快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 六处相应·新旧品 15. Navapurāṇavaggo

本经目录十五、新旧品一、业灭经二、无常适宜涅槃经三、苦适宜涅槃经四、无我适宜涅槃经五、适宜涅槃行道经六、内住弟子经七、梵行为了什么目的经八、有法门否经九、诸根具足经十、说法者请问经新旧品第十五。《六处品》第三五十[经]完毕。

已对照

十五、新旧品

15. Navapurāṇavaggo
已对照

一、业灭经

1. Kammanirodhasuttaṃ
146PTS 4.133缅 2.347已对照

一百四十六、“诸比丘,我要为你们说新旧诸业(kamma)、业灭(kammanirodha),以及导至业灭之道。你们要谛听,好好作意,我要说了。诸比丘,什么是旧业(purāṇakamma)?诸比丘,眼是旧业,[是]被造作的(abhisaṅkhata)、被思所策发的(abhisañcetayita),应视为可感受的(vedaniya)……乃至……舌是旧业,[是]被造作的、被思所策发的,应视为可感受的……乃至……意是旧业,[是]被造作的、被思所策发的,应视为可感受的。诸比丘,这称为旧业。诸比丘,什么是新业(navakamma)?诸比丘,凡现在以身、以语、以意所作的业,诸比丘,这称为新业。诸比丘,什么是业灭?诸比丘,凡由身业、语业、意业之灭而触及解脱者,诸比丘,这称为业灭。诸比丘,什么是导至业灭之道?正是这八支圣道(ariya aṭṭhaṅgika magga),即:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定——诸比丘,这称为导至业灭之道。诸比丘,如是,我已说了旧业,已说了新业,已说了业灭,已说了导至业灭之道。诸比丘,凡是求弟子之利益者、悲悯者的导师以悲悯而应为[弟子]所作的,我已为你们作了。诸比丘,这些是树下,这些是空屋——修禅吧,诸比丘!莫放逸,莫日后追悔。这就是我们对你们的教诫。”第一[经]。

146. ‘‘Navapurāṇāni, bhikkhave, kammāni desessāmi kammanirodhaṃ kammanirodhagāminiñca paṭipadaṃ. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmīti. Katamañca, bhikkhave, purāṇakammaṃ? Cakkhu, bhikkhave, purāṇakammaṃ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ vedaniyaṃ daṭṭhabbaṃ…pe… jivhā purāṇakammā abhisaṅkhatā abhisañcetayitā vedaniyā daṭṭhabbā…pe… mano purāṇakammo abhisaṅkhato abhisañcetayito vedaniyo daṭṭhabbo. Idaṃ vuccati, bhikkhave, purāṇakammaṃ. Katamañca, bhikkhave, navakammaṃ? Yaṃ kho, bhikkhave, etarahi kammaṃ karoti kāyena vācāya manasā, idaṃ vuccati, bhikkhave, navakammaṃ. Katamo ca, bhikkhave, kammanirodho? Yo kho, bhikkhave, kāyakammavacīkammamanokammassa nirodhā vimuttiṃ phusati, ayaṃ vuccati, bhikkhave, kammanirodho. Katamā ca, bhikkhave, kammanirodhagāminī paṭipadā? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, kammanirodhagāminī paṭipadā. Iti kho, bhikkhave, desitaṃ mayā purāṇakammaṃ, desitaṃ navakammaṃ, desito kammanirodho, desitā kammanirodhagāminī paṭipadā. Yaṃ kho, bhikkhave, satthārā karaṇīyaṃ sāvakānaṃ hitesinā anukampakena anukampaṃ upādāya, kataṃ vo taṃ mayā. Etāni, bhikkhave, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni. Jhāyatha, bhikkhave, mā pamādattha; mā pacchāvippaṭisārino ahuvattha. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、无常适宜涅槃经

2. Aniccanibbānasappāyasuttaṃ
147PTS 4.134已对照

一百四十七、“诸比丘,我要为你们说适宜涅槃的行道(nibbānasappāyā paṭipadā)。你们要谛听……乃至……诸比丘,什么是那适宜涅槃的行道?诸比丘,在此,比丘见眼为‘无常’,见色为‘无常’,见眼识为‘无常’,见眼触为‘无常’,凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也见它为‘无常’……乃至……见舌为‘无常’,见味为‘无常’,见舌识为‘无常’,见舌触为‘无常’,凡是以舌触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也见它为‘无常’……乃至……见意为‘无常’,见法为‘无常’,见意识为‘无常’,见意触为‘无常’,凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也见它为‘无常’。诸比丘,这就是那适宜涅槃的行道。”第二[经]。

147. ‘‘Nibbānasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha…pe… katamā ca sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuṃ aniccanti passati, rūpā aniccāti passati, cakkhuviññāṇaṃ aniccanti passati, cakkhusamphasso aniccoti passati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccanti passati…pe… jivhā aniccāti passati, rasā aniccāti passati, jivhāviññāṇaṃ aniccanti passati, jivhāsamphasso aniccoti passati, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccanti passati…pe… mano aniccoti passati, dhammā aniccāti passati, manoviññāṇaṃ aniccanti passati, manosamphasso aniccoti passati, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccanti passati. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、苦适宜涅槃经

3. Dukkhanibbānasappāyasuttaṃ
148缅 2.348已对照

一百四十八、“诸比丘,我要为你们说适宜涅槃的行道。你们要谛听……乃至……诸比丘,什么是那适宜涅槃的行道?诸比丘,在此,[比丘]见眼为‘苦’,见色为‘苦’,见眼识为‘苦’,见眼触为‘苦’,凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也见它为‘苦’……乃至……见舌为‘苦’……乃至……见意为‘苦’,见法为‘苦’,见意识为‘苦’,见意触为‘苦’,凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也见它为‘苦’。诸比丘,这就是那适宜涅槃的行道。”第三[经]。

148. ‘‘Nibbānasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha…pe… katamā ca sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā? Idha, bhikkhave, cakkhuṃ dukkhanti passati, rūpā dukkhāti passati, cakkhuviññāṇaṃ dukkhanti passati, cakkhusamphasso dukkhoti passati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhanti passati…pe… jivhā dukkhāti passati…pe… mano dukkhoti passati, dhammā dukkhāti passati, manoviññāṇaṃ dukkhanti passati, manosamphasso dukkhoti passati, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhanti passati. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、无我适宜涅槃经

4. Anattanibbānasappāyasuttaṃ
149PTS 4.135已对照

一百四十九、“诸比丘,我要为你们说适宜涅槃的行道。你们要谛听……乃至……诸比丘,什么是那适宜涅槃的行道?诸比丘,在此,比丘见眼为‘无我’,见色为‘无我’,见眼识为‘无我’,见眼触为‘无我’,凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也见它为‘无我’……乃至……见意为‘无我’,见法为‘无我’,见意识为‘无我’,见意触为‘无我’,凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——他也见它为‘无我’。诸比丘,这就是那适宜涅槃的行道。”第四[经]。

149. ‘‘Nibbānasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha…pe… katamā ca sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuṃ anattāti passati, rūpā anattāti passati, cakkhuviññāṇaṃ anattāti passati, cakkhusamphasso anattāti passati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anattāti passati…pe… mano anattāti passati, dhammā anattāti passati, manoviññāṇaṃ anattāti passati, manosamphasso anattāti passati, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anattāti passati. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、适宜涅槃行道经

5. Nibbānasappāyapaṭipadāsuttaṃ
150PTS 4.136已对照

一百五十、“诸比丘,我要为你们说适宜涅槃的行道。你们要谛听……乃至……诸比丘,什么是那适宜涅槃的行道?诸比丘,你们认为怎样,眼是常还是无常?”

“无常,尊者。”

“而那无常的,是苦还是乐?”

“是苦,尊者。”

“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”

“不适宜,尊者。”

“色是常还是无常?”

“无常,尊者。”……乃至……

“眼识……眼触……乃至……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——它也是常还是无常?”

“无常,尊者。”

“而那无常的,是苦还是乐?”

“是苦,尊者。”

“而那无常、苦、变易之法的,适宜这样观它——‘这是我的、这是我、这是我的自我’——吗?”

“不适宜,尊者。”

“诸比丘,这样见时,有闻的圣弟子于眼也厌离,于色也厌离,于眼识也厌离,于眼触也厌离……乃至……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——于它也厌离。由厌离而离贪,由离贪而解脱……乃至……他了知:‘……再无后有。’诸比丘,这就是那适宜涅槃的行道。”第五[经]。

150. ‘‘Nibbānasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha…pe… katamā ca sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā? Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Rūpā niccā vā aniccā vā’’ti?
‘‘Aniccā, bhante’’…pe….
‘‘Cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati …pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、内住弟子经

6. Antevāsikasuttaṃ
151缅 2.349已对照

一百五十一、“诸比丘,这梵行是无内住弟子(anantevāsika)、无师(anācariyaka)而修的。诸比丘,有内住弟子、有师的比丘,住得痛苦、不安适。诸比丘,无内住弟子、无师的比丘,住得快乐、安适。而比丘怎样是有内住弟子、有师,住得痛苦、不安适的呢?诸比丘,在此,比丘以眼见色后,生起诸恶不善法——顺结的奔驰思惟(sarasaṅkappā saṃyojaniyā)。‘它们住在他的内里,诸恶不善法住在他之内(antassa vasanti)’,所以称为‘有内住弟子者’。‘它们指使他(samudācaranti),诸恶不善法指使他’,所以称为‘有师者’……乃至……

151. ‘‘Anantevāsikamidaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati anācariyakaṃ. Santevāsiko, bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṃ na phāsu [phāsuṃ (sī. pī.)] viharati. Anantevāsiko, bhikkhave, bhikkhu anācariyako sukhaṃ phāsu viharati. Kathañca, bhikkhu, santevāsiko sācariyako dukkhaṃ na phāsu viharati? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa anto vasanti, antassa vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā santevāsikoti vuccati. Te naṃ samudācaranti, samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā sācariyakoti vuccati…pe….
已对照

“再者,诸比丘,比丘以舌尝味后,生起诸恶不善法——顺结的奔驰思惟。‘它们住在他的内里,诸恶不善法住在他之内’,所以称为‘有内住弟子者’。‘它们指使他,诸恶不善法指使他’,所以称为‘有师者’……乃至……

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno jivhāya rasaṃ sāyitvā uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa anto vasanti, antassa vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā santevāsikoti vuccati. Te naṃ samudācaranti, samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā sācariyakoti vuccati…pe….
PTS 4.137已对照

“再者,诸比丘,比丘以意识知法后,生起诸恶不善法——顺结的奔驰思惟。‘它们住在他的内里,诸恶不善法住在他之内’,所以称为‘有内住弟子者’。‘它们指使他,诸恶不善法指使他’,所以称为‘有师者’。诸比丘,比丘就是这样有内住弟子、有师,住得痛苦、不安适。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa anto vasanti, antassa vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā santevāsikoti vuccati. Te naṃ samudācaranti, samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā sācariyakoti vuccati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu santevāsiko sācariyako dukkhaṃ, na phāsu viharati.
已对照

“而诸比丘,比丘怎样是无内住弟子、无师,住得快乐、安适的呢?诸比丘,在此,比丘以眼见色后,不生起诸恶不善法——顺结的奔驰思惟。‘它们不住在他的内里,诸恶不善法不住在他的内里’,所以称为‘无内住弟子者’。‘它们不指使他,诸恶不善法不指使他’,所以称为‘无师者’……乃至……

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu anantevāsiko anācariyako sukhaṃ phāsu viharati? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā na uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa na anto vasanti, nāssa anto vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anantevāsikoti vuccati. Te naṃ na samudācaranti, na samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anācariyakoti vuccati…pe….
缅 2.350已对照

“再者,诸比丘,比丘以舌尝味后,不生起诸恶不善法——顺结的奔驰思惟。‘它们不住在他的内里,诸恶不善法不住在他的内里’,所以称为‘无内住弟子者’。‘它们不指使他,诸恶不善法不指使他’,所以称为‘无师者’……乃至……

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno jivhāya rasaṃ sāyitvā na uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa na anto vasanti, nāssa anto vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anantevāsikoti vuccati. Te naṃ na samudācaranti, na samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anācariyakoti vuccati…pe….
PTS 4.138已对照

“再者,诸比丘,比丘以意识知法后,不生起诸恶不善法——顺结的奔驰思惟。‘它们不住在他的内里,诸恶不善法不住在他的内里’,所以称为‘无内住弟子者’。‘它们不指使他,诸恶不善法不指使他’,所以称为‘无师者’。诸比丘,比丘就是这样无内住弟子、无师,住得快乐、安适。诸比丘,这梵行是无内住弟子、无师而修的。诸比丘,有内住弟子、有师的比丘,住得痛苦、不安适。诸比丘,无内住弟子、无师的比丘,住得快乐、安适。”第六[经]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya na uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa na anto vasanti, nāssa anto vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anantevāsikoti vuccati. Te naṃ na samudācaranti, na samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anācariyakoti vuccati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu anantevāsiko anācariyako sukhaṃ phāsu viharati. Anantevāsikamidaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati. Anācariyakaṃ santevāsiko, bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṃ, na phāsu viharati. Anantevāsiko, bhikkhave, bhikkhu anācariyako sukhaṃ phāsu viharatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、梵行为了什么目的经

7. Kimatthiyabrahmacariyasuttaṃ
152已对照

一百五十二、“诸比丘,如果外道游方者(aññatitthiyā paribbājakā)这样问你们:‘贤友,于沙门乔达摩[座下]修梵行是为了什么目的?’诸比丘,被这样问时,你们应当这样回答那些外道游方者:‘贤友,是为了苦的遍知(pariññā)而在世尊处修梵行。’诸比丘,如果外道游方者又这样问你们:‘贤友,那么,为了其遍知而在沙门乔达摩处修梵行的那苦是什么?’诸比丘,被这样问时,你们应当这样回答那些外道游方者——

152. ‘‘Sace vo, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘kimatthiyaṃ, āvuso, samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussatī’ti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘dukkhassa kho, āvuso, pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti. Sace pana vo, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘katamaṃ panāvuso, dukkhaṃ, yassa pariññāya samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussatī’ti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha –
缅 2.351已对照

‘贤友,眼是苦,为了它的遍知而在世尊处修梵行。色是苦,为了它们的遍知而在世尊处修梵行。眼识是苦,为了它的遍知而在世尊处修梵行。眼触是苦,为了它的遍知而在世尊处修梵行。凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——它也是苦,为了它的遍知而在世尊处修梵行……乃至……舌是苦……意是苦,为了它的遍知而在世尊处修梵行……乃至……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——它也是苦,为了它的遍知而在世尊处修梵行。贤友,这就是苦,为了它的遍知而在世尊处修梵行。’诸比丘,被这样问时,你们应当这样回答那些外道游方者。”第七[经]。

‘‘Cakkhu kho, āvuso, dukkhaṃ; tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Rūpā dukkhā; tesaṃ pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Cakkhuviññāṇaṃ dukkhaṃ; tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Cakkhusamphasso dukkho; tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhaṃ; tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati…pe… jivhā dukkhā… mano dukkho; tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhaṃ; tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Idaṃ kho, āvuso, dukkhaṃ; yassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti. Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyāthā’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、有法门否经

8. Atthinukhopariyāyasuttaṃ
153PTS 4.139缅 2.352已对照

一百五十三、“诸比丘,有没有一个法门(pariyāya),比丘依此法门,除信之外、除喜好之外、除传闻之外、除行相思择之外、除对见思量后的接受之外(saddhā, ruci, anussava, ākāraparivitakka, diṭṭhinijjhānakkhanti),能记说究竟智(aññā):‘我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有’?”“尊者,我们的诸法以世尊为根本、以世尊为引导、以世尊为依止。尊者,若世尊亲自解说这所说之义,那就好了;听了世尊[所说],比丘们将会受持。”“那么,诸比丘,你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——“诸比丘,有一个法门,比丘依此法门,除信之外、除喜好之外、除传闻之外、除行相思择之外、除对见思量后的接受之外,能记说究竟智:‘我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”

“诸比丘,什么是那法门——比丘依此法门,除信之外……乃至……除对见思量后的接受之外,记说究竟智:‘我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有’?诸比丘,在此,比丘以眼见色后,对内存在的贪、瞋、痴,了知‘我内有贪、瞋、痴’;对内不存在的贪、瞋、痴,了知‘我内无贪、瞋、痴’。诸比丘,凡比丘以眼见色后,对内存在的贪、瞋、痴,了知‘我内有贪、瞋、痴’;对内不存在的贪、瞋、痴,了知‘我内无贪、瞋、痴’——诸比丘,这些法是应依信而知的,或应依喜好而知的,或应依传闻而知的,或应依行相思择而知的,或应依对见思量后的接受而知的吗?”“不是,尊者。”“诸比丘,这些法岂不是应以慧见后而知的吗?”“是的,尊者。”“诸比丘,这就是那法门——比丘依此法门,除信之外、除喜好之外、除传闻之外、除行相思择之外、除对见思量后的接受之外,记说究竟智:‘我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”……乃至……

“再者,诸比丘,比丘以舌尝味后,对内存在的……乃至……了知‘……贪、瞋、痴’;对内不存在的贪、瞋、痴,了知‘我内无贪、瞋、痴’。诸比丘,凡[比丘]以舌尝味后,对内存在的贪、瞋、痴,了知‘我内有贪、瞋、痴’;对内不存在的贪、瞋、痴,了知‘我内无贪、瞋、痴’——诸比丘,这些法是应依信而知的,或应依喜好而知的,或应依传闻而知的,或应依行相思择而知的,或应依对见思量后的接受而知的吗?”“不是,尊者。”“诸比丘,这些法岂不是应以慧见后而知的吗?”“是的,尊者。”“诸比丘,这也是那法门——比丘依此法门,除信之外、除喜好之外、除传闻之外、除行相思择之外、除对见思量后的接受之外,记说究竟智:‘我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”……乃至……

“再者,诸比丘,比丘以意识知法后,对内存在的贪、瞋、痴,了知‘我内有贪、瞋、痴’;对内不存在的贪、瞋、痴,了知‘我内无贪、瞋、痴’。诸比丘,凡比丘以意识知法后,对内存在的贪、瞋、痴,了知‘我内有贪、瞋、痴’;对内不存在的贪、瞋、痴,了知‘我内无贪、瞋、痴’——诸比丘,这些法是应依信而知的,或应依喜好而知的,或应依传闻而知的,或应依行相思择而知的,或应依对见思量后的接受而知的吗?”“不是,尊者。”“诸比丘,这些法岂不是应以慧见后而知的吗?”“是的,尊者。”“诸比丘,这也是那法门——比丘依此法门,除信之外、除喜好之外、除传闻之外、除行相思择之外、除对见思量后的接受之外,记说究竟智:‘我了知生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”第八[经]。

153. ‘‘Atthi nu kho, bhikkhave, pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṃ byākareyya – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti [pajānātīti (syā. kaṃ. pī. ka.)]? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā, bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘atthi, bhikkhave, pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṃ byākareyya – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti.
‘‘Katamo ca, bhikkhave, pariyāyo, yaṃ pariyāyaṃ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya…pe… aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṃ byākaroti – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā santaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, atthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, natthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti. Yaṃ taṃ, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā santaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, atthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, natthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti. Api nume, bhikkhave, dhammā saddhāya vā veditabbā, ruciyā vā veditabbā, anussavena vā veditabbā, ākāraparivitakkena vā veditabbā, diṭṭhinijjhānakkhantiyā vā veditabbā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Nanume, bhikkhave, dhammā paññāya disvā veditabbā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Ayaṃ kho, bhikkhave, pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṃ byākaroti – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti…pe….
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu jivhāya rasaṃ sāyitvā santaṃ vā ajjhattaṃ…pe… rāgadosamohoti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, natthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti. Yaṃ taṃ, bhikkhave, jivhāya rasaṃ sāyitvā santaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, atthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, natthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti; api nume, bhikkhave, dhammā saddhāya vā veditabbā, ruciyā vā veditabbā, anussavena vā veditabbā, ākāraparivitakkena vā veditabbā, diṭṭhinijjhānakkhantiyā vā veditabbā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Nanume, bhikkhave, dhammā paññāya disvā veditabbā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Ayampi kho, bhikkhave, pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṃ byākaroti – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti [pajānātīti (syā. kaṃ. pī. ka.)] …pe….
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya santaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, atthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, natthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti. Yaṃ taṃ, bhikkhave, bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya santaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, atthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgadosamohaṃ, natthi me ajjhattaṃ rāgadosamohoti pajānāti; api nume, bhikkhave, dhammā saddhāya vā veditabbā, ruciyā vā veditabbā, anussavena vā veditabbā, ākāraparivitakkena vā veditabbā, diṭṭhinijjhānakkhantiyā vā veditabbā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Nanume, bhikkhave, dhammā paññāya disvā veditabbā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Ayampi kho, bhikkhave, pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya, aññatra ruciyā, aññatra anussavā, aññatra ākāraparivitakkā, aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṃ byākaroti – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、诸根具足经

9. Indriyasampannasuttaṃ
154已对照

一百五十四、那时,某位比丘来到世尊之处……乃至……坐在一旁的那位比丘对世尊这样说:“尊者,人们说‘诸根具足者(indriyasampanna)、诸根具足者’。尊者,到什么程度是诸根具足者呢?”

154. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘indriyasampanno, indriyasampanno’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, indriyasampanno hotī’’ti?
已对照

“比丘,若于眼根住于随观生灭(udayabbayānupassī),便于眼根厌离……乃至……比丘,若于舌根住于随观生灭,便于舌根厌离……乃至……比丘,若于意根住于随观生灭,便于意根厌离。由厌离而离贪……乃至……于解脱便有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’比丘,到这个程度即是诸根具足者。”第九[经]。

‘‘Cakkhundriye ce, bhikkhu, udayabbayānupassī viharanto cakkhundriye nibbindati…pe… jivhindriye ce, bhikkhu, udayabbayānupassī viharanto jivhindriye nibbindati…pe… manindriye ce, bhikkhu, udayabbayānupassī viharanto manindriye nibbindati. Nibbindaṃ virajjati…pe… vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ettāvatā kho, bhikkhu, indriyasampanno hotī’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、说法者请问经

10. Dhammakathikapucchasuttaṃ
155PTS 4.141已对照

一百五十五、那时,某位比丘来到世尊之处……乃至……坐在一旁的那位比丘对世尊这样说:“尊者,人们说‘说法者(dhammakathika)、说法者’。尊者,到什么程度是说法者呢?”

155. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘dhammakathiko, dhammakathiko’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, dhammakathiko hotī’’ti?
缅 2.354已对照

“比丘,若为了对眼的厌离、离贪、灭而说法,便足以称[他]为‘说法者比丘’。比丘,若为了对眼的厌离、离贪、灭而行道,便足以称[他]为‘法随法行的比丘(dhammānudhammappaṭipanno bhikkhu)’。比丘,若由对眼的厌离、离贪、灭,以不执取而解脱,便足以称[他]为‘已达现法涅槃的比丘(diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhu)’……乃至……比丘,若为了对舌的厌离、离贪、灭而说法,便足以称[他]为‘说法者比丘’……乃至……比丘,若为了对意的厌离、离贪、灭而说法,便足以称[他]为‘说法者比丘’。比丘,若为了对意的厌离、离贪、灭而行道,便足以称[他]为‘法随法行的比丘’。比丘,若由对意的厌离、离贪、灭,以不执取而解脱,便足以称[他]为‘已达现法涅槃的比丘’。”第十[经]。

‘‘Cakkhussa ce, bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃvacanāya. Cakkhussa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṃvacanāya. Cakkhussa ce, bhikkhu, nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṃvacanāya…pe… jivhāya ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃvacanāya…pe… manassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃvacanāya. Manassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṃvacanāya. Manassa ce, bhikkhu, nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṃvacanāyā’’ti. Dasamaṃ.
已对照

新旧品第十五。

Navapurāṇavaggo pañcadasamo.
已对照

其摄颂——

业、四[经]适宜,无内住弟子、为了什么目的;

有法门否,与根[具足]、说法者。

Tassuddānaṃ –
Kammaṃ cattāri sappāyā, anantevāsi kimatthiyā;
Atthi nu kho pariyāyo, indriyakathikena cāti.
已对照

《六处品》第三五十[经]完毕。

Saḷāyatanavagge tatiyapaṇṇāsako samatto.
已对照

其品摄颂——

瑜伽安稳者与世间,居士与天湖;

连同新旧为五十,因此被称为第三。

Tassa vagguddānaṃ –
Yogakkhemi ca loko ca, gahapati devadahena ca;
Navapurāṇena paṇṇāso, tatiyo tena vuccatīti.