快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 根相应·乐根品 4. Sukhindriyavaggo

本经目录四、乐根品一、纯粹经二、须陀洹经三、阿罗汉经四、第一沙门婆罗门经五、第二沙门婆罗门经六、第一分别经七、第二分别经八、第三分别经九、木柴喻经十、逆次第经乐根品第四。

已对照

四、乐根品

4. Sukhindriyavaggo
已对照

一、纯粹经

1. Suddhikasuttaṃ
501缅 3.183已对照

五百零一、“诸比丘,有这五根。哪五[根]呢?乐根、苦根、喜悦根、忧根、舍根——诸比丘,这就是五根。”第一[经]。

501. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、须陀洹经

2. Sotāpannasuttaṃ
502已对照

五百零二、“诸比丘,有这五根。哪五[根]呢?乐根、苦根、喜悦根、忧根、舍根。诸比丘,当圣弟子如实了知这五根的集起、灭没、味著、过患与出离时,诸比丘,这称为须陀洹、不堕恶趣、[趣向]决定、以正觉为归趣的圣弟子。”第二[经]。

502. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、阿罗汉经

3. Arahantasuttaṃ
503PTS 5.208已对照

五百零三、“诸比丘,有这五根。哪五[根]呢?乐根、苦根、喜悦根、忧根、舍根。诸比丘,当比丘如实知道这五根的集起、灭没、味著、过患与出离之后,以不执取而解脱时,诸比丘,这称为阿罗汉、诸漏已尽、[梵行]已立、所作已办、重担已卸、己利已达、有结已尽、以正智解脱的比丘。”第三[经]。

503. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Yato kho, bhikkhave, bhikkhu imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、第一沙门婆罗门经

4. Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
504已对照

五百零四、“诸比丘,有这五根。哪五[根]呢?乐根、苦根、喜悦根、忧根、舍根。诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,不如实了知这五根的集起、灭没、味著、过患与出离,诸比丘,那些沙门或婆罗门,在我[看来],既不是沙门中被认可为沙门者,也不是婆罗门中被认可为婆罗门者;而且那些尊者也不于现法中自己以证智作证、成就并住于沙门性的目标或婆罗门性的目标。

504. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
缅 3.184已对照

“诸比丘,而凡任何沙门或婆罗门,如实了知这五根的集起、灭没、味著、过患与出离,诸比丘,那些沙门或婆罗门,在我[看来],既是沙门中被认可为沙门者,也是婆罗门中被认可为婆罗门者;而且那些尊者也于现法中自己以证智作证、成就并住于沙门性的目标与婆罗门性的目标。”第四[经]。

‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、第二沙门婆罗门经

5. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
505PTS 5.209已对照

五百零五、“诸比丘,有这五根。哪五[根]呢?乐根、苦根、喜悦根、忧根、舍根。诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,不了知乐根,不了知乐根之集起,不了知乐根之灭,不了知导至乐根灭之道;不了知苦根……乃至……不了知喜悦根……乃至……不了知忧根……乃至……不了知舍根,不了知舍根之集起,不了知舍根之灭,不了知导至舍根灭之道;诸比丘,那些沙门或婆罗门,在我[看来],既不是沙门中被认可为沙门者,也不是婆罗门中被认可为婆罗门者;而且那些尊者也不于现法中自己以证智作证、成就并住于沙门性的目标或婆罗门性的目标。

505. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā sukhindriyaṃ nappajānanti, sukhindriyasamudayaṃ nappajānanti, sukhindriyanirodhaṃ nappajānanti, sukhindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; dukkhindriyaṃ nappajānanti…pe… somanassindriyaṃ nappajānanti…pe… domanassindriyaṃ nappajānanti …pe… upekkhindriyaṃ nappajānanti, upekkhindriyasamudayaṃ nappajānanti, upekkhindriyanirodhaṃ nappajānanti, upekkhindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
已对照

“诸比丘,而凡任何沙门或婆罗门,了知乐根,了知乐根之集起,了知乐根之灭,了知导至乐根灭之道;了知苦根……乃至……了知喜悦根……了知忧根……了知舍根,了知舍根之集起,了知舍根之灭,了知导至舍根灭之道,诸比丘,那些沙门或婆罗门,在我[看来],既是沙门中被认可为沙门者,也是婆罗门中被认可为婆罗门者;而且那些尊者也于现法中自己以证智作证、成就并住于沙门性的目标与婆罗门性的目标。”第五[经]。

‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā sukhindriyaṃ pajānanti, sukhindriyasamudayaṃ pajānanti, sukhindriyanirodhaṃ pajānanti, sukhindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; dukkhindriyaṃ pajānanti…pe… somanassindriyaṃ pajānanti… domanassindriyaṃ pajānanti… upekkhindriyaṃ pajānanti, upekkhindriyasamudayaṃ pajānanti, upekkhindriyanirodhaṃ pajānanti, upekkhindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti, te ca kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、第一分别经

6. Paṭhamavibhaṅgasuttaṃ
506已对照

五百零六、“诸比丘,有这五根。哪五[根]呢?乐根、苦根、喜悦根、忧根、舍根。

506. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ.
缅 3.185已对照

“诸比丘,什么是乐根呢?诸比丘,凡是身的乐、身的适,由身触所生的乐、适的感受——诸比丘,这称为乐根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, sukhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ sukhaṃ, kāyikaṃ sātaṃ, kāyasamphassajaṃ sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, sukhindriyaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是苦根呢?诸比丘,凡是身的苦、身的不适,由身触所生的苦、不适的感受——诸比丘,这称为苦根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ dukkhaṃ, kāyikaṃ asātaṃ, kāyasamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhindriyaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是喜悦根呢?诸比丘,凡是心的乐、心的适,由意触所生的乐、适的感受——诸比丘,这称为喜悦根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, somanassindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, cetasikaṃ sukhaṃ, cetasikaṃ sātaṃ, manosamphassajaṃ sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, somanassindriyaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是忧根呢?诸比丘,凡是心的苦、心的不适,由意触所生的苦、不适的感受——诸比丘,这称为忧根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, domanassindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, cetasikaṃ dukkhaṃ, cetasikaṃ asātaṃ, manosamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, domanassindriyaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是舍根呢?诸比丘,凡是身的或心的既非适亦非不适的感受——诸比丘,这称为舍根。诸比丘,这就是五根。”第六[经]。

‘‘Katamañca, bhikkhave, upekkhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā nevasātaṃ nāsātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, upekkhindriyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、第二分别经

7. Dutiyavibhaṅgasuttaṃ
507已对照

五百零七、“诸比丘,有这五根。哪五[根]呢?乐根、苦根、喜悦根、忧根、舍根。

507. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ.
PTS 5.210已对照

“诸比丘,什么是乐根呢?诸比丘,凡是身的乐、身的适,由身触所生的乐、适的感受——诸比丘,这称为乐根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, sukhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ sukhaṃ, kāyikaṃ sātaṃ, kāyasamphassajaṃ sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, sukhindriyaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是苦根呢?诸比丘,凡是身的苦、身的不适,由身触所生的苦、不适的感受——诸比丘,这称为苦根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ dukkhaṃ, kāyikaṃ asātaṃ, kāyasamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhindriyaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是喜悦根呢?诸比丘,凡是心的乐、心的适,由意触所生的乐、适的感受——诸比丘,这称为喜悦根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, somanassindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, cetasikaṃ sukhaṃ, cetasikaṃ sātaṃ, manosamphassajaṃ sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, somanassindriyaṃ.
缅 3.186已对照

“诸比丘,什么是忧根呢?诸比丘,凡是心的苦、心的不适,由意触所生的苦、不适的感受——诸比丘,这称为忧根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, domanassindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, cetasikaṃ dukkhaṃ, cetasikaṃ asātaṃ, manosamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, domanassindriyaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是舍根呢?诸比丘,凡是身的或心的既非适亦非不适的感受——诸比丘,这称为舍根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, upekkhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā nevasātaṃ nāsātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, upekkhindriyaṃ.
已对照

“诸比丘,此中,凡是乐根与凡是喜悦根,应视那为乐受。诸比丘,此中,凡是苦根与凡是忧根,应视那为苦受。诸比丘,此中,凡是舍根,应视那为不苦不乐受。诸比丘,这就是五根。”第七[经]。

‘‘Tatra, bhikkhave, yañca sukhindriyaṃ yañca somanassindriyaṃ, sukhā sā vedanā daṭṭhabbā. Tatra, bhikkhave, yañca dukkhindriyaṃ yañca domanassindriyaṃ, dukkhā sā vedanā daṭṭhabbā. Tatra, bhikkhave, yadidaṃ upekkhindriyaṃ, adukkhamasukhā sā vedanā daṭṭhabbā. Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、第三分别经

8. Tatiyavibhaṅgasuttaṃ
508已对照

五百零八、“诸比丘,有这五根。哪五[根]呢?乐根、苦根、喜悦根、忧根、舍根。

508. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是乐根呢?诸比丘,凡是身的乐、身的适,由身触所生的乐、适的感受——诸比丘,这称为乐根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, sukhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ sukhaṃ, kāyikaṃ sātaṃ, kāyasamphassajaṃ sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, sukhindriyaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是苦根呢?诸比丘,凡是身的苦、身的不适,由身触所生的苦、不适的感受——诸比丘,这称为苦根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ dukkhaṃ, kāyikaṃ asātaṃ, kāyasamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhindriyaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是喜悦根呢?诸比丘,凡是心的乐、心的适,由意触所生的乐、适的感受——诸比丘,这称为喜悦根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, somanassindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, cetasikaṃ sukhaṃ, cetasikaṃ sātaṃ, manosamphassajaṃ sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, somanassindriyaṃ.
PTS 5.211已对照

“诸比丘,什么是忧根呢?诸比丘,凡是心的苦、心的不适,由意触所生的苦、不适的感受——诸比丘,这称为忧根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, domanassindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, cetasikaṃ dukkhaṃ, cetasikaṃ asātaṃ, manosamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, domanassindriyaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是舍根呢?诸比丘,凡是身的或心的既非适亦非不适的感受——诸比丘,这称为舍根。

‘‘Katamañca, bhikkhave, upekkhindriyaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā neva sātaṃ nāsātaṃ vedayitaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, upekkhindriyaṃ.
缅 3.187已对照

“诸比丘,此中,凡是乐根与凡是喜悦根,应视那为乐受。诸比丘,此中,凡是苦根与凡是忧根,应视那为苦受。诸比丘,此中,凡是舍根,应视那为不苦不乐受。诸比丘,如是,这五根依理趣,是五而成为三,是三而成为五。”第八[经]。

‘‘Tatra, bhikkhave, yañca sukhindriyaṃ yañca somanassindriyaṃ, sukhā sā vedanā daṭṭhabbā. Tatra, bhikkhave, yañca dukkhindriyaṃ yañca domanassindriyaṃ, dukkhā sā vedanā daṭṭhabbā. Tatra, bhikkhave, yadidaṃ upekkhindriyaṃ, adukkhamasukhā sā vedanā daṭṭhabbā. Iti kho, bhikkhave, imāni pañcindriyāni pañca hutvā tīṇi honti, tīṇi hutvā pañca honti pariyāyenā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、木柴喻经

9. Kaṭṭhopamasuttaṃ
509已对照

五百零九、“诸比丘,有这五根。哪五[根]呢?乐根、苦根、喜悦根、忧根、舍根。诸比丘,缘于能感受乐的触,乐根生起。他正当安乐时,了知‘我安乐’。由那能感受乐的触之灭,他了知:‘凡与之相应的所感受——缘于能感受乐的触而生起的乐根——它灭,它寂止。’”

509. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Sukhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati sukhindriyaṃ. So sukhitova samāno ‘sukhitosmī’ti pajānāti. Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ sukhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
PTS 5.212已对照

“诸比丘,缘于能感受苦的触,苦根生起。他正当痛苦时,了知‘我痛苦’。由那能感受苦的触之灭,他了知:‘凡与之相应的所感受——缘于能感受苦的触而生起的苦根——它灭,它寂止。’”

‘‘Dukkhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhindriyaṃ. So dukkhitova samāno ‘dukkhitosmī’ti pajānāti. Tasseva dukkhavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ dukkhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ dukkhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
已对照

“诸比丘,缘于能感受喜悦的触,喜悦根生起。他正当意悦时,了知‘我意悦’。由那能感受喜悦的触之灭,他了知:‘凡与之相应的所感受——缘于能感受喜悦的触而生起的喜悦根——它灭,它寂止。’”

‘‘Somanassavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati somanassindriyaṃ. So sumanova samāno ‘sumanosmī’ti pajānāti. Tasseva somanassavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ somanassavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ somanassindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
已对照

“诸比丘,缘于能感受忧的触,忧根生起。他正当意不悦时,了知‘我意不悦’。由那能感受忧的触之灭,他了知:‘凡与之相应的所感受——缘于能感受忧的触而生起的忧根——它灭,它寂止。’”

‘‘Domanassavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati domanassindriyaṃ. So dummanova samāno ‘dummanosmī’ti pajānāti. Tasseva domanassavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ domanassavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ domanassindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
已对照

“诸比丘,缘于能感受舍的触,舍根生起。他正当为舍者时,了知‘我是舍者’。由那能感受舍的触之灭,他了知:‘凡与之相应的所感受——缘于能感受舍的触而生起的舍根——它灭,它寂止。’”

‘‘Upekkhāvedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṃ. So upekkhakova samāno ‘upekkhakosmī’ti pajānāti. Tasseva upekkhāvedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ upekkhāvedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ upekkhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
PTS 5.213缅 3.188已对照

“诸比丘,譬如由两根木柴的相擦、结合,热生起,火产生;由那两根木柴的分开、分离,凡与之相应的热,它灭,它寂止。同样地,诸比丘,缘于能感受乐的触,乐根生起。他正当安乐时,了知‘我安乐’。由那能感受乐的触之灭,他了知:‘凡与之相应的所感受——缘于能感受乐的触而生起的乐根——它灭,它寂止。’”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, dvinnaṃ kaṭṭhānaṃ saṅghaṭṭanasamodhānā [saṃghaṭṭanāsamodhānā (pī. ka.), saṃghaṭanasamodhānā (syā. kaṃ.)] usmā jāyati, tejo abhinibbattati; tesaṃyeva kaṭṭhānaṃ nānābhāvāvinikkhepā yā [nānābhāvanikkhepā (syā. kaṃ. pī. ka.)] tajjā usmā sā nirujjhati sā vūpasammati; evameva kho, bhikkhave, sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati sukhindriyaṃ. So sukhitova samāno ‘sukhitosmī’ti pajānāti. Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati sukhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
已对照

“诸比丘,缘于能感受苦的触……乃至……诸比丘,缘于能感受喜悦的触……乃至……诸比丘,缘于能感受忧的触……乃至……诸比丘,缘于能感受舍的触,舍根生起。他正当为舍者时,了知‘我是舍者’。由那能感受舍的触之灭,他了知:‘凡与之相应的所感受——缘于能感受舍的触而生起的舍根——它灭,它寂止。’”第九[经]。

‘‘Dukkhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca…pe… somanassavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca…pe… domanassavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca…pe… upekkhāvedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṃ. So upekkhakova samāno ‘upekkhakosmī’ti pajānāti. Tasseva upekkhāvedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ upekkhāvedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’. Navamaṃ.
已对照

十、逆次第经

10. Uppaṭipāṭikasuttaṃ
510已对照

五百一十、“诸比丘,有这五根。哪五[根]呢?苦根、忧根、乐根、喜悦根、舍根。诸比丘,在此,比丘不放逸、热勤、自策励而住时,生起苦根。他这样了知:‘我这苦根已生起,而它是有相、有因缘、有行、有缘的。说无相、无因缘、无行、无缘的苦根会生起——无此可能。’他了知苦根,了知苦根之集起,了知苦根之灭,也了知已生起的苦根于何处无余灭尽。已生起的苦根于何处无余灭尽呢?诸比丘,在此,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅,已生起的苦根于此无余灭尽。诸比丘,这称为‘比丘已了知苦根之灭,为此而导引心’。”

510. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Dukkhindriyaṃ, domanassindriyaṃ, sukhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Idha, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati dukkhindriyaṃ. So evaṃ pajānāti – ‘uppannaṃ kho me idaṃ dukkhindriyaṃ, tañca kho sanimittaṃ sanidānaṃ sasaṅkhāraṃ sappaccayaṃ. Tañca animittaṃ anidānaṃ asaṅkhāraṃ appaccayaṃ dukkhindriyaṃ uppajjissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati’. So dukkhindriyañca pajānāti, dukkhindriyasamudayañca pajānāti, dukkhindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṃ dukkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati tañca pajānāti. Kattha cuppannaṃ dukkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettha cuppannaṃ dukkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi dukkhindriyassa nirodhaṃ, tadatthāya cittaṃ upasaṃharati’’’.
PTS 5.214缅 3.189已对照

“诸比丘,而在此,比丘不放逸、热勤、自策励而住时,生起忧根。他这样了知:‘我这忧根已生起,而它是有相、有因缘、有行、有缘的。说无相、无因缘、无行、无缘的忧根会生起——无此可能。’他了知忧根,了知忧根之集起,了知忧根之灭,也了知已生起的忧根于何处无余灭尽。已生起的忧根于何处无余灭尽呢?诸比丘,在此,比丘寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅,已生起的忧根于此无余灭尽。诸比丘,这称为‘比丘已了知忧根之灭,为此而导引心’。”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati domanassindriyaṃ. So evaṃ pajānāti – ‘uppannaṃ kho me idaṃ domanassindriyaṃ, tañca kho sanimittaṃ sanidānaṃ sasaṅkhāraṃ sappaccayaṃ. Tañca animittaṃ anidānaṃ asaṅkhāraṃ appaccayaṃ domanassindriyaṃ uppajjissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati’. So domanassindriyañca pajānāti, domanassindriyasamudayañca pajānāti, domanassindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṃ domanassindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati tañca pajānāti. Kattha cuppannaṃ domanassindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati? Idha, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettha cuppannaṃ domanassindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi domanassindriyassa nirodhaṃ, tadatthāya cittaṃ upasaṃharati’’’.
已对照

“诸比丘,而在此,比丘不放逸、热勤、自策励而住时,生起乐根。他这样了知:‘我这乐根已生起,而它是有相、有因缘、有行、有缘的。说无相、无因缘、无行、无缘的乐根会生起——无此可能。’他了知乐根,了知乐根之集起,了知乐根之灭,也了知已生起的乐根于何处无余灭尽。已生起的乐根于何处无余灭尽呢?诸比丘,在此,比丘离喜,住于舍,具念与正知,以身受乐,正如圣者们所说的:‘舍、具念、乐住。’成就并住于第三禅,已生起的乐根于此无余灭尽。诸比丘,这称为‘比丘已了知乐根之灭,为此而导引心’。”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati sukhindriyaṃ. So evaṃ pajānāti – ‘uppannaṃ kho me idaṃ sukhindriyaṃ, tañca kho sanimittaṃ sanidānaṃ sasaṅkhāraṃ sappaccayaṃ. Tañca animittaṃ anidānaṃ asaṅkhāraṃ appaccayaṃ sukhindriyaṃ uppajjissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati’. So sukhindriyañca pajānāti, sukhindriyasamudayañca pajānāti, sukhindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṃ sukhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati tañca pajānāti. Kattha cuppannaṃ sukhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati? Idha, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettha cuppannaṃ sukhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi sukhindriyassa nirodhaṃ, tadatthāya cittaṃ upasaṃharati’’’.
PTS 5.215已对照

“诸比丘,而在此,比丘不放逸、热勤、自策励而住时,生起喜悦根。他这样了知:‘我这喜悦根已生起,而它是有相、有因缘、有行、有缘的。说无相、无因缘、无行、无缘的喜悦根会生起——无此可能。’他了知喜悦根,了知喜悦根之集起,了知喜悦根之灭,也了知已生起的喜悦根于何处无余灭尽。已生起的喜悦根于何处无余灭尽呢?诸比丘,在此,比丘舍断乐与舍断苦,先前的喜、忧已经灭没,不苦不乐,舍念清净,成就并住于第四禅,已生起的喜悦根于此无余灭尽。诸比丘,这称为‘比丘已了知喜悦根之灭,为此而导引心’。”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati somanassindriyaṃ. So evaṃ pajānāti – ‘uppannaṃ kho me idaṃ somanassindriyaṃ, tañca kho sanimittaṃ sanidānaṃ sasaṅkhāraṃ sappaccayaṃ. Tañca animittaṃ anidānaṃ asaṅkhāraṃ appaccayaṃ somanassindriyaṃ uppajjissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati’. So somanassindriyañca pajānāti, somanassindriyasamudayañca pajānāti, somanassindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṃ somanassindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati tañca pajānāti. Kattha cuppannaṃ somanassindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati? Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettha cuppannaṃ somanassindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi somanassindriyassa nirodhaṃ, tadatthāya cittaṃ upasaṃharati’’’.
PTS 5.216缅 3.190已对照

“诸比丘,而在此,比丘不放逸、热勤、自策励而住时,生起舍根。他这样了知:‘我这舍根已生起,而它是有相、有因缘、有行、有缘的。说无相、无因缘、无行、无缘的舍根会生起——无此可能。’他了知舍根,了知舍根之集起,了知舍根之灭,也了知已生起的舍根于何处无余灭尽。已生起的舍根于何处无余灭尽呢?诸比丘,在此,比丘由于一切方面超越非想非非想处而成就并住于想受灭,已生起的舍根于此无余灭尽。诸比丘,这称为‘比丘已了知舍根之灭,为此而导引心’。”第十[经]。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati upekkhindriyaṃ. So evaṃ pajānāti – ‘uppannaṃ kho me idaṃ upekkhindriyaṃ, tañca kho sanimittaṃ sanidānaṃ sasaṅkhāraṃ sappaccayaṃ. Tañca animittaṃ anidānaṃ asaṅkhāraṃ appaccayaṃ upekkhindriyaṃ uppajjissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati’. So upekkhindriyañca pajānāti, upekkhindriyasamudayañca pajānāti, upekkhindriyanirodhañca pajānāti, yattha cuppannaṃ upekkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati tañca pajānāti. Kattha cuppannaṃ upekkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati? Idha, bhikkhave, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, ettha cuppannaṃ upekkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aññāsi upekkhindriyassa nirodhaṃ, tadatthāya cittaṃ upasaṃharatī’’’ti. Dasamaṃ.
已对照

乐根品第四。

Sukhindriyavaggo catuttho.
已对照

其摄颂——

纯粹、须陀洹、阿罗汉,两[经]沙门婆罗门;

以分别说了三[经],木柴喻、逆次第。

Tassuddānaṃ –
Suddhikañca soto arahā, duve samaṇabrāhmaṇā;
Vibhaṅgena tayo vuttā, kaṭṭho uppaṭipāṭikanti.