快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 六处相应·病品 8. Gilānavaggo

本经目录八、病品一、第一病经二、第二病经三、罗陀无常经四、罗陀苦经五、罗陀无我经六、第一无明舍断经七、第二无明舍断经八、众多比丘经九、世间问经十、破群那问经病品第八。

已对照

八、病品

8. Gilānavaggo
已对照

一、第一病经

1. Paṭhamagilānasuttaṃ
74PTS 4.46缅 2.273已对照

七十四、因缘在舍卫城。那时,某位比丘来到世尊那里……乃至……坐在一旁的那位比丘对世尊这样说:“尊者,在某某精舍中,某位比丘是新学的、不为人知的,生病、痛苦、重病缠身。尊者,若世尊能哀愍而前往那位比丘那里,那就好了。”

于是,世尊听了‘新学’之说与‘生病’之说,又知道‘[这是]不为人知的比丘’,便前往那位比丘那里。那位比丘远远看见世尊走来;看见之后,便在小床上挣动。于是,世尊对那位比丘这样说:“够了,比丘,你不要在小床上挣动。有这些座位,已经设好,我就坐在那里。”世尊坐在所设的座位上。坐下之后,世尊对那位比丘这样说:“比丘,你可还堪忍?可还得以维持?苦受是否在消退而不在加剧?是否显出它们的消退,而不显出加剧?”

“尊者,我不堪忍,不得以维持;我强烈的苦受在加剧而不在消退;显出它们的加剧,而不显出消退。”

“比丘,你没有什么追悔、没有什么懊悔吧?”

“尊者,确实,我有不少追悔、不少懊悔。”

“比丘,那么,[你]自己是否就戒而非难你呢?”

“尊者,[我]自己没有就戒而非难我。”

“比丘,若[你]自己确实没有就戒而非难你,那么你有什么追悔、有什么懊悔呢?”

“尊者,我并不了知世尊所说之法是为了戒清净。”

“比丘,若你确实不了知我所说之法是为了戒清净,那么,比丘,你了知我所说之法是为了什么呢?”

“尊者,我了知世尊所说之法是为了贪之离贪。”

“善哉,善哉,比丘!比丘,你了知我所说之法是为了贪之离贪,这很好。比丘,因为我所说之法正是以贪之离贪为目的的。比丘,你认为怎样,眼是常还是无常?”

“无常,尊者。”

“而那……乃至……耳……鼻……舌……身……意是常还是无常?”

“无常,尊者。”

“而那无常的,是苦还是乐?”

“是苦,尊者。”

“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”

“不适宜,尊者。”

“比丘,这样见时,有闻的圣弟子于眼也厌离,于耳也厌离……乃至……于意也厌离;由厌离而离贪,由离贪而解脱,于解脱便有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”

世尊说了这[番话]。那位比丘满意,欢喜世尊之所说。而当这记说正被宣说之时,那位比丘生起了远尘离垢的法眼:“凡任何集法,一切皆是灭法。”第一[经]。

74. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘amukasmiṃ, bhante, vihāre aññataro bhikkhu navo appaññāto ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Sādhu, bhante, bhagavā yena so bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti.
Atha kho bhagavā navavādañca sutvā gilānavādañca, ‘‘appaññāto bhikkhū’’ti iti viditvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami. Addasā kho so bhikkhu bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna mañcake samadhosi [samañcosi (sī.), samatesi (syā. kaṃ.), samañcopi (pī.)]. Atha kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, bhikkhu, mā tvaṃ mañcake samadhosi. Santimāni āsanāni paññattāni, tatthāhaṃ nisīdissāmī’’ti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘kacci te, bhikkhu, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamo’’ti?
‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamo’’ti.
‘‘Kacci te, bhikkhu, na kiñci kukkuccaṃ, na koci vippaṭisāro’’ti?
‘‘Taggha me, bhante, anappakaṃ kukkuccaṃ, anappako vippaṭisāro’’ti.
‘‘Kacci pana taṃ [tvaṃ (sī.), te (syā. kaṃ. ka.)], bhikkhu, attā sīlato upavadatī’’ti?
‘‘Na kho maṃ, bhante, attā sīlato upavadatī’’ti [no hetaṃ bhante (pī. ka.)].
‘‘No ce kira te, bhikkhu, attā sīlato upavadati, atha kiñca [atha kismiñca (sī.), atha bhikkhu kismiñca (syā. kaṃ. pī. ka.)] te kukkuccaṃ ko ca vippaṭisāro’’ti?
‘‘Na khvāhaṃ, bhante, sīlavisuddhatthaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmī’’ti.
‘‘No ce kira tvaṃ, bhikkhu, sīlavisuddhatthaṃ mayā dhammaṃ desitaṃ ājānāsi, atha kimatthaṃ carahi tvaṃ, bhikkhu, mayā dhammaṃ desitaṃ ājānāsī’’ti?
‘‘Rāgavirāgatthaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmī’’ti.
‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, rāgavirāgatthaṃ mayā dhammaṃ desitaṃ ājānāsi. Rāgavirāgattho hi, bhikkhu, mayā dhammo desito. Taṃ kiṃ maññasi bhikkhu, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ…pe… sotaṃ… ghānaṃ… jivhā… kāyo… mano nicco vā anicco vā’’ti?
‘‘Anicco, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhu, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, sotasmimpi nibbindati…pe… manasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinandi. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne tassa bhikkhuno virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、第二病经

2. Dutiyagilānasuttaṃ
75PTS 4.48缅 2.274已对照

七十五、那时,某位比丘……乃至……对世尊这样说:“尊者,在某某精舍中,某位比丘是新学的、不为人知的,生病、痛苦、重病缠身。尊者,若世尊能哀愍而前往那位比丘那里,那就好了。”

于是,世尊听了‘新学’之说与‘生病’之说,又知道‘[这是]不为人知的比丘’,便前往那位比丘那里。那位比丘远远看见世尊走来;看见之后,便在小床上挣动。于是,世尊对那位比丘这样说:“够了,比丘,你不要在小床上挣动。有这些座位,已经设好,我就坐在那里。”世尊坐在所设的座位上。坐下之后,世尊对那位比丘这样说:“比丘,你可还堪忍?可还得以维持?苦受是否在消退而不在加剧?是否显出它们的消退,而不显出加剧?”

“尊者,我不堪忍,不得以维持……乃至……尊者,[我]自己没有就戒而非难我。”

“比丘,若[你]自己确实没有就戒而非难你,那么你有什么追悔、有什么懊悔呢?”

“尊者,我并不了知世尊所说之法是为了戒清净。”

“比丘,若你确实不了知我所说之法是为了戒清净,那么,比丘,你了知我所说之法是为了什么呢?”

“尊者,我了知世尊所说之法是为了无取般涅槃。”

“善哉,善哉,比丘!比丘,你了知我所说之法是为了无取般涅槃,这很好。比丘,因为我所说之法正是以无取般涅槃为目的的。

“比丘,你认为怎样,眼是常还是无常?”

“无常,尊者。”

“而那……乃至……耳……鼻……舌……身……意……意识……意触……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是常还是无常?”

“无常,尊者。”

“而那无常的,是苦还是乐?”

“是苦,尊者。”

“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”

“不适宜,尊者。”

“比丘,这样见时,有闻的圣弟子于眼也厌离……乃至……于意也……于意识也……于意触也厌离;凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——于它也厌离。由厌离而离贪,由离贪而解脱,于解脱便有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”

世尊说了这[番话]。那位比丘满意,欢喜世尊之所说。而当这记说正被宣说之时,那位比丘的心由不执取而从诸漏解脱了。第二[经]。

75. Atha kho aññataro bhikkhu…pe… bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘amukasmiṃ, bhante, vihāre aññataro bhikkhu navo appaññāto ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Sādhu, bhante, bhagavā yena so bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti.
Atha kho bhagavā navavādañca sutvā gilānavādañca, ‘‘appaññāto bhikkhū’’ti iti viditvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami. Addasā kho so bhikkhu bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna mañcake samadhosi. Atha kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, bhikkhu, mā tvaṃ mañcake samadhosi. Santimāni āsanāni paññattāni, tatthāhaṃ nisīdissāmī’’ti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘kacci te, bhikkhu, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamo’’ti?
‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ…pe… na kho maṃ [me (sabbattha)], bhante, attā sīlato upavadatī’’ti.
‘‘No ce kira te, bhikkhu, attā sīlato upavadati, atha kiñca te kukkuccaṃ ko ca vippaṭisāro’’ti?
‘‘Na khvāhaṃ, bhante, sīlavisuddhatthaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmī’’ti.
‘‘No ce kira tvaṃ, bhikkhu, sīlavisuddhatthaṃ mayā dhammaṃ desitaṃ ājānāsi, atha kimatthaṃ carahi tvaṃ, bhikkhu, mayā dhammaṃ desitaṃ ājānāsī’’ti?
‘‘Anupādāparinibbānatthaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmī’’ti.
‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, anupādāparinibbānatthaṃ mayā dhammaṃ desitaṃ ājānāsi. Anupādāparinibbānattho hi, bhikkhu, mayā dhammo desito.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, bhikkhu, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ…pe… sotaṃ… ghānaṃ… jivhā… kāyo… mano… manoviññāṇaṃ… manosamphasso… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhu, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati…pe… manasmimpi… manoviññāṇepi… manosamphassepi nibbindati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinandi. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne tassa bhikkhussa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccīti [vimuccatīti (sabbattha)]. Dutiyaṃ.
已对照

三、罗陀无常经

3. Rādhaaniccasuttaṃ
76PTS 4.49缅 2.275已对照

七十六、那时,具寿罗陀……乃至……坐在一旁的具寿罗陀对世尊这样说:“尊者,善哉!愿世尊为我简略地说法,使我听了世尊的法之后,能独一、远离、不放逸、热勤、自策励而住。”“罗陀,凡是无常者,你应舍断对它的欲(chanda)。罗陀,什么是无常者,你应舍断对它的欲呢?眼是无常,诸色是无常,眼识……眼触……凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是无常,你应舍断对它的欲……乃至……舌……身……意是无常,你应舍断对它的欲。诸法……意识……意触……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是无常,你应舍断对它的欲。罗陀,凡是无常者,你应舍断对它的欲。”第三[经]。

76. Atha kho āyasmā rādho…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā rādho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. ‘‘Yaṃ kho, rādha, aniccaṃ tatra te chando pahātabbo. Kiñca, rādha, aniccaṃ tatra te chando pahātabbo? Cakkhu aniccaṃ, rūpā aniccā, cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso… yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ. Tatra te chando pahātabbo…pe… jivhā… kāyo… mano anicco. Tatra te chando pahātabbo. Dhammā… manoviññāṇaṃ… manosamphasso… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ. Tatra te chando pahātabbo. Yaṃ kho, rādha, aniccaṃ tatra te chando pahātabbo’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、罗陀苦经

4. Rādhadukkhasuttaṃ
77已对照

七十七、“罗陀,凡是苦者,你应舍断对它的欲。罗陀,什么是苦呢?罗陀,眼是苦,你应舍断对它的欲。诸色……眼识……眼触……凡是以眼触……乃至……或不苦不乐——那也是苦,你应舍断对它的欲……乃至……意是苦……诸法……意识……意触……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是苦,你应舍断对它的欲。罗陀,凡是苦者,你应舍断对它的欲。”第四[经]。

77. ‘‘Yaṃ kho, rādha, dukkhaṃ tatra te chando pahātabbo. Kiñca, rādha, dukkhaṃ? Cakkhu kho, rādha, dukkhaṃ. Tatra te chando pahātabbo. Rūpā… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso… yampidaṃ cakkhusamphassa…pe… adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhaṃ. Tatra te chando pahātabbo…pe… mano dukkho… dhammā… manoviññāṇaṃ… manosamphasso… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhaṃ. Tatra te chando pahātabbo. Yaṃ kho, rādha, dukkhaṃ tatra te chando pahātabbo’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、罗陀无我经

5. Rādhaanattasuttaṃ
78已对照

七十八、“罗陀,凡是无我者,你应舍断对它的欲。罗陀,什么是无我呢?罗陀,眼是无我,你应舍断对它的欲。诸色……眼识……眼触……凡是以眼触为缘……乃至……意是无我……诸法……意识……意触……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是无我,你应舍断对它的欲。罗陀,凡是无我者,你应舍断对它的欲。”第五[经]。

78. ‘‘Yo kho, rādha, anattā tatra te chando pahātabbo. Ko ca, rādha, anattā? Cakkhu kho, rādha, anattā. Tatra te chando pahātabbo. Rūpā… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso… yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā…pe… mano anattā… dhammā… manoviññāṇaṃ… manosamphasso… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anattā. Tatra te chando pahātabbo. Yo kho, rādha, anattā tatra te chando pahātabbo’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、第一无明舍断经

6. Paṭhamaavijjāpahānasuttaṃ
79缅 2.276已对照

七十九、那时,某位比丘来到世尊那里……乃至……坐在一旁的那位比丘对世尊这样说:“尊者,是否有一法,由于它的舍断,比丘的无明便被舍断,明便生起?”

79. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti?
已对照

“比丘,有一法,由于它的舍断,比丘的无明便被舍断,明便生起。”

‘‘Atthi kho, bhikkhu, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti.
已对照

“尊者,那么,哪一法,由于它的舍断,比丘的无明便被舍断,明便生起?”

‘‘Katamo pana, bhante, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti?
PTS 4.50已对照

“比丘,无明就是那一法,由于它的舍断,比丘的无明便被舍断,明便生起。”

‘‘Avijjā kho, bhikkhu, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti.
已对照

“尊者,那么,如何知、如何见,比丘的无明便被舍断,明便生起?”

‘‘Kathaṃ pana, bhante, jānato, kathaṃ passato bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti?
已对照

“比丘,于眼知为无常、见为无常,比丘的无明便被舍断,明便生起。诸色……眼识……眼触……凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——于它也知为无常、见为无常,比丘的无明便被舍断,明便生起……乃至……于意知为无常、见为无常,比丘的无明便被舍断,明便生起。诸法……意识……意触……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——于它也知为无常、见为无常,比丘的无明便被舍断,明便生起。比丘,如是知、如是见,比丘的无明便被舍断,明便生起。”第六[经]。

‘‘Cakkhuṃ kho, bhikkhu, aniccato jānato passato bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Rūpe… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphassaṃ… yampidaṃ, cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccato jānato passato bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjati…pe… manaṃ aniccato jānato passato bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Dhamme… manoviññāṇaṃ… manosamphassaṃ… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccato jānato passato bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Evaṃ kho, bhikkhu, jānato evaṃ passato bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、第二无明舍断经

7. Dutiyaavijjāpahānasuttaṃ
80已对照

八十、那时,某位比丘……乃至……这样说:“尊者,是否有一法,由于它的舍断,比丘的无明便被舍断,明便生起?”

80. Atha kho aññataro bhikkhu…pe… etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti?
已对照

“比丘,有一法,由于它的舍断,比丘的无明便被舍断,明便生起。”

‘‘Atthi kho, bhikkhu, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti.
已对照

“尊者,那么,哪一法,由于它的舍断,比丘的无明便被舍断,明便生起?”

‘‘Katamo pana, bhante, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti?
已对照

“比丘,无明就是那一法,由于它的舍断,比丘的无明便被舍断,明便生起。”

‘‘Avijjā kho, bhikkhu, eko dhammo yassa pahānā bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti.
已对照

“尊者,那么,如何知、如何见,无明便被舍断,明便生起?”

‘‘Kathaṃ pana, bhante, jānato, kathaṃ passato avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti?
缅 2.277已对照

“比丘,于此,比丘听闻:‘一切法不足以执著。’比丘,比丘这样听闻了‘一切法不足以执著’,他便证知一切法;证知一切法之后遍知一切法;遍知一切法之后,别样地见一切相,别样地见眼,诸色……眼识……眼触……凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也别样地见它……乃至……别样地见意,诸法……意识……意触……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也别样地见它。比丘,如是知、如是见,比丘的无明便被舍断,明便生起。”第七[经]。

‘‘Idha, bhikkhu, bhikkhuno sutaṃ hoti – ‘sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā’ti. Evañcetaṃ, bhikkhu, bhikkhuno sutaṃ hoti – ‘sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā’ti. So sabbaṃ dhammaṃ abhijānāti, sabbaṃ dhammaṃ abhiññāya sabbaṃ dhammaṃ parijānāti, sabbaṃ dhammaṃ pariññāya sabbanimittāni aññato passati, cakkhuṃ aññato passati, rūpe… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphassaṃ… yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aññato passati…pe… manaṃ aññato passati, dhamme… manoviññāṇaṃ… manosamphassaṃ… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aññato passati. Evaṃ kho, bhikkhu, jānato evaṃ passato bhikkhuno avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、众多比丘经

8. Sambahulabhikkhusuttaṃ
81PTS 4.51已对照

八十一、那时,众多比丘来到世尊那里……乃至……坐在一旁的那些比丘对世尊这样说:“尊者,在这里,其他外道的游方者这样问我们:‘贤友们,于沙门乔达摩[座下]修梵行是为了什么目的?’尊者,被这样问时,我们这样解答那些其他外道的游方者:‘贤友们,于世尊[座下]修梵行是为了遍知苦。’尊者,我们被这样问时这样解答,是否确是在转述世尊所说的话,不以不实之事诽谤世尊,随法而解说法,没有任何如法的论说或随论会招致可责难之处?”

81. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu…pe… ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha no, bhante, aññatitthiyā paribbājakā amhe evaṃ pucchanti – ‘kimatthiyaṃ, āvuso, samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussatī’ti? Evaṃ puṭṭhā mayaṃ, bhante, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākaroma – ‘dukkhassa kho, āvuso, pariññatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti. Kacci mayaṃ, bhante, evaṃ puṭṭhā evaṃ byākaramānā vuttavādino ceva bhagavato homa, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhāma, dhammassa cānudhammaṃ byākaroma, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatī’’ti?
PTS 4.52缅 2.278已对照

“诸比丘,你们被这样问时这样解答,确实是在转述我所说的话,不以不实之事诽谤我,随法而解说法,没有任何如法的论说或随论会招致可责难之处。诸比丘,因为于我[座下]修梵行正是为了遍知苦。诸比丘,而若其他外道的游方者这样问你们:‘贤友们,那么,为了遍知它而于沙门乔达摩[座下]修梵行的那苦是什么?’诸比丘,被这样问时,你们应这样解答那些其他外道的游方者:‘贤友们,眼是苦,为了遍知它而于世尊[座下]修梵行。诸色……乃至……凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是苦,为了遍知它而于世尊[座下]修梵行……乃至……意是苦……乃至……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是苦,为了遍知它而于世尊[座下]修梵行。贤友们,这就是那苦,为了遍知它而于世尊[座下]修梵行。’诸比丘,被这样问时,你们应这样解答那些其他外道的游方者。”第八[经]。

‘‘Taggha tumhe, bhikkhave, evaṃ puṭṭhā evaṃ byākaramānā vuttavādino ceva me hotha, na ca maṃ abhūtena abbhācikkhatha, dhammassa cānudhammaṃ byākarotha, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchati. Dukkhassa hi, bhikkhave, pariññatthaṃ mayi brahmacariyaṃ vussati. Sace pana vo, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘katamaṃ pana taṃ, āvuso, dukkhaṃ, yassa pariññāya samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussatī’ti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘cakkhu kho, āvuso, dukkhaṃ, tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Rūpā…pe… yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhaṃ. Tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati…pe… mano dukkho…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhaṃ. Tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Idaṃ kho taṃ, āvuso, dukkhaṃ, tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti. Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyāthā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、世间问经

9. Lokapañhāsuttaṃ
82已对照

八十二、那时,某位比丘来到世尊那里……乃至……坐在一旁的那位比丘对世尊这样说:

82. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
已对照

“尊者,人们说‘世间、世间’。尊者,到什么程度称为‘世间’呢?”“比丘,‘[它]在毁坏(lujjati)’,因此称为‘世间(loka)’。什么在毁坏呢?比丘,眼在毁坏,诸色在毁坏,眼识在毁坏,眼触在毁坏,凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也在毁坏……乃至……舌在毁坏……乃至……意在毁坏,诸法在毁坏,意识在毁坏,意触在毁坏,凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也在毁坏。比丘,‘[它]在毁坏’,因此称为‘世间’。”第九[经]。

‘‘‘Loko, loko’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, lokoti vuccatī’’ti? ‘‘‘Lujjatī’ti kho, bhikkhu, tasmā lokoti vuccati. Kiñca lujjati? Cakkhu kho, bhikkhu, lujjati. Rūpā lujjanti, cakkhuviññāṇaṃ lujjati, cakkhusamphasso lujjati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi lujjati…pe… jivhā lujjati…pe… mano lujjati, dhammā lujjanti, manoviññāṇaṃ lujjati, manosamphasso lujjati, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi lujjati. Lujjatīti kho, bhikkhu, tasmā lokoti vuccatī’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、破群那问经

10. Phaggunapañhāsuttaṃ
83已对照

八十三、那时,具寿破群那……乃至……坐在一旁的具寿破群那对世尊这样说:

83. Atha kho āyasmā phagguno…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā phagguno bhagavantaṃ etadavoca –
已对照

“尊者,是否有那样的眼——凭那眼,施设者可以施设过去已般涅槃、已断妄衍、已断[渴爱之]路、已尽轮回、已越一切苦的诸佛?……乃至……尊者,是否有那样的舌——凭那舌,施设者可以施设过去已般涅槃、已断妄衍、已断[渴爱之]路、已尽轮回、已越一切苦的诸佛?……乃至……尊者,是否有那样的意——凭那意,施设者可以施设过去已般涅槃、已断妄衍、已断[渴爱之]路、已尽轮回、已越一切苦的诸佛?”

‘‘Atthi nu kho, bhante, taṃ cakkhu, yena cakkhunā atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivaṭṭe paññāpayamāno paññāpeyya…pe… atthi nu kho, bhante, sā jivhā, yāya jivhāya atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivaṭṭe paññāpayamāno paññāpeyya…pe… atthi nu kho so, bhante, mano, yena manena atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivaṭṭe paññāpayamāno paññāpeyyā’’ti?
PTS 4.53缅 2.279已对照

“破群那,没有那样的眼——凭那眼,施设者可以施设过去已般涅槃、已断妄衍、已断[渴爱之]路、已尽轮回、已越一切苦的诸佛……乃至……破群那,没有那样的舌——凭那舌,施设者可以施设过去已般涅槃、已断妄衍、已断[渴爱之]路、已尽轮回、已越一切苦的诸佛……乃至……破群那,没有那样的意——凭那意,施设者可以施设过去已般涅槃、已断妄衍、已断[渴爱之]路、已尽轮回、已越一切苦的诸佛。”第十[经]。

‘‘Natthi kho taṃ, phagguna, cakkhu, yena cakkhunā atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivaṭṭe paññāpayamāno paññāpeyya …pe… natthi kho sā, phagguna, jivhā, yāya jivhāya atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivaṭṭe paññāpayamāno paññāpeyya…pe… natthi kho so, phagguna, mano, yena manena atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivaṭṭe paññāpayamāno paññāpeyyā’’ti. Dasamaṃ.
已对照

病品第八。

Gilānavaggo aṭṭhamo.
已对照

其摄颂——

为病者说了两[经],为罗陀另说了三[经];

关于无明也说了两[经],比丘、世间与破群那。

Tassuddānaṃ –
Gilānena duve vuttā, rādhena apare tayo;
Avijjāya ca dve vuttā, bhikkhu loko ca phaggunoti.