快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 神足相应 Iddhipādasaṃyuttaṃ

本经目录七、神足相应一、遮波罗品一、此岸经二、错失经三、圣经四、厌离经五、神通之一分经六、圆满经七、比丘经八、佛陀经九、智经十、塔庙经遮波罗品第一。二、震动殿堂品一、往昔经二、大果经三、欲定经四、目犍连经五、乌那婆婆罗门经六、第一沙门婆罗门经七、第二沙门婆罗门经八、比丘经九、神通等教说经十、分别经震动殿堂品第二。三、铁丸品一、道经二、铁丸经三、比丘经四、纯粹经五、第一果经六、第二果经七、第一阿难经八、第二阿难经九、第一比丘经十、第二比丘经十一、目犍连经十二、如来经铁丸品第三。四、恒河中略品一至十二、恒河等十二经恒河中略品第四。不放逸品应详说。力所作品应详说。求品应详说。八、暴流品一至十、暴流等十经暴流品第八。神足相应第七。

已对照

七、神足相应

7. Iddhipādasaṃyuttaṃ
已对照

一、遮波罗品

1. Cāpālavaggo
已对照

一、此岸经

1. Apārasuttaṃ
813PTS 5.254缅 3.222已对照

八百一十三、“诸比丘,这四神足若修习、多作,导向从此岸到彼岸。哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,修习具足精进定勤行的神足,修习具足心定勤行的神足,修习具足审察(vīmaṃsā)定勤行的神足。诸比丘,这四神足若修习、多作,导向从此岸到彼岸。”第一[经]。

813. ‘‘Cattārome bhikkhave, iddhipādā bhāvitā bahulīkatā apārā pāraṃ gamanāya saṃvattanti. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, cittasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ime kho, bhikkhave, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā apārā pāraṃ gamanāya saṃvattantī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、错失经

2. Viraddhasuttaṃ
814PTS 5.255已对照

八百一十四、“诸比丘,凡任何人错失(viraddhā)了四神足,他们也就错失了正确导向苦之灭尽的圣道。诸比丘,凡任何人发起了四神足,他们也就发起了正确导向苦之灭尽的圣道。哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足。诸比丘,凡任何人错失了这四神足,他们也就错失了正确导向苦之灭尽的圣道。诸比丘,凡任何人发起了这四神足,他们也就发起了正确导向苦之灭尽的圣道。”第二[经]。

814. ‘‘Yesaṃ kesañci, bhikkhave, cattāro iddhipādā viraddhā, viraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Yesaṃ kesañci, bhikkhave, cattāro iddhipādā āraddhā, āraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Yesaṃ kesañci, bhikkhave, ime cattāro iddhipādā viraddhā, viraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Yesaṃ kesañci, bhikkhave, ime cattāro iddhipādā āraddhā, āraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、圣经

3. Ariyasuttaṃ
815缅 3.223已对照

八百一十五、“诸比丘,这四神足若修习、多作,是圣的、能出离的,引导其实行者正确地到达苦之灭尽。哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……的神足,修习具足审察定勤行的神足。诸比丘,这四神足若修习、多作,是圣的、能出离的,引导其实行者正确地到达苦之灭尽。”第三[经]。

815. ‘‘Cattārome, bhikkhave, iddhipādā bhāvitā bahulīkatā ariyā niyyānikā niyyanti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… iddhipādaṃ bhāveti, vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ime kho, bhikkhave, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā ariyā niyyānikā niyyanti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、厌离经

4. Nibbidāsuttaṃ
816已对照

八百一十六、“诸比丘,这四神足若修习、多作,导向一向厌离、离贪、灭、寂静、证智、正觉、涅槃。哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足。诸比丘,这四神足若修习、多作,导向一向厌离、离贪、灭、寂静、证智、正觉、涅槃。”第四[经]。

816. ‘‘Cattārome, bhikkhave, iddhipādā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ime kho, bhikkhave, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、神通之一分经

5. Iddhipadesasuttaṃ
817PTS 5.256已对照

八百一十七、“诸比丘,凡是过去世的沙门或婆罗门成就了神通之一分(iddhipadesa),他们全都是由于已修习、已多作四神足。诸比丘,凡是未来世的沙门或婆罗门将成就神通之一分,他们全都是由于已修习、已多作四神足。诸比丘,凡是现在的沙门或婆罗门成就神通之一分,他们全都是由于已修习、已多作四神足。

817. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā iddhipadesaṃ abhinipphādesuṃ sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā iddhipadesaṃ abhinipphādessanti sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā iddhipadesaṃ abhinipphādenti sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā.
已对照

“哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足。诸比丘,凡是过去世的沙门或婆罗门成就了神通之一分,他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。诸比丘,凡是未来世的沙门或婆罗门将成就神通之一分,他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。诸比丘,凡是现在的沙门或婆罗门成就神通之一分,他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。”第五[经]。

‘‘Katamesaṃ catunnaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā iddhipadesaṃ abhinipphādesuṃ, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā iddhipadesaṃ abhinipphādessanti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā iddhipadesaṃ abhinipphādenti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、圆满经

6. Samattasuttaṃ
818缅 3.224已对照

八百一十八、“诸比丘,凡是过去世的沙门或婆罗门成就了圆满的神通(samattaṃ iddhiṃ),他们全都是由于已修习、已多作四神足。诸比丘,凡是未来世的沙门或婆罗门将成就圆满的神通,他们全都是由于已修习、已多作四神足。诸比丘,凡是现在的沙门或婆罗门成就圆满的神通,他们全都是由于已修习、已多作四神足。

818. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā samattaṃ iddhiṃ abhinipphādesuṃ, sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā samattaṃ iddhiṃ abhinipphādessanti, sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā samattaṃ iddhiṃ abhinipphādenti, sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā.
已对照

“哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足。诸比丘,凡是过去世的沙门或婆罗门成就了圆满的神通,他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。诸比丘,凡是未来世的沙门或婆罗门将成就圆满的神通,他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。诸比丘,凡是现在的沙门或婆罗门成就圆满的神通,他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。”第六[经]。

‘‘Katamesaṃ catunnaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā samattaṃ iddhiṃ abhinipphādesuṃ, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā samattaṃ iddhiṃ abhinipphādessanti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā samattaṃ iddhiṃ abhinipphādenti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、比丘经

7. Bhikkhusuttaṃ
819PTS 5.257已对照

八百一十九、“诸比丘,凡是过去世的比丘由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住了,他们全都是由于已修习、已多作四神足。诸比丘,凡是未来世的比丘由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,将成就并住,他们全都是由于已修习、已多作四神足。诸比丘,凡是现在的比丘由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住,他们全都是由于已修习、已多作四神足。

819. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ bhikkhū āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihariṃsu, sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ bhikkhū āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissanti, sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi bhikkhū āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti, sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā.
缅 3.225已对照

“哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足。诸比丘,凡是过去世的比丘由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住了,他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。诸比丘,凡是未来世的比丘由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,将成就并住,他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。诸比丘,凡是现在的比丘由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住,他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。”第七[经]。

‘‘Katamesaṃ catunnaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ bhikkhū āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihariṃsu sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ bhikkhū āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissanti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi bhikkhū āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、佛陀经

8. Buddhasuttaṃ
820已对照

八百二十、“诸比丘,有这四神足。哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足。诸比丘,这就是四神足。诸比丘,由于已修习、已多作这四神足,如来被称为‘阿罗汉、正等正觉者’。”第八[经]。

820. ‘‘Cattārome, bhikkhave, iddhipādā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi …pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ime kho, bhikkhave, cattāro iddhipādā. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā tathāgato ‘arahaṃ sammāsambuddho’ti vuccatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、智经

9. Ñāṇasuttaṃ
821PTS 5.258已对照

八百二十一、“诸比丘,‘这是具足欲定勤行的神足’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘而这具足欲定勤行的神足应修习’——我……乃至……诸比丘,‘已修习’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

821. ‘‘‘Ayaṃ chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo’ti me bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘So kho panāyaṃ chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabbo’ti me, bhikkhave…pe… ‘bhāvito’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
缅 3.226已对照

“诸比丘,‘这是具足精进定勤行的神足’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘而这具足精进定勤行的神足应修习’——我……乃至……诸比丘,‘已修习’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘‘Ayaṃ vīriyasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘So kho panāyaṃ vīriyasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabbo’ti me, bhikkhave…pe… ‘bhāvito’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
已对照

“诸比丘,‘这是具足心定勤行的神足’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘而这具足心定勤行的神足应修习’——我……乃至……诸比丘,‘已修习’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘‘Ayaṃ cittasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘So kho panāyaṃ cittasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabbo’ti me, bhikkhave…pe… ‘bhāvito’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
已对照

“诸比丘,‘这是具足审察定勤行的神足’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘而这具足审察定勤行的神足应修习’——我……乃至……诸比丘,‘已修习’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。”第九[经]。

‘‘‘Ayaṃ vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘So kho panāyaṃ vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabbo’ti me, bhikkhave…pe… ‘bhāvito’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādī’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、塔庙经

10. Cetiyasuttaṃ
822PTS 5.259缅 3.227已对照

八百二十二、如是我闻——一时,世尊住在毘舍离大林重阁讲堂。于是,世尊在上午穿好[下衣],取了钵与衣,进入毘舍离乞食。在毘舍离乞食之后,饭后从乞食处回来,对具寿阿难说:“阿难,取坐具来,我们前往遮波罗塔庙(Cāpāla cetiya)度日间。”“是的,尊者。”具寿阿难应诺世尊之后,取了坐具,紧紧跟随在世尊身后。于是,世尊来到遮波罗塔庙;到了之后,坐在所敷设的座位上。具寿阿难也礼敬世尊之后,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿阿难这样说——

822. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisi. Vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘gaṇhāhi, ānanda, nisīdanaṃ. Yena cāpālaṃ cetiyaṃ [pāvālacetiyaṃ (syā. kaṃ.)] tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā’’ti. ‘‘Evaṃ bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā nisīdanaṃ ādāya bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi. Atha kho bhagavā yena cāpālaṃ cetiyaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Āyasmāpi kho ānando bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca –
已对照

“阿难,毘舍离是可意的,优陀那塔庙(Udena cetiya)是可意的,瞿昙塔庙(Gotamaka cetiya)是可意的,七芒果塔庙(Sattamba cetiya)是可意的,多子塔庙(Bahuputta cetiya)是可意的,沙兰达达塔庙(Sārandada cetiya)是可意的,遮波罗塔庙是可意的。阿难,无论何人,若四神足已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤,他若愿意,能住立一劫,或[一]劫的剩余。阿难,如来的四神足已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤。阿难,如来若愿意,能住立一劫,或[一]劫的剩余。”

‘‘Ramaṇīyā, ānanda, vesālī, ramaṇīyaṃ udenaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ gotamakaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ sattambaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ bahuputtaṃ cetiyaṃ [bahuputtakacetiyaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)], ramaṇīyaṃ sārandadaṃ cetiyaṃ [ānandacetiyaṃ (ka.), sānandaraṃ (ka.)], ramaṇīyaṃ cāpālaṃ cetiyaṃ. Yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā’’ti.
已对照

世尊虽然这样作出粗显的相、作出粗显的明示,具寿阿难却未能通达,也没有请求世尊:“尊者,愿世尊住立一劫!愿善逝住立一劫!为了众人的利益,为了众人的安乐,为了怜悯世间,为了天与人的义利、利益与安乐。”——就像心被魔所缠缚者那样。

Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṃ; na bhagavantaṃ yāci – ‘‘tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṃ, tiṭṭhatu sugato kappaṃ [sugato kappāvasesaṃ (pī. ka.) dī. ni. 2.167] bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti yathā taṃ mārena pariyuṭṭhitacitto.
PTS 5.260已对照

世尊第二次……乃至……第三次对具寿阿难说:“阿难,毘舍离是可意的,优陀那塔庙是可意的,瞿昙塔庙是可意的,七芒果塔庙是可意的,多子塔庙是可意的,沙兰达达塔庙是可意的,遮波罗塔庙是可意的。阿难,无论何人,若四神足已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤,他若愿意,能住立一劫,或[一]劫的剩余。阿难,如来的四神足已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤。阿难,如来若愿意,能住立一劫,或[一]劫的剩余。”

Dutiyampi kho bhagavā…pe… tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘ramaṇīyā, ānanda, vesālī, ramaṇīyaṃ udenaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ gotamakaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ sattambaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ bahuputtaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ sārandadaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ cāpālaṃ cetiyaṃ. Yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā’’ti.
缅 3.228已对照

世尊虽然这样作出粗显的相、作出粗显的明示,具寿阿难却未能通达,也没有请求世尊:“尊者,愿世尊住立一劫!愿善逝住立一劫!为了众人的利益,为了众人的安乐,为了怜悯世间,为了天与人的义利、利益与安乐。”——就像心被魔所缠缚者那样。

Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṃ; na bhagavantaṃ yāci – ‘‘tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṃ, tiṭṭhatu sugato kappaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti yathā taṃ mārena pariyuṭṭhitacitto.
PTS 5.261已对照

于是,世尊对具寿阿难说:“阿难,你去吧,现在正是你认为适时的时候。”“是的,尊者。”具寿阿难应诺世尊之后,从座而起,礼敬世尊,右绕之后,坐在离[世尊]不远的一棵树下。于是,在具寿阿难离去不久,魔波旬来到世尊之处;到了之后,对世尊这样说——“尊者,现在请世尊般涅槃吧,现在请善逝般涅槃吧!尊者,现在正是世尊般涅槃的时候。尊者,世尊曾说过这样的话:‘波旬,只要我的比丘弟子还没有成为贤明的、已受调教的、有自信的、多闻的、持法的、法随法行的、正当行道的、随法而行的,还没有学得自己的师承之说而告知、教示、施设、建立、开显、分别、令其明了,还没有能以如法[之言]善加折伏已生起的他人异论而教示有示导(pāṭihāriya)的法,我就不会般涅槃。’

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘gaccha kho tvaṃ, ānanda, yassa dāni kālaṃ maññasī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā avidūre aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi. Atha kho māro pāpimā, acirapakkante āyasmante ānande, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu dāni sugato [parinibbātu sugato (sī. syā. kaṃ.) evamuparipi]! Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato. Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti [uttāniṃ karissanti (ka.), uttānikarissanti (pī.)], uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī’’’ti.
已对照

而如今,尊者,世尊已有比丘弟子是贤明的、已受调教的、有自信的、多闻的、持法的、法随法行的、正当行道的、随法而行的,已经学得自己的师承之说而告知、教示、施设、建立、开显、分别、令其明了,已经能以如法[之言]善加折伏已生起的他人异论而教示有示导的法。尊者,现在请世尊般涅槃吧,现在请善逝般涅槃吧!尊者,现在正是世尊般涅槃的时候。

Santi kho pana, bhante, etarahi bhikkhū bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti, uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti. Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu dāni, sugato! Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.
缅 3.229已对照

“尊者,世尊曾说过这样的话:‘波旬,只要我的比丘尼弟子还没有成为贤明的、已受调教的、有自信的、多闻的、持法的、法随法行的、正当行道的、随法而行的,还没有学得自己的师承之说而告知、教示、施设、建立、开显、分别、令其明了,还没有能以如法[之言]善加折伏已生起的他人异论而教示有示导的法,我就不会般涅槃。’

‘‘Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti, uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī’’’ti.
已对照

“而如今,尊者,世尊已有比丘尼弟子是贤明的、已受调教的、有自信的、多闻的、持法的、法随法行的、正当行道的、随法而行的,已经学得自己的师承之说而告知、教示、施设、建立、开显、分别、令其明了,已经能以如法[之言]善加折伏已生起的他人异论而教示有示导的法。尊者,现在请世尊般涅槃吧,现在请善逝般涅槃吧!尊者,现在正是世尊般涅槃的时候。

‘‘Santi kho pana, bhante, etarahi bhikkhuniyo bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti, uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti. Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu dāni, sugato! Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.
已对照

“尊者,世尊曾说过这样的话:‘波旬,只要我的优婆塞……乃至……只要我的优婆夷弟子还没有成为贤明的、已受调教的、有自信的、多闻的、持法的、法随法行的、正当行道的、随法而行的,还没有学得自己的师承之说而告知、教示、施设、建立、开显、分别、令其明了,还没有能以如法[之言]善加折伏已生起的他人异论而教示有示导的法,我就不会般涅槃。’

‘‘Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me upāsakā…pe… yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti, uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī’’’ti.
PTS 5.262已对照

“而如今,尊者,世尊已有优婆塞……乃至……优婆夷弟子是贤明的、已受调教的、有自信的、多闻的、持法的、法随法行的、正当行道的、随法而行的,已经学得自己的师承之说而告知、教示、施设、建立、开显、分别、令其明了,已经能以如法[之言]善加折伏已生起的他人异论而教示有示导的法。尊者,现在请世尊般涅槃吧,现在请善逝般涅槃吧!尊者,现在正是世尊般涅槃的时候。

‘‘Santi kho pana, bhante, etarahi upāsakā…pe… upāsikā bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti, uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti. Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu dāni, sugato! Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.
缅 3.230已对照

“尊者,世尊曾说过这样的话:‘波旬,只要我这梵行还没有兴盛、繁荣、广布、为众人所知、遍布各处,直到被天与人善加宣说,我就不会般涅槃。’尊者,世尊的这梵行已经兴盛、繁荣、广布、为众人所知、遍布各处,直到被天与人善加宣说。尊者,现在请世尊般涅槃吧,现在请善逝般涅槃吧。尊者,现在正是世尊般涅槃的时候。”

‘‘Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me idaṃ brahmacariyaṃ na iddhañceva bhavissati phītañca vitthāritaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsita’nti. Tayidaṃ, bhante, bhagavato brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthāritaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ. Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu dāni sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato’’ti.
已对照

这样说时,世尊对魔波旬这样说——“波旬,你且少事[勿劳]吧。如来的般涅槃不久就要到来;从此三个月之后,如来将般涅槃。”于是,世尊在遮波罗塔庙具念、正知地舍弃了寿行(āyusaṅkhāra)。世尊舍弃寿行时,发生了大地震,可怖、令人身毛竖立,天鼓也爆响。于是,世尊了知此义,在那时说出这段感兴语:

Evaṃ vutte bhagavā māraṃ pāpimantaṃ etadavoca – ‘‘appossukko tvaṃ, pāpima, hohi. Na ciraṃ [nacirasseva (ka.)] tathāgatassa parinibbānaṃ bhavissati. Ito tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena tathāgato parinibbāyissatī’’ti. Atha kho bhagavā cāpāle cetiye sato sampajāno āyusaṅkhāraṃ ossaji. Ossaṭṭhe ca [osajje pana (ka.)] bhagavatā āyusaṅkhāre mahābhūmicālo ahosi bhiṃsanako lomahaṃso, devadundubhiyo [devadudrabhiyo (ka.)] ca phaliṃsu. Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
PTS 5.263已对照

“有量与无量的生起[之业]——牟尼舍弃了[那]有行;

‘‘Tulamatulañca sambhavaṃ, bhavasaṅkhāramavassaji muni;
已对照

乐于内、得等持,破除了自身的生起,如同[破]铠甲。”第十[经]。

Ajjhattarato samāhito, abhindi kavacamivattasambhava’’nti. dasamaṃ;
已对照

遮波罗品第一。

Cāpālavaggo paṭhamo.
已对照

其摄颂——

此岸与错失,圣与厌离;

一分、圆满、比丘,佛陀、智与塔庙。

Tassuddānaṃ –
Apārāpi viraddho ca, ariyā nibbidāpi ca;
Padesaṃ samattaṃ bhikkhu, buddhaṃ ñāṇañca cetiyanti.
已对照

二、震动殿堂品

2. Pāsādakampanavaggo
已对照

一、往昔经

1. Pubbasuttaṃ
823缅 3.231已对照

八百二十三、因缘在舍卫城。“诸比丘,我在正觉之前,还是未成正觉的菩萨时,这样想:‘什么是神足修习的因,什么是缘?’诸比丘,我这样想:‘在此,比丘修习具足欲定勤行的神足——如是,我的欲将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。他并具前后想而住:如前,后亦如是;如后,前亦如是;如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是;如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是。他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。’”

823. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘ko nu kho hetu, ko paccayo iddhipādabhāvanāyā’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘idha bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – iti me chando na ca atilīno bhavissati, na ca atippaggahito bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhitto bhavissati, na ca bahiddhā vikkhitto bhavissati. Pacchāpuresaññī ca viharati – yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho; yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti’’’.
PTS 5.264已对照

“[比丘]修习具足精进定勤行的神足——如是,我的精进将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。他并具前后想而住:如前,后亦如是;如后,前亦如是;如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是;如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是。他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。

‘‘Vīriyasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – iti me vīriyaṃ na ca atilīnaṃ bhavissati, na ca atippaggahitaṃ bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhittaṃ bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittaṃ bhavissati. Pacchāpuresaññī ca viharati – yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho; yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti.
已对照

“[比丘]修习具足心定勤行的神足——如是,我的心将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。他并具前后想而住:如前,后亦如是;如后,前亦如是;如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是;如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是。他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。

‘‘Cittasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – iti me cittaṃ na ca atilīnaṃ bhavissati, na ca atippaggahitaṃ bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhittaṃ bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittaṃ bhavissati. Pacchāpuresaññī ca viharati – yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho; yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti.
已对照

“[比丘]修习具足审察定勤行的神足——如是,我的审察将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。他并具前后想而住:如前,后亦如是;如后,前亦如是;如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是;如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是。他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。

‘‘Vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – iti me vīmaṃsā na ca atilīnā bhavissati, na ca atippaggahitā bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhittā bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittā bhavissati. Pacchāpuresaññī ca viharati – yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho; yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti.
PTS 5.265缅 3.232已对照

“比丘于四神足如是修习、如是多作时,体验多种神变——一身变成多身,多身合成一身;或显现,或隐没;穿越墙壁、垣墙、山岳,无所障碍,犹如在虚空中;出没于大地之中,犹如在水中;在水上行走而不沉没,犹如在地上;在虚空中结跏趺坐而行,犹如有翼之鸟;甚至以手触摸、抚摸这有如此大神力、如此大威德的日月;以身自在通行,直到梵天界。

‘‘Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhu, catūsu iddhipādesu evaṃ bahulīkatesu, anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne [abhijjamāno (sī. pī. ka.)] gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasati [parāmasati (sī. syā. kaṃ.)] parimajjati; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti.
已对照

“比丘于四神足如是修习、如是多作时,以清净、超人的天耳界,听见天的与人的两种声音,无论远的还是近的。

‘‘Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhu, catūsu iddhipādesu evaṃ bahulīkatesu dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti – dibbe ca mānuse ca, dūre santike cāti.
已对照

“比丘于四神足如是修习、如是多作时,以自己的心遍知其他众生、其他人的心——有贪的心,了知为‘有贪的心’;离贪的心,了知为‘离贪的心’;有瞋的心,了知为‘有瞋的心’;离瞋的心,了知为‘离瞋的心’;有痴的心,了知为‘有痴的心’;离痴的心,了知为‘离痴的心’;萎缩的心,了知为‘萎缩的心’;散乱的心,了知为‘散乱的心’;广大的心,了知为‘广大的心’;不广大的心,了知为‘不广大的心’;有上的心,了知为‘有上的心’;无上的心,了知为‘无上的心’;得定的心,了知为‘得定的心’;无定的心,了知为‘无定的心’;解脱的心,了知为‘解脱的心’;未解脱的心,了知为‘未解脱的心’。”

‘‘Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhu, catūsu iddhipādesu evaṃ bahulīkatesu, parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti. Sarāgaṃ vā cittaṃ ‘sarāgaṃ citta’nti pajānāti; vītarāgaṃ vā cittaṃ ‘vītarāgaṃ citta’nti pajānāti; sadosaṃ vā cittaṃ ‘sadosaṃ citta’nti pajānāti; vītadosaṃ vā cittaṃ ‘vītadosaṃ citta’nti pajānāti; samohaṃ vā cittaṃ ‘samohaṃ citta’nti pajānāti; vītamohaṃ vā cittaṃ ‘vītamohaṃ citta’nti pajānāti; saṃkhittaṃ vā cittaṃ ‘saṃkhittaṃ citta’nti pajānāti; vikkhittaṃ vā cittaṃ ‘vikkhittaṃ citta’nti pajānāti; mahaggataṃ vā cittaṃ ‘mahaggataṃ citta’nti pajānāti; amahaggataṃ vā cittaṃ ‘amahaggataṃ citta’nti pajānāti; sauttaraṃ vā cittaṃ ‘sauttaraṃ citta’nti pajānāti; anuttaraṃ vā cittaṃ ‘anuttaraṃ citta’nti pajānāti; samāhitaṃ vā cittaṃ ‘samāhitaṃ citta’nti pajānāti; asamāhitaṃ vā cittaṃ ‘asamāhitaṃ citta’nti pajānāti; vimuttaṃ vā cittaṃ ‘vimuttaṃ citta’nti pajānāti; avimuttaṃ vā cittaṃ ‘avimuttaṃ citta’nti pajānāti’’.
PTS 5.266缅 3.233已对照

“比丘于四神足如是修习、如是多作时,回忆起多种宿住,即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十万生、许多坏劫、许多成劫、许多坏成劫——‘我在那里有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到那里;在那里又有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到这里。’如此,回忆起具有行相、具有细节的多种宿住。

‘‘Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhu, catūsu iddhipādesu evaṃ bahulīkatesu, anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ [uppādiṃ (sī.)]; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
已对照

“比丘于四神足如是修习、如是多作时,以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生:或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣,了知众生随业而去——‘诸君,这些众生确实具足身恶行、具足语恶行、具足意恶行,诽谤圣者,持邪见,受持邪见之业;他们身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。诸君,而这些众生具足身善行、具足语善行、具足意善行,不诽谤圣者,持正见,受持正见之业;他们身坏命终之后,投生于善趣、天界。’如此,以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生:或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣,了知众生随业而去。

‘‘Evaṃ bhāvitesu kho bhikkhu, catūsu iddhipādesu evaṃ bahulīkatesu, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata, bhonto, sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana, bhonto, sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.
已对照

“比丘于四神足如是修习、如是多作时,由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。”第一[经]。

‘‘Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhu, catūsu iddhipādesu evaṃ bahulīkatesu, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、大果经

2. Mahapphalasuttaṃ
824PTS 5.267缅 3.234已对照

八百二十四、“诸比丘,这四神足若修习、多作,有大果、大功德。诸比丘,四神足如何修习、如何多作,有大果、大功德?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足——‘如是,我的欲将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。’他并具前后想而住:如前,后亦如是;如后,前亦如是;如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是;如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是。他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。

824. ‘‘Cattārome, bhikkhave, iddhipādā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā. Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, cattāro iddhipādā kathaṃ bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ‘iti me chando na ca atilīno bhavissati, na ca atippaggahito bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhitto bhavissati, na ca bahiddhā vikkhitto bhavissati’. Pacchāpuresaññī ca viharati – yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho; yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti.
已对照

“精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——‘如是,我的审察将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。’他并具前后想而住:如前,后亦如是;如后,前亦如是;如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是;如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是。他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。诸比丘,四神足如是修习、如是多作,有大果、大功德。

‘‘Vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ‘iti me vīmaṃsā na ca atilīnā bhavissati, na ca atippaggahitā bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhittā bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittā bhavissati’. Pacchāpuresaññī ca viharati – yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho; yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, cattāro iddhipādā evaṃ bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā.
已对照

“诸比丘,比丘于四神足如是修习、如是多作时,体验多种神变——一身变成多身……乃至……以身自在通行,直到梵天界……乃至……。

‘‘Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhave, bhikkhu catūsu iddhipādesu evaṃ bahulīkatesu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti…pe….
PTS 5.268已对照

“诸比丘,比丘于四神足如是修习、如是多作时,由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。”第二[经]。

‘‘Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhave, bhikkhu catūsu iddhipādesu evaṃ bahulīkatesu, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、欲定经

3. Chandasamādhisuttaṃ
825已对照

八百二十五、“诸比丘,若比丘依止欲而得定,得心一境性——这称为欲定。他为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。为舍断已生的恶不善法,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。为令未生的善法生起,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。这些称为‘勤行’。如是,这欲、这欲定、这些勤行——诸比丘,这称为‘具足欲定勤行的神足’。”

825. ‘‘Chandaṃ ce, bhikkhave, bhikkhu nissāya labhati samādhiṃ, labhati cittassa ekaggataṃ – ayaṃ vuccati chandasamādhi. So anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ime vuccanti ‘padhānasaṅkhārā’ti. Iti ayañca chando, ayañca chandasamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo’’’.
缅 3.235已对照

“诸比丘,若比丘依止精进而得定,得心一境性——这称为‘精进定’。他为令未生的……乃至……为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。这些称为‘勤行’。如是,这精进、这精进定、这些勤行——诸比丘,这称为‘具足精进定勤行的神足’。”

‘‘Vīriyaṃ ce, bhikkhave, bhikkhu nissāya labhati samādhiṃ, labhati cittassa ekaggataṃ – ayaṃ vuccati ‘vīriyasamādhi’. So anuppannānaṃ…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ime vuccanti ‘padhānasaṅkhārā’ti. Iti idañca vīriyaṃ, ayañca vīriyasamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘vīriyasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo’’’.
PTS 5.269已对照

“诸比丘,若比丘依止心而得定,得心一境性——这称为‘心定’。他为令未生的恶……乃至……为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。这些称为‘勤行’。如是,这心、这心定、这些勤行——诸比丘,这称为‘具足心定勤行的神足’。”

‘‘Cittaṃ ce, bhikkhave, bhikkhu nissāya labhati samādhiṃ, labhati cittassa ekaggataṃ – ayaṃ vuccati ‘cittasamādhi’. So anuppannānaṃ pāpakānaṃ…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ime vuccanti ‘padhānasaṅkhārā’ti. Iti idañca cittaṃ, ayañca cittasamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘cittasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo’’’.
已对照

“诸比丘,若比丘依止审察(vīmaṃsā)而得定,得心一境性——这称为‘审察定’。他为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤……乃至……为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。这些称为‘勤行’。如是,这审察、这审察定、这些勤行——诸比丘,这称为‘具足审察定勤行的神足’。”第三[经]。

‘‘Vīmaṃsaṃ ce, bhikkhave, bhikkhu nissāya labhati samādhiṃ, labhati cittassa ekaggataṃ – ayaṃ vuccati ‘vīmaṃsāsamādhi’. So anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ime vuccanti ‘padhānasaṅkhārā’ti. Iti ayañca vīmaṃsā, ayañca vīmaṃsāsamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo’’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、目犍连经

4. Moggallānasuttaṃ
826已对照

八百二十六、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城东园鹿子母讲堂。那时,众多比丘住在鹿子母讲堂的下层,[他们]掉举、贡高、轻躁、粗口、语散乱、失念、无正知、心不得定、心散乱、诸根如俗。

826. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū heṭṭhāmigāramātupāsāde viharanti uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā bhantacittā [vibbhantacittā (sī. syā. kaṃ.)] pākatindriyā.
PTS 5.270缅 3.236已对照

那时,世尊召唤具寿大目犍连——“目犍连,这些同梵行者住在鹿子母讲堂的下层,掉举、贡高、轻躁、粗口、语散乱、失念、无正知、心不得定、心散乱、诸根如俗。目犍连,你去令那些比丘生起悚惧。”

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ āmantesi – ‘‘ete kho, moggallāna, sabrahmacārino heṭṭhāmigāramātupāsāde viharanti uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā bhantacittā pākatindriyā. Gaccha, moggallāna, te bhikkhū saṃvejehī’’ti.
已对照

“是的,尊者。”具寿大目犍连应诺世尊之后,作了这样一种神通的造作(iddhābhisaṅkhāra),以脚拇指使鹿子母讲堂震动、遍震动、极震动。那时,那些比丘悚惧、身毛竖立,站在一旁——“诸位,真是稀有啊!诸位,真是未曾有啊!这鹿子母讲堂确实无风,基础深固、善加埋下,不动、不摇,然而竟被震动、遍震动、极震动了!”

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavato paṭissutvā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāresi [abhisaṅkharesi (syā. pī. ka.)] yathā pādaṅguṭṭhakena migāramātupāsādaṃ saṅkampesi sampakampesi sampacālesi. Atha kho te bhikkhū saṃviggā lomahaṭṭhajātā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Nivātañca vata ayañca migāramātupāsādo gambhīranemo sunikhāto acalo asampakampī, atha ca pana saṅkampito sampakampito sampacālito’’ti!
已对照

那时,世尊来到那些比丘之处;到了之后,世尊对那些比丘这样说——“诸比丘,你们为什么悚惧、身毛竖立,站在一旁?”“尊者,真是稀有!尊者,真是未曾有!这鹿子母讲堂确实无风,基础深固、善加埋下,不动、不摇,然而竟被震动、遍震动、极震动了!”“诸比丘,正是想令你们生起悚惧的目犍连比丘,以脚拇指使鹿子母讲堂震动、遍震动、极震动。诸比丘,你们认为怎样,目犍连比丘由于已修习、已多作哪些法,而有这样大神通、这样大威力?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本、以世尊为引导、以世尊为依止。尊者,若世尊亲自解说这所说之义,那就好了;听了世尊[所说],比丘们将会受持。”

Atha kho bhagavā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū bhagavā etadavoca – ‘‘kiṃ nu tumhe, bhikkhave, saṃviggā lomahaṭṭhajātā ekamantaṃ ṭhitā’’ti? ‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ bhante! Nivātañca vata ayañca migāramātupāsādo gambhīranemo sunikhāto acalo asampakampī, atha ca pana saṅkampito sampakampito sampacālito’’ti! ‘‘Tumheva kho, bhikkhave, saṃvejetukāmena moggallānena bhikkhunā pādaṅguṭṭhakena migāramātupāsādo, saṅkampito sampakampito sampacālito. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamesaṃ dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā moggallāno bhikkhu evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā, bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.
PTS 5.271缅 3.237已对照

“那么,诸比丘,你们听着。诸比丘,目犍连比丘由于已修习、已多作四神足,而有这样大神通、这样大威力。哪四[神足]呢?诸比丘,在此,目犍连比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——‘如是,我的审察将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。’他并具前后想而住:如前,后亦如是;如后,前亦如是;如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是;如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是。他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。诸比丘,目犍连比丘正是由于已修习、已多作这四神足,而有这样大神通、这样大威力。诸比丘,又由于已修习、已多作这四神足,目犍连比丘体验多种神变……乃至……以身自在通行,直到梵天界……乃至……诸比丘,又由于已修习、已多作这四神足,目犍连比丘由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。”第四[经]。

‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha. Catunnaṃ kho, bhikkhave, iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā moggallāno bhikkhu evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo. Katamesaṃ catunnaṃ? Idha, bhikkhave, moggallāno bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ‘iti me vīmaṃsā na ca atilīnā bhavissati, na ca atippaggahitā bhavissati; na ca ajjhattaṃ saṃkhittā bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittā bhavissati’. Pacchāpuresaññī ca viharati – yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; yathā adho tathā uddhaṃ yathā uddhaṃ tathā adho; yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā moggallāno bhikkhu evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo. Imesañca pana, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā moggallāno bhikkhu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti…pe… imesañca pana, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā moggallāno bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、乌那婆婆罗门经

5. Uṇṇābhabrāhmaṇasuttaṃ
827PTS 5.272已对照

八百二十七、如是我闻——一时,具寿阿难住在憍赏弥瞿师罗园。那时,乌那婆(Uṇṇābha)婆罗门来到具寿阿难之处;到了之后,与具寿阿难互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的乌那婆婆罗门对具寿阿难这样说——“阿难尊师,于沙门乔达摩[座下]修梵行是为了什么目的?”“婆罗门,于世尊[座下]修梵行是为了舍断欲。”

827. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho uṇṇābho brāhmaṇo yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho uṇṇābho brāhmaṇo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘kimatthiyaṃ nu kho, bho ānanda, samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussatī’’ti? ‘‘Chandappahānatthaṃ kho, brāhmaṇa, bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti.
已对照

“阿难尊师,那么,有道、有行道可以舍断这欲吗?”“婆罗门,有道、有行道可以舍断这欲。”

‘‘Atthi pana, bho ānanda, maggo atthi paṭipadā etassa chandassa pahānāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, maggo atthi paṭipadā etassa chandassa pahānāyā’’ti.
已对照

“阿难尊师,那么,什么是舍断这欲的道、什么是行道呢?”“婆罗门,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——婆罗门,这是舍断这欲的道,这是行道。”

‘‘Katamo pana, bho ānanda, maggo katamā paṭipadā etassa chandassa pahānāyā’’ti? ‘‘Idha, brāhmaṇa, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ayaṃ kho, brāhmaṇa, maggo ayaṃ paṭipadā etassa chandassa pahānāyā’’ti.
PTS 5.273缅 3.238已对照

“阿难尊师,若是这样,[那]是有尽头的,不是没有尽头的。‘[他]将正以欲来舍断欲’——这是不可能的。”“那么,婆罗门,我就此反问你,你认为怎样合适,就怎样回答。婆罗门,你认为怎样,你先前是否有过欲:‘我要去园林’?当你到了园林时,那相应的欲是否已止息了?”“是的,尊师。”“你先前是否有过精进:‘我要去园林’?当你到了园林时,那相应的精进是否已止息了?”“是的,尊师。”“你先前是否有过心:‘我要去园林’?当你到了园林时,那相应的心是否已止息了?”“是的,尊师。”“你先前是否有过审察:‘我要去园林’?当你到了园林时,那相应的审察是否已止息了?”“是的,尊师。”

‘‘Evaṃ sante, bho ānanda, santakaṃ hoti no asantakaṃ. Chandeneva chandaṃ pajahissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati’’. ‘‘Tena hi, brāhmaṇa, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā taṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, ahosi te pubbe chando ‘ārāmaṃ gamissāmī’ti? Tassa te ārāmagatassa yo tajjo chando so paṭippassaddho’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Ahosi te pubbe vīriyaṃ ‘ārāmaṃ gamissāmī’ti? Tassa te ārāmagatassa yaṃ tajjaṃ vīriyaṃ taṃ paṭippassaddha’’nti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Ahosi te pubbe cittaṃ ‘ārāmaṃ gamissāmī’ti? Tassa te ārāmagatassa yaṃ tajjaṃ cittaṃ taṃ paṭippassaddha’’nti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Ahosi te pubbe vīmaṃsā ‘ārāmaṃ gamissāmī’ti? Tassa te ārāmagatassa yā tajjā vīmaṃsā sā paṭippassaddhā’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’.
已对照

“婆罗门,正是这样,凡是那阿罗汉、诸漏已尽、[梵行]已立、所作已办、重担已卸、己利已达、有结已尽、以正智解脱的比丘,他先前为了证得阿罗汉[果]而有的欲,在证得阿罗汉[果]时,那相应的欲已止息;先前为了证得阿罗汉[果]而有的精进,在证得阿罗汉[果]时,那相应的精进已止息;先前为了证得阿罗汉[果]而有的心,在证得阿罗汉[果]时,那相应的心已止息;先前为了证得阿罗汉[果]而有的审察,在证得阿罗汉[果]时,那相应的审察已止息。婆罗门,你认为怎样,若是这样,是有尽头的呢,还是没有尽头的呢?”

‘‘Evameva kho, brāhmaṇa, yo so bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto, tassa yo pubbe chando ahosi arahattappattiyā, arahattappatte [arahatte patte (sī. syā. kaṃ.)] yo tajjo chando so paṭippassaddho; yaṃ pubbe vīriyaṃ ahosi arahattappattiyā, arahattappatte yaṃ tajjaṃ vīriyaṃ taṃ paṭippassaddhaṃ; yaṃ pubbe cittaṃ ahosi arahattappattiyā, arahattappatte yaṃ tajjaṃ cittaṃ taṃ paṭippassaddhaṃ; yā pubbe vīmaṃsā ahosi arahattappattiyā, arahattappatte yā tajjā vīmaṃsā sā paṭippassaddhā. Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, iti evaṃ sante, santakaṃ vā hoti no asantakaṃ vā’’ti?
已对照

“阿难尊师,确实,若是这样,是有尽头的,不是没有尽头的。奇哉!阿难尊师,奇哉!阿难尊师。阿难尊师,犹如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭开,为迷路者指示道路,在黑暗中持来油灯,使有眼者得见诸色。正是如此,阿难尊师以种种方式开显了法。阿难尊师,我皈依那位乔达摩尊师、法与比丘僧团。愿阿难尊师忆持我为优婆塞,从今日起,终生皈依。”第五[经]。

‘‘Addhā, bho ānanda, evaṃ sante, santakaṃ hoti no asantakaṃ. Abhikkantaṃ, bho ānanda, abhikkantaṃ, bho ānanda! Seyyathāpi, bho ānanda, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā ānandena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bho ānanda, taṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ ānando dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Pañcamaṃ.
已对照

六、第一沙门婆罗门经

6. Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
828缅 3.239已对照

八百二十八、“诸比丘,凡是过去世的沙门或婆罗门曾有大神通、大威力,他们全都是由于已修习、已多作四神足。诸比丘,凡是未来世的沙门或婆罗门将有大神通、大威力,他们全都是由于已修习、已多作四神足。诸比丘,凡是现在的沙门或婆罗门有大神通、大威力,他们全都是由于已修习、已多作四神足。

828. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā mahiddhikā ahesuṃ mahānubhāvā, sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā mahiddhikā bhavissanti mahānubhāvā, sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā mahiddhikā mahānubhāvā, sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā.
PTS 5.274已对照

“哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足。诸比丘,凡是过去世的沙门或婆罗门曾有大神通、大威力,他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。诸比丘,凡是未来世的沙门或婆罗门将有大神通、大威力,他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。诸比丘,凡是现在的沙门或婆罗门有大神通、大威力,他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。”第六[经]。

‘‘Katamesaṃ catunnaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā mahiddhikā ahesuṃ mahānubhāvā, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā mahiddhikā bhavissanti mahānubhāvā, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā mahiddhikā mahānubhāvā, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、第二沙门婆罗门经

7. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
829已对照

八百二十九、“诸比丘,凡是过去世的沙门或婆罗门体验了多种神变——一身变成多身,多身合成一身;或显现,或隐没;穿越墙壁、垣墙、山岳,无所障碍,犹如在虚空中;出没于大地之中,犹如在水中;在水上行走而不沉没,犹如在地上;在虚空中结跏趺坐而行,犹如有翼之鸟;甚至以手触摸、抚摸这有如此大神力、如此大威德的日月;以身自在通行,直到梵天界——他们全都是由于已修习、已多作四神足。

829. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhosuṃ – ekopi hutvā bahudhā ahesuṃ, bahudhāpi hutvā eko ahesuṃ; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamānā agamaṃsu, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ akaṃsu, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne [abhijjamānā (sī. pī. ka.)] agamaṃsu, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamiṃsu, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasiṃsu [parāmasiṃsu (syā. kaṃ. ka.)] parimajjiṃsu; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattesuṃ, sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā.
PTS 5.275缅 3.240已对照

“诸比丘,凡是未来世的沙门或婆罗门将体验多种神变——一身变成多身,多身合成一身;或显现,或隐没;穿越墙壁、垣墙、山岳,无所障碍,犹如在虚空中;出没于大地之中,犹如在水中;在水上行走而不沉没,犹如在地上;在虚空中结跏趺坐而行,犹如有翼之鸟;甚至以手触摸、抚摸这有如此大神力、如此大威德的日月;以身自在通行,直到梵天界——他们全都是由于已修习、已多作四神足。

‘‘Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhossanti – ekopi hutvā bahudhā bhavissanti, bahudhāpi hutvā eko bhavissanti; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamānā gamissanti, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karissanti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gamissanti, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamissanti, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasissanti parimajjissanti; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattissanti, sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā.
已对照

“诸比丘,凡是现在的沙门或婆罗门体验多种神变——一身变成多身,多身合成一身;或显现,或隐没;穿越墙壁、垣墙、山岳,无所障碍,犹如在虚空中;出没于大地之中,犹如在水中;在水上行走而不沉没,犹如在地上;在虚空中结跏趺坐而行,犹如有翼之鸟;甚至以手触摸、抚摸这有如此大神力、如此大威德的日月;以身自在通行,直到梵天界——他们全都是由于已修习、已多作四神足。

‘‘Ye hi keci, bhikkhave, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhonti – ekopi hutvā bahudhā honti, bahudhāpi hutvā eko honti; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamānā gacchanti, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karonti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchanti, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamanti, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasanti [parāmasanti (syā. kaṃ.)] parimajjanti; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattenti, sabbe te catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattāti.
已对照

“哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足。诸比丘,凡是过去世的沙门或婆罗门体验了多种神变——一身变成多身……乃至……以身自在通行,直到梵天界——他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。

‘‘Katamesaṃ catunnaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhosuṃ – ekopi hutvā bahudhā ahesuṃ…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattesuṃ, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā.
已对照

“诸比丘,凡是未来世的沙门或婆罗门将体验多种神变——一身变成多身……乃至……以身自在通行,直到梵天界——他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。

‘‘Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhossanti – ekopi hutvā bahudhā bhavissanti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattissanti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā.
缅 3.241已对照

“诸比丘,凡是现在的沙门或婆罗门体验多种神变——一身变成多身……乃至……以身自在通行,直到梵天界——他们全都正是由于已修习、已多作这四神足。”第七[经]。

‘‘Ye hi keci bhikkhave etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhonti – ekopi hutvā bahudhā honti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattenti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、比丘经

8. Bhikkhusuttaṃ
830已对照

八百三十、“诸比丘,由于已修习、已多作四神足,比丘由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。

830. ‘‘Catunnaṃ, bhikkhave, iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
PTS 5.276已对照

“哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足。诸比丘,正是由于已修习、已多作这四神足,比丘由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。”第八[经]。

‘‘Katamesaṃ catunnaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、神通等教说经

9. Iddhādidesanāsuttaṃ
831已对照

八百三十一、“诸比丘,我要为你们说神通、神足、神足的修习与导至神足修习之道。你们要谛听。

831. ‘‘Iddhiṃ vo, bhikkhave, desessāmi iddhipādañca iddhipādabhāvanañca iddhipādabhāvanāgāminiñca paṭipadaṃ. Taṃ suṇātha.
已对照

“诸比丘,什么是神通?诸比丘,在此,比丘体验多种神变——一身变成多身,多身合成一身……乃至……以身自在通行,直到梵天界——诸比丘,这称为神通。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, iddhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, iddhi.
已对照

“诸比丘,什么是神足?诸比丘,凡是那道、那行道,导向神通之获得、神通之证得——诸比丘,这称为神足。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, iddhipādo? Yo so, bhikkhave, maggo yā paṭipadā iddhilābhāya iddhipaṭilābhāya saṃvattati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, iddhipādo.
已对照

“诸比丘,什么是神足的修习?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——诸比丘,这称为神足的修习。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, iddhipādabhāvanā? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi …pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, iddhipādabhāvanā.
缅 3.242已对照

“诸比丘,什么是导至神足修习之道?就是这八支圣道,即:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定——诸比丘,这称为导至神足修习之道。”第九[经]。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, iddhipādabhāvanāgāminī paṭipadā? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, iddhipādabhāvanāgāminī paṭipadā’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、分别经

10. Vibhaṅgasuttaṃ
832已对照

八百三十二、“诸比丘,这四神足若修习、多作,有大果、大功德。”

832. ‘‘Cattārome, bhikkhave, iddhipādā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā’’.
PTS 5.277已对照

“诸比丘,四神足如何修习、如何多作,有大果、大功德?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足——‘如是,我的欲将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。’他并具前后想而住:‘如前,后亦如是;如后,前亦如是;如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是;如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是。’他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——‘如是,我的审察将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。’他并具前后想而住:‘如前,后亦如是;如后,前亦如是;如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是;如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是。’他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, cattāro iddhipādā kathaṃ bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ‘iti me chando na ca atilīno bhavissati, na ca atippaggahito bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhitto bhavissati, na ca bahiddhā vikkhitto bhavissati’. Pacchāpuresaññī ca viharati – ‘yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho; yathā divā tathā rattiṃ yathā rattiṃ tathā divā’. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ‘iti me vīmaṃsā na ca atilīnā bhavissati, na ca atippaggahitā bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhittā bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittā bhavissati’. Pacchāpuresaññī ca viharati – ‘yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho; yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā’. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti.
已对照

“诸比丘,什么是过于退缩的欲?诸比丘,凡是与懈怠俱行、与懈怠相应的欲——诸比丘,这称为过于退缩的欲。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, atilīno chando? Yo, bhikkhave, chando kosajjasahagato kosajjasampayutto – ayaṃ vuccati, bhikkhave, atilīno chando.
已对照

“诸比丘,什么是过于策励的欲?诸比丘,凡是与掉举俱行、与掉举相应的欲——诸比丘,这称为过于策励的欲。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, atippaggahito chando? Yo, bhikkhave, chando uddhaccasahagato uddhaccasampayutto – ayaṃ vuccati, bhikkhave, atippaggahito chando.
缅 3.243已对照

“诸比丘,什么是向内萎缩的欲?诸比丘,凡是与昏沉睡眠俱行、与昏沉睡眠相应的欲——诸比丘,这称为向内萎缩的欲。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, ajjhattaṃ saṃkhitto chando? Yo, bhikkhave, chando thinamiddhasahagato thinamiddhasampayutto – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ajjhattaṃ saṃkhitto chando.
已对照

“诸比丘,什么是向外散乱的欲?诸比丘,凡是向外缘五欲功德而随散乱、随扩散的欲——诸比丘,这称为向外散乱的欲。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, bahiddhā vikkhitto chando? Yo, bhikkhave, chando bahiddhā pañca kāmaguṇe ārabbha anuvikkhitto anuvisaṭo – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bahiddhā vikkhitto chando.
PTS 5.278已对照

“诸比丘,比丘如何具前后想而住——如前,后亦如是;如后,前亦如是?诸比丘,在此,比丘的前后想是善把持、善作意、善忆持、以慧善通达的。诸比丘,比丘就是这样具前后想而住——如前,后亦如是;如后,前亦如是。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu pacchāpuresaññī ca viharati – yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure? Idha, bhikkhave, bhikkhuno pacchāpuresaññā suggahitā hoti sumanasikatā sūpadhāritā suppaṭividdhā paññāya. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu pacchāpuresaññī ca viharati – yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure.
已对照

“诸比丘,比丘如何如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是而住?诸比丘,在此,比丘就这个身体,从脚底以上、从发端以下、以皮为边际,观察它充满种种不净:‘在这身中有:头发、体毛、指甲、牙齿、皮肤,肉、腱、骨、骨髓、肾,心、肝、肋膜、脾、肺,肠、肠间膜、胃中物、粪,胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪,泪、膏、唾、涕、关节滑液、尿。’诸比丘,比丘就是这样如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是而住。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho viharati? Idha, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati – ‘atthi imasmiṃ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā mutta’nti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho viharati.
已对照

“诸比丘,比丘如何如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是而住?诸比丘,在此,比丘以哪些行相、哪些特征、哪些相在白天修习具足欲定勤行的神足,他就以那些行相、那些特征、那些相在夜里修习具足欲定勤行的神足;或者,以哪些行相、哪些特征、哪些相在夜里修习具足欲定勤行的神足,他就以那些行相、那些特征、那些相在白天修习具足欲定勤行的神足。诸比丘,比丘就是这样如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是而住。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā viharati? Idha, bhikkhave, bhikkhu yehi ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehi divā chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, so tehi ākārehi tehi liṅgehi tehi nimittehi rattiṃ chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti; yehi vā pana ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehi rattiṃ chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, so tehi ākārehi tehi liṅgehi tehi nimittehi divā chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā viharati.
缅 3.244已对照

“诸比丘,比丘如何以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心?诸比丘,在此,比丘的光明想是善把持的,昼想是善确立的。诸比丘,比丘就是这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno ālokasaññā suggahitā hoti divāsaññā svādhiṭṭhitā. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti.
PTS 5.279已对照

“诸比丘,什么是过于退缩的精进?诸比丘,凡是与懈怠俱行、与懈怠相应的精进——诸比丘,这称为过于退缩的精进。

‘‘Katamañca, bhikkhave, atilīnaṃ vīriyaṃ? Yaṃ, bhikkhave, vīriyaṃ kosajjasahagataṃ kosajjasampayuttaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, atilīnaṃ vīriyaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是过于策励的精进?诸比丘,凡是与掉举俱行、与掉举相应的精进——诸比丘,这称为过于策励的精进。

‘‘Katamañca, bhikkhave, atippaggahitaṃ vīriyaṃ? Yaṃ, bhikkhave, vīriyaṃ uddhaccasahagataṃ uddhaccasampayuttaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, atippaggahitaṃ vīriyaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是向内萎缩的精进?诸比丘,凡是与昏沉睡眠俱行、与昏沉睡眠相应的精进——诸比丘,这称为向内萎缩的精进。

‘‘Katamañca, bhikkhave, ajjhattaṃ saṃkhittaṃ vīriyaṃ? Yaṃ, bhikkhave, vīriyaṃ thinamiddhasahagataṃ thinamiddhasampayuttaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, ajjhattaṃ saṃkhittaṃ vīriyaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是向外散乱的精进?诸比丘,凡是向外缘五欲功德而随散乱、随扩散的精进——诸比丘,这称为向外散乱的精进……乃至……。

‘‘Katamañca, bhikkhave, bahiddhā vikkhittaṃ vīriyaṃ? Yaṃ, bhikkhave, vīriyaṃ bahiddhā pañca kāmaguṇe ārabbha anuvikkhittaṃ anuvisaṭaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, bahiddhā vikkhittaṃ vīriyaṃ…pe….
已对照

“诸比丘,比丘如何以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心?诸比丘,在此,比丘的光明想是善把持的,昼想是善确立的。诸比丘,比丘就是这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno ālokasaññā suggahitā hoti divāsaññā svādhiṭṭhitā. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti.
已对照

“诸比丘,什么是过于退缩的心?诸比丘,凡是与懈怠俱行、与懈怠相应的心——诸比丘,这称为过于退缩的心。

‘‘Katamañca, bhikkhave, atilīnaṃ cittaṃ? Yaṃ, bhikkhave, cittaṃ kosajjasahagataṃ kosajjasampayuttaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, atilīnaṃ cittaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是过于策励的心?诸比丘,凡是与掉举俱行、与掉举相应的心——诸比丘,这称为过于策励的心。

‘‘Katamañca, bhikkhave, atippaggahitaṃ cittaṃ? Yaṃ, bhikkhave, cittaṃ uddhaccasahagataṃ uddhaccasampayuttaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, atippaggahitaṃ cittaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是向内萎缩的心?诸比丘,凡是与昏沉睡眠俱行、与昏沉睡眠相应的心——诸比丘,这称为向内萎缩的心。

‘‘Katamañca, bhikkhave, ajjhattaṃ saṃkhittaṃ cittaṃ? Yaṃ, bhikkhave, cittaṃ thinamiddhasahagataṃ thinamiddhasampayuttaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, ajjhattaṃ saṃkhittaṃ cittaṃ.
PTS 5.280已对照

“诸比丘,什么是向外散乱的心?诸比丘,凡是向外缘五欲功德而随散乱、随扩散的心——诸比丘,这称为向外散乱的心……乃至……诸比丘,比丘就是这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。

‘‘Katamañca, bhikkhave, bahiddhā vikkhittaṃ cittaṃ? Yaṃ, bhikkhave, cittaṃ bahiddhā pañca kāmaguṇe ārabbha anuvikkhittaṃ anuvisaṭaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, bahiddhā vikkhittaṃ cittaṃ…pe… evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti.
已对照

“诸比丘,什么是过于退缩的审察?诸比丘,凡是与懈怠俱行、与懈怠相应的审察——诸比丘,这称为过于退缩的审察。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, atilīnā vīmaṃsā? Yā, bhikkhave, vīmaṃsā kosajjasahagatā kosajjasampayuttā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, atilīnā vīmaṃsā.
缅 3.245已对照

“诸比丘,什么是过于策励的审察?诸比丘,凡是与掉举俱行、与掉举相应的审察——诸比丘,这称为过于策励的审察。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, atippaggahitā vīmaṃsā? Yā, bhikkhave, vīmaṃsā uddhaccasahagatā uddhaccasampayuttā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, atippaggahitā vīmaṃsā.
已对照

“诸比丘,什么是向内萎缩的审察?诸比丘,凡是与昏沉睡眠俱行、与昏沉睡眠相应的审察——诸比丘,这称为向内萎缩的审察。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, ajjhattaṃ saṃkhittā vīmaṃsā? Yā, bhikkhave, vīmaṃsā thinamiddhasahagatā thinamiddhasampayuttā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ajjhattaṃ saṃkhittā vīmaṃsā.
已对照

“诸比丘,什么是向外散乱的审察?诸比丘,凡是向外缘五欲功德而随散乱、随扩散的审察——诸比丘,这称为向外散乱的审察……乃至……诸比丘,比丘就是这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。诸比丘,四神足如是修习、如是多作,有大果、大功德。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, bahiddhā vikkhittā vīmaṃsā? Yā, bhikkhave, vīmaṃsā bahiddhā pañca kāmaguṇe ārabbha anuvikkhittā anuvisaṭā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bahiddhā vikkhittā vīmaṃsā…pe… evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, cattāro iddhipādā evaṃ bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā.
PTS 5.281已对照

“诸比丘,比丘于四神足如是修习、如是多作时,体验多种神变——一身变成多身,多身合成一身……乃至……以身自在通行,直到梵天界。诸比丘,比丘于四神足如是修习、如是多作时,由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。”第十[经]。

‘‘Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhave, bhikkhu catūsu iddhipādesu evaṃ bahulīkatesu, anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti. Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhave, bhikkhu catūsu iddhipādesu evaṃ bahulīkatesu, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Dasamaṃ.
已对照

震动殿堂品第二。

Pāsādakampanavaggo dutiyo.
已对照

其摄颂——

往昔、大果、欲,目犍连与乌那婆;

二沙门婆罗门、比丘,教说与分别。

Tassuddānaṃ –
Pubbaṃ mahapphalaṃ chandaṃ, moggallānañca uṇṇābhaṃ;
Dve samaṇabrāhmaṇā bhikkhu, desanā vibhaṅgena cāti.
已对照

三、铁丸品

3. Ayoguḷavaggo
已对照

一、道经

1. Maggasuttaṃ
833PTS 5.282缅 3.246已对照

八百三十三、因缘在舍卫城。“诸比丘,我在正觉之前,还是未成正觉的菩萨时,这样想:‘什么是神足修习的道,什么是行道?’诸比丘,我这样想:‘在此,比丘修习具足欲定勤行的神足——如是,我的欲将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。他并具前后想而住:如前,后亦如是;如后,前亦如是;如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是;如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是。他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——如是,我的审察将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。他并具前后想而住:如前,后亦如是;如后,前亦如是;如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是;如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是’——他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。

“诸比丘,比丘于四神足如是修习、如是多作时,体验多种神变——一身变成多身,多身合成一身……乃至……以身自在通行,直到梵天界。诸比丘,比丘于四神足如是修习、如是多作时,由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。”第一[经]。

(六神通也应详说。)

833. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘ko nu kho maggo, kā paṭipadā iddhipādabhāvanāyā’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘idha bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – iti me chando na ca atilīno bhavissati, na ca atippaggahito bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhitto bhavissati, na ca bahiddhā vikkhitto bhavissati. Pacchāpuresaññī ca viharati – yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho; yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – iti me vīmaṃsā na ca atilīnā bhavissati, na ca atippaggahitā bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhittā bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittā bhavissati. Pacchāpuresaññī ca viharati – yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho; yathā divā tathā rattiṃ yathā rattiṃ tathā divā’ – iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti.
‘‘Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhave, bhikkhu catūsu iddhipādesu evaṃ bahulīkatesu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti. Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhave, bhikkhu catūsu iddhipādesu evaṃ bahulīkatesu, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Paṭhamaṃ.
(Chapi abhiññāyo vitthāretabbā).
已对照

二、铁丸经

2. Ayoguḷasuttaṃ
834缅 3.247已对照

八百三十四、因缘在舍卫城。那时,具寿阿难来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿阿难对世尊这样说——“尊者,世尊是否自知曾以神通、以意所成身前往梵天界?”“阿难,我确实自知曾以神通、以意所成身前往梵天界。”“尊者,那么世尊是否自知曾以这四大所成的身、以神通前往梵天界?”“阿难,我确实自知曾以这四大所成的身、以神通前往梵天界。”

834. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhijānāti nu kho, bhante, bhagavā iddhiyā manomayena kāyena brahmalokaṃ upasaṅkamitā’’ti? ‘‘Abhijānāmi khvāhaṃ, ānanda, iddhiyā manomayena kāyena brahmalokaṃ upasaṅkamitā’’ti. ‘‘Abhijānāti pana, bhante, bhagavā iminā cātumahābhūtikena kāyena iddhiyā brahmalokaṃ upasaṅkamitā’’ti? ‘‘Abhijānāmi khvāhaṃ, ānanda, iminā cātumahābhūtikena [cātummahābhūtikena (sī. syā. kaṃ.)] kāyena iddhiyā brahmalokaṃ upasaṅkamitā’’ti.
PTS 5.283已对照

“尊者,世尊能够以神通、以意所成身前往梵天界,又自知曾以这四大所成的身、以神通前往梵天界——尊者,这在世尊是稀有的,也是未曾有的。”“阿难,诸如来是稀有的,并且具足稀有之法;阿难,诸如来是未曾有的,并且具足未曾有之法。

‘‘Yañca kho, omāti, bhante, bhagavā iddhiyā manomayena kāyena brahmalokaṃ upasaṅkamituṃ, yañca kho abhijānāti, bhante, bhagavā iminā cātumahābhūtikena kāyena iddhiyā brahmalokaṃ upasaṅkamitā, tayidaṃ, bhante, bhagavato acchariyañceva abbhutañcā’’ti. ‘‘Acchariyā ceva, ānanda, tathāgatā acchariyadhammasamannāgatā ca, abbhutā ceva, ānanda, tathāgatā abbhutadhammasamannāgatā ca’’.
已对照

“阿难,当如来把身也收摄于心,把心也收摄于身,令乐想与轻想降入于身而住之时;阿难,在那时,如来的身便更轻、更柔软、更适于作业、更光洁。

‘‘Yasmiṃ, ānanda, samaye tathāgato kāyampi citte samodahati [samādahati (sī. syā. pī.)] cittampi kāye samodahati, sukhasaññañca lahusaññañca kāye okkamitvā viharati; tasmiṃ, ānanda, samaye tathāgatassa kāyo lahutaro ceva hoti mudutaro ca kammaniyataro ca pabhassarataro ca.
已对照

“阿难,犹如铁丸整日被烧热,便更轻、更柔软、更适于作业、更光洁;正是这样,阿难,当如来把身也收摄于心,把心也收摄于身,令乐想与轻想降入于身而住之时;阿难,在那时,如来的身便更轻、更柔软、更适于作业、更光洁。

‘‘Seyyathāpi, ānanda, ayoguḷo divasaṃ santatto lahutaro ceva hoti mudutaro ca kammaniyataro ca pabhassarataro ca; evameva kho, ānanda, yasmiṃ samaye tathāgato kāyampi citte samodahati, cittampi kāye samodahati, sukhasaññañca lahusaññañca kāye okkamitvā viharati; tasmiṃ, ānanda, samaye tathāgatassa kāyo lahutaro ceva hoti mudutaro ca kammaniyataro ca pabhassarataro ca.
已对照

“阿难,当如来把身也收摄于心,把心也收摄于身,令乐想与轻想降入于身而住之时;阿难,在那时,如来的身便不费力地从地面升上空中;他体验多种神变——一身变成多身,多身合成一身……乃至……以身自在通行,直到梵天界。

‘‘Yasmiṃ, ānanda, samaye tathāgato kāyampi citte samodahati, cittampi kāye samodahati, sukhasaññañca lahusaññañca kāye okkamitvā viharati; tasmiṃ, ānanda, samaye tathāgatassa kāyo appakasireneva pathaviyā vehāsaṃ abbhuggacchati, so anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti.
PTS 5.284缅 3.248已对照

“阿难,犹如兜罗绵或劫贝绵,轻而为风所持,不费力地从地面升上空中;正是这样,阿难,当如来把身也收摄于心,把心也收摄于身,令乐想与轻想降入于身而住之时;阿难,在那时,如来的身便不费力地从地面升上空中;他体验多种神变——一身变成多身……乃至……以身自在通行,直到梵天界。”第二[经]。

‘‘Seyyathāpi, ānanda, tūlapicu vā kappāsapicu vā lahuko vātūpādāno appakasireneva pathaviyā vehāsaṃ abbhuggacchati; evameva kho, ānanda, yasmiṃ samaye tathāgato kāyampi citte samodahati, cittampi kāye samodahati, sukhasaññañca lahusaññañca kāye okkamitvā viharati; tasmiṃ, ānanda, samaye tathāgatassa kāyo appakasireneva pathaviyā vehāsaṃ abbhuggacchati, so anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattetī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、比丘经

3. Bhikkhusuttaṃ
835已对照

八百三十五、“诸比丘,有这四神足。哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——诸比丘,这就是四神足。诸比丘,由于这四神足已修习、已多作,比丘由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。”第三[经]。

835. ‘‘Cattārome, bhikkhave, iddhipādā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi …pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ime kho, bhikkhave, cattāro iddhipādā. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、纯粹经

4. Suddhikasuttaṃ
836已对照

八百三十六、“诸比丘,有这四神足。哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——诸比丘,这就是四神足。”第四[经]。

836. ‘‘Cattārome, bhikkhave, iddhipādā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ime kho, bhikkhave, cattāro iddhipādā’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、第一果经

5. Paṭhamaphalasuttaṃ
837PTS 5.285已对照

八百三十七、“诸比丘,有这四神足。哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——诸比丘,这就是四神足。诸比丘,由于这四神足已修习、已多作,对比丘而言,两种果之一是可预期的——于现法中[得]究竟智,或若有余依,[得]阿那含性。”第五[经]。

837. ‘‘Cattārome, bhikkhave, iddhipādā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi …pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ime kho, bhikkhave, cattāro iddhipādā. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhunā dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、第二果经

6. Dutiyaphalasuttaṃ
838缅 3.249已对照

八百三十八、“诸比丘,有这四神足。哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——诸比丘,这就是四神足。诸比丘,由于这四神足已修习、已多作,七果、七利益是可预期的。

838. ‘‘Cattārome, bhikkhave, iddhipādā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi …pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ime kho, bhikkhave, cattāro iddhipādā. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā satta phalā sattānisaṃsā pāṭikaṅkhā.
已对照

“哪七果、七利益呢?就在现法中提早证得究竟智;若不就在现法中提早证得究竟智,那么在临终时证得究竟智;若不就在现法中提早证得究竟智,若不在临终时证得究竟智,那么以五下分结的灭尽而成为中般涅槃者,成为生般涅槃者,成为无行般涅槃者,成为有行般涅槃者,成为上流至色究竟者。诸比丘,由于这四神足已修习、已多作,这七果、七利益是可预期的。”第六[经]。

‘‘Katame satta phalā sattānisaṃsā? Diṭṭheva dhamme paṭikacca [paṭigacca (sī.), paṭihacca (pī.)] aññaṃ ārādheti no ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti; atha maraṇakāle aññaṃ ārādheti, no ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti; atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, upahaccaparinibbāyī hoti, asaṅkhāraparinibbāyī hoti, sasaṅkhāraparinibbāyī hoti, uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā ime satta phalā sattānisaṃsā pāṭikaṅkhā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、第一阿难经

7. Paṭhamaānandasuttaṃ
839已对照

八百三十九、因缘在舍卫城。那时,具寿阿难来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿阿难对世尊这样说——

839. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
PTS 5.286已对照

“尊者,什么是神通?什么是神足?什么是神足修习?什么是导至神足修习之道?”“阿难,在此,比丘体验多种神变——一身变成多身,多身合成一身……乃至……以身自在通行,直到梵天界——阿难,这称为神通。”

‘‘Katamā nu kho, bhante, iddhi, katamo iddhipādo, katamā iddhipādabhāvanā, katamā iddhipādabhāvanāgāminī paṭipadā’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti – ayaṃ vuccatānanda, iddhi’’.
已对照

“阿难,什么是神足?阿难,凡是导向神通之获得、神通之证得的道、行道——阿难,这称为神足。

‘‘Katamo cānanda, iddhipādo? Yo, ānanda, maggo yā paṭipadā iddhilābhāya iddhipaṭilābhāya saṃvattati – ayaṃ vuccatānanda, iddhipādo.
缅 3.250已对照

“阿难,什么是神足修习?阿难,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——阿难,这称为神足修习。

‘‘Katamā cānanda, iddhipādabhāvanā? Idhānanda, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ayaṃ vuccatānanda, iddhipādabhāvanā.
已对照

“阿难,什么是导至神足修习之道?就是这八支圣道,即:正见……乃至……正定——阿难,这称为导至神足修习之道。”第七[经]。

‘‘Katamā cānanda, iddhipādabhāvanāgāminī paṭipadā? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccatānanda, iddhipādabhāvanāgāminī paṭipadā’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、第二阿难经

8. Dutiyaānandasuttaṃ
840已对照

八百四十、世尊对坐在一旁的具寿阿难这样说:“阿难,什么是神通?什么是神足?什么是神足修习?什么是导至神足修习之道?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本、以世尊为引导……乃至……”

840. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘katamā nu kho, ānanda, iddhi, katamo iddhipādo, katamā iddhipādabhāvanā, katamā iddhipādabhāvanāgāminī paṭipadā’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā…pe….
已对照

“阿难,在此,比丘体验多种神变——一身变成多身……乃至……以身自在通行,直到梵天界——阿难,这称为神通。

‘‘Idhānanda, bhikkhu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti – ayaṃ vuccatānanda, iddhi.
已对照

“阿难,什么是神足?阿难,凡是导向神通之获得、神通之证得的道、行道——阿难,这称为神足。

‘‘Katamo cānanda, iddhipādo? Yo, ānanda, maggo yā paṭipadā iddhilābhāya iddhipaṭilābhāya saṃvattati – ayaṃ vuccatānanda, iddhipādo.
已对照

“阿难,什么是神足修习?阿难,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——阿难,这称为神足修习。

‘‘Katamā cānanda, iddhipādabhāvanā? Idhānanda, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ayaṃ vuccatānanda, iddhipādabhāvanā.
已对照

“阿难,什么是导至神足修习之道?就是这八支圣道,即:正见……乃至……正定——阿难,这称为导至神足修习之道。”第八[经]。

‘‘Katamā cānanda, iddhipādabhāvanāgāminī paṭipadā? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccatānanda, iddhipādabhāvanāgāminī paṭipadā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、第一比丘经

9. Paṭhamabhikkhusuttaṃ
841PTS 5.287缅 3.251已对照

八百四十一、那时,众多比丘来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对世尊这样说:“尊者,什么是神通?什么是神足?什么是神足修习?什么是导至神足修习之道?”

841. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘katamā nu kho, bhante, iddhi, katamo iddhipādo, katamā iddhipādabhāvanā, katamā iddhipādabhāvanāgāminī paṭipadā’’ti?
已对照

“诸比丘,在此,比丘体验多种神变——一身变成多身……乃至……以身自在通行,直到梵天界——诸比丘,这称为神通。

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, iddhi.
已对照

“诸比丘,什么是神足?诸比丘,凡是导向神通之获得、神通之证得的道、行道——诸比丘,这称为神足。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, iddhipādo? Yo, bhikkhave, maggo, yā paṭipadā iddhilābhāya iddhipaṭilābhāya saṃvattati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, iddhipādo.
已对照

“诸比丘,什么是神足修习?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——诸比丘,这称为神足修习。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, iddhipādabhāvanā? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, iddhipādabhāvanā.
已对照

“诸比丘,什么是导至神足修习之道?就是这八支圣道,即:正见……乃至……正定——诸比丘,这称为导至神足修习之道。”第九[经]。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, iddhipādabhāvanāgāminī paṭipadā? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, iddhipādabhāvanāgāminī paṭipadā’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、第二比丘经

10. Dutiyabhikkhusuttaṃ
842已对照

八百四十二、那时,众多比丘来到世尊之处……乃至……世尊对坐在一旁的那些比丘这样说:“诸比丘,什么是神通?什么是神足?什么是神足修习?什么是导至神足修习之道?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本、以世尊为引导……乃至……”

842. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu…pe… ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca – ‘‘katamā nu kho, bhikkhave, iddhi, katamo iddhipādo, katamā iddhipādabhāvanā, katamā iddhipādabhāvanāgāminī paṭipadā’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā…pe….
已对照

“诸比丘,什么是神通?诸比丘,在此,比丘体验多种神变——一身变成多身……乃至……以身自在通行,直到梵天界——诸比丘,这称为神通。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, iddhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, iddhi.
已对照

“诸比丘,什么是神足?诸比丘,凡是导向神通之获得、神通之证得的道、行道——诸比丘,这称为神足。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, iddhipādo? Yo, bhikkhave, maggo, yā paṭipadā iddhilābhāya iddhipaṭilābhāya saṃvattati – ayaṃ vuccati, bhikkhave, iddhipādo.
缅 3.252已对照

“诸比丘,什么是神足修习?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——诸比丘,这称为神足修习。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, iddhipādabhāvanā? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, iddhipādabhāvanā.
PTS 5.288已对照

“诸比丘,什么是导至神足修习之道?就是这八支圣道,即:正见……乃至……正定。诸比丘,这称为导至神足修习之道。”第十[经]。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, iddhipādabhāvanāgāminī paṭipadā? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, iddhipādabhāvanāgāminī paṭipadā’’ti. Dasamaṃ.
已对照

十一、目犍连经

11. Moggallānasuttaṃ
843已对照

八百四十三、在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,你们认为怎样,由于哪些法已修习、已多作,目犍连比丘有如此大神通、如此大威力?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本、以世尊为引导……乃至……”“诸比丘,由于四神足已修习、已多作,目犍连比丘有如此大神通、如此大威力。

843. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamesaṃ dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā moggallāno bhikkhu evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā…pe… ‘‘catunnaṃ kho, bhikkhave, iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā moggallāno bhikkhu evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’.
已对照

“哪四[神足]呢?诸比丘,在此,目犍连比丘修习具足欲定勤行的神足——‘如是,我的欲将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。’他并具前后想而住:‘如前,后亦如是;如后,前亦如是;如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是;如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是。’他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——‘如是,我的审察将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。’……乃至……他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。诸比丘,由于这四神足已修习、已多作,目犍连比丘有如此大神通、如此大威力。

‘‘Katamesaṃ catunnaṃ? Idha, bhikkhave, moggallāno bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ‘iti me chando na ca atilīno bhavissati, na ca atippaggahito bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhitto bhavissati, na ca bahiddhā vikkhitto bhavissati’. Pacchāpuresaññī ca viharati – ‘yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho; yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā’. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ‘iti me vīmaṃsā na ca atilīnā bhavissati, na ca atippaggahitā bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhittā bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittā bhavissati’…pe… iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā moggallāno bhikkhu evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo.
PTS 5.289缅 3.253已对照

“诸比丘,又由于这四神足已修习、已多作,目犍连比丘如是体验多种神变——一身变成多身,多身合成一身……乃至……以身自在通行,直到梵天界。诸比丘,又由于这四神足已修习、已多作,目犍连比丘由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。”第十一[经]。

‘‘Imesañca pana, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā moggalāno bhikkhu evaṃ anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti. Imesañca pana, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā moggallāno bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Ekādasamaṃ.
已对照

十二、如来经

12. Tathāgatasuttaṃ
844PTS 5.290缅 3.254已对照

八百四十四、在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,你们认为怎样,由于哪些法已修习、已多作,如来有如此大神通、如此大威力?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本……乃至……”“诸比丘,由于四神足已修习、已多作,如来有如此大神通、如此大威力。

“哪四[神足]呢?诸比丘,在此,如来修习具足欲定勤行的神足——‘如是,我的欲将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。’他并具前后想而住:‘如前,后亦如是;如后,前亦如是;如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是;如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是。’他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足——‘如是,我的审察将不过于退缩,将不过于策励,将不向内萎缩,将不向外散乱。’他并具前后想而住:‘如前,后亦如是;如后,前亦如是;如在下,在上亦如是;如在上,在下亦如是;如昼,夜亦如是;如夜,昼亦如是。’他就这样以开显而不被覆盖的心,修习有光明的心。诸比丘,由于这四神足已修习、已多作,如来有如此大神通、如此大威力。

“诸比丘,又由于这四神足已修习、已多作,如来体验多种神变——一身变成多身……乃至……以身自在通行,直到梵天界。诸比丘,又由于这四神足已修习、已多作,如来由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。”第十二[经]。

(六神通也应详说。)

844. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamesaṃ dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā tathāgato evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… ‘‘catunnaṃ kho, bhikkhave, iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā tathāgato evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’.
‘‘Katamesaṃ catunnaṃ? Idha, bhikkhave, tathāgato chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ‘iti me chando na ca atilīno bhavissati, na ca atippaggahito bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhitto bhavissati, na ca bahiddhā vikkhitto bhavissati’. Pacchāpuresaññī ca viharati – ‘yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho; yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā’. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti – ‘iti me vīmaṃsā na ca atilīnā bhavissati, na ca atipaggahitā bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhittā bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittā bhavissati’. Pacchāpuresaññī ca viharati – ‘yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho; yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā’. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā tathāgato evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo.
‘‘Imesañca pana, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā tathāgato anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti. Imesañca pana, bhikkhave, catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Dvādasamaṃ.
(Chapi abhiññāyo vitthāretabbā).
已对照

铁丸品第三。

Ayoguḷavaggo tatiyo.
已对照

其摄颂——

道、铁丸、比丘,纯粹以及二果;

二阿难、二比丘,目犍连、如来。

Tassuddānaṃ –
Maggo ayoguḷo bhikkhu, suddhikañcāpi dve phalā;
Dve cānandā duve bhikkhū, moggallāno tathāgatoti.
已对照

四、恒河中略品

4. Gaṅgāpeyyālavaggo
已对照

一至十二、恒河等十二经

1-12. Gaṅgānadīādisuttadvādasakaṃ
845–856已对照

八百四十五至八百五十六、“诸比丘,犹如恒河倾向东方、趋向东方、朝向东方;正是这样,诸比丘,比丘修习四神足、多作四神足时,倾向涅槃、趋向涅槃、朝向涅槃。诸比丘,比丘如何修习四神足、多作四神足时,倾向涅槃、趋向涅槃、朝向涅槃呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足。

845–856845-856. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu cattāro iddhipāde bhāvento cattāro iddhipāde bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu cattāro iddhipāde bhāvento cattāro iddhipāde bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti.
PTS 5.291已对照

“诸比丘,比丘就是这样修习四神足、多作四神足时,倾向涅槃、趋向涅槃、朝向涅槃。”第十二[经]。

‘‘Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu cattāro iddhipāde bhāvento cattāro iddhipāde bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Dvādasamaṃ.
已对照

恒河中略品第四。

Gaṅgāpeyyālavaggo catuttho.
已对照

其摄颂——

六[经]倾向东方,六[经]倾向大海;

这两个六[经]成为十二,此品即由此而称说。

Tassuddānaṃ –
Cha pācīnato ninnā, cha ninnā ca samuddato;
Dvete cha dvādasa honti, vaggo tena pavuccatīti.
已对照

不放逸品应详说。

Appamādavaggo vitthāretabbo.
缅 3.255已对照

其摄颂——

如来、足迹、尖顶,根、心材与婆师迦;

王、月与日,以布为第十项。

Tassuddānaṃ –
Tathāgataṃ padaṃ kūṭaṃ, mūlaṃ sāro ca vassikaṃ;
Rājā candimasūriyā, vatthena dasamaṃ padanti.
已对照

力所作品应详说。

Balakaraṇīyavaggo vitthāretabbo.
已对照

其摄颂——

力、种子与龙,树、瓶、芒刺;

以及虚空、二云,船、客舍、河。

Tassuddānaṃ –
Balaṃ bījañca nāgo ca, rukkho kumbhena sūkiyā;
Ākāsena ca dve meghā, nāvā āgantukā nadīti.
已对照

求品应详说。

Esanāvaggo vitthāretabbo.
PTS 5.292已对照

其摄颂——

求、慢类、漏,有与三苦性;

荒秽、垢与恼,受、渴爱与渴求。

Tassuddānaṃ –
Esanā vidhā āsavo, bhavo ca dukkhatā tisso;
Khilaṃ malañca nīgho ca, vedanā taṇhā tasinā cāti.
已对照

八、暴流品

8. Oghavaggo
已对照

一至十、暴流等十经

1-10. Oghādisuttadasakaṃ
889–898PTS 5.293缅 3.256已对照

八百八十九至八百九十八、“诸比丘,有这五上分结。哪五[上分结]呢?色贪、无色贪、慢、掉举、无明——诸比丘,这就是五上分结。诸比丘,为了证知、遍知、遍尽、舍断这五上分结,应修习四神足。哪四[神足]呢?诸比丘,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,精进定……乃至……心定……乃至……修习具足审察定勤行的神足。诸比丘,为了证知、遍知、遍尽、舍断这五上分结,应修习这四神足。”

(如道相应,应如是详说。)

889–898889-898. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, uddhambhāgiyāni saṃyojanāni. Katamāni pañca? Rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā – imāni kho, bhikkhave, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ uddhambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya cattāro iddhipādā bhāvetabbā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi …pe… vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ uddhambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya ime cattāro iddhipādā bhāvetabbā’’ti.
(Yathā maggasaṃyuttaṃ tathā vitthāretabbaṃ).
已对照

暴流品第八。

Oghavaggo aṭṭhamo.
已对照

其摄颂——

暴流、轭、取,系与随眠;

欲功德、盖、蕴,下分与上分[结]。

Tassuddānaṃ –
Ogho yogo upādānaṃ, ganthā anusayena ca;
Kāmaguṇā nīvaraṇā, khandhā oruddhambhāgiyāti.
已对照

神足相应第七。

Iddhipādasaṃyuttaṃ sattamaṃ.