快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 觉支相应·病品 2. Gilānavaggo

本经目录二、病品一、生物经二、第一日喻经三、第二日喻经四、第一病经五、第二病经六、第三病经七、到彼岸经八、错失经九、圣经十、厌离经病品第二。

已对照

二、病品

2. Gilānavaggo
已对照

一、生物经

1. Pāṇasuttaṃ
192PTS 5.78缅 3.70已对照

一百九十二、“诸比丘,犹如凡任何生物安排四威仪——时而行走,时而站立,时而坐下,时而躺卧——它们全都依于大地、立于大地,而这样安排这四威仪;正是这样,诸比丘,比丘依于戒、立于戒,修习七觉支,多作七觉支。

192. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci pāṇā cattāro iriyāpathe kappenti – kālena gamanaṃ, kālena ṭhānaṃ, kālena nisajjaṃ, kālena seyyaṃ, sabbe te pathaviṃ nissāya pathaviyaṃ patiṭṭhāya evamete cattāro iriyāpathe kappenti; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkaroti.
已对照

“诸比丘,比丘如何依于戒、立于戒,修习七觉支、多作七觉支呢?诸比丘,在此,比丘修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的念觉支……乃至……修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的舍觉支。诸比丘,比丘就是这样依于戒、立于戒,修习七觉支,多作七觉支。”第一[经]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāveti satta bojjhaṅge bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkarotī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、第一日喻经

2. Paṭhamasūriyūpamasuttaṃ
193已对照

一百九十三、“诸比丘,对太阳升起来说,这是先导,这是前兆,即:明相出现;正是这样,诸比丘,对比丘的七觉支生起来说,这是先导,这是前兆,即:善友性(kalyāṇamittatā)。诸比丘,对有善友的比丘,这[事]是可预期的——他将修习七觉支,将多作七觉支。

193. ‘‘Sūriyassa, bhikkhave, udayato etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – aruṇuggaṃ; evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ uppādāya etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – kalyāṇamittatā. Kalyāṇamittassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – satta bojjhaṅge bhāvessati, satta bojjhaṅge bahulīkarissati.
PTS 5.79已对照

“诸比丘,有善友的比丘如何修习七觉支、多作七觉支呢?诸比丘,在此,比丘修习依远离……的念觉支……乃至……修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的舍觉支。诸比丘,有善友的比丘就是这样修习七觉支、多作七觉支。”第二[经]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto satta bojjhaṅge bhāveti satta bojjhaṅge bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkarotī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、第二日喻经

3. Dutiyasūriyūpamasuttaṃ
194缅 3.71已对照

一百九十四、“诸比丘,对太阳升起来说,这是先导,这是前兆,即:明相出现;正是这样,诸比丘,对比丘的七觉支生起来说,这是先导,这是前兆,即:如理作意。诸比丘,对具足如理作意的比丘,这[事]是可预期的——他将修习七觉支,将多作七觉支。

194. ‘‘Sūriyassa, bhikkhave, udayato etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – aruṇuggaṃ; evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ uppādāya etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – yonisomanasikāro. Yonisomanasikārasampannassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – satta bojjhaṅge bhāvessati, satta bojjhaṅge bahulīkarissati.
已对照

“诸比丘,具足如理作意的比丘如何修习七觉支、多作七觉支呢?诸比丘,在此,比丘修习依远离……的念觉支……乃至……修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的舍觉支。诸比丘,具足如理作意的比丘就是这样修习七觉支、多作七觉支。”第三[经]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu yonisomanasikārasampanno satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkarotī’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、第一病经

4. Paṭhamagilānasuttaṃ
195已对照

一百九十五、一时,世尊住在王舍城竹林迦兰陀园。那时,具寿大迦叶住在毕钵利窟(Pippaliguhā),生病、痛苦、重病缠身。于是,世尊于傍晚时分从静坐起身,来到具寿大迦叶之处;到了之后,坐在所设的座位上。坐下之后,世尊对具寿大迦叶这样说——

195. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā mahākassapo pippaliguhāyaṃ [vipphaliguhāyaṃ (sī.)] viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca –
PTS 5.80已对照

“迦叶,你可还堪忍?可还得以维持?苦受是否在消退而不在加剧?是否显出它们的消退,而不显出加剧?”“尊者,我不堪忍,不得以维持;我强烈的苦受在加剧而不在消退;显出它们的加剧,而不显出消退。”

‘‘Kacci te, kassapa, khamanīyaṃ kacci yāpanīyaṃ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti? ‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo’’ti.
缅 3.72已对照

“迦叶,这七觉支是我所正说的,若修习、多作,导向证智、正觉、涅槃。哪七种呢?迦叶,念觉支是我所正说的,若修习、多作,导向证智、正觉、涅槃……乃至……迦叶,舍觉支是我所正说的,若修习、多作,导向证智、正觉、涅槃。迦叶,这七觉支是我所正说的,若修习、多作,导向证智、正觉、涅槃。”“世尊,确实是觉支!善逝,确实是觉支!”

‘‘Sattime, kassapa, bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Katame satta? Satisambojjhaṅgo kho, kassapa, mayā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati…pe… upekkhāsambojjhaṅgo kho, kassapa, mayā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Ime kho, kassapa, satta bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ti. ‘‘Taggha, bhagavā, bojjhaṅgā; taggha, sugata, bojjhaṅgā’’ti.
已对照

世尊说了这[番话]。具寿大迦叶满意,欢喜世尊之所说。具寿大迦叶从那病中康复了。具寿大迦叶的那病就这样断了。第四[经]。

Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā mahākassapo bhagavato bhāsitaṃ abhinandi. Vuṭṭhahi cāyasmā mahākassapo tamhā ābādhā. Tathāpahīno cāyasmato mahākassapassa so ābādho ahosīti. Catutthaṃ.
已对照

五、第二病经

5. Dutiyagilānasuttaṃ
196已对照

一百九十六、一时,世尊住在王舍城竹林迦兰陀园。那时,具寿大目犍连住在灵鹫山,生病、痛苦、重病缠身。于是,世尊于傍晚时分从静坐起身,来到具寿大目犍连之处;到了之后,坐在所设的座位上。坐下之后,世尊对具寿大目犍连这样说——

196. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno gijjhakūṭe pabbate viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca –
已对照

“目犍连,你可还堪忍?可还得以维持?苦受是否在消退而不在加剧?是否显出它们的消退,而不显出加剧?”“尊者,我不堪忍,不得以维持;我强烈的苦受在加剧而不在消退;显出它们的加剧,而不显出消退。”

‘‘Kacci te, moggallāna, khamanīyaṃ kacci yāpanīyaṃ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti? ‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo’’ti.
已对照

“目犍连,这七觉支是我所正说的,若修习、多作,导向证智、正觉、涅槃。哪七种呢?目犍连,念觉支是我所正说的,若修习、多作,导向证智、正觉、涅槃……乃至……目犍连,舍觉支是我所正说的,若修习、多作,导向证智、正觉、涅槃。目犍连,这七觉支是我所正说的,若修习、多作,导向证智、正觉、涅槃。”“世尊,确实是觉支!善逝,确实是觉支!”

‘‘Sattime, moggallāna, bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Katame satta? Satisambojjhaṅgo kho, moggallāna, mayā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati…pe… upekkhāsambojjhaṅgo kho, moggallāna, mayā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Ime kho, moggallāna, satta bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ti. ‘‘Taggha, bhagavā, bojjhaṅgā; taggha, sugata, bojjhaṅgā’’ti.
缅 3.73已对照

世尊说了这[番话]。具寿大目犍连满意,欢喜世尊之所说。具寿大目犍连从那病中康复了。具寿大目犍连的那病就这样断了。第五[经]。

Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā mahāmoggallāno bhagavato bhāsitaṃ abhinandi. Vuṭṭhahi cāyasmā mahāmoggallāno tamhā ābādhā. Tathāpahīno cāyasmato mahāmoggallānassa so ābādho ahosīti. Pañcamaṃ.
已对照

六、第三病经

6. Tatiyagilānasuttaṃ
197PTS 5.81已对照

一百九十七、一时,世尊住在王舍城竹林迦兰陀园。那时,世尊生病、痛苦、重病缠身。于是,具寿大纯陀(Mahācunda)来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿大纯陀这样说——“纯陀,愿觉支显现于你[心中]。”

197. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena bhagavā ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho āyasmā mahācundo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ mahācundaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘paṭibhantu taṃ, cunda, bojjhaṅgā’’ti.
已对照

“尊者,这七觉支是世尊所正说的,若修习、多作,导向证智、正觉、涅槃。哪七种呢?尊者,念觉支是世尊所正说的,若修习、多作,导向证智、正觉、涅槃……乃至……尊者,舍觉支是世尊所正说的,若修习、多作,导向证智、正觉、涅槃。尊者,这七觉支是世尊所正说的,若修习、多作,导向证智、正觉、涅槃。”“纯陀,确实是觉支!纯陀,确实是觉支!”

‘‘Sattime, bhante, bojjhaṅgā bhagavatā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Katame satta? Satisambojjhaṅgo kho, bhante, bhagavatā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati…pe… upekkhāsambojjhaṅgo kho, bhante, bhagavatā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Ime kho, bhante, satta bojjhaṅgā bhagavatā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ti. ‘‘Taggha, cunda, bojjhaṅgā; taggha, cunda, bojjhaṅgā’’ti.
已对照

具寿纯陀说了这[番话]。导师表示赞同。世尊从那病中康复了。世尊的那病就这样断了。第六[经]。

Idamavocāyasmā cundo. Samanuñño satthā ahosi. Vuṭṭhahi ca bhagavā tamhā ābādhā. Tathāpahīno ca bhagavato so ābādho ahosīti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、到彼岸经

7. Pāraṅgamasuttaṃ
198已对照

一百九十八、“诸比丘,这七觉支若修习、多作,导向从此岸到彼岸。哪七种呢?念觉支……乃至……舍觉支——诸比丘,这七觉支若修习、多作,导向从此岸到彼岸。”

198. ‘‘Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā apārā pāraṃ gamanāya saṃvattanti. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā apārā pāraṃ gamanāya saṃvattantī’’ti.
PTS 5.82缅 3.74已对照

“于诸人中,那些趣向彼岸的人是少数;

‘‘Appakā te manussesu, ye janā pāragāmino;
已对照

而其余这些人众,只是沿着岸奔跑。

Athāyaṃ itarā pajā, tīramevānudhāvati.
已对照

“而凡于善说的法中随法而行者,

‘‘Ye ca kho sammadakkhāte, dhamme dhammānuvattino;
已对照

那些人将到彼岸,[渡过]极难渡的死[王]领域。

Te janā pāramessanti, maccudheyyaṃ suduttaraṃ.
已对照

“智者舍断黑法之后,应修习白[法];

‘‘Kaṇhaṃ dhammaṃ vippahāya, sukkaṃ bhāvetha paṇḍito;
已对照

缘于从家[至]无家,于那难以喜乐的远离中,

Okā anokamāgamma, viveke yattha dūramaṃ.
已对照

“舍弃诸欲、无所有的[他],应于那里希求喜乐;

‘‘Tatrābhiratimiccheyya, hitvā kāme akiñcano;
已对照

智者应净化自己,[离于]心的诸垢染。

Pariyodapeyya attānaṃ, cittaklesehi paṇḍito.
已对照

“凡于诸正觉支中,心已被正确地善加修习者,

‘‘Yesaṃ sambodhiyaṅgesu, sammā cittaṃ subhāvitaṃ;
已对照

凡无执取而乐于执取之舍遣者,

Ādānappaṭinissagge, anupādāya ye ratā;
已对照

漏已尽、具光辉的他们,于世间已般涅槃。”第七[经]。

Khīṇāsavā jutimanto, te loke parinibbutā’’ti. sattamaṃ;
已对照

八、错失经

8. Viraddhasuttaṃ
199已对照

一百九十九、“诸比丘,凡任何人错失(viraddhā)了七觉支,他们也就错失了正确导向苦之灭尽的圣道。诸比丘,凡任何人发起了七觉支,他们也就发起了正确导向苦之灭尽的圣道。哪七种呢?念觉支……乃至……舍觉支——诸比丘,凡任何人错失了这七觉支,他们也就错失了正确导向苦之灭尽的圣道。诸比丘,凡任何人发起了这七觉支,他们也就发起了正确导向苦之灭尽的圣道。”第八[经]。

199. ‘‘Yesaṃ kesañci, bhikkhave, satta bojjhaṅgā viraddhā, viraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Yesaṃ kesañci, bhikkhave, satta bojjhaṅgā āraddhā, āraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – yesaṃ kesañci, bhikkhave, ime satta bojjhaṅgā viraddhā, viraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Yesaṃ kesañci, bhikkhave, ime satta bojjhaṅgā āraddhā, āraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、圣经

9. Ariyasuttaṃ
200已对照

二百、“诸比丘,这七觉支若修习、多作,是圣的、能出离的,引导其实行者正确地到达苦之灭尽。哪七种呢?念觉支……乃至……舍觉支——诸比丘,这七觉支若修习、多作,是圣的、能出离的,引导其实行者正确地到达苦之灭尽。”第九[经]。

200. ‘‘Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā ariyā niyyānikā nīyanti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā ariyā niyyānikā nīyanti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、厌离经

10. Nibbidāsuttaṃ
201缅 3.75已对照

二百零一、“诸比丘,这七觉支若修习、多作,导向一向厌离、离贪、灭、寂静、证智、正觉、涅槃。哪七种呢?念觉支……乃至……舍觉支——诸比丘,这七觉支若修习、多作,导向一向厌离、离贪、灭、寂静、证智、正觉、涅槃。”第十[经]。

201. ‘‘Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ti. Dasamaṃ.
PTS 5.83已对照

病品第二。

Gilānavaggo dutiyo.
已对照

其摄颂——

生物、日喻二[经],另有三病[经];

到彼岸以及错失,圣以及厌离。

Tassuddānaṃ –
Pāṇā sūriyūpamā dve, gilānā apare tayo;
Pāraṅgāmī viraddho ca, ariyo nibbidāya cāti.