经

5. Dutiyakaṇḍakīsuttaṃ
903已对照

九百零三、因缘在娑鸡多。坐在一旁的具寿舍利弗对具寿阿那律这样说——“贤友阿那律,无学比丘应成就并住于哪些法?”“贤友舍利弗,无学比丘应成就并住于四念处。哪四[念处]呢?贤友,在此,比丘于身随观身而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧;于诸受……乃至……于心……乃至……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧——贤友舍利弗,无学比丘应成就并住于这四念处。”第五[经]。

903. Sāketanidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘asekhenāvuso anuruddha, bhikkhunā katame dhammā upasampajja vihātabbā’’ti? ‘‘Asekhenāvuso sāriputta, bhikkhunā cattāro satipaṭṭhānā upasampajja vihātabbā. Katame cattāro? Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – asekhenāvuso sāriputta, bhikkhunā ime cattāro satipaṭṭhānā upasampajja vihātabbā’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、第三荆棘林经

6. Tatiyakaṇḍakīsuttaṃ
904缅 3.262已对照

九百零四、因缘在娑鸡多。坐在一旁的具寿舍利弗对具寿阿那律这样说——“具寿阿那律由于已修习、已多作哪些法而已达大证知?”“贤友,我由于已修习、已多作四念处而已达大证知。哪四[念处]呢?贤友,在此,我于身随观身而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧;于诸受……乃至……于心……乃至……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧——贤友,我由于已修习、已多作这四念处而已达大证知。贤友,而且我由于已修习、已多作这四念处,证知千世界。”第六[经]。

904. Sāketanidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘katamesaṃ āyasmā anuruddho dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto’’ti? ‘‘Catunnaṃ khvāhaṃ, āvuso, satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Katamesaṃ catunnaṃ? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā sahassaṃ lokaṃ abhijānāmī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、渴爱灭尽经

7. Taṇhakkhayasuttaṃ
905PTS 5.300已对照

九百零五、因缘在舍卫城。在那里,具寿阿那律召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿阿那律。具寿阿那律这样说——

905. Sāvatthinidānaṃ. Tatra kho āyasmā anuruddho bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhavo’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato anuruddhassa paccassosuṃ. Āyasmā anuruddho etadavoca –
已对照

“贤友们,这四念处若修习、多作,导向渴爱灭尽。哪四[念处]呢?贤友们,在此,比丘于身随观身而住……乃至……于诸受……乃至……于心……乃至……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧——贤友们,这四念处若修习、多作,导向渴爱灭尽。”第七[经]。

‘‘Cattārome, āvuso, satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā taṇhakkhayāya saṃvattanti. Katame cattāro? Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati…pe… vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – ime kho, āvuso, cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā taṇhakkhayāya saṃvattantī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、松林精舍经

8. Salaḷāgārasuttaṃ
906已对照

九百零六、一时,具寿阿那律住在舍卫城松林精舍(Salaḷāgāra)。在那里,具寿阿那律召唤诸比丘……乃至……这样说——“贤友们,犹如恒河倾向东方、趋向东方、朝向东方。这时有一大群人取了锄与筐而来——‘我们要使这恒河倾向西方、趋向西方、朝向西方。’贤友们,你们认为怎样,那一大群人能使恒河倾向西方、趋向西方、朝向西方吗?”“不能,贤友。”“这是什么缘故呢?”“贤友,恒河倾向东方、趋向东方、朝向东方;它不容易被使得倾向西方、趋向西方、朝向西方。而那一大群人只会分得疲劳与恼害罢了。”

906. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati salaḷāgāre. Tatra kho āyasmā anuruddho bhikkhū āmantesi…pe… etadavoca – ‘‘seyyathāpi, āvuso, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā. Atha mahājanakāyo āgaccheyya kuddālapiṭakaṃ [kuddālapiṭakaṃ (bahūsu)] ādāya – ‘mayaṃ imaṃ gaṅgānadiṃ pacchāninnaṃ karissāma pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāra’nti. Taṃ kiṃ maññathāvuso, api nu so mahājanakāyo gaṅgānadiṃ pacchāninnaṃ kareyya pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāra’’nti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Gaṅgā, āvuso, nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā. Sā na sukarā pacchāninnaṃ kātuṃ pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāraṃ. Yāvadeva ca pana so mahājanakāyo kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti.
PTS 5.301缅 3.263已对照

“正是这样,贤友们,若国王、或王之大臣、或朋友、或同僚、或亲族、或血亲,以财富捧上而奉请修习四念处、多作四念处的比丘——‘来吧,男子啊,这些袈裟为何烧灼你?你为何剃着头随持钵而行?来吧,还俗之后享用财富,并作诸福德吧!’”

‘‘Evameva kho, āvuso, bhikkhuṃ cattāro satipaṭṭhāne bhāventaṃ cattāro satipaṭṭhāne bahulīkarontaṃ rājāno vā rājamahāmattā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā bhogehi abhihaṭṭhuṃ pavāreyyuṃ – ‘ehambho purisa, kiṃ te ime kāsāvā anudahanti? Kiṃ muṇḍo kapālamanusañcarasi? Ehi hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu puññāni ca karohī’’’ti.
已对照

“贤友们,修习四念处、多作四念处的那比丘会舍学而还俗——这[种]处是不存在的。这是什么缘故呢?贤友们,因为那长夜以来倾向远离、趋向远离、朝向远离的心,它会还俗——这[种]处是不存在的。贤友们,比丘如何修习四念处、多作四念处呢?贤友们,在此,比丘于身随观身而住……乃至……于诸受……乃至……于心……乃至……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。贤友们,比丘就是这样修习四念处、多作四念处。”第八[经]。

‘‘So vata, āvuso, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne bhāvento cattāro satipaṭṭhāne bahulīkaronto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Yañhi taṃ, āvuso, cittaṃ dīgharattaṃ vivekaninnaṃ vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ taṃ vata hīnāyāvattissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Kathañcāvuso, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne bhāveti, cattāro satipaṭṭhāne bahulīkarotīti? Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati…pe… vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne bhāveti, cattāro satipaṭṭhāne bahulīkarotī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、庵婆巴利林经

9. Ambapālivanasuttaṃ
907已对照

九百零七、一时,具寿阿那律与具寿舍利弗住在毘舍离庵婆巴利林。那时,具寿舍利弗于傍晚时分从静坐起身……乃至……坐在一旁的具寿舍利弗对具寿阿那律这样说——

907. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca anuruddho āyasmā ca sāriputto vesāliyaṃ viharanti ambapālivane. Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca –
PTS 5.302缅 3.264已对照

“贤友阿那律,你的诸根甚是明净,面色清净皎洁。具寿阿那律如今多以何种住而住呢?”“贤友,我如今多以于四念处心善安住而住。哪四[念处]呢?贤友,在此,我于身随观身而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧;于诸受……乃至……于心……乃至……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧——贤友,我如今多以于这四念处心善安住而住。贤友,凡是阿罗汉、诸漏已尽、[梵行]已立、所作已办、重担已卸、己利已达、有结已尽、以正智解脱的比丘,他多以于这四念处心善安住而住。”

‘‘Vippasannāni kho te, āvuso anuruddha, indriyāni, parisuddho mukhavaṇṇo pariyodāto. Katamenāyasmā anuruddho vihārena etarahi bahulaṃ viharatī’’ti? ‘‘Catūsu khvāhaṃ, āvuso, satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto etarahi bahulaṃ viharāmi. Katamesu catūsu? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesu khvāhaṃ, āvuso, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto etarahi bahulaṃ viharāmi. Yo so, āvuso, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto, so imesu catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto bahulaṃ viharatī’’ti.
已对照

“贤友,这对我们真是所得!贤友,这对我们真是善得!——我们亲自当面听到了具寿阿那律说牛王之语。”第九[经]。

‘‘Lābhā vata no, āvuso, suladdhaṃ vata no, āvuso! Ye mayaṃ āyasmato anuruddhassa sammukhāva assumha āsabhiṃ vācaṃ bhāsamānassā’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、重病经

10. Bāḷhagilānasuttaṃ
908已对照

九百零八、一时,具寿阿那律住在舍卫城安陀林,生病、痛苦、重病缠身。那时,众多比丘来到具寿阿那律之处;到了之后,对具寿阿那律这样说——

908. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati andhavanasmiṃ ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ –
已对照

“具寿阿那律以何种住而住,已生起的身体苦受便不遍取心而住?”“贤友们,我于四念处心善安住而住,已生起的身体苦受便不遍取心而住。哪四[念处]呢?贤友们,在此,我于身随观身而住……乃至……于诸受……乃至……于心……乃至……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧——贤友们,我于这四念处心善安住而住,已生起的身体苦受便不遍取心而住。”第十[经]。

‘‘Katamenāyasmato anuruddhassa vihārena viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhantī’’ti? ‘‘Catūsu kho me, āvuso, satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittassa viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhanti. Katamesu catūsu? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi…pe… vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesu kho me, āvuso, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittassa viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhantī’’ti. Dasamaṃ.
已对照

独处品第一。

Rahogatavaggo paṭhamo.
PTS 5.303已对照

其摄颂——

以独处说二[经],须多奴、荆棘林三[经];

渴爱灭尽、松林精舍,庵婆巴利与病[经]。

Tassuddānaṃ –
Rahogatena dve vuttā, sutanu kaṇḍakī tayo;
Taṇhakkhayasalaḷāgāraṃ, ambapāli ca gilānanti.
已对照

二、第二品

2. Dutiyavaggo
已对照

一、千劫经

1. Kappasahassasuttaṃ
909缅 3.265已对照

九百零九、一时,具寿阿那律住在舍卫城祇树林给孤独园。那时,众多比丘来到具寿阿那律之处;到了之后,与具寿阿那律……乃至……坐在一旁的那些比丘对具寿阿那律这样说——

909. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā anuruddhena saddhiṃ…pe… ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ –
已对照

“具寿阿那律由于已修习、已多作哪些法而已达大证知?”“贤友们,我由于已修习、已多作四念处而已达大证知。哪四[念处]呢?贤友们,在此,我于身随观身而住……乃至……于诸受……乃至……于心……乃至……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧——贤友们,我由于已修习、已多作这四念处而已达大证知。贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,回忆起千劫。”第一[经]。

‘‘Katamesaṃ āyasmā anuruddho dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto’’ti? ‘‘Catunnaṃ khvāhaṃ, āvuso, satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Katamesaṃ catunnaṃ? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi…pe… vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā kappasahassaṃ anussarāmī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、神变经

2. Iddhividhasuttaṃ
910已对照

九百一十、“贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,体验多种神变——一身变成多身……乃至……以身自在通行,直到梵天界。”第二[经]。

910. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhomi – ekopi hutvā bahudhā homi…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattemī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、天耳经

3. Dibbasotasuttaṃ
911PTS 5.304已对照

九百一十一、“贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,以清净、超人的天耳界,听见天的与人的两种声音,无论远的还是近的。”第三[经]。

911. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāmi dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、他心经

4. Cetopariyasuttaṃ
912缅 3.266已对照

九百一十二、“贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,以自己的心遍知其他众生、其他人的心——有贪的心,了知为‘有贪的心’……乃至……未解脱的心,了知为‘未解脱的心’。”第四[经]。

912. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – sarāgaṃ vā cittaṃ ‘sarāgaṃ citta’nti pajānāmi…pe… avimuttaṃ vā cittaṃ ‘avimuttaṃ citta’nti pajānāmī’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、处经

5. Ṭhānasuttaṃ
913已对照

九百一十三、“贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,如实了知处为处、非处为非处。”第五[经]。

913. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、业受经

6. Kammasamādānasuttaṃ
914已对照

九百一十四、“贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,如实了知过去、未来、现在诸业受的依处、依因的果报。”第六[经]。

914. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、趣向一切处经

7. Sabbatthagāminisuttaṃ
915已对照

九百一十五、“贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,如实了知趣向一切处的行道。”第七[经]。

915. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā sabbatthagāminippaṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、种种界经

8. Nānādhātusuttaṃ
916已对照

九百一十六、“贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,如实了知有多界、有种种界的世间。”第八[经]。

916. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、种种意向经

9. Nānādhimuttisuttaṃ
917PTS 5.305已对照

九百一十七、“贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,如实了知众生的种种意向性。”第九[经]。

917. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、根上下经

10. Indriyaparopariyattasuttaṃ
918已对照

九百一十八、“贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,如实了知其他众生、其他人的诸根上下。”第十[经]。

918. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Dasamaṃ.
已对照

十一、禅等经

11. Jhānādisuttaṃ
919缅 3.267已对照

九百一十九、“贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,如实了知诸禅、诸解脱、诸定、诸等至的杂染、净白与出起。”第十一[经]。

919. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Ekādasamaṃ.
已对照

十二、宿住经

12. Pubbenivāsasuttaṃ
920已对照

九百二十、“贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,回忆起多种宿住,即:一生、二生……乃至……如此,我回忆起具有行相、具有细节的多种宿住。”第十二[经]。

920. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmī’’ti. Dvādasamaṃ.
已对照

十三、天眼经

13. Dibbacakkhusuttaṃ
921已对照

九百二十一、“贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生……乃至……如此,我以清净、超人的天眼了知众生随业而去。”第十三[经]。

921. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne…pe… iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena yathākammūpage satte pajānāmī’’ti. Terasamaṃ.
已对照

十四、漏尽经

14. Āsavakkhayasuttaṃ
922PTS 5.306已对照

九百二十二、“贤友们,而且我由于已修习、已多作这四念处,由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。”第十四[经]。

922. ‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭhe dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’’ti. Cuddasamaṃ.
已对照

第二品。

Dutiyo vaggo.
已对照

其摄颂——

大证知、神变、天[耳],他心、处、业;

趣向一切处、界、意向,根、禅、三明。

Tassuddānaṃ –
Mahābhiññaṃ iddhi dibbaṃ, cetopariyaṃ ṭhānaṃ kammaṃ;
Sabbatthadhātudhimutti, indriyaṃ jhānaṃ tisso vijjāti.
已对照

阿那律相应第八。

Anuruddhasaṃyuttaṃ aṭṭhamaṃ.