快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 觉支相应·山品 1. Pabbatavaggo

本经目录二、觉支相应一、山品一、雪山经二、身经三、戒经四、衣经五、比丘经六、军荼利经七、尖顶屋经八、优波婆那经九、第一已生经十、第二已生经山品第一。

已对照未对底本

二、觉支相应

已对照

一、山品

1. Pabbatavaggo
已对照

一、雪山经

1. Himavantasuttaṃ
182PTS 5.64缅 3.58已对照

一百八十二、因缘在舍卫城。“诸比丘,犹如依于雪山王,诸龙增长身体、获得力量;它们在那里增长了身体、获得了力量之后,便下到小坑;下到小坑之后,便下到大坑;下到大坑之后,便下到小河;下到小河之后,便下到大河;下到大河之后,便下到大海大洋;它们在那里就身体而言达到宏大、广大。正是这样,诸比丘,比丘依于戒、立于戒,修习七觉支、多作七觉支时,于诸法中达到宏大、广大。诸比丘,比丘如何依于戒、立于戒,修习七觉支、多作七觉支时,于诸法中达到宏大、广大呢?诸比丘,在此,比丘修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的念觉支;修习择法觉支……乃至……修习精进觉支……乃至……修习喜觉支……乃至……修习轻安觉支……乃至……修习定觉支……乃至……修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的舍觉支。诸比丘,比丘就是这样依于戒、立于戒,修习七觉支、多作七觉支时,于诸法中达到宏大、广大。”第一[经]。

182. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, himavantaṃ pabbatarājānaṃ nissāya nāgā kāyaṃ vaḍḍhenti, balaṃ gāhenti; te tattha kāyaṃ vaḍḍhetvā balaṃ gāhetvā kusobbhe otaranti, kusobbhe otaritvā mahāsobbhe otaranti, mahāsobbhe otaritvā kunnadiyo otaranti, kunnadiyo otaritvā mahānadiyo otaranti, mahānadiyo otaritvā mahāsamuddasāgaraṃ otaranti; te tattha mahantattaṃ vepullattaṃ āpajjanti kāyena; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesu. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesūti? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ; dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesū’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、身经

2. Kāyasuttaṃ
183已对照

一百八十三、因缘在舍卫城。“诸比丘,犹如这身体依食而住,缘食而住,无食则不住;正是这样,诸比丘,五盖依食而住,缘食而住,无食则不住。

183. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; evameva kho, bhikkhave, pañca nīvaraṇā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti.
缅 3.59已对照

“诸比丘,而什么是未生的欲欲生起、或已生的欲欲增多广大之食呢?诸比丘,有净相;对它多作不如理作意——这就是未生的欲欲生起、或已生的欲欲增多广大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, subhanimittaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的瞋恚生起、或已生的瞋恚增多广大之食呢?诸比丘,有瞋相;对它多作不如理作意——这就是未生的瞋恚生起、或已生的瞋恚增多广大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, paṭighanimittaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
PTS 5.65已对照

“诸比丘,而什么是未生的昏沉睡眠生起、或已生的昏沉睡眠增多广大之食呢?诸比丘,有不乐、懈怠、频申、食后困顿、心的退缩;对它多作不如理作意——这就是未生的昏沉睡眠生起、或已生的昏沉睡眠增多广大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, arati tandi vijambhitā bhattasammado cetaso ca līnattaṃ. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的掉举追悔生起、或已生的掉举追悔增多广大之食呢?诸比丘,有心的不寂止;对它多作不如理作意——这就是未生的掉举追悔生起、或已生的掉举追悔增多广大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, cetaso avūpasamo. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的疑生起、或已生的疑增多广大之食呢?诸比丘,有疑之处的诸法;对它多作不如理作意——这就是未生的疑生起、或已生的疑增多广大之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya? Atthi, bhikkhave, vicikicchāṭṭhānīyā dhammā. Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya.
已对照

“诸比丘,犹如这身体依食而住,缘食而住,无食则不住;正是这样,诸比丘,这五盖依食而住,缘食而住,无食则不住。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; evameva kho, bhikkhave, ime pañca nīvaraṇā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti.
缅 3.60已对照

“诸比丘,犹如这身体依食而住,缘食而住,无食则不住;正是这样,诸比丘,七觉支依食而住,缘食而住,无食则不住。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; evameva kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的念觉支生起、或已生的念觉支修习圆满之食呢?诸比丘,有作为念觉支之处的诸法;对它多作如理作意——这就是未生的念觉支生起、或已生的念觉支修习圆满之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, satisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
PTS 5.66已对照

“诸比丘,而什么是未生的择法觉支生起、或已生的择法觉支修习圆满之食呢?诸比丘,有善与不善法、有罪与无罪法、劣与胜法、黑白相对法;对它多作如理作意——这就是未生的择法觉支生起、或已生的择法觉支修习圆满之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, kusalākusalā dhammā, sāvajjānavajjā dhammā, hīnapaṇītā dhammā, kaṇhasukkasappaṭibhāgā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的精进觉支生起、或已生的精进觉支修习圆满之食呢?诸比丘,有发勤界、出离界、勇猛界;对它多作如理作意——这就是未生的精进觉支生起、或已生的精进觉支修习圆满之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, ārambhadhātu [ārabbhadhātu (syā. ka.)] nikkamadhātu parakkamadhātu. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的喜觉支生起、或已生的喜觉支修习圆满之食呢?诸比丘,有作为喜觉支之处的诸法;对它多作如理作意——这就是未生的喜觉支生起、或已生的喜觉支修习圆满之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, pītisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
缅 3.61已对照

“诸比丘,而什么是未生的轻安觉支生起、或已生的轻安觉支修习圆满之食呢?诸比丘,有身轻安、心轻安;对它多作如理作意——这就是未生的轻安觉支生起、或已生的轻安觉支修习圆满之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, kāyapassaddhi, cittapassaddhi. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已对照

“诸比丘,而什么是未生的定觉支生起、或已生的定觉支修习圆满之食呢?诸比丘,有止相、不散乱相;对它多作如理作意——这就是未生的定觉支生起、或已生的定觉支修习圆满之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, samathanimittaṃ [samādhinimittaṃ (syā.)] abyagganimittaṃ. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
PTS 5.67已对照

“诸比丘,而什么是未生的舍觉支生起、或已生的舍觉支修习圆满之食呢?诸比丘,有作为舍觉支之处的诸法;对它多作如理作意——这就是未生的舍觉支生起、或已生的舍觉支修习圆满之食。

‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? Atthi, bhikkhave, upekkhāsambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. Tattha yonisomanasikārabahulīkāro – ayamāhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā.
已对照

“诸比丘,犹如这身体依食而住,缘食而住,无食则不住;正是这样,诸比丘,这七觉支依食而住,缘食而住,无食则不住。”第二[经]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; evameva kho, bhikkhave, ime satta bojjhaṅgā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhantī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、戒经

3. Sīlasuttaṃ
184PTS 5.68缅 3.62已对照

一百八十四、“诸比丘,那些具足戒、具足定、具足智、具足解脱、具足解脱知见的比丘——诸比丘,我说,对那些比丘的见也是多所助益(bahukāra)的;诸比丘,我说,对那些比丘的闻也是多所助益的;诸比丘,我说,对那些比丘的亲近也是多所助益的;诸比丘,我说,对那些比丘的承事也是多所助益的;诸比丘,我说,对那些比丘的忆念也是多所助益的;诸比丘,我说,对那些比丘的随之出家(anupabbajjā)也是多所助益的。这是什么缘故呢?诸比丘,听闻了这类比丘的法之后,[他]以二种远离(vūpakāsa)——身远离与心远离——远离而住。他这样远离而住,随念那法、随寻那法。

“诸比丘,当比丘这样远离而住、随念那法、随寻那法时,那时,比丘的念觉支是已发起的;那时,比丘修习念觉支;那时,比丘的念觉支达到修习的圆满。他这样具念而住,以慧简择那法、遍察[那法]、进行遍审察。

“诸比丘,当比丘这样具念而住,以慧简择那法、遍察[那法]、进行遍审察时,那时,比丘的择法觉支是已发起的;那时,比丘修习择法觉支;那时,比丘的择法觉支达到修习的圆满。当他以慧简择那法、遍察[那法]、进行遍审察时,精进是已发起的、不退缩的。

“诸比丘,当比丘以慧简择那法、遍察[那法]、进行遍审察,精进是已发起的、不退缩的时,那时,比丘的精进觉支是已发起的;那时,比丘修习精进觉支;那时,比丘的精进觉支达到修习的圆满。对发起精进者,生起无食的喜(nirāmisā pīti)。

“诸比丘,当对发起精进的比丘生起无食的喜时,那时,比丘的喜觉支是已发起的;那时,比丘修习喜觉支;那时,比丘的喜觉支达到修习的圆满。意有喜者,身也轻安,心也轻安。

“诸比丘,当意有喜的比丘身也轻安、心也轻安时,那时,比丘的轻安觉支是已发起的;那时,比丘修习轻安觉支;那时,比丘的轻安觉支达到修习的圆满。身轻安而有乐者,心得定。

“诸比丘,当身轻安而有乐的比丘心得定时,那时,比丘的定觉支是已发起的;那时,比丘修习定觉支;那时,比丘的定觉支达到修习的圆满。他对那样得定的心好好地观察。

“诸比丘,当比丘对那样得定的心好好地观察时,那时,比丘的舍觉支是已发起的;那时,比丘修习舍觉支;那时,比丘的舍觉支达到修习的圆满。

“诸比丘,七觉支如是修习、如是多作时,有七果、七利益是可预期的。哪七果、七利益呢?就在现法中提早证得究竟智(aññā)。若不就在现法中提早证得究竟智,那么在临终时证得究竟智。若不就在现法中提早证得究竟智,若不在临终时证得究竟智,那么以五下分结的灭尽而成为中般涅槃者(antarāparinibbāyī)。若不就在现法中提早证得究竟智,若不在临终时证得究竟智,若不以五下分结的灭尽而成为中般涅槃者,那么以五下分结的灭尽而成为生般涅槃者(upahaccaparinibbāyī)。若不就在现法中提早证得究竟智,若不在临终时证得究竟智,若不以五下分结的灭尽而成为中般涅槃者,若不以五下分结的灭尽而成为生般涅槃者,那么以五下分结的灭尽而成为无行般涅槃者(asaṅkhāraparinibbāyī)。若不就在现法中提早证得究竟智,若不在临终时证得究竟智,若不以五下分结的灭尽而成为中般涅槃者,若不以五下分结的灭尽而成为生般涅槃者,若不以五下分结的灭尽而成为无行般涅槃者,那么以五下分结的灭尽而成为有行般涅槃者(sasaṅkhāraparinibbāyī)。若不就在现法中提早证得究竟智,若不在临终时证得究竟智,若不以五下分结的灭尽而成为中般涅槃者,若不以五下分结的灭尽而成为生般涅槃者,若不以五下分结的灭尽而成为无行般涅槃者,若不以五下分结的灭尽而成为有行般涅槃者,那么以五下分结的灭尽而成为上流至色究竟者(uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī)。诸比丘,七觉支如是修习、如是多作时,这七果、七利益是可预期的。”第三[经]。

184. ‘‘Ye te, bhikkhave, bhikkhū sīlasampannā samādhisampannā ñāṇasampannā vimuttisampannā vimuttiñāṇadassanasampannā, dassanampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ [bahūpakāraṃ (syā.)] vadāmi; savanampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi; upasaṅkamanampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi; payirupāsanampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi; anussatimpāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi; anupabbajjampāhaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahukāraṃ vadāmi. Taṃ kissa hetu? Tathārūpānaṃ, bhikkhave, bhikkhūnaṃ dhammaṃ sutvā dvayena vūpakāsena vūpakaṭṭho [dvayena vūpakaṭṭho (sī. syā.)] viharati – kāyavūpakāsena ca cittavūpakāsena ca. So tathā vūpakaṭṭho viharanto taṃ dhammaṃ anussarati anuvitakketi.
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathā vūpakaṭṭho viharanto taṃ dhammaṃ anussarati anuvitakketi, satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; satisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. So tathā sato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati.
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathā sato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; dhammavicayasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. Tassa taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ.
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; vīriyasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā.
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā, pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; pītisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati.
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati cittampi passambhati, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; passaddhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. Passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati.
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati, samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; samādhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti.
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; upekkhāsambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti; upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
‘‘Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhave, sattasu sambojjhaṅgesu evaṃ bahulīkatesu satta phalā sattānisaṃsā pāṭikaṅkhā. Katame satta phalā sattānisaṃsā? Diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, atha maraṇakāle aññaṃ ārādheti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. No ce diṭṭheva dhamme paṭikacca aññaṃ ārādheti, no ce maraṇakāle aññaṃ ārādheti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti, no ce pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti, atha pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Evaṃ bhāvitesu kho, bhikkhave, sattasu bojjhaṅgesu evaṃ bahulīkatesu ime satta phalā sattānisaṃsā pāṭikaṅkhā’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、衣经

4. Vatthasuttaṃ
185PTS 5.71已对照

一百八十五、一时,具寿舍利弗住在舍卫城祇树林给孤独园。在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿舍利弗。具寿舍利弗这样说——

185. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso, bhikkhavo’’ti! ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
已对照

“贤友们,有这七觉支。哪七[觉支]呢?念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支——贤友们,这就是七觉支。贤友们,于这七觉支中,我愿以哪一觉支度上午,便以那一觉支度上午;愿以哪一觉支度中午,便以那一觉支度中午;愿以哪一觉支度傍晚,便以那一觉支度傍晚。贤友们,若我有‘念觉支’[之想],我便有‘无量的’[之想],我便有‘已善精勤的’[之想];而当它住立时,我了知它‘住立’。若它从我退失,我了知‘它以此为缘从我退失’……乃至……贤友们,若我有‘舍觉支’[之想],我便有‘无量的’[之想],我便有‘已善精勤的’[之想];而当它住立时,我了知它‘住立’。若它从我退失,我了知‘它以此为缘从我退失’。

‘‘Sattime, āvuso, bojjhaṅgā. Katame satta? Satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, āvuso, satta bojjhaṅgā. Imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena pubbaṇhasamayaṃ viharāmi; yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi majjhanhikaṃ samayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena majjhanhikaṃ samayaṃ viharāmi; yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena sāyanhasamayaṃ viharāmi. Satisambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi…pe… upekkhāsambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi.
PTS 5.72缅 3.65已对照

“贤友们,犹如国王或王之大臣有一只装满种种染色之衣的衣箧(dussakaraṇḍaka)。他愿在上午披哪一对衣,便在上午披那一对衣;愿在中午披哪一对衣,便在中午披那一对衣;愿在傍晚披哪一对衣,便在傍晚披那一对衣。正是这样,贤友们,于这七觉支中,我愿以哪一觉支度上午,便以那一觉支度上午;愿以哪一觉支度中午,便以那一觉支度中午;愿以哪一觉支度傍晚,便以那一觉支度傍晚。贤友们,若我有‘念觉支’[之想],我便有‘无量的’[之想],我便有‘已善精勤的’[之想];而当它住立时,我了知它‘住立’。若它从我退失,我了知‘它以此为缘从我退失’……乃至……贤友们,若我有‘舍觉支’[之想],我便有‘无量的’[之想],我便有‘已善精勤的’[之想];而当它住立时,我了知它‘住立’。若它从我退失,我了知‘它以此为缘从我退失’。”第四[经]。

‘‘Seyyathāpi, āvuso, rañño vā rājamahāmattassa vā nānārattānaṃ dussānaṃ dussakaraṇḍako pūro assa. So yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya pubbaṇhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ pubbaṇhasamayaṃ pārupeyya; yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya majjhanhikaṃ samayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ majjhanhikaṃ samayaṃ pārupeyya; yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya sāyanhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ sāyanhasamayaṃ pārupeyya. Evameva khvāhaṃ, āvuso, imesaṃ sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena pubbaṇhasamayaṃ viharāmi; yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi majjhanhikaṃ samayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena majjhanhikaṃ samayaṃ viharāmi; yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena sāyanhasamayaṃ viharāmi. Satisambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi…pe… upekkhāsambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti, tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmī’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、比丘经

5. Bhikkhusuttaṃ
186已对照

一百八十六、因缘在舍卫城。那时,某位比丘来到世尊之处……乃至……坐在一旁的那位比丘对世尊这样说——“尊者,人们说‘觉支、觉支’。尊者,到什么程度称为‘觉支’呢?”“比丘,[它们]导向觉悟,所以称为‘觉支’。比丘,在此,[比丘]修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的念觉支……乃至……修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的舍觉支。当他修习这七觉支时,心也从欲漏解脱,心也从有漏解脱,心也从无明漏解脱。于解脱时,有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’比丘,[它们]导向觉悟,所以称为‘觉支’。”第五[经]。

186. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘bojjhaṅgā, bojjhaṅgā’ti, bhante, vuccanti. Kittāvatā nu kho, bhante, ‘bojjhaṅgā’ti vuccantī’’ti? ‘‘Bodhāya saṃvattantīti kho, bhikkhu, tasmā ‘bojjhaṅgā’ti vuccanti. Idha, bhikkhu, satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Tassime satta bojjhaṅge bhāvayato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Bodhāya saṃvattantīti, bhikkhu, tasmā ‘bojjhaṅgā’ti vuccantī’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、军荼利经

6. Kuṇḍaliyasuttaṃ
187PTS 5.73缅 3.66已对照

一百八十七、一时,世尊住在娑鸡多安阇那林鹿野苑。那时,游方者军荼利(Kuṇḍaliya)来到世尊之处;到了之后,与世尊互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的游方者军荼利对世尊这样说——“乔达摩尊师,我是依园而住者(ārāmanissayī)、行于会众者(parisāvacara)。乔达摩尊师,我食后、用过早饭时,有这样的行止:我经由园而至园、经由园林而至园林,随处漫步、随处游行。我在那里看见一些沙门、婆罗门,谈论以脱免他说(itivādappamokkha)为利益、以求过(upārambha)为利益的言论——‘那么,乔达摩尊师是以什么为利益而住呢?’”“军荼利,如来以明与解脱之果为利益而住。”

187. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sākete viharati añjanavane migadāye. Atha kho kuṇḍaliyo paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kuṇḍaliyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahamasmi, bho gotama, ārāmanissayī [ārāmanisādī (sī.), ārāmaniyādī (syā.)] parisāvacaro. Tassa mayhaṃ, bho gotama, pacchābhattaṃ bhuttapātarāsassa ayamācāro [ayamāhāro (syā. ka.)] hoti – ārāmena ārāmaṃ uyyānena uyyānaṃ anucaṅkamāmi anuvicarāmi. So tattha passāmi eke samaṇabrāhmaṇe itivādappamokkhānisaṃsañceva kathaṃ kathente upārambhānisaṃsañca – ‘bhavaṃ pana gotamo kimānisaṃso viharatī’’’ti? ‘‘Vijjāvimuttiphalānisaṃso kho, kuṇḍaliya, tathāgato viharatī’’ti.
PTS 5.74已对照

“乔达摩尊师,那么,哪些法若修习、多作,能使明与解脱圆满呢?”“军荼利,七觉支若修习、多作,能使明与解脱圆满。”“乔达摩尊师,那么,哪些法若修习、多作,能使七觉支圆满呢?”“军荼利,四念处若修习、多作,能使七觉支圆满。”“乔达摩尊师,那么,哪些法若修习、多作,能使四念处圆满呢?”“军荼利,三善行若修习、多作,能使四念处圆满。”“乔达摩尊师,那么,哪些法若修习、多作,能使三善行圆满呢?”“军荼利,根律仪(indriyasaṃvara)若修习、多作,能使三善行圆满。”

‘‘Katame pana, bho gotama, dhammā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī’’ti? ‘‘Satta kho, kuṇḍaliya, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī’’ti. ‘‘Katame pana, bho gotama, dhammā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrentī’’ti? ‘‘Cattāro kho, kuṇḍaliya, satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrentī’’ti. ‘‘Katame pana, bho gotama, dhammā bhāvitā, bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne paripūrentī’’ti? ‘‘Tīṇi kho, kuṇḍaliya, sucaritāni bhāvitāni bahulīkatāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrentī’’ti. ‘‘Katame pana, bho gotama, dhammā bhāvitā bahulīkatā tīṇi sucaritāni paripūrentī’’ti? ‘‘Indriyasaṃvaro kho, kuṇḍaliya, bhāvito bahulīkato tīṇi sucaritāni paripūretī’’ti.
已对照

“军荼利,根律仪如何修习、如何多作,能使三善行圆满呢?军荼利,在此,比丘以眼见色后,对可意的[色]不贪求、不欣喜,不生起贪。他的身是住立的,心于内住立、善安住、善解脱。而以眼见色后,对不可意的[色],他不沮丧,心不滞著,意不消沉,心无瞋恚。他的身是住立的,心于内住立、善安住、善解脱。

‘‘Kathaṃ bhāvito ca, kuṇḍaliya, indriyasaṃvaro kathaṃ bahulīkato tīṇi sucaritāni paripūretīti? Idha, kuṇḍaliya, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā manāpaṃ nābhijjhati nābhihaṃsati, na rāgaṃ janeti. Tassa ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ. Cakkhunā kho paneva rūpaṃ disvā amanāpaṃ na maṅku hoti appatiṭṭhitacitto adīnamānaso abyāpannacetaso. Tassa ṭhito ca kāyo hoti ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ.
缅 3.67已对照

“军荼利,再者,比丘以耳闻声后……乃至……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……乃至……以意识知法后,对可意的[法]不贪求、不欣喜,不生起贪。他的身是住立的,心于内住立、善安住、善解脱。而以意识知法后,对不可意的[法],他不沮丧,心不滞著,意不消沉,心无瞋恚。他的身是住立的,心于内住立、善安住、善解脱。

‘‘Puna caparaṃ, kuṇḍaliya, bhikkhu sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya manāpaṃ nābhijjhati nābhihaṃsati, na rāgaṃ janeti. Tassa ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ. Manasā kho paneva dhammaṃ viññāya amanāpaṃ na maṅku hoti appatiṭṭhitacitto adīnamānaso abyāpannacetaso. Tassa ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ.
PTS 5.75已对照

“军荼利,当比丘以眼见色后,于可意与不可意的诸色,身是住立的,心于内住立、善安住、善解脱;以耳闻声后……乃至……以鼻嗅香后……乃至……以舌尝味后……乃至……以身触所触后……乃至……以意识知法后,于可意与不可意的诸法,身是住立的,心于内住立、善安住、善解脱。军荼利,根律仪如是修习、如是多作,便使三善行圆满。

‘‘Yato kho, kuṇḍaliya, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā manāpāmanāpesu rūpesu ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya manāpāmanāpesu dhammesu ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṇṭhitaṃ suvimuttaṃ. Evaṃ bhāvito kho, kuṇḍaliya, indriyasaṃvaro evaṃ bahulīkato tīṇi sucaritāni paripūreti.
已对照

“军荼利,三善行如何修习、如何多作,能使四念处圆满呢?军荼利,在此,比丘舍断身恶行,修习身善行;舍断语恶行,修习语善行;舍断意恶行,修习意善行。军荼利,三善行如是修习、如是多作,便使四念处圆满。

‘‘Kathaṃ bhāvitāni ca, kuṇḍaliya, tīṇi sucaritāni kathaṃ bahulīkatāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti? Idha, kuṇḍaliya, bhikkhu kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāveti, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveti. Evaṃ bhāvitāni kho, kuṇḍaliya, tīṇi sucaritāni evaṃ bahulīkatāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti.
已对照

“军荼利,四念处如何修习、如何多作,能使七觉支圆满呢?军荼利,在此,比丘于身随观身而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧;于诸受……乃至……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。军荼利,四念处如是修习、如是多作,便使七觉支圆满。

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, kuṇḍaliya, cattāro satipaṭṭhānā kathaṃ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti? Idha, kuṇḍaliya, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ bhāvitā kho, kuṇḍaliya, cattāro satipaṭṭhānā evaṃ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti.
缅 3.68已对照

“军荼利,七觉支如何修习、如何多作,能使明与解脱圆满呢?军荼利,在此,比丘修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的念觉支……乃至……修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的舍觉支。军荼利,七觉支如是修习、如是多作,便使明与解脱圆满。”

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, kuṇḍaliya, satta bojjhaṅgā kathaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrenti? Idha, kuṇḍaliya, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ bhāvitā kho, kuṇḍaliya, satta bojjhaṅgā evaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī’’ti.
已对照

这样说时,游方者军荼利对世尊这样说——“奇哉!乔达摩尊师,奇哉!乔达摩尊师。乔达摩尊师,犹如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭开,为迷路者指示道路,在黑暗中持来油灯,使有眼者得见诸色。正是如此,乔达摩尊师以种种方式开显了法。我皈依乔达摩尊师、法与比丘僧团。愿乔达摩尊师忆持我为优婆塞,从今日起,终生皈依。”第六[经]。

Evaṃ vutte kuṇḍaliyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evameva bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、尖顶屋经

7. Kūṭāgārasuttaṃ
188已对照

一百八十八、“诸比丘,犹如尖顶屋(kūṭāgāra)的凡任何椽子,全都倾向尖顶、趋向尖顶、朝向尖顶;正是这样,诸比丘,比丘修习七觉支、多作七觉支时,倾向涅槃、趋向涅槃、朝向涅槃。

188. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo, sabbā tā kūṭaninnā kūṭapoṇā kūṭapabbhārā; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro.
PTS 5.76已对照

“诸比丘,比丘如何修习七觉支、多作七觉支时,倾向涅槃、趋向涅槃、朝向涅槃呢?诸比丘,在此,比丘修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的念觉支……乃至……修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的舍觉支。诸比丘,比丘就是这样修习七觉支、多作七觉支时,倾向涅槃、趋向涅槃、朝向涅槃。”第七[经]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、优波婆那经

8. Upavānasuttaṃ
189已对照

一百八十九、一时,具寿优波婆那(Upavāna)与具寿舍利弗住在憍赏弥瞿师罗园。那时,具寿舍利弗于傍晚时分从静坐起身,来到具寿优波婆那之处;到了之后,与具寿优波婆那互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿舍利弗对具寿优波婆那这样说——

189. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca upavāno āyasmā ca sāriputto kosambiyaṃ viharanti ghositārāme. Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā upavāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā upavānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ upavānaṃ etadavoca –
缅 3.69已对照

“优波婆那贤友,比丘能否知道:‘各自由如理作意,我的七觉支已如此善精勤,导向安乐住’呢?”“舍利弗贤友,比丘能知道:‘各自由如理作意,我的七觉支已如此善精勤,导向安乐住。’”

‘‘Jāneyya nu kho, āvuso upavāna, bhikkhu ‘paccattaṃ yonisomanasikārā evaṃ susamāraddhā me satta bojjhaṅgā phāsuvihārāya saṃvattantī’’’ti? ‘‘Jāneyya kho, āvuso sāriputta, bhikkhu ‘paccattaṃ yonisomanasikārā evaṃ susamāraddhā me satta bojjhaṅgā phāsuvihārāya saṃvattantī’’’ti.
PTS 5.77已对照

“贤友,比丘正在着手念觉支时,了知:‘我的心已善解脱,我的昏沉睡眠已善根除,我的掉举追悔已善调伏,我的精进已发起,我作成有所求而作意,且不退缩。’……乃至……贤友,比丘正在着手舍觉支时,了知:‘我的心已善解脱,我的昏沉睡眠已善根除,我的掉举追悔已善调伏,我的精进已发起,我作成有所求而作意,且不退缩。’舍利弗贤友,比丘就是这样能知道:‘各自由如理作意,我的七觉支已如此善精勤,导向安乐住。’”第八[经]。

‘‘Satisambojjhaṅgaṃ kho, āvuso, bhikkhu ārabbhamāno pajānāti ‘cittañca me suvimuttaṃ, thinamiddhañca me susamūhataṃ, uddhaccakukkuccañca me suppaṭivinītaṃ, āraddhañca me vīriyaṃ, aṭṭhiṃkatvā manasi karomi, no ca līna’nti…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ āvuso, bhikkhu ārabbhamāno pajānāti ‘cittañca me suvimuttaṃ, thinamiddhañca me susamūhataṃ, uddhaccakukkuccañca me suppaṭivinītaṃ, āraddhañca me vīriyaṃ, aṭṭhiṃkatvā manasi karomi, no ca līna’nti. Evaṃ kho, āvuso sāriputta, bhikkhu jāneyya ‘paccattaṃ yonisomanasikārā evaṃ susamāraddhā me satta bojjhaṅgā phāsuvihārāya saṃvattantī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、第一已生经

9. Paṭhamauppannasuttaṃ
190已对照

一百九十、“诸比丘,这七觉支若修习、多作,未生者生起,不离如来的出现,[即]阿罗汉、正等正觉者的[出现]。哪七种呢?念觉支……乃至……舍觉支——诸比丘,这七觉支若修习、多作,未生者生起,不离如来的出现,[即]阿罗汉、正等正觉者的[出现]。”第九[经]。

190. ‘‘Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra tathāgatassa pātubhāvā arahato sammāsambuddhassa. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra tathāgatassa pātubhāvā arahato sammāsambuddhassā’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、第二已生经

10. Dutiyauppannasuttaṃ
191已对照

一百九十一、“诸比丘,这七觉支若修习、多作,未生者生起,不离善逝之律。哪七种呢?念觉支……乃至……舍觉支——诸比丘,这七觉支若修习、多作,未生者生起,不离善逝之律。”第十[经]。

191. ‘‘Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā’’ti. Dasamaṃ.
已对照

山品第一。

Pabbatavaggo paṭhamo.
已对照

其摄颂——

雪山、身、戒、衣,比丘以及军荼利;

尖顶屋以及优波婆那,另两[经]已生。

Tassuddānaṃ –
Himavantaṃ kāyaṃ sīlaṃ, vatthaṃ bhikkhu ca kuṇḍali;
Kūṭañca upavānañca, uppannā apare duveti.