快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 六处相应·无明品 6. Avijjāvaggo

本经目录六、无明品一、无明舍断经二、结舍断经三、结根除经四、漏舍断经五、漏根除经六、随眠舍断经七、随眠根除经八、一切取遍知经九、第一一切取遍尽经十、第二一切取遍尽经无明品第六。

已对照

六、无明品

6. Avijjāvaggo
已对照

一、无明舍断经

1. Avijjāpahānasuttaṃ
53PTS 4.31已对照

五十三、因缘在舍卫城。那时,某位比丘来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘对世尊这样说:“尊者,怎样知、怎样见者,无明被舍断,明生起呢?”

53. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kathaṃ nu kho, bhante, jānato kathaṃ passato avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti?
缅 2.260已对照

“比丘,对眼以无常而知、见者,无明被舍断,明生起。对色以无常而知、见者,无明被舍断,明生起。眼识……眼触……凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——对它也以无常而知、见者,无明被舍断,明生起。耳……鼻……舌……身……对意以无常而知、见者,无明被舍断,明生起。法……意识……意触……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——对它也以无常而知、见者,无明被舍断,明生起。比丘,这样知、这样见者,无明被舍断,明生起。”第一[经]。

‘‘Cakkhuṃ kho, bhikkhu, aniccato jānato passato avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Rūpe aniccato jānato passato avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphassaṃ… yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccato jānato passato avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Sotaṃ… ghānaṃ… jivhaṃ… kāyaṃ… manaṃ aniccato jānato passato avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Dhamme … manoviññāṇaṃ… manosamphassaṃ… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccato jānato passato avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Evaṃ kho, bhikkhu, jānato evaṃ passato avijjā pahīyati, vijjā uppajjatī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、结舍断经

2. Saṃyojanapahānasuttaṃ
54已对照

五十四、“尊者,怎样知、怎样见者,诸结被舍断呢?”“比丘,对眼以无常而知、见者,诸结被舍断。色……眼识……眼触……凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——对它也以无常而知、见者,诸结被舍断。耳……鼻……舌……身……意……法……意识……意触……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——对它也以无常而知、见者,诸结被舍断。比丘,这样知、这样见者,诸结被舍断。”第二[经]。

54. ‘‘Kathaṃ nu kho, bhante, jānato, kathaṃ passato, saṃyojanā pahīyantī’’ti? ‘‘Cakkhuṃ kho, bhikkhu, aniccato jānato passato saṃyojanā pahīyanti. Rūpe… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphassaṃ… yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccato jānato passato saṃyojanā pahīyanti. Sotaṃ… ghānaṃ… jivhaṃ… kāyaṃ… manaṃ… dhamme… manoviññāṇaṃ… manosamphassaṃ… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccato jānato passato saṃyojanā pahīyanti. Evaṃ kho, bhikkhu, jānato evaṃ passato saṃyojanā pahīyantī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、结根除经

3. Saṃyojanasamugghātasuttaṃ
55PTS 4.32已对照

五十五、“尊者,怎样知、怎样见者,诸结趋于根除呢?”“比丘,对眼以无我而知、见者,诸结趋于根除。对色以无我……眼识……眼触……凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——对它也以无我而知、见者,诸结趋于根除。耳……鼻……舌……身……意……法……意识……意触……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——对它也以无我而知、见者,诸结趋于根除。比丘,这样知、这样见者,诸结趋于根除。”第三[经]。

55. ‘‘Kathaṃ nu kho, bhante, jānato, kathaṃ passato saṃyojanā samugghātaṃ gacchantī’’ti? ‘‘Cakkhuṃ kho, bhikkhu, anattato jānato passato saṃyojanā samugghātaṃ gacchanti. Rūpe anattato… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphassaṃ… yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anattato jānato passato saṃyojanā samugghātaṃ gacchanti. Sotaṃ… ghānaṃ… jivhaṃ… kāyaṃ… manaṃ… dhamme… manoviññāṇaṃ… manosamphassaṃ… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anattato jānato passato saṃyojanā samugghātaṃ gacchanti. Evaṃ kho, bhikkhu, jānato evaṃ passato saṃyojanā samugghātaṃ gacchantī’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、漏舍断经

4. Āsavapahānasuttaṃ
56已对照

五十六、“尊者,怎样知、怎样见者,诸漏被舍断呢?”……乃至……第四[经]。

56. ‘‘Kathaṃ nu kho, bhante, jānato, kathaṃ passato āsavā pahīyantī’’ti…pe…. Catutthaṃ.
已对照

五、漏根除经

5. Āsavasamugghātasuttaṃ
57缅 2.261已对照

五十七、“尊者,怎样知、怎样见者,诸漏趋于根除呢?”……乃至……第五[经]。

57. ‘‘Kathaṃ nu kho, bhante, jānato, kathaṃ passato āsavā samugghātaṃ gacchantī’’ti…pe…. Pañcamaṃ.
已对照

六、随眠舍断经

6. Anusayapahānasuttaṃ
58已对照

五十八、“怎样……乃至……诸随眠被舍断呢?”……乃至……第六[经]。

58. ‘‘Kathaṃ nu kho…pe… anusayā pahīyantī’’ti…pe…. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、随眠根除经

7. Anusayasamugghātasuttaṃ
59已对照

五十九、“怎样……乃至……诸随眠趋于根除呢?”“比丘,对眼以无我而知、见者,诸随眠趋于根除……乃至……耳……鼻……舌……身……意……法……意识……意触……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——对它也以无我而知、见者,诸随眠趋于根除。比丘,这样知、这样见者,诸随眠趋于根除。”第七[经]。

59. ‘‘Kathaṃ nu kho…pe… anusayā samugghātaṃ gacchantī’’ti? ‘‘Cakkhuṃ kho, bhikkhu, anattato jānato passato anusayā samugghātaṃ gacchanti…pe… sotaṃ… ghānaṃ… jivhaṃ… kāyaṃ… manaṃ… dhamme… manoviññāṇaṃ… manosamphassaṃ… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anattato jānato passato anusayā samugghātaṃ gacchanti. Evaṃ kho, bhikkhu, jānato evaṃ passato anusayā samugghātaṃ gacchantī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、一切取遍知经

8. Sabbupādānapariññāsuttaṃ
60PTS 4.33缅 2.262已对照

六十、“诸比丘,我将为你们宣说为遍知一切取之法。你们要听。诸比丘,什么是为遍知一切取之法?缘眼与诸色而生眼识,三者的和合为触,以触为缘而有受。诸比丘,这样见时,有闻的圣弟子于眼也厌离,于色也厌离,于眼识也厌离,于眼触也厌离,于受也厌离。由厌离而离贪,由离贪而解脱,由解脱,他了知:‘我的取已被遍知。’缘耳与诸声而生……缘鼻与诸香……缘舌与诸味……缘身与诸所触……缘意与诸法而生意识,三者的和合为触,以触为缘而有受。诸比丘,这样见时,有闻的圣弟子于意也厌离,于法也厌离,于意识也厌离,于意触也厌离,于受也厌离。由厌离而离贪,由离贪而解脱,由解脱,他了知:‘我的取已被遍知。’诸比丘,这就是为遍知一切取之法。”第八[经]。

60. ‘‘Sabbupādānapariññāya vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, sabbupādānapariññāya dhammo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati, vedanāyapi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimokkhā [vimokkhaṃ (ka.), vimokkha (syā. kaṃ.)] ‘pariññātaṃ me upādāna’nti pajānāti. Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati… ghānañca paṭicca gandhe ca… jivhañca paṭicca rase ca… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako manasmimpi nibbindati, dhammesupi nibbindati, manoviññāṇepi nibbindati, manosamphassepi nibbindati, vedanāyapi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimokkhā ‘pariññātaṃ me upādāna’nti pajānāti. Ayaṃ kho, bhikkhave, sabbupādānapariññāya dhammo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、第一一切取遍尽经

9. Paṭhamasabbupādānapariyādānasuttaṃ
61PTS 4.34已对照

六十一、“诸比丘,我将为你们宣说为遍尽一切取之法。你们要听。诸比丘,什么是为遍尽一切取之法?缘眼与诸色而生眼识,三者的和合为触,以触为缘而有受。诸比丘,这样见时,有闻的圣弟子于眼也厌离,于色也厌离,于眼识也厌离,于眼触也厌离,于受也厌离。由厌离而离贪,由离贪而解脱,由解脱,他了知:‘我的取已被遍尽。’……乃至……缘舌与诸味而生舌识……乃至……缘意与诸法而生意识,三者的和合为触,以触为缘而有受。诸比丘,这样见时,有闻的圣弟子于意也厌离,于法也厌离,于意识也厌离,于意触也厌离,于受也厌离。由厌离而离贪,由离贪而解脱,由解脱,他了知:‘我的取已被遍尽。’诸比丘,这就是为遍尽一切取之法。”第九[经]。

61. ‘‘Sabbupādānapariyādānāya vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, sabbupādānapariyādānāya dhammo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati, vedanāyapi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimokkhā ‘pariyādinnaṃ [sabbatthapi evameva dissati dantaja-nakāreneva] me upādāna’nti pajānāti…pe… jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṃ…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako manasmimpi nibbindati, dhammesupi nibbindati, manoviññāṇepi nibbindati manosamphassepi nibbindati, vedanāyapi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimokkhā ‘pariyādinnaṃ me upādāna’nti pajānāti. Ayaṃ kho, bhikkhave, sabbupādānapariyādānāya dhammo’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、第二一切取遍尽经

10. Dutiyasabbupādānapariyādānasuttaṃ
62PTS 4.35缅 2.263已对照

六十二、“诸比丘,我将为你们宣说为遍尽一切取之法。你们要听。诸比丘,什么是为遍尽一切取之法?”

“诸比丘,你们认为怎样,眼是常还是无常?”

“无常,尊者。”

“而那无常的,是苦还是乐?”

“是苦,尊者。”

“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”

“不适宜,尊者。”

“色……乃至……眼识是常还是无常?”

“无常,尊者。”……乃至……

“眼触是常还是无常?”

“无常,尊者。”……乃至……

“凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是常还是无常?”

“无常,尊者。”……乃至……

“耳……鼻……舌……身……意……法……意识……意触……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是常还是无常?”

“无常,尊者。”

“而那无常的,是苦还是乐?”

“是苦,尊者。”

“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”

“不适宜,尊者。”

“诸比丘,这样见时,有闻的圣弟子于眼也厌离,于色也厌离,于眼识也厌离,于眼触也厌离。凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——于它也厌离……乃至……于舌也厌离,于味也厌离,于舌识也厌离,于舌触也厌离,凡是以舌触为缘而生起……乃至……于意也厌离,于法也厌离,于意识也厌离,于意触也厌离。凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——于它也厌离。由厌离而离贪,由离贪而解脱,于解脱便有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’诸比丘,这就是为遍尽一切取之法。”第十[经]。

62. ‘‘Sabbupādānapariyādānāya vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, sabbupādānapariyādānāya dhammo’’?
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Rūpā…pe… cakkhuviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe….
‘‘Cakkhusamphasso nicco vā anicco vā’’ti?
‘‘Anicco, bhante’’…pe….
‘‘Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe….
‘‘Sotaṃ… ghānaṃ… jivhā… kāyo… mano… dhammā… manoviññāṇaṃ… manosamphasso… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati…pe… jivhāyapi nibbindati, rasesupi nibbindati, jivhāviññāṇepi nibbindati, jivhāsamphassepi nibbindati, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati…pe… manasmimpi nibbindati, dhammesupi nibbindati, manoviññāṇepi nibbindati, manosamphassepi nibbindati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayaṃ kho, bhikkhave, sabbupādānapariyādānāya dhammo’’ti. Dasamaṃ.
已对照

无明品第六。

Avijjāvaggo chaṭṭho.
已对照

其摄颂——

无明、两[经]结,以漏说了两[经];

随眠另有两[经],遍知、两[经]遍尽;

此品即由此而称说。

Tassuddānaṃ –
Avijjā saṃyojanā dve, āsavena duve vuttā;
Anusayā apare dve, pariññā dve pariyādinnaṃ;
Vaggo tena pavuccatīti.