快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 觉支相应·论议品 6. Sākacchavaggo

本经目录六、论议品一、食经二、理趣经三、火经四、与慈俱经五、僧迦罗婆经六、无畏经论议品第六。

已对照

六、论议品

6. Sākacchavaggo
已对照

一、食经

1. Āhārasuttaṃ
232PTS 5.103已对照

二百三十二、因缘在舍卫城。“诸比丘,我要说五盖与七觉支的食与非食。你们要谛听。诸比丘,而什么是未生的欲欲生起、或已生的欲欲增多广大之食呢?诸比丘,有净相;对它多作不如理作意——这就是未生的欲欲生起、或已生的欲欲增多广大之食。

232. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Pañcannañca, bhikkhave, nīvaraṇānaṃ sattannañca bojjhaṅgānaṃ āhārañca anāhārañca desessāmi; taṃ suṇātha. Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, subhanimittaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
缅 3.91已对照

“诸比丘,而什么是未生的瞋恚生起、或已生的瞋恚增多广大之食呢?诸比丘,有瞋相;对它多作不如理作意——这就是未生的瞋恚生起、或已生的瞋恚增多广大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, paṭighanimittaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的昏沉睡眠生起、或已生的昏沉睡眠增多广大之食呢?诸比丘,有不乐、懈怠、频申、食后困顿、心的退缩;对它多作不如理作意——这就是未生的昏沉睡眠生起、或已生的昏沉睡眠增多广大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, arati tandi vijambhitā bhattasammado cetaso ca līnattaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的掉举追悔生起、或已生的掉举追悔增多广大之食呢?诸比丘,有心的不寂止;对它多作不如理作意——这就是未生的掉举追悔生起、或已生的掉举追悔增多广大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, cetaso avūpasamo. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的疑生起、或已生的疑增多广大之食呢?诸比丘,有疑之处的诸法;对它多作不如理作意——这就是未生的疑生起、或已生的疑增多广大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, vicikicchāṭṭhānīyā dhammā. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya.
PTS 5.104已对照

“诸比丘,而什么是未生的念觉支生起、或已生的念觉支修习圆满之食呢?诸比丘,有作为念觉支之处的诸法;对它多作如理作意——这就是未生的念觉支生起、或已生的念觉支修习圆满之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, satisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的择法觉支生起、或已生的择法觉支修习圆满之食呢?诸比丘,有善与不善法、有罪与无罪法、劣与胜法、黑白相对法;对它多作如理作意——这就是未生的择法觉支生起、或已生的择法觉支修习圆满之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, kusalākusalā dhammā sāvajjānavajjā dhammā hīnapaṇītā dhammā kaṇhasukkasappaṭibhāgā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
缅 3.92已对照

“诸比丘,而什么是未生的精进觉支生起、或已生的精进觉支修习圆满之食呢?诸比丘,有发勤界、出离界、勇猛界;对它多作如理作意——这就是未生的精进觉支生起、或已生的精进觉支修习圆满之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, ārambhadhātu nikkamadhātu parakkamadhātu. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的喜觉支生起、或已生的喜觉支修习圆满之食呢?诸比丘,有作为喜觉支之处的诸法;对它多作如理作意——这就是未生的喜觉支生起、或已生的喜觉支修习圆满之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, pītisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的轻安觉支生起、或已生的轻安觉支修习圆满之食呢?诸比丘,有身轻安、心轻安;对它多作如理作意——这就是未生的轻安觉支生起、或已生的轻安觉支修习圆满之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, kāyappassaddhi cittappassaddhi. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
PTS 5.105已对照

“诸比丘,而什么是未生的定觉支生起、或已生的定觉支修习圆满之食呢?诸比丘,有止相、不散乱相;对它多作如理作意——这就是未生的定觉支生起、或已生的定觉支修习圆满之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, samathanimittaṃ abyagganimittaṃ. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的舍觉支生起、或已生的舍觉支修习圆满之食呢?诸比丘,有作为舍觉支之处的诸法;对它多作如理作意——这就是未生的舍觉支生起、或已生的舍觉支修习圆满之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, upekkhāsambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
缅 3.93已对照

“诸比丘,而什么是未生的欲欲生起、或已生的欲欲增多广大之非食呢?诸比丘,有不净相;对它多作如理作意——这就是未生的欲欲生起、或已生的欲欲增多广大之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, asubhanimittaṃ. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的瞋恚生起、或已生的瞋恚增多广大之非食呢?诸比丘,有慈心解脱;对它多作如理作意——这就是未生的瞋恚生起、或已生的瞋恚增多广大之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, mettācetovimutti. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
PTS 5.106已对照

“诸比丘,而什么是未生的昏沉睡眠生起、或已生的昏沉睡眠增多广大之非食呢?诸比丘,有发勤界、出离界、勇猛界;对它多作如理作意——这就是未生的昏沉睡眠生起、或已生的昏沉睡眠增多广大之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, ārambhadhātu nikkamadhātu parakkamadhātu. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的掉举追悔生起、或已生的掉举追悔增多广大之非食呢?诸比丘,有心的寂止;对它多作如理作意——这就是未生的掉举追悔生起、或已生的掉举追悔增多广大之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, cetaso vūpasamo. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的疑生起、或已生的疑增多广大之非食呢?诸比丘,有善与不善法、有罪与无罪法、劣与胜法、黑白相对法;对它多作如理作意——这就是未生的疑生起、或已生的疑增多广大之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, kusalākusalā dhammā sāvajjānavajjā dhammā hīnapaṇītā dhammā kaṇhasukkasappaṭibhāgā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的念觉支生起、或已生的念觉支修习圆满之非食呢?诸比丘,有作为念觉支之处的诸法;对它多作不作意——这就是未生的念觉支生起、或已生的念觉支修习圆满之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, satisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha amanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
缅 3.94已对照

“诸比丘,而什么是未生的择法觉支生起、或已生的择法觉支修习圆满之非食呢?诸比丘,有善与不善法、有罪与无罪法、劣与胜法、黑白相对法;对它多作不作意——这就是未生的择法觉支生起、或已生的择法觉支修习圆满之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, kusalākusalā dhammā sāvajjānavajjā dhammā hīnapaṇītā dhammā kaṇhasukkasappaṭibhāgā dhammā. Tattha amanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
PTS 5.107已对照

“诸比丘,而什么是未生的精进觉支生起、或已生的精进觉支修习圆满之非食呢?诸比丘,有发勤界、出离界、勇猛界;对它多作不作意——这就是未生的精进觉支生起、或已生的精进觉支修习圆满之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, ārambhadhātu nikkamadhātu parakkamadhātu. Tattha amanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的喜觉支生起、或已生的喜觉支修习圆满之非食呢?诸比丘,有作为喜觉支之处的诸法;对它多作不作意——这就是未生的喜觉支生起、或已生的喜觉支修习圆满之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, pītisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha amanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的轻安觉支生起、或已生的轻安觉支修习圆满之非食呢?诸比丘,有身轻安、心轻安;对它多作不作意——这就是未生的轻安觉支生起、或已生的轻安觉支修习圆满之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, kāyappassaddhi cittappassaddhi. Tattha amanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的定觉支生起、或已生的定觉支修习圆满之非食呢?诸比丘,有止相、不散乱相;对它多作不作意——这就是未生的定觉支生起、或已生的定觉支修习圆满之非食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, samathanimittaṃ abyagganimittaṃ. Tattha amanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
缅 3.95已对照

“诸比丘,而什么是未生的舍觉支生起、或已生的舍觉支修习圆满之非食呢?诸比丘,有作为舍觉支之处的诸法;对它多作不作意——这就是未生的舍觉支生起、或已生的舍觉支修习圆满之非食。”第一[经]。

‘‘Ko ca, bhikkhave, anāhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, upekkhāsambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha amanasikārabahulīkāro – ayamanāhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、理趣经

2. Pariyāyasuttaṃ
233PTS 5.108已对照

二百三十三、那时,众多比丘在上午穿好[下衣],取了钵与衣,为乞食而入舍卫城。那时,那些比丘心中这样想——“现在为乞食而行于舍卫城还太早,我们何不前往其他外道的游方者们的园林呢?”

233. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’’ti.
已对照

于是那些比丘便前往其他外道的游方者们的园林;到了之后,与那些其他外道的游方者互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。那些比丘坐在一旁时,那些其他外道的游方者对他们这样说——

Atha kho te bhikkhū yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ –
已对照

“贤友们,沙门乔达摩这样为弟子们说法:‘诸比丘,来吧,你们舍断五盖——心的随烦恼、令慧羸弱者——之后,如实修习七觉支!’贤友们,我们也这样为弟子们说法:‘贤友们,来吧,你们舍断五盖——心的随烦恼、令慧羸弱者——之后,如实修习七觉支!’贤友们,那么在这里,沙门乔达摩与我们之间有什么差别、有什么殊异、有什么不同呢——就说法与说法而言,或就教诫与教诫而言?”

‘‘Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – ‘etha tumhe, bhikkhave, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvethā’ti. Mayampi kho, āvuso, sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ desema – ‘etha tumhe, āvuso, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvethā’ti. Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṃ nānākaraṇaṃ samaṇassa vā gotamassa amhākaṃ vā, yadidaṃ – dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ, anusāsaniyā vā anusāsani’’nti?
PTS 5.109已对照

那时,那些比丘对那些其他外道的游方者所说的话既不欢喜,也不呵斥;不欢喜、不呵斥而从座而起离去——“我们要到世尊那里去了知这话的义。”那时,那些比丘在舍卫城行乞食之后,于食后从乞食[处]返回,前往世尊之处;到了之后礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对世尊这样说——

Atha kho te bhikkhū tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandiṃsu nappaṭikkosiṃsu; anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu – ‘‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmā’’ti. Atha kho te bhikkhū sāvatthiṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
缅 3.96已对照

“尊者,我们在上午穿好[下衣],取了钵与衣,为乞食而入舍卫城。尊者,那时我们心中这样想——‘现在为乞食而行于舍卫城还太早,我们何不前往其他外道的游方者们的园林呢?’尊者,于是我们便前往其他外道的游方者们的园林;到了之后,与那些其他外道的游方者互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。尊者,我们坐在一旁时,那些其他外道的游方者对我们这样说——

‘‘Idha mayaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisimha. Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ, yaṃnūna mayaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’ti. Atha kho mayaṃ, bhante, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodimha. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdimha. Ekamantaṃ nisinne kho amhe, bhante, aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ –
已对照

“‘贤友们,沙门乔达摩这样为弟子们说法:“诸比丘,来吧,你们舍断五盖——心的随烦恼、令慧羸弱者——之后,如实修习七觉支!”贤友们,我们也这样为弟子们说法:“贤友们,来吧,你们舍断五盖——心的随烦恼、令慧羸弱者——之后,如实修习七觉支!”贤友们,那么在这里,沙门乔达摩与我们之间有什么差别、有什么殊异、有什么不同呢——就说法与说法而言,或就教诫与教诫而言?’

‘‘Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ deseti ‘etha tumhe, bhikkhave, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvethā’ti. Mayampi kho, āvuso, sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ desema – ‘etha tumhe, āvuso, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvethā’ti. Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṃ nānākaraṇaṃ samaṇassa vā gotamassa amhākaṃ vā, yadidaṃ – dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ, anusāsaniyā vā anusāsani’’nti?
已对照

“尊者,那时我们对那些其他外道的游方者所说的话既不欢喜,也不呵斥;不欢喜、不呵斥而从座而起离去——‘我们要到世尊那里去了知这话的义。’”

‘‘Atha kho mayaṃ, bhante, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandimha nappaṭikkosimha, anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamimha – ‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmā’’’ti.
已对照

“诸比丘,对这样说的其他外道的游方者们,应当这样说——‘贤友们,那么,可有一种理趣——凭那理趣,五盖成为十个,七觉支成为十四个?’诸比丘,被这样问时,那些其他外道的游方者既答不上来,还会陷于更多的苦恼。这是什么缘故呢?诸比丘,正如[所问]在[他们的]非境之中[便会如此]。诸比丘,在有天、有魔、有梵天的世间,在有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,我不见有谁能以这些问题的解答使[人]心满意——除了如来,或如来的弟子,或从此[教法]听闻[而知]者。

‘‘Evaṃvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘atthi panāvuso, pariyāyo, yaṃ pariyāyaṃ āgamma pañca nīvaraṇā dasa honti, satta bojjhaṅgā catuddasā’ti. Evaṃ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttariñca vighātaṃ āpajjissanti. Taṃ kissa hetu? Yathā taṃ, bhikkhave, avisayasmiṃ. ‘‘Nāhaṃ taṃ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo imesaṃ pañhānaṃ veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā ito vā pana sutvā’’.
PTS 5.110缅 3.97已对照

“诸比丘,而什么是理趣——凭那理趣,五盖成为十个呢?诸比丘,凡是内在的欲欲,那也是盖;凡是外在的欲欲,那也是盖。‘欲欲盖’——如是这[二者]归入[一个]总说;凭这一理趣,这也成为两个。诸比丘,凡是内在的瞋恚,那也是盖;凡是外在的瞋恚,那也是盖。‘瞋恚盖’——如是这[二者]归入[一个]总说;凭这一理趣,这也成为两个。诸比丘,凡是昏沉,那也是盖;凡是睡眠,那也是盖。‘昏沉睡眠盖’——如是这[二者]归入[一个]总说;凭这一理趣,这也成为两个。诸比丘,凡是掉举,那也是盖;凡是追悔,那也是盖。‘掉举追悔盖’——如是这[二者]归入[一个]总说;凭这一理趣,这也成为两个。诸比丘,凡是于内在诸法的疑,那也是盖;凡是于外在诸法的疑,那也是盖。‘疑盖’——如是这[二者]归入[一个]总说;凭这一理趣,这也成为两个。诸比丘,这就是理趣——凭那理趣,五盖成为十个。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, pariyāyo, yaṃ pariyāyaṃ āgamma pañca nīvaraṇā dasa honti? Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṃ kāmacchando tadapi nīvaraṇaṃ, yadapi bahiddhā kāmacchando tadapi nīvaraṇaṃ. ‘Kāmacchandanīvaraṇa’nti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti. Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṃ byāpādo tadapi nīvaraṇaṃ, yadapi bahiddhā byāpādo tadapi nīvaraṇaṃ. ‘Byāpādanīvaraṇa’nti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti. Yadapi, bhikkhave, thinaṃ tadapi nīvaraṇaṃ, yadapi middhaṃ tadapi nīvaraṇaṃ. ‘Thinamiddhanīvaraṇa’nti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti. Yadapi, bhikkhave, uddhaccaṃ tadapi nīvaraṇaṃ, yadapi kukkuccaṃ tadapi nīvaraṇaṃ. ‘Uddhaccakukkuccanīvaraṇa’nti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti. Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṃ dhammesu vicikicchā tadapi nīvaraṇaṃ, yadapi bahiddhā dhammesu vicikicchā tadapi nīvaraṇaṃ. ‘Vicikicchānīvaraṇa’nti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, pariyāyo, yaṃ pariyāyaṃ āgamma pañca nīvaraṇā dasa honti.
已对照

“诸比丘,而什么是理趣——凭那理趣,七觉支成为十四个呢?诸比丘,凡是于内在诸法的念,那也是念觉支;凡是于外在诸法的念,那也是念觉支。‘念觉支’——如是这[二者]归入[一个]总说;凭这一理趣,这也成为两个。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, pariyāyo, yaṃ pariyāyaṃ āgamma satta bojjhaṅgā catuddasa honti? Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṃ dhammesu sati tadapi satisambojjhaṅgo, yadapi bahiddhā dhammesu sati tadapi satisambojjhaṅgo. ‘Satisambojjhaṅgo’ti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti.
PTS 5.111已对照

“诸比丘,凡是于内在诸法以慧简择、遍察、遍审察,那也是择法觉支;凡是于外在诸法以慧简择、遍察、遍审察,那也是择法觉支。‘择法觉支’——如是这[二者]归入[一个]总说;凭这一理趣,这也成为两个。

‘‘Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṃ dhammesu paññāya pavicinati [pavicināti (ka.)] pavicarati parivīmaṃsamāpajjati tadapi dhammavicayasambojjhaṅgo, yadapi bahiddhā dhammesu paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati tadapi dhammavicayasambojjhaṅgo. ‘Dhammavicayasambojjhaṅgo’ti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti.
已对照

“诸比丘,凡是身的精进,那也是精进觉支;凡是心的精进,那也是精进觉支。‘精进觉支’——如是这[二者]归入[一个]总说;凭这一理趣,这也成为两个。

‘‘Yadapi, bhikkhave, kāyikaṃ vīriyaṃ tadapi vīriyasambojjhaṅgo, yadapi cetasikaṃ vīriyaṃ tadapi vīriyasambojjhaṅgo. ‘Vīriyasambojjhaṅgo’ti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti.
缅 3.98已对照

“诸比丘,凡是有寻、有伺的喜,那也是喜觉支;凡是无寻、无伺的喜,那也是喜觉支。‘喜觉支’——如是这[二者]归入[一个]总说;凭这一理趣,这也成为两个。

‘‘Yadapi, bhikkhave, savitakkasavicārā pīti tadapi pītisambojjhaṅgo, yadapi avitakkaavicārā pīti tadapi pītisambojjhaṅgo. ‘Pītisambojjhaṅgo’ti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti.
已对照

“诸比丘,凡是身轻安,那也是轻安觉支;凡是心轻安,那也是轻安觉支。‘轻安觉支’——如是这[二者]归入[一个]总说;凭这一理趣,这也成为两个。

‘‘Yadapi, bhikkhave, kāyappassaddhi tadapi passaddhisambojjhaṅgo, yadapi cittappassaddhi tadapi passaddhisambojjhaṅgo. ‘Passaddhisambojjhaṅgo’ti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti.
已对照

“诸比丘,凡是有寻、有伺的定,那也是定觉支;凡是无寻、无伺的定,那也是定觉支。‘定觉支’——如是这[二者]归入[一个]总说;凭这一理趣,这也成为两个。

‘‘Yadapi, bhikkhave, savitakko savicāro samādhi tadapi samādhisambojjhaṅgo, yadapi avitakkaavicāro samādhi tadapi samādhisambojjhaṅgo. ‘Samādhisambojjhaṅgo’ti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti.
已对照

“诸比丘,凡是于内在诸法的舍,那也是舍觉支;凡是于外在诸法的舍,那也是舍觉支。‘舍觉支’——如是这[二者]归入[一个]总说;凭这一理趣,这也成为两个。诸比丘,这就是理趣——凭那理趣,七觉支成为十四个。”第二[经]。

‘‘Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṃ dhammesu upekkhā tadapi upekkhāsambojjhaṅgo, yadapi bahiddhā dhammesu upekkhā tadapi upekkhāsambojjhaṅgo. ‘Upekkhāsambojjhaṅgo’ti iti hidaṃ uddesaṃ gacchati. Tadamināpetaṃ pariyāyena dvayaṃ hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, pariyāyo, yaṃ pariyāyaṃ āgamma satta bojjhaṅgā catuddasā’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、火经

3. Aggisuttaṃ
234PTS 5.112已对照

二百三十四、那时,众多比丘在上午穿好[下衣],取了钵与衣,为乞食而入舍卫城。(与《理趣经》相同。)

234. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya pavisiṃsu. (Pariyāyasuttasadisaṃ).
已对照

“诸比丘,对这样说的其他外道的游方者们,应当这样说——‘贤友们,当心退缩之时,那时哪些觉支不是修习之时,那时哪些觉支是修习之时?贤友们,而当心掉举之时,那时哪些觉支不是修习之时,那时哪些觉支是修习之时?’诸比丘,被这样问时,那些其他外道的游方者既答不上来,还会陷于更多的苦恼。这是什么缘故呢?诸比丘,正如[所问]在[他们的]非境之中[便会如此]。

‘‘Evaṃvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘yasmiṃ, āvuso, samaye līnaṃ cittaṃ hoti, katamesaṃ tasmiṃ samaye bojjhaṅgānaṃ akālo bhāvanāya, katamesaṃ tasmiṃ samaye bojjhaṅgānaṃ kālo bhāvanāya? Yasmiṃ panāvuso, samaye uddhataṃ cittaṃ hoti, katamesaṃ tasmiṃ samaye bojjhaṅgānaṃ akālo bhāvanāya, katamesaṃ tasmiṃ samaye bojjhaṅgānaṃ kālo bhāvanāyā’ti? Evaṃ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttariñca vighātaṃ āpajjissanti. Taṃ kissa hetu? Yathā taṃ, bhikkhave, avisayasmiṃ.
缅 3.99已对照

“诸比丘,在有天、有魔、有梵天的世间,在有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,我不见有谁能以这些问题的解答使[人]心满意——除了如来,或如来的弟子,或从此[教法]听闻[而知]者。

‘‘Nāhaṃ taṃ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yo imesaṃ pañhānaṃ veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā ito vā pana sutvā.
已对照

“诸比丘,当心退缩之时,那时不是修习轻安觉支之时、不是修习定觉支之时、不是修习舍觉支之时。这是什么缘故呢?诸比丘,退缩之心由这些法而难以被策举起来。

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye līnaṃ cittaṃ hoti, akālo tasmiṃ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Līnaṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi dussamuṭṭhāpayaṃ hoti.
PTS 5.113已对照

“诸比丘,譬如有人想要点燃小火,他若在其中放入湿草、放入湿牛粪、放入湿柴,又吹以水风,又以尘土覆盖它——这人能点燃那小火吗?”“不能,尊者。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso parittaṃ aggiṃ ujjāletukāmo assa. So tattha allāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, allāni ca gomayāni pakkhipeyya, allāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, udakavātañca dadeyya, paṃsukena ca okireyya; bhabbo nu kho so puriso parittaṃ aggiṃ ujjālitu’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“正是这样,诸比丘,当心退缩之时,那时不是修习轻安觉支之时、不是修习定觉支之时、不是修习舍觉支之时。这是什么缘故呢?诸比丘,退缩之心由这些法而难以被策举起来。

‘‘Evameva kho, bhikkhave, yasmiṃ samaye līnaṃ cittaṃ hoti, akālo tasmiṃ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Līnaṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi dussamuṭṭhāpayaṃ hoti.
已对照

“诸比丘,而当心退缩之时,那时正是修习择法觉支之时、是修习精进觉支之时、是修习喜觉支之时。这是什么缘故呢?诸比丘,退缩之心由这些法而容易被策举起来。

‘‘Yasmiñca kho, bhikkhave, samaye līnaṃ cittaṃ hoti, kālo tasmiṃ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Līnaṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi susamuṭṭhāpayaṃ hoti.
已对照

“诸比丘,譬如有人想要点燃小火,他若在其中放入干草、放入干牛粪、放入干柴,又用口吹气,而不以尘土覆盖它——这人能点燃那小火吗?”“能,尊者。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso parittaṃ aggiṃ ujjāletukāmo assa. So tattha sukkhāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, sukkhāni gomayāni pakkhipeyya, sukkhāni kaṭṭhāni pakkhipeyya, mukhavātañca dadeyya, na ca paṃsukena okireyya; bhabbo nu kho so puriso parittaṃ aggiṃ ujjālitu’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“正是这样,诸比丘,当心退缩之时,那时正是修习择法觉支之时、是修习精进觉支之时、是修习喜觉支之时。这是什么缘故呢?诸比丘,退缩之心由这些法而容易被策举起来。

‘‘Evameva kho, bhikkhave, yasmiṃ samaye līnaṃ cittaṃ hoti, kālo tasmiṃ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Līnaṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi susamuṭṭhāpayaṃ hoti.
PTS 5.114缅 3.100已对照

“诸比丘,当心掉举之时,那时不是修习择法觉支之时、不是修习精进觉支之时、不是修习喜觉支之时。这是什么缘故呢?诸比丘,掉举之心由这些法而难以被平息。

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye uddhattaṃ cittaṃ hoti, akālo tasmiṃ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Uddhataṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi duvūpasamayaṃ hoti.
已对照

“诸比丘,譬如有人想要熄灭大火聚,他若在其中放入干草、放入干牛粪、放入干柴,又用口吹气,而不以尘土覆盖它——这人能熄灭那大火聚吗?”“不能,尊者。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso mahantaṃ aggikkhandhaṃ nibbāpetukāmo assa. So tattha sukkhāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, sukkhāni ca gomayāni pakkhipeyya, sukkhāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, mukhavātañca dadeyya, na ca paṃsukena okireyya; bhabbo nu kho so puriso mahantaṃ aggikkhandhaṃ nibbāpetu’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“正是这样,诸比丘,当心掉举之时,那时不是修习择法觉支之时、不是修习精进觉支之时、不是修习喜觉支之时。这是什么缘故呢?诸比丘,掉举之心由这些法而难以被平息。

‘‘Evameva kho, bhikkhave, yasmiṃ samaye uddhataṃ cittaṃ hoti, akālo tasmiṃ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Uddhataṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi duvūpasamayaṃ hoti.
已对照

“诸比丘,而当心掉举之时,那时正是修习轻安觉支之时、是修习定觉支之时、是修习舍觉支之时。这是什么缘故呢?诸比丘,掉举之心由这些法而容易被平息。

‘‘Yasmiñca kho, bhikkhave, samaye uddhataṃ cittaṃ hoti, kālo tasmiṃ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Uddhataṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi suvūpasamayaṃ hoti.
已对照

“诸比丘,譬如有人想要熄灭大火聚,他若在其中放入湿草、放入湿牛粪、放入湿柴,又吹以水风,又以尘土覆盖它——这人能熄灭那大火聚吗?”“能,尊者。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso mahantaṃ aggikkhandhaṃ nibbāpetukāmo assa. So tattha allāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, allāni ca gomayāni pakkhipeyya, allāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, udakavātañca dadeyya, paṃsukena ca okireyya; bhabbo nu kho so puriso mahantaṃ aggikkhandhaṃ nibbāpetu’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
PTS 5.115已对照

“正是这样,诸比丘,当心掉举之时,那时正是修习轻安觉支之时、是修习定觉支之时、是修习舍觉支之时。这是什么缘故呢?诸比丘,掉举之心由这些法而容易被平息。诸比丘,而我说念是一切处所需的。”第三[经]。

‘‘Evameva kho, bhikkhave, yasmiṃ samaye uddhataṃ cittaṃ hoti, kālo tasmiṃ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya. Taṃ kissa hetu? Uddhataṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi suvūpasamayaṃ hoti. Satiñca khvāhaṃ, bhikkhave, sabbatthikaṃ vadāmī’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、与慈俱经

4. Mettāsahagatasuttaṃ
235缅 3.101已对照

二百三十五、一时,世尊住在拘利[国](Koliya),[有]一座名叫诃梨达婆娑那(Haliddavasana)的拘利人市镇。那时,众多比丘在上午穿好[下衣],取了钵与衣,为乞食而入诃梨达婆娑那。那时,那些比丘心中这样想——“现在为乞食而行于诃梨达婆娑那还太早,我们何不前往其他外道的游方者(aññatitthiya paribbājaka)们的园林呢?”

235. Ekaṃ samayaṃ bhagavā koliyesu viharati haliddavasanaṃ nāma koliyānaṃ nigamo. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya haliddavasanaṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘atippago kho tāva haliddavasane piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’’ti.
已对照

于是那些比丘便前往其他外道的游方者们的园林;到了之后,与那些其他外道的游方者互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。那些比丘坐在一旁时,那些其他外道的游方者对他们这样说——

Atha kho te bhikkhū yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ –
PTS 5.116已对照

“贤友们,沙门乔达摩这样为弟子们说法——‘来吧,诸比丘,你们要舍断五盖(pañca nīvaraṇa)——心的随烦恼(cetaso upakkilesa)、令慧羸弱者——之后,以与慈(mettā)俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与慈俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。以与悲(karuṇā)俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与悲俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。以与喜(muditā)俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与喜俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。以与舍(upekkhā)俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与舍俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。’”

‘‘Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – ‘etha tumhe, bhikkhave, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharatha. Karuṇāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharatha. Muditāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharatha. Upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’’’ti.
PTS 5.117缅 3.102已对照

“贤友们,我们也这样为弟子们说法——‘来吧,贤友们,你们要舍断五盖——心的随烦恼、令慧羸弱者——之后,以与慈俱的心遍满一方而住……乃至……以与悲俱的心……以与喜俱的心……以与舍俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与舍俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。’贤友们,那么在这里,沙门乔达摩与我们之间有什么差别、有什么殊异、有什么不同呢——就说法与说法而言,或就教诫与教诫而言?”

‘‘Mayampi kho, āvuso, sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ desema – ‘etha tumhe, āvuso, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha…pe… karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’ti. Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṃ nānākaraṇaṃ samaṇassa vā gotamassa amhākaṃ vā, yadidaṃ – dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ, anusāsaniyā vā anusāsani’’nti?
已对照

那时,那些比丘对那些其他外道的游方者所说的话既不欢喜,也不呵斥;不欢喜、不呵斥而从座而起离去——“我们要到世尊那里去了知这话的义。”那时,那些比丘在诃梨达婆娑那行乞食之后,于食后从乞食[处]返回,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对世尊这样说——

Atha kho te bhikkhū tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandiṃsu nappaṭikkosiṃsu. Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu – ‘‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmā’’ti. Atha kho te bhikkhū haliddavasane piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
已对照

“尊者,我们在上午穿好[下衣],取了钵与衣,为乞食而入诃梨达婆娑那。尊者,那时我们心中这样想——‘现在为乞食而行于诃梨达婆娑那还太早,我们何不前往其他外道的游方者们的园林呢?’”

‘‘Idha mayaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya haliddavasane piṇḍāya pavisimha. Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘atippago kho tāva haliddavasane piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’’’ti.
已对照

“尊者,于是我们便前往其他外道的游方者们的园林;到了之后,与那些其他外道的游方者互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。尊者,我们坐在一旁时,那些其他外道的游方者对我们这样说——

‘‘Atha kho mayaṃ, bhante, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamimha, upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodimha. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdimha. Ekamantaṃ nisinne kho amhe, bhante, te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ –
PTS 5.118缅 3.103已对照

‘贤友们,沙门乔达摩这样为弟子们说法——“来吧,诸比丘,你们要舍断五盖——心的随烦恼、令慧羸弱者——之后,以与慈俱的心遍满一方而住……乃至……以与悲俱的心……以与喜俱的心……以与舍俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与舍俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。”’

‘‘Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – ‘etha tumhe, bhikkhave, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha…pe… karuṇāsahagatena cetasā … muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’’’ti.
已对照

‘贤友们,我们也这样为弟子们说法——“来吧,贤友们,你们要舍断五盖——心的随烦恼、令慧羸弱者——之后,以与慈俱的心遍满一方而住……乃至……以与悲俱的心……乃至……以与喜俱的心……乃至……以与舍俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与舍俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。”贤友们,那么在这里,沙门乔达摩与我们之间有什么差别、有什么殊异、有什么不同呢——就说法与说法而言,或就教诫与教诫而言?’

‘‘Mayampi kho, āvuso, sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ desema – ‘etha tumhe, āvuso, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha…pe… karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatha, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharathā’ti. Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṃ nānākaraṇaṃ samaṇassa vā gotamassa amhākaṃ vā, yadidaṃ, dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ, anusāsaniyā vā anusāsani’’nti?
已对照

尊者,那时我们对那些其他外道的游方者所说的话既不欢喜,也不呵斥;不欢喜、不呵斥而从座而起离去——‘我们要到世尊那里去了知这话的义。’”

Atha kho mayaṃ, bhante, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandimha nappaṭikkosimha, anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamimha – ‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmā’ti.
缅 3.104已对照

“诸比丘,对这样说的其他外道的游方者们,应当这样说——‘那么贤友们,慈心解脱(mettācetovimutti)如何修习时,有什么趣向、以什么为最上、有什么果、以什么为终点?那么贤友们,悲心解脱如何修习时,有什么趣向、以什么为最上、有什么果、以什么为终点?那么贤友们,喜心解脱如何修习时,有什么趣向、以什么为最上、有什么果、以什么为终点?那么贤友们,舍心解脱如何修习时,有什么趣向、以什么为最上、有什么果、以什么为终点?’诸比丘,被这样问时,那些其他外道的游方者既答不上来,还会陷于更多的苦恼。这是什么缘故呢?诸比丘,正如[所问]在[他们的]非境之中[便会如此]。诸比丘,在有天、有魔、有梵天的世间,在有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,我不见有谁能以这些问题的解答使[人]心满意——除了如来,或如来的弟子,或从此[教法]听闻[而知]者。”

‘‘Evaṃvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘kathaṃ bhāvitā panāvuso, mettācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā? Kathaṃ bhāvitā panāvuso, karuṇācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā? Kathaṃ bhāvitā panāvuso, muditācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā? Kathaṃ bhāvitā panāvuso, upekkhācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā’’’ti? Evaṃ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttariñca vighātaṃ āpajjissanti. Taṃ kissa hetu? Yathā taṃ, bhikkhave, avisayasmiṃ. ‘‘Nāhaṃ taṃ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo imesaṃ pañhānaṃ veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā ito vā pana sutvā’’.
PTS 5.119已对照

“诸比丘,而慈心解脱如何修习时,有什么趣向、以什么为最上、有什么果、以什么为终点?诸比丘,在此,比丘修习与慈俱的念觉支……乃至……修习与慈俱的、依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的舍觉支。他若希望:‘愿我于不可厌恶者住于厌恶想(paṭikūlasaññī)’,他便于其中住于厌恶想。若希望:‘愿我于可厌恶者住于不厌恶想’,他便于其中住于不厌恶想。若希望:‘愿我于不可厌恶者与可厌恶者[二者]皆住于厌恶想’,他便于其中住于厌恶想。若希望:‘愿我于可厌恶者与不可厌恶者[二者]皆住于不厌恶想’,他便于其中住于不厌恶想。若希望:‘愿我回避不可厌恶与可厌恶这二者,住于舍,具念、正知’,他便于其中住于舍,具念、正知;或者成就并住于净解脱(subha vimokkha)。诸比丘,我说慈心解脱以净为最上——对慧在此[世间]的、未通达更上解脱的比丘[而言]。

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, mettācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā? Idha, bhikkhave, bhikkhu mettāsahagataṃ satisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… mettāsahagataṃ upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako ca tattha viharati sato sampajāno, subhaṃ vā kho pana vimokkhaṃ upasampajja viharati. Subhaparamāhaṃ, bhikkhave, mettācetovimuttiṃ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṃ appaṭivijjhato.
PTS 5.120缅 3.105已对照

“诸比丘,而悲心解脱如何修习时,有什么趣向、以什么为最上、有什么果、以什么为终点?诸比丘,在此,比丘修习与悲俱的念觉支……乃至……修习与悲俱的、依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的舍觉支。他若希望:‘愿我于不可厌恶者住于厌恶想’,他便于其中住于厌恶想。……乃至……若希望:‘愿我回避不可厌恶与可厌恶这二者,住于舍,具念、正知’,他便于其中住于舍,具念、正知。或者,完全超越色想,有对想灭没,不作意种种想,[知]‘虚空是无边的’,成就并住于空无边处。诸比丘,我说悲心解脱以空无边处为最上——对慧在此[世间]的、未通达更上解脱的比丘[而言]。

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, karuṇācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā? Idha, bhikkhave, bhikkhu karuṇāsahagataṃ satisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… karuṇāsahagataṃ upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati…pe… sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno. Sabbaso vā pana rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ākāsānañcāyatanaparamāhaṃ, bhikkhave, karuṇācetovimuttiṃ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṃ appaṭivijjhato.
已对照

“诸比丘,而喜心解脱如何修习时,有什么趣向、以什么为最上、有什么果、以什么为终点?诸比丘,在此,比丘修习与喜俱的念觉支……乃至……修习与喜俱的、依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的舍觉支。他若希望:‘愿我于不可厌恶者住于厌恶想’,他便于其中住于厌恶想。……乃至……若希望:‘愿我回避不可厌恶与可厌恶这二者,住于舍,具念、正知’,他便于其中住于舍,具念、正知。或者,完全超越空无边处,[知]‘识是无边的’,成就并住于识无边处。诸比丘,我说喜心解脱以识无边处为最上——对慧在此[世间]的、未通达更上解脱的比丘[而言]。

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, muditācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā? Idha, bhikkhave, bhikkhu muditāsahagataṃ satisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… muditāsahagataṃ upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati …pe… sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno. Sabbaso vā pana ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Viññāṇañcāyatanaparamāhaṃ, bhikkhave, muditācetovimuttiṃ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṃ appaṭivijjhato.
PTS 5.121已对照

“诸比丘,而舍心解脱如何修习时,有什么趣向、以什么为最上、有什么果、以什么为终点?诸比丘,在此,比丘修习与舍俱的、依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的念觉支……乃至……修习与舍俱的、依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的舍觉支。他若希望:‘愿我于不可厌恶者住于厌恶想’,他便于其中住于厌恶想。若希望:‘愿我于可厌恶者住于不厌恶想’,他便于其中住于不厌恶想。若希望:‘愿我于不可厌恶者与可厌恶者[二者]皆住于厌恶想’,他便于其中住于厌恶想。若希望:‘愿我于可厌恶者与不可厌恶者[二者]皆住于不厌恶想’,他便于其中住于不厌恶想。若希望:‘愿我回避不可厌恶与可厌恶这二者,住于舍,具念、正知’,他便于其中住于舍,具念、正知。或者,完全超越识无边处,[知]‘什么都没有’,成就并住于无所有处。诸比丘,我说舍心解脱以无所有处为最上——对慧在此[世间]的、未通达更上解脱的比丘[而言]。”第四[经]。

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, upekkhācetovimutti, kiṃgatikā hoti, kiṃparamā, kiṃphalā, kiṃpariyosānā? Idha, bhikkhave, bhikkhu upekkhāsahagataṃ satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… upekkhāsahagataṃ upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. So sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno. Sabbaso vā pana viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ākiñcaññāyatanaparamāhaṃ, bhikkhave, upekkhācetovimuttiṃ vadāmi, idhapaññassa bhikkhuno uttarivimuttiṃ appaṭivijjhato’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、僧迦罗婆经

5. Saṅgāravasuttaṃ
236缅 3.106已对照

二百三十六、因缘在舍卫城。那时,僧迦罗婆(Saṅgārava)婆罗门来到世尊之处;到了之后,与世尊互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的僧迦罗婆婆罗门对世尊这样说——

236. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
已对照

“乔达摩尊师,是什么因、什么缘,使得有时连长久诵习过的圣典(mantā)也不现起,何况未诵习过的?而乔达摩尊师,又是什么因、什么缘,使得有时连长久未诵习过的圣典也现起,何况诵习过的?”

‘‘Ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo yenekadā dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā? Ko pana, bho gotama, hetu, ko paccayo yenekadā dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā’’ti?
已对照

“婆罗门,在[人]以被欲贪(kāmarāga)所缠缚、被欲贪所压制的心而住,也不如实了知已生起的欲贪的出离之时,那时他对自己利益也不如实知、不如实见,那时对他人利益也不如实知、不如实见,那时对两者利益也不如实知、不如实见;长久诵习过的圣典也不现起,何况未诵习过的。

‘‘Yasmiṃ kho, brāhmaṇa, samaye kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
PTS 5.122已对照

“婆罗门,犹如水钵混入了紫胶、或姜黄、或靛青、或茜草。有眼的人在其中省察自己的面影(mukhanimitta)时,会不如实知、不如实见。正是这样,婆罗门,在[人]以被欲贪所缠缚、被欲贪所压制的心而住,也不如实了知已生起的欲贪的出离之时,那时他对自己利益也不如实知、不如实见,对他人利益也……乃至……那时对两者利益也不如实知、不如实见;长久诵习过的圣典也不现起,何况未诵习过的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto saṃsaṭṭho lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya vā. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ na jāneyya na passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
已对照

“婆罗门,再者,在[人]以被瞋恚(byāpāda)所缠缚、被瞋恚所压制的心而住,也不如实了知已生起的瞋恚的出离之时,那时他对自己利益也不如实知、不如实见,对他人利益也……乃至……那时对两者利益也不如实知、不如实见;长久诵习过的圣典也不现起,何况未诵习过的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
缅 3.107已对照

“婆罗门,犹如水钵被火烧热、沸腾、蒸腾冒气。有眼的人在其中省察自己的面影时,会不如实知、不如实见。正是这样,婆罗门,在[人]以被瞋恚所缠缚、被瞋恚所压制的心而住,也不如实了知已生起的瞋恚的出离之时,那时他对自己利益也不如实知、不如实见,那时对他人利益也……乃至……那时对两者利益也不如实知、不如实见;长久诵习过的圣典也不现起,何况未诵习过的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto agginā santatto pakkuthito [pakkudhito (ka.), ukkaṭṭhito (sī.), ukkuṭṭhito (syā.)] usmudakajāto [ussadakajāto (sī.), usmādakajāto (syā.)]. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ na jāneyya na passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi tasmiṃ samaye…pe… ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
已对照

“婆罗门,再者,在[人]以被昏沉睡眠(thinamiddha)所缠缚、被昏沉睡眠所压制的心而住,也不如实了知已生起的昏沉睡眠的出离之时,那时他对自己利益也不如实知、不如实见,对他人利益也……乃至……那时对两者利益也不如实知、不如实见;长久诵习过的圣典也不现起,何况未诵习过的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
PTS 5.123已对照

“婆罗门,犹如水钵被水苔与浮萍覆盖。有眼的人在其中省察自己的面影时,会不如实知、不如实见。正是这样,婆罗门,在[人]以被昏沉睡眠所缠缚、被昏沉睡眠所压制的心而住,也不如实了知已生起的昏沉睡眠的出离之时,那时他对自己利益也不如实知、不如实见,对他人利益也……乃至……那时对两者利益也不如实知、不如实见;长久诵习过的圣典也不现起,何况未诵习过的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto sevālapaṇakapariyonaddho. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ na jāneyya na passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
已对照

“婆罗门,再者,在[人]以被掉举追悔(uddhaccakukkucca)所缠缚、被掉举追悔所压制的心而住,也不如实了知已生起的掉举追悔的出离之时,那时他对自己利益也不如实知、不如实见,对他人利益也……乃至……那时对两者利益也不如实知、不如实见;长久诵习过的圣典也不现起,何况未诵习过的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
缅 3.108已对照

“婆罗门,犹如水钵被风吹动、摇动、晃荡、起了波纹。有眼的人在其中省察自己的面影时,会不如实知、不如实见。正是这样,婆罗门,在[人]以被掉举追悔所缠缚、被掉举追悔所压制的心而住,也不如实了知已生起的掉举追悔的出离之时,那时他对自己利益也不如实知、不如实见,对他人利益也……乃至……那时对两者利益也不如实知、不如实见;长久诵习过的圣典也不现起,何况未诵习过的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto vāterito calito bhanto ūmijāto. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ na jāneyya na passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
已对照

“婆罗门,再者,在[人]以被疑(vicikicchā)所缠缚、被疑所压制的心而住,也不如实了知已生起的疑的出离之时,那时他对自己利益也不如实知、不如实见,对他人利益也……乃至……对两者利益也……长久诵习过的圣典也不现起,何况未诵习过的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi… dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
PTS 5.124已对照

“婆罗门,犹如水钵浑浊、被搅动、成为泥浆,被放置于黑暗中。有眼的人在其中省察自己的面影时,会不如实知、不如实见。正是这样,婆罗门,在[人]以被疑所缠缚、被疑所压制的心而住,也不如实了知已生起的疑的出离之时,那时他对自己利益也不如实知、不如实见,那时对他人利益也不如实知、不如实见,那时对两者利益也不如实知、不如实见;长久诵习过的圣典也不现起,何况未诵习过的。婆罗门,这就是因,这就是缘,使得有时连长久诵习过的圣典也不现起,何况未诵习过的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto āvilo luḷito kalalībhūto andhakāre nikkhitto. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ na jāneyya na passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, paratthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati, ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ na jānāti na passati; dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo yenekadā dīgharattaṃ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti, pageva asajjhāyakatā.
已对照

“婆罗门,而在[人]以不被欲贪所缠缚、不被欲贪所压制的心而住,且如实了知已生起的欲贪的出离之时,那时他对自己利益也如实知、如实见,那时对他人利益也如实知、如实见,那时对两者利益也如实知、如实见;长久未诵习过的圣典也现起,何况诵习过的。

‘‘Yasmiñca kho, brāhmaṇa, samaye na kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati na kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati; dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
缅 3.109已对照

“婆罗门,犹如水钵未混入紫胶、或姜黄、或靛青、或茜草。有眼的人在其中省察自己的面影时,会如实知、如实见。正是这样,婆罗门,在[人]以不被欲贪所缠缚、不被欲贪所压制的心而住,且如实了知已生起的欲贪的出离……乃至……。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto asaṃsaṭṭho lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya vā. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ jāneyya passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati na kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti…pe….
已对照

“婆罗门,再者,在[人]以不被瞋恚所缠缚、不被瞋恚所压制的心而住,且如实了知已生起的瞋恚的出离之时,那时他对自己利益也如实知、如实见,对他人利益也……乃至……对两者利益也……长久未诵习过的圣典也现起,何况诵习过的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati na byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi… dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
PTS 5.125已对照

“婆罗门,犹如水钵未被火烧热、未沸腾、未蒸腾冒气。有眼的人在其中省察自己的面影时,会如实知、如实见。正是这样,婆罗门,在[人]以不被瞋恚所缠缚、不被瞋恚所压制的心而住,且如实了知已生起的瞋恚的出离之时,那时他对自己利益也如实知、如实见,对他人利益也……乃至……对两者利益也……长久未诵习过的圣典也现起,何况诵习过的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto na agginā santatto na pakkuthito na usmudakajāto, tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ jāneyya passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati na byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi… dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
已对照

“婆罗门,再者,在[人]以不被昏沉睡眠所缠缚、不被昏沉睡眠所压制的心而住,且如实了知已生起的昏沉睡眠的出离之时,那时他对自己利益也如实知、如实见,对他人利益也……乃至……对两者利益也……长久未诵习过的圣典也现起,何况诵习过的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati na thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi … dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
已对照

“婆罗门,犹如水钵未被水苔与浮萍覆盖。有眼的人在其中省察自己的面影时,会如实知、如实见。正是这样,婆罗门,在[人]以不被昏沉睡眠所缠缚、不被昏沉睡眠所压制的心而住,且如实了知已生起的昏沉睡眠的出离之时,那时他对自己利益也如实知、如实见,对他人利益也……乃至……对两者利益也……长久未诵习过的圣典也现起,何况诵习过的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto na sevālapaṇakapariyonaddho. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ jāneyya passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati na thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi… dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
缅 3.110已对照

“婆罗门,再者,在[人]以不被掉举追悔所缠缚、不被掉举追悔所压制的心而住,且如实了知已生起的掉举追悔的出离之时,那时他对自己利益也如实知、如实见,对他人利益也……乃至……对两者利益也……长久未诵习过的圣典也现起,何况诵习过的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati na uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi… dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
已对照

“婆罗门,犹如水钵未被风吹动、未摇动、未晃荡、未起波纹。有眼的人在其中省察自己的面影时,会如实知、如实见。正是这样,婆罗门,在[人]以不被掉举追悔所缠缚、不被掉举追悔所压制的心而住,且如实了知已生起的掉举追悔的出离之时,那时他对自己利益也如实知、如实见,对他人利益也……乃至……对两者利益也……长久未诵习过的圣典也现起,何况诵习过的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto na vāterito na calito na bhanto na ūmijāto. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ jāneyya passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati na uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi…pe… ubhayatthampi… dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
已对照

“婆罗门,再者,在[人]以不被疑所缠缚、不被疑所压制的心而住,且如实了知已生起的疑的出离之时,那时他对自己利益也如实知、如实见,那时对他人利益也如实知、如实见;那时对两者利益也如实知、如实见;长久未诵习过的圣典也现起,何况诵习过的。

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati na vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti [pajānāti passati (syā.)], attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati; ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati; dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
PTS 5.126已对照

“婆罗门,犹如水钵清澈、明净、不浑浊,被放置于光明中。有眼的人在其中省察自己的面影时,会如实知、如实见。正是这样,婆罗门,在[人]以不被疑所缠缚、不被疑所压制的心而住,且如实了知已生起的疑的出离之时,那时他对自己利益也如实知、如实见,那时对他人利益也如实知、如实见,那时对两者利益也如实知、如实见;长久未诵习过的圣典也现起,何况诵习过的。婆罗门,这就是因,这就是缘,使得有时连长久未诵习过的圣典也现起,何况诵习过的。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto accho vippasanno anāvilo āloke nikkhitto. Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ jāneyya passeyya. Evameva kho, brāhmaṇa, yasmiṃ samaye na vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati na vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, attatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, paratthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati, ubhayatthampi tasmiṃ samaye yathābhūtaṃ jānāti passati; dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo yenekadā dīgharattaṃ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti, pageva sajjhāyakatā.
缅 3.111已对照

“婆罗门,这七觉支是非障碍的、非盖的、非心的随烦恼的,若修习、多作,导向作证明与解脱之果。哪七[觉支]呢?婆罗门,念觉支是非障碍的、非盖的、非心的随烦恼的,若修习、多作,导向作证明与解脱之果……乃至……婆罗门,舍觉支是非障碍的、非盖的、非心的随烦恼的,若修习、多作,导向作证明与解脱之果。婆罗门,这七觉支是非障碍的、非盖的、非心的随烦恼的,若修习、多作,导向作证明与解脱之果。”这样说时,僧迦罗婆婆罗门对世尊这样说——“奇哉!乔达摩尊师……乃至……愿乔达摩尊师忆持我为优婆塞,从今日起,终生皈依。”第五[经]。

‘‘Sattime, brāhmaṇa, bojjhaṅgā anāvaraṇā anīvaraṇā cetaso anupakkilesā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṃvattanti. Katame satta? Satisambojjhaṅgo kho, brāhmaṇa, anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anupakkileso bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṃvattati…pe… upekkhāsambojjhaṅgo kho, brāhmaṇa, anāvaraṇo anīvaraṇo cetaso anupakkileso bhāvito bahulīkato vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṃvattati. Ime kho, brāhmaṇa, satta bojjhaṅgā anāvaraṇā anīvaraṇā cetaso anupakkilesā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṃvattantī’’ti. Evaṃ vutte saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Pañcamaṃ.
已对照

六、无畏经

6. Abhayasuttaṃ
237PTS 5.127已对照

二百三十七、如是我闻——一时,世尊住在王舍城灵鹫山。那时,无畏王子来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的无畏王子对世尊这样说——“尊者,富兰那·迦叶这样说:‘对于无知、不见,没有因,没有缘。无知、不见是无因、无缘的。对于知、见,没有因,没有缘。知、见是无因、无缘的。’对此,世尊怎么说?”“王子,对于无知、不见,有因,有缘。无知、不见是有因、有缘的。王子,对于知、见,有因,有缘。知、见是有因、有缘的。”

237. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho abhayo rājakumāro yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho abhayo rājakumāro bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pūraṇo, bhante, kassapo evamāha – ‘natthi hetu, natthi paccayo aññāṇāya adassanāya. Ahetu, appaccayo [appaccayā (sī.), appaccayaṃ (?)] aññāṇaṃ adassanaṃ hoti. Natthi hetu, natthi paccayo ñāṇāya dassanāya. Ahetu, appaccayo ñāṇaṃ dassanaṃ hotī’ti. Idha bhagavā kimāhā’’ti? ‘‘Atthi, rājakumāra, hetu, atthi paccayo aññāṇāya adassanāya. Sahetu, sappaccayo [sappaccayā (sī.), sappaccayaṃ (?)] aññāṇaṃ adassanaṃ hoti. Atthi, rājakumāra, hetu, atthi paccayo ñāṇāya dassanāya. Sahetu, sappaccayo ñāṇaṃ dassanaṃ hotī’’ti.
缅 3.112已对照

“尊者,那么对于无知、不见,什么是因,什么是缘?无知、不见如何是有因、有缘的?”“王子,当[人]以被欲贪所缠、为欲贪所迫的心而住,对已生起的欲贪的出离不如实知、不如实见之时——王子,这也是对于无知、不见的因,这是缘。如是,无知、不见也是有因、有缘的。

‘‘Katamo pana, bhante, hetu, katamo paccayo aññāṇāya adassanāya? Kathaṃ sahetu, sappaccayo aññāṇaṃ adassanaṃ hotī’’ti? ‘‘Yasmiṃ kho, rājakumāra, samaye kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ na jānāti na passati – ayampi kho, rājakumāra, hetu, ayaṃ paccayo aññāṇāya adassanāya. Evampi sahetu sappaccayo aññāṇaṃ adassanaṃ hoti.
已对照

“再者,王子,当[人]以被瞋恚所缠、为瞋恚所迫的心而住……乃至……以被昏沉睡眠所缠的……以被掉举追悔所缠的……以被疑所缠、为疑所迫的心而住,对已生起的疑的出离不如实知、不如实见之时——王子,这也是对于无知、不见的因,这是缘。如是,无知、不见也是有因、有缘的。”

‘‘Puna caparaṃ, rājakumāra, yasmiṃ samaye byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena…pe… thinamiddhapariyuṭṭhitena… uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena… vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ na jānāti na passati – ayampi kho, rājakumāra, hetu, ayaṃ paccayo aññāṇāya adassanāya. Evampi sahetu sappaccayo aññāṇaṃ adassanaṃ hotī’’ti.
已对照

“尊者,这法门叫什么名字呢?”“王子,这些名为盖。”“世尊,确实是盖;善逝,确实是盖!尊者,即使被一一盖所征服,也会不如实知、不如实见,何况被五盖[所征服]呢?

‘‘Ko nāmāyaṃ, bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Nīvaraṇā nāmete, rājakumārā’’ti. ‘‘Taggha, bhagavā, nīvaraṇā; taggha, sugata, nīvaraṇā! Ekamekenapi kho, bhante, nīvaraṇena abhibhūto yathābhūtaṃ na jāneyya na passeyya, ko pana vādo pañcahi nīvaraṇehi?
PTS 5.128已对照

“尊者,那么对于知、见,什么是因,什么是缘?知、见如何是有因、有缘的?”“王子,在此,比丘修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的念觉支。他以已修习念觉支的心如实知、如实见——王子,这也是对于知、见的因,这是缘。如是,知、见也是有因、有缘的。

‘‘Katamo pana, bhante, hetu, katamo paccayo ñāṇāya dassanāya? Kathaṃ sahetu, sappaccayo ñāṇaṃ dassanaṃ hotī’’ti? ‘‘Idha, rājakumāra, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. So satisambojjhaṅgaṃ bhāvitena cittena yathābhūtaṃ jānāti passati – ayampi kho, rājakumāra, hetu, ayaṃ paccayo ñāṇāya dassanāya. Evampi sahetu, sappaccayo ñāṇaṃ dassanaṃ hoti.
已对照

“再者,王子,比丘……乃至……修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的舍觉支。他以已修习舍觉支的心如实知、如实见——王子,这也是对于知、见的因,这是缘。如是,知、见是有因、有缘的。”

‘‘Puna caparaṃ, rājakumāra, bhikkhu…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. So upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāvitena cittena yathābhūtaṃ jānāti passati – ayampi kho, rājakumāra, hetu, ayaṃ paccayo ñāṇāya dassanāya. Evaṃ sahetu, sappaccayo ñāṇaṃ dassanaṃ hotī’’ti.
缅 3.113已对照

“尊者,这法门叫什么名字呢?”“王子,这些名为觉支。”“世尊,确实是觉支;善逝,确实是觉支!尊者,即使具足一一觉支,也会如实知、如实见,何况具足七觉支呢?尊者,我登灵鹫山时所有的身疲劳、心疲劳,那也已止息了,而且我已现观了法。”第六[经]。

‘‘Ko nāmāyaṃ, bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Bojjhaṅgā nāmete, rājakumārā’’ti. ‘‘Taggha, bhagavā, bojjhaṅgā; taggha, sugata, bojjhaṅgā! Ekamekenapi kho, bhante, bojjhaṅgena samannāgato yathābhūtaṃ jāneyya passeyya, ko pana vādo sattahi bojjhaṅgehi? Yopi me, bhante, gijjhakūṭaṃ pabbataṃ ārohantassa kāyakilamatho cittakilamatho, sopi me paṭippassaddho, dhammo ca me abhisamito’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

论议品第六。

Sākacchavaggo chaṭṭho.
已对照

其摄颂——

食、理趣、火,慈,连同僧迦罗婆;

无畏于灵鹫山问了问题。

Tassuddānaṃ –
Āhārā pariyāyamaggi, mettaṃ saṅgāravena ca;
Abhayo pucchito pañhaṃ, gijjhakūṭamhi pabbateti.