快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 六处相应·鹿纽品 7. Migajālavaggo

本经目录七、鹿纽品一、第一鹿纽经二、第二鹿纽经三、第一三弥提问魔经四、三弥提问众生经五、三弥提问苦经六、三弥提问世间经七、优波先那毒蛇经八、优波婆那现见经九、第一六触处经十、第二六触处经十一、第三六触处经鹿纽品第七。

已对照

七、鹿纽品

7. Migajālavaggo
已对照

一、第一鹿纽经

1. Paṭhamamigajālasuttaṃ
63PTS 4.36已对照

六十三、因缘在舍卫城。那时,具寿鹿纽来到世尊那里……乃至……坐在一旁的具寿鹿纽对世尊这样说:“尊者,[人们]说‘独一住者,独一住者’。尊者,到什么程度才是独一住者,又到什么程度是有伴住者呢?”

63. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā migajālo yena bhagavā…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā migajālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘ekavihārī, ekavihārī’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, ekavihārī hoti, kittāvatā ca pana sadutiyavihārī hotī’’ti?
缅 2.264已对照

“鹿纽,有眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。若比丘欢喜它、称说、耽著而住;当他欢喜它、称说、耽著而住时,便生起欢喜。有欢喜时便有染著;有染著时便有结合。鹿纽,为欢喜之结所系缚的比丘,被称为‘有伴住者’。有……乃至……鹿纽,有舌所识的诸味,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。若比丘欢喜它、称说、耽著而住;当他欢喜它、称说、耽著而住时,便生起欢喜。有欢喜时便有染著;有染著时便有结合。鹿纽,为欢喜之结所系缚的比丘,被称为‘有伴住者’。鹿纽,如是而住的比丘,即使亲近林野、丛林边地的边远坐卧处——[那些坐卧处]寂静、无喧嚣、离人风、隐于人、宜于宴默——然而仍被称为‘有伴住者’。这是什么缘故呢?因为渴爱是他的伴,它于他未断。因此[他]被称为‘有伴住者’。”

‘‘Santi kho, migajāla, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī [nandi (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Nandiyā sati sārāgo hoti; sārāge sati saṃyogo hoti. Nandisaṃyojanasaṃyutto kho, migajāla, bhikkhu sadutiyavihārīti vuccati. Santi…pe… santi kho, migajāla, jivhāviññeyyā rasā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī. Nandiyā sati sārāgo hoti; sārāge sati saṃyogo hoti. Nandisaṃyojanasaṃyutto kho, migajāla, bhikkhu sadutiyavihārīti vuccati. Evaṃvihārī ca, migajāla, bhikkhu kiñcāpi araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni [manussarāhaseyyakāni (sī. syā. kaṃ. pī.)] paṭisallānasāruppāni; atha kho sadutiyavihārīti vuccati. Taṃ kissa hetu? Taṇhā hissa dutiyā, sāssa appahīnā. Tasmā sadutiyavihārī’’ti vuccati.
PTS 4.37已对照

“鹿纽,又有眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。若比丘不欢喜它、不称说、不耽著而住;当他不欢喜它、不称说、不耽著而住时,欢喜便灭。无欢喜时便无染著;无染著时便无结合。鹿纽,从欢喜之结离系的比丘,被称为‘独一住者’……乃至……鹿纽,又有舌所识的诸味……乃至……鹿纽,又有意所识的诸法,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。若比丘不欢喜它、不称说、不耽著而住;当他不欢喜它、不称说、不耽著而住时,欢喜便灭。无欢喜时便无染著;无染著时便无结合。鹿纽,与欢喜之结分离的比丘,被称为‘独一住者’。鹿纽,如是而住的比丘,即使住在村落边界,为比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、国王、王的大臣、外道、外道弟子所围绕,然而仍被称为‘独一住者’。这是什么缘故呢?因为渴爱是他的伴,它于他已断。因此[他]被称为‘独一住者’。”第一[经]。

‘‘Santi ca kho, migajāla, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato nandī nirujjhati. Nandiyā asati sārāgo na hoti; sārāge asati saṃyogo na hoti. Nandisaṃyojanavisaṃyutto kho, migajāla, bhikkhu ekavihārīti vuccati…pe… santi ca kho, migajāla, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi ca kho, migajāla, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato nandī nirujjhati. Nandiyā asati sārāgo na hoti; sārāge asati saṃyogo na hoti. Nandisaṃyojanavippayutto kho, migajāla, bhikkhu ekavihārīti vuccati. Evaṃvihārī ca, migajāla, bhikkhu kiñcāpi gāmante viharati ākiṇṇo bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. Atha kho ekavihārīti vuccati. Taṃ kissa hetu? Taṇhā hissa dutiyā, sāssa pahīnā. Tasmā ekavihārīti vuccatī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、第二鹿纽经

2. Dutiyamigajālasuttaṃ
64缅 2.265已对照

六十四、那时,具寿鹿纽来到世尊那里……乃至……坐在一旁的具寿鹿纽对世尊这样说:“尊者,善哉!愿世尊为我简略地说法,使我听闻世尊之法后,能独处、远离、不放逸、热勤、自策励而住。”

64. Atha kho āyasmā migajālo yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā migajālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti.
PTS 4.38已对照

“鹿纽,有眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。若比丘欢喜它、称说、耽著而住;当他欢喜它、称说、耽著而住时,便生起欢喜。鹿纽,我说:由欢喜之集而有苦之集……乃至……鹿纽,又有舌所识的诸味……乃至……鹿纽,又有意所识的诸法,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。若比丘欢喜它、称说、耽著而住;当他欢喜它、称说、耽著而住时,便生起欢喜。鹿纽,我说:由欢喜之集而有苦之集。

‘‘Santi kho, migajāla, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī. Nandisamudayā dukkhasamudayo, migajālāti vadāmi…pe… santi ca kho, migajāla, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi ca kho, migajāla, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī. Nandisamudayā dukkhasamudayo, migajālāti vadāmi.
已对照

“鹿纽,又有眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。若比丘不欢喜它、不称说、不耽著而住;当他不欢喜它、不称说、不耽著而住时,欢喜便灭。鹿纽,我说:由欢喜之灭而有苦之灭……乃至……鹿纽,又有舌所识的诸味,是可喜的、可乐的……乃至……鹿纽,又有意所识的诸法,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。若比丘不欢喜它、不称说、不耽著而住;当他不欢喜它、不称说、不耽著而住时,欢喜便灭。鹿纽,我说:由欢喜之灭而有苦之灭。”

‘‘Santi ca kho, migajāla, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato nandī nirujjhati. Nandinirodhā dukkhanirodho, migajālāti vadāmi…pe… santi ca kho, migajāla, jivhāviññeyyā rasā iṭṭhā kantā…pe… santi ca kho, migajāla, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato nandī nirujjhati. Nandinirodhā dukkhanirodho, migajālāti vadāmī’’ti.
缅 2.266已对照

于是具寿鹿纽欢喜、随喜世尊之所说,从座而起,礼敬世尊,右绕之后离去了。于是具寿鹿纽独处、远离、不放逸、热勤、自策励而住,不久便就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。他证知:“生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。”而具寿鹿纽也成为阿罗汉之一。第二[经]。

Atha kho āyasmā migajālo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho āyasmā migajālo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharato nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā migajālo arahataṃ ahosīti. Dutiyaṃ.
已对照

三、第一三弥提问魔经

3. Paṭhamasamiddhimārapañhāsuttaṃ
65已对照

六十五、一时,世尊住在王舍城竹林迦兰陀园。那时,具寿三弥提来到世尊那里……乃至……对世尊这样说:“尊者,[人们]说‘魔,魔’。尊者,到什么程度才会有魔,或魔的施设呢?”

65. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho āyasmā samiddhi yena bhagavā…pe… bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘māro, māro’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, māro vā assa mārapaññatti vā’’ti?
PTS 4.39已对照

“三弥提,凡有眼、有色、有眼识、有眼识所识知的诸法之处,那里有魔或魔的施设。有耳、有声、有耳识、有耳识所识知的诸法,那里有魔或魔的施设。有鼻、有香、有鼻识、有鼻识所识知的诸法,那里有魔或魔的施设。有舌、有味、有舌识、有舌识所识知的诸法,那里有魔或魔的施设。有身、有所触、有身识、有身识所识知的诸法,那里有魔或魔的施设。有意、有法、有意识、有意识所识知的诸法,那里有魔或魔的施设。

‘‘Yattha kho, samiddhi, atthi cakkhu, atthi rūpā, atthi cakkhuviññāṇaṃ, atthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. Atthi sotaṃ, atthi saddā, atthi sotaviññāṇaṃ, atthi sotaviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. Atthi ghānaṃ, atthi gandhā, atthi ghānaviññāṇaṃ, atthi ghānaviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. Atthi jivhā, atthi rasā, atthi jivhāviññāṇaṃ, atthi jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. Atthi kāyo, atthi phoṭṭhabbā, atthi kāyaviññāṇaṃ, atthi kāyaviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. Atthi mano, atthi dhammā, atthi manoviññāṇaṃ, atthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā.
已对照

“三弥提,而凡无眼、无色、无眼识、无眼识所识知的诸法之处,那里无魔或魔的施设。无耳……乃至……无鼻……乃至……无舌、无味、无舌识、无舌识所识知的诸法,那里无魔或魔的施设。无身……乃至……无意、无法、无意识、无意识所识知的诸法,那里无魔或魔的施设。”第三[经]。

‘‘Yattha ca kho, samiddhi, natthi cakkhu, natthi rūpā, natthi cakkhuviññāṇaṃ, natthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā, natthi tattha māro vā mārapaññatti vā. Natthi sotaṃ…pe… natthi ghānaṃ…pe… natthi jivhā, natthi rasā, natthi jivhāviññāṇaṃ, natthi jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā, natthi tattha māro vā mārapaññatti vā. Natthi kāyo…pe…. Natthi mano, natthi dhammā, natthi manoviññāṇaṃ, natthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā, natthi tattha māro vā mārapaññatti vā’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、三弥提问众生经

4. Samiddhisattapañhāsuttaṃ
66已对照

六十六、“尊者,[人们]说‘众生,众生’。尊者,到什么程度才会有众生,或众生的施设呢?”……乃至……第四[经]。

66. ‘‘‘Satto, satto’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, satto vā assa sattapaññatti vā’’ti…pe…. Catutthaṃ.
已对照

五、三弥提问苦经

5. Samiddhidukkhapañhāsuttaṃ
67缅 2.267已对照

六十七、“尊者,[人们]说‘苦,苦’。尊者,到什么程度才会有苦,或苦的施设呢?”……乃至……第五[经]。

67. ‘‘‘Dukkhaṃ, dukkha’nti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, dukkhaṃ vā assa dukkhapaññatti vā’’ti…pe…. Pañcamaṃ.
已对照

六、三弥提问世间经

6. Samiddhilokapañhāsuttaṃ
68PTS 4.40已对照

六十八、“尊者,[人们]说‘世间,世间’。尊者,到什么程度才会有世间,或世间的施设呢?”“三弥提,凡有眼、有色、有眼识、有眼识所识知的诸法之处,那里有世间或世间的施设……乃至……有舌……乃至……有意、有法、有意识、有意识所识知的诸法,那里有世间或世间的施设。

68. ‘‘‘Loko, loko’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, loko vā assa lokapaññatti vā’’ti? Yattha kho, samiddhi, atthi cakkhu, atthi rūpā, atthi cakkhuviññāṇaṃ, atthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha loko vā lokapaññatti vāti…pe… atthi jivhā…pe… atthi mano, atthi dhammā, atthi manoviññāṇaṃ, atthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha loko vā lokapaññatti vā.
已对照

“三弥提,而凡无眼、无色、无眼识、无眼识所识知的诸法之处,那里无世间或世间的施设……乃至……无舌……乃至……无意、无法、无意识、无意识所识知的诸法,那里无世间或世间的施设。”第六[经]。

‘‘Yattha ca kho, samiddhi, natthi cakkhu, natthi rūpā, natthi cakkhuviññāṇaṃ, natthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā, natthi tattha loko vā lokapaññatti vā…pe… natthi jivhā…pe… natthi mano, natthi dhammā, natthi manoviññāṇaṃ, natthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā, natthi tattha loko vā lokapaññatti vā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、优波先那毒蛇经

7. Upasenaāsīvisasuttaṃ
69已对照

六十九、一时,具寿舍利弗与具寿优波先那住在王舍城寒林的蛇头岩。那时,具寿优波先那的身上有毒蛇落下。于是,具寿优波先那召唤诸比丘:“贤友们,来,你们把我这身体放上小床,抬到外面去。在这身体就在这里散掉之前——犹如一把糠。”

69. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca upaseno rājagahe viharanti sītavane sappasoṇḍikapabbhāre. Tena kho pana samayena āyasmato upasenassa kāye āsīviso patito hoti. Atha kho āyasmā upaseno bhikkhū āmantesi – ‘‘etha me, āvuso, imaṃ kāyaṃ mañcakaṃ āropetvā bahiddhā nīharatha. Purāyaṃ kāyo idheva vikirati; seyyathāpi bhusamuṭṭhī’’ti.
PTS 4.41缅 2.268已对照

这样说时,具寿舍利弗对具寿优波先那这样说:“可是我们并未见到具寿优波先那身体的变异或诸根的变易,而具寿优波先那却这样说:‘贤友们,来,你们把我这身体放上小床,抬到外面去。在这身体就在这里散掉之前——犹如一把糠。’”“贤友舍利弗,谁若有这样的[念]:‘我是眼’或‘眼是我的’……乃至……‘我是舌’或‘舌是我的’……‘我是意’或‘意是我的’,贤友舍利弗,他才会有身体的变异或诸根的变易。而贤友舍利弗,我并没有这样的[念]:‘我是眼’或‘眼是我的’……乃至……‘我是舌’或‘舌是我的’……乃至……‘我是意’或‘意是我的’。贤友舍利弗,对这样的我而言,怎么会有身体的变异或诸根的变易呢!”

Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṃ upasenaṃ etadavoca – ‘‘na kho pana mayaṃ passāma āyasmato upasenassa kāyassa vā aññathattaṃ indriyānaṃ vā vipariṇāmaṃ. Atha ca panāyasmā upaseno evamāha – ‘etha me, āvuso, imaṃ kāyaṃ mañcakaṃ āropetvā bahiddhā nīharatha. Purāyaṃ kāyo idheva vikirati; seyyathāpi bhusamuṭṭhī’’’ti. ‘‘Yassa nūna, āvuso sāriputta, evamassa – ‘ahaṃ cakkhūti vā mama cakkhūti vā…pe… ahaṃ jivhāti vā mama jivhāti vā… ahaṃ manoti vā mama manoti vā’. Tassa, āvuso sāriputta, siyā kāyassa vā aññathattaṃ indriyānaṃ vā vipariṇāmo. Mayhañca kho, āvuso sāriputta, na evaṃ hoti – ‘ahaṃ cakkhūti vā mama cakkhūti vā…pe… ahaṃ jivhāti vā mama jivhāti vā…pe… ahaṃ manoti vā mama manoti vā’. Tassa mayhañca kho, āvuso sāriputta, kiṃ kāyassa vā aññathattaṃ bhavissati, indriyānaṃ vā vipariṇāmo’’ti!
已对照

“正因为具寿优波先那长夜以来已善根除了我作、我所作与慢随眠,所以具寿优波先那没有这样的[念]:‘我是眼’或‘眼是我的’……乃至……‘我是舌’或‘舌是我的’……乃至……‘我是意’或‘意是我的’。”于是,那些比丘把具寿优波先那的身体放上小床,抬到外面。于是,具寿优波先那的身体就在那里散掉了,犹如一把糠。第七[经]。

‘‘Tathā hi panāyasmato upasenassa dīgharattaṃ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato. Tasmā āyasmato upasenassa na evaṃ hoti – ‘ahaṃ cakkhūti vā mama cakkhūti vā…pe… ahaṃ jivhāti vā mama jivhāti vā…pe… ahaṃ manoti vā mama manoti vā’’’ti. Atha kho te bhikkhū āyasmato upasenassa kāyaṃ mañcakaṃ āropetvā bahiddhā nīhariṃsu. Atha kho āyasmato upasenassa kāyo tattheva vikiri; seyyathāpi bhusamuṭṭhīti. Sattamaṃ.
已对照

八、优波婆那现见经

8. Upavāṇasandiṭṭhikasuttaṃ
70已对照

七十、那时,具寿优波婆那来到世尊那里……乃至……坐在一旁的具寿优波婆那对世尊这样说:“尊者,人们说‘现见的法、现见的法’。尊者,到什么程度,法才是现见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的呢?”

70. Atha kho āyasmā upavāṇo yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā upavāṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sandiṭṭhiko dhammo, sandiṭṭhiko dhammo’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, sandiṭṭhiko dhammo hoti, akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti?
已对照

“优波婆那,在此,比丘以眼见色后,是觉知色者,也是觉知对色之贪者;并且内有对诸色之贪时,了知‘我内有对诸色之贪’。优波婆那,凡是比丘以眼见色后,是觉知色者,也是觉知对色之贪者,并且内有对诸色之贪时,了知‘我内有对诸色之贪’——优波婆那,这样,法也是现见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的。”……乃至……

‘‘Idha pana, upavāṇa, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā rūpappaṭisaṃvedī ca hoti rūparāgappaṭisaṃvedī ca. Santañca ajjhattaṃ rūpesu rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ rūpesu rāgo’ti pajānāti. Yaṃ taṃ, upavāṇa, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā rūpappaṭisaṃvedī ca hoti rūparāgappaṭisaṃvedī ca. Santañca ajjhattaṃ rūpesu rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ rūpesu rāgo’ti pajānāti. Evampi kho, upavāṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti…pe….
PTS 4.42缅 2.269已对照

“再者,优波婆那,比丘以舌尝味后,是觉知味者,也是觉知对味之贪者;并且内有对诸味之贪时,了知‘我内有对诸味之贪’。优波婆那,凡是比丘以舌尝味后,是觉知味者,也是觉知对味之贪者,并且内有对诸味之贪时,了知‘我内有对诸味之贪’——优波婆那,这样,法也是现见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的。”……乃至……

‘‘Puna caparaṃ, upavāṇa, bhikkhu jivhāya rasaṃ sāyitvā rasappaṭisaṃvedī ca hoti rasarāgappaṭisaṃvedī ca. Santañca ajjhattaṃ rasesu rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ rasesu rāgo’ti pajānāti. Yaṃ taṃ, upavāṇa, bhikkhu jivhāya rasaṃ sāyitvā rasappaṭisaṃvedī ca hoti rasarāgappaṭisaṃvedī ca. Santañca ajjhattaṃ rasesu rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ rasesu rāgo’ti pajānāti. Evampi kho, upavāṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti…pe….
已对照

“再者,优波婆那,比丘以意识知法后,是觉知法者,也是觉知对法之贪者;并且内有对诸法之贪时,了知‘我内有对诸法之贪’。优波婆那,凡是比丘以意识知法后,是觉知法者,也是觉知对法之贪者,并且内有对诸法之贪时,了知‘我内有对诸法之贪’——优波婆那,这样,法也是现见的……乃至……智者应各自证知的。”……乃至……

‘‘Puna caparaṃ, upavāṇa, bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya dhammappaṭisaṃvedī ca hoti dhammarāgappaṭisaṃvedī ca. Santañca ajjhattaṃ dhammesu rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ dhammesu rāgo’ti pajānāti. Yaṃ taṃ, upavāṇa, bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya dhammappaṭisaṃvedī ca hoti dhammarāgappaṭisaṃvedī ca. Santañca ajjhattaṃ dhammesu rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ dhammesu rāgo’ti pajānāti. Evampi kho, upavāṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti…pe… paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti…pe….
已对照

“优波婆那,在此,比丘以眼见色后,是觉知色者,却不是觉知对色之贪者;并且内无对诸色之贪时,了知‘我内无对诸色之贪’。优波婆那,凡是比丘以眼见色后,确是觉知色者,却不是觉知对色之贪者,并且内无对诸色之贪时,了知‘我内无对诸色之贪’——优波婆那,这样,法也是现见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的。”……乃至……

‘‘Idha pana, upavāṇa, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā rūpappaṭisaṃvedī ca hoti, no ca rūparāgappaṭisaṃvedī. Asantañca ajjhattaṃ rūpesu rāgaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ rūpesu rāgo’ti pajānāti. Yaṃ taṃ, upavāṇa, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā rūpappaṭisaṃvedīhi kho hoti, no ca rūparāgappaṭisaṃvedī. Asantañca ajjhattaṃ rūpesu rāgaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ rūpesu rāgo’ti pajānāti. Evampi kho, upavāṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti, akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti…pe….
已对照

“再者,优波婆那,比丘以舌尝味后,确是觉知味者,却不是觉知对味之贪者;并且内无对诸味之贪时,了知‘我内无对诸味之贪’……乃至……

‘‘Puna caparaṃ, upavāṇa, bhikkhu jivhāya rasaṃ sāyitvā rasappaṭisaṃvedīhi kho hoti, no ca rasarāgappaṭisaṃvedī. Asantañca ajjhattaṃ rasesu rāgaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ rasesu rāgo’ti pajānāti…pe….
PTS 4.43已对照

“再者,优波婆那,比丘以意识知法后,确是觉知法者,却不是觉知对法之贪者;并且内无对诸法之贪时,了知‘我内无对诸法之贪’。优波婆那,凡是比丘以意识知法后,确是觉知法者,却不是觉知对法之贪者,并且内无对诸法之贪时,了知‘我内无对诸法之贪’——优波婆那,这样,法也是现见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的。”第八[经]。

‘‘Puna caparaṃ, upavāṇa, bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya dhammappaṭisaṃvedīhi kho hoti, no ca dhammarāgappaṭisaṃvedī. Asantañca ajjhattaṃ dhammesu rāgaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ dhammesu rāgo’ti pajānāti. Yaṃ taṃ, upavāṇa, bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya dhammappaṭisaṃvedīhi kho hoti, no ca dhammarāgappaṭisaṃvedī. Asantañca ajjhattaṃ dhammesu rāgaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ dhammesu rāgo’ti pajānāti. Evampi kho, upavāṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti, akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、第一六触处经

9. Paṭhamachaphassāyatanasuttaṃ
71缅 2.270已对照

七十一、“诸比丘,凡任何比丘不如实了知六触处的集起、灭没、味著、过患与出离,他的梵行未立,他距这法与律甚远。”

71. ‘‘Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Avusitaṃ tena brahmacariyaṃ, ārakā so imasmā dhammavinayā’’ti.
已对照

这样说时,某位比丘对世尊这样说:“尊者,在这里我已失坏。尊者,因为我不如实了知六触处的集起、灭没、味著、过患与出离。”

Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etthāhaṃ, bhante, anassasaṃ [anassasiṃ (sī.), anassāsaṃ (syā. kaṃ.), anassāsiṃ (pī.)]. Ahañhi, bhante, channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāmī’’ti.
已对照

“比丘,你认为怎样,你随观眼为‘这是我的、这是我、这是我的自我’吗?”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, bhikkhu, cakkhuṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassasī’’ti?
已对照

“不是的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“善哉,比丘!比丘,于此,你的眼将会这样以正慧如实被善见为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。这就是苦的终结……乃至……你随观舌为‘这是我的、这是我、这是我的自我’吗?”

‘‘Sādhu, bhikkhu, ettha ca te, bhikkhu, cakkhu ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati. Esevanto dukkhassa…pe… jivhaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassasī’’ti?
已对照

“不是的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“善哉,比丘!比丘,于此,你的舌将会这样以正慧如实被善见为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。这就是苦的终结……乃至……你随观意为‘这是我的、这是我、这是我的自我’吗?”

‘‘Sādhu, bhikkhu, ettha ca te, bhikkhu, jivhā ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati. Esevanto dukkhassa…pe… manaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassasī’’ti?
已对照

“不是的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“善哉,比丘!比丘,于此,你的意将会这样以正慧如实被善见为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。这就是苦的终结。”第九[经]。

‘‘Sādhu, bhikkhu, ettha ca te, bhikkhu, mano ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati. Esevanto dukkhassā’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、第二六触处经

10. Dutiyachaphassāyatanasuttaṃ
72PTS 4.44已对照

七十二、“诸比丘,凡任何比丘不如实了知六触处的集起、灭没、味著、过患与出离,他的梵行未立,他距这法与律甚远。”

72. ‘‘Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Avusitaṃ tena brahmacariyaṃ, ārakā so imasmā dhammavinayā’’ti.
已对照

这样说时,某位比丘对世尊这样说:“尊者,在这里我已失坏,我已彻底失坏。尊者,因为我不如实了知六触处的集起、灭没、味著、过患与出离。”

Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etthāhaṃ, bhante, anassasaṃ panassasaṃ. Ahañhi, bhante, channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāmī’’ti.
已对照

“比丘,你认为怎样,你随观眼为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’吗?”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, bhikkhu, cakkhuṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassasī’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
缅 2.271已对照

“善哉,比丘!比丘,于此,你的眼将会这样以正慧如实被善见为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。这样,你的这第一触处便将为了未来不再有后有而被舍断……乃至……

‘‘Sādhu, bhikkhu, ettha ca te, bhikkhu, cakkhu ‘netaṃ mama, nesohamasmi na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati. Evaṃ te etaṃ paṭhamaṃ phassāyatanaṃ pahīnaṃ bhavissati āyatiṃ apunabbhavāya…pe….
已对照

“你随观舌为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’吗?”

‘‘Jivhaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassasī’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“善哉,比丘!比丘,于此,你的舌将会这样以正慧如实被善见为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。这样,你的这第四触处便将为了未来不再有后有而被舍断……乃至……

‘‘Sādhu, bhikkhu, ettha ca te, bhikkhu, jivhā ‘netaṃ mama, nesohamasmi na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati. Evaṃ te etaṃ catutthaṃ phassāyatanaṃ pahīnaṃ bhavissati āyatiṃ apunabbhavāya…pe….
已对照

“你随观意为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’吗?”

‘‘Manaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassasī’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“善哉,比丘!比丘,于此,你的意将会这样以正慧如实被善见为‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。这样,你的这第六触处便将为了未来不再有后有而被舍断。”第十[经]。

‘‘Sādhu, bhikkhu, ettha ca te, bhikkhu, mano ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati. Evaṃ te etaṃ chaṭṭhaṃ phassāyatanaṃ pahīnaṃ bhavissati āyatiṃ apunabbhavāyā’’ti. Dasamaṃ.
已对照

十一、第三六触处经

11. Tatiyachaphassāyatanasuttaṃ
73PTS 4.45已对照

七十三、“诸比丘,凡任何比丘不如实了知六触处的集起、灭没、味著、过患与出离,他的梵行未立,他距这法与律甚远。”

这样说时,某位比丘对世尊这样说:“尊者,在这里我已失坏,我已彻底失坏。尊者,因为我不如实了知六触处的集起、灭没、味著、过患与出离。”

“比丘,你认为怎样,眼是常还是无常?”

“无常,尊者。”

“而那无常的,是苦还是乐?”

“是苦,尊者。”

“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”

“不适宜,尊者。”

“耳……鼻……舌……身……意是常还是无常?”

“无常,尊者。”

“而那无常的,是苦还是乐?”

“是苦,尊者。”

“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”

“不适宜,尊者。”

“比丘,这样见时,有闻的圣弟子于眼也厌离,于耳也厌离,于鼻也厌离,于舌也厌离,于身也厌离,于意也厌离;由厌离而离贪,由离贪而解脱,于解脱便有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”第十一[经]。

73. ‘‘Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Avusitaṃ tena brahmacariyaṃ, ārakā so imasmā dhammavinayā’’ti.
Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etthāhaṃ, bhante, anassasaṃ panassasaṃ. Ahañhi, bhante, channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāmī’’ti.
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, bhikkhu, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Sotaṃ… ghānaṃ… jivhā… kāyo… mano nicco vā anicco vā’’ti?
‘‘Anicco, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhu, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, sotasmimpi nibbindati, ghānasmimpi nibbindati, jivhāyapi nibbindati, kāyasmimpi nibbindati, manasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Ekādasamaṃ.
已对照

鹿纽品第七。

Migajālavaggo sattamo.
缅 2.272已对照

其摄颂——

为鹿纽说了两[经],为三弥提[说了]四[经];

优波先那、优波婆那,六触处[经]共三部。

Tassuddānaṃ –
Migajālena dve vuttā, cattāro ca samiddhinā;
Upaseno upavāṇo, chaphassāyatanikā tayoti.