快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 六处相应·六[处]品 10. Saḷavaggo

本经目录十、六[处]品一、未调伏未守护经二、鬘童子经三、退失之法经四、放逸而住经五、律仪经六、定经七、静坐经八、第一非你们的经九、第二非你们的经十、郁陀迦经六[处]品第十。《六处品》第二五十[经]完毕。第一个一百[经]。

已对照

十、六[处]品

10. Saḷavaggo
已对照

一、未调伏未守护经

1. Adantaaguttasuttaṃ
94PTS 4.70缅 2.293已对照

九十四、因缘在舍卫城。“诸比丘,这六触处(phassāyatana)未调伏、未守护、未保护、未防护,是带来增上之苦的。哪六种呢?诸比丘,眼触处未调伏、未守护、未保护、未防护,是带来增上之苦的……乃至……诸比丘,舌触处未调伏、未守护、未保护、未防护,是带来增上之苦的……乃至……诸比丘,意触处未调伏、未守护、未保护、未防护,是带来增上之苦的。诸比丘,这就是那六触处,未调伏、未守护、未保护、未防护,是带来增上之苦的。”

“诸比丘,这六触处善调伏、善守护、善保护、善防护,是带来增上之乐的。哪六种呢?诸比丘,眼触处善调伏、善守护、善保护、善防护,是带来增上之乐的……乃至……诸比丘,舌触处善调伏、善守护、善保护、善防护,是带来增上之乐的……乃至……诸比丘,意触处善调伏、善守护、善保护、善防护,是带来增上之乐的。诸比丘,这就是那六触处,善调伏、善守护、善保护、善防护,是带来增上之乐的。”世尊说了这[番话]……乃至……导师又接着这样说:

“诸比丘,正是六触处,

未防护者于其中遭受苦;

而凡是得到了对它们之防护的人,

以信为伴、不漏泄而住。

“见了悦意的诸色,

又见了不悦意的[诸色]之后;

于悦意者,当除遣贪之路,

亦不应[想着]‘[这]于我不可爱’而令意瞋恚。

“听了声——可爱与不可爱二者——

于可爱的声不应迷醉;

而于不可爱的,当除遣瞋的趣向,

亦不应[想着]‘[这]于我不可爱’而令意瞋恚。

“嗅了芬芳、悦意的香,

又嗅了不净、不可乐的[香]之后;

于不可乐者,当除遣瞋恨,

亦不应于可乐者为欲所牵引。

“食用了有滋味的、甘美的味,

又有时食用了不甘美的[味]之后;

不应耽著于甘美的味而食用,

于不甘美者亦不应显露违逆。

“为触所触时,不应因乐而陶醉,

为苦所触时,亦不应颤抖;

于乐与苦这二触应当舍,

不随顺亦不违逆于任何[人]。

“怀妄衍想(papañcasaññā)的凡庸之人,

有想者们妄衍着而趋向[轮转];

一切意所成的、依家的[寻],

推开之后,[他]依出离而行。

“如是,当意于六[所缘]中善修习时,

被触者的心于任何处都不摇动;

诸比丘,你们胜过那贪与瞋之后,

当成为到达生死彼岸者。”第一[经]。

94. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Chayime, bhikkhave, phassāyatanā adantā aguttā arakkhitā asaṃvutā dukkhādhivāhā honti. Katame cha? Cakkhu, bhikkhave, phassāyatanaṃ adantaṃ aguttaṃ arakkhitaṃ asaṃvutaṃ dukkhādhivāhaṃ hoti…pe… jivhā, bhikkhave, phassāyatanaṃ adantaṃ aguttaṃ arakkhitaṃ asaṃvutaṃ dukkhādhivāhaṃ hoti…pe… mano, bhikkhave, phassāyatanaṃ adantaṃ aguttaṃ arakkhitaṃ asaṃvutaṃ dukkhādhivāhaṃ hoti. Ime kho, bhikkhave, cha phassāyatanā adantā aguttā arakkhitā asaṃvutā dukkhādhivāhā honti’’.
‘‘Chayime, bhikkhave, phassāyatanā sudantā suguttā surakkhitā susaṃvutā sukhādhivāhā honti. Katame cha? Cakkhu, bhikkhave, phassāyatanaṃ sudantaṃ suguttaṃ surakkhitaṃ susaṃvutaṃ sukhādhivāhaṃ hoti…pe… jivhā, bhikkhave, phassāyatanaṃ sudantaṃ suguttaṃ surakkhitaṃ susaṃvutaṃ sukhādhivāhaṃ hoti…pe… mano, bhikkhave, phassāyatanaṃ sudantaṃ suguttaṃ surakkhitaṃ susaṃvutaṃ sukhādhivāhaṃ hoti. Ime kho, bhikkhave, cha phassāyatanā sudantā suguttā surakkhitā susaṃvutā sukhādhivāhā hontī’’ti. Idamavoca bhagavā…pe… etadavoca satthā –
‘‘Saḷeva [chaḷeva (ka.)] phassāyatanāni bhikkhavo,
Asaṃvuto yattha dukkhaṃ nigacchati;
Tesañca ye saṃvaraṇaṃ avedisuṃ,
Saddhādutiyā viharantānavassutā.
‘‘Disvāna rūpāni manoramāni,
Athopi disvāna amanoramāni;
Manorame rāgapathaṃ vinodaye,
Na cāppiyaṃ meti manaṃ padosaye.
‘‘Saddañca sutvā dubhayaṃ piyāppiyaṃ,
Piyamhi sadde na samucchito siyā;
Athoppiye dosagataṃ vinodaye,
Na cāppiyaṃ meti manaṃ padosaye.
‘‘Gandhañca ghatvā surabhiṃ manoramaṃ,
Athopi ghatvā asuciṃ akantiyaṃ;
Akantiyasmiṃ paṭighaṃ vinodaye,
Chandānunīto na ca kantiye siyā.
‘‘Rasañca bhotvāna asāditañca sāduṃ,
Athopi bhotvāna asādumekadā;
Sāduṃ rasaṃ nājjhosāya bhuñje,
Virodhamāsādusu nopadaṃsaye.
‘‘Phassena phuṭṭho na sukhena majje [majjhe (syā. kaṃ. pī.)],
Dukkhena phuṭṭhopi na sampavedhe;
Phassadvayaṃ sukhadukkhe upekkhe,
Anānuruddho aviruddha kenaci.
‘‘Papañcasaññā itarītarā narā,
Papañcayantā upayanti saññino;
Manomayaṃ gehasitañca sabbaṃ,
Panujja nekkhammasitaṃ irīyati.
‘‘Evaṃ mano chassu yadā subhāvito,
Phuṭṭhassa cittaṃ na vikampate kvaci;
Te rāgadose abhibhuyya bhikkhavo,
Bhavattha [bhavatha (sī. syā. kaṃ.)] jātimaraṇassa pāragā’’ti. paṭhamaṃ;
已对照

二、鬘童子经

2. Mālukyaputtasuttaṃ
95PTS 4.72已对照

九十五、于是具寿鬘童子(Mālukyaputta)来到世尊之处……乃至……坐在一旁的具寿鬘童子对世尊这样说:“尊者,善哉!愿世尊为我简略地说法,使我听闻世尊之法后,能独处、远离、不放逸、热勤、自策励而住。”

95. Atha kho āyasmā mālukyaputto [māluṅkyaputto (sī.)] yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mālukyaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti.
缅 2.295已对照

“鬘童子,在这里,我们现在还要对年轻比丘们说什么呢!比丘,你竟然年迈、年长、高龄,年事已高,已至暮年,[还]请求简略的教诫。”

‘‘Ettha dāni, mālukyaputta, kiṃ dahare bhikkhū vakkhāma! Yatra hi nāma tvaṃ, bhikkhu, jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto saṃkhittena ovādaṃ yācasī’’ti.
已对照

“尊者,虽然我年迈、年长、高龄,年事已高,已至暮年,尊者,愿世尊为我简略地说法,愿善逝为我简略地说法,或许我能了知世尊所说之义,或许我能成为世尊所说之[法]的继承者。”

‘‘Kiñcāpāhaṃ, bhante, jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto. Desetu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ, desetu sugato saṃkhittena dhammaṃ, appeva nāmāhaṃ bhagavato bhāsitassa atthaṃ ājāneyyaṃ. Appeva nāmāhaṃ bhagavato bhāsitassa dāyādo assa’’nti.
已对照

“鬘童子,你认为怎样:那些眼所识的诸色,是你未见的、从前未曾见过的,你现在也不见,你也没有‘我将会见’[的念头]——你对那些会有欲、或贪、或爱吗?”“并非如此,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mālukyaputta, ye te cakkhuviññeyyā rūpā adiṭṭhā adiṭṭhapubbā, na ca passasi, na ca te hoti passeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“那些耳所识的诸声,是你未闻的、从前未曾闻过的,你现在也不闻,你也没有‘我将会闻’[的念头]——你对那些会有欲、或贪、或爱吗?”“并非如此,尊者。”

‘‘Ye te sotaviññeyyā saddā assutā assutapubbā, na ca suṇāsi, na ca te hoti suṇeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“那些鼻所识的诸香,是你未嗅的、从前未曾嗅过的,你现在也不嗅,你也没有‘我将会嗅’[的念头]——你对那些会有欲、或贪、或爱吗?”“并非如此,尊者。”

‘‘Ye te ghānaviññeyyā gandhā aghāyitā aghāyitapubbā, na ca ghāyasi, na ca te hoti ghāyeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“那些舌所识的诸味,是你未尝的、从前未曾尝过的,你现在也不尝,你也没有‘我将会尝’[的念头]——你对那些会有欲、或贪、或爱吗?”“并非如此,尊者。”

‘‘Ye te jivhāviññeyyā rasā asāyitā asāyitapubbā, na ca sāyasi, na ca te hoti sāyeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“那些身所识的诸所触,是你未触的、从前未曾触过的,你现在也不触,你也没有‘我将会触’[的念头]——你对那些会有欲、或贪、或爱吗?”“并非如此,尊者。”

‘‘Ye te kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā asamphuṭṭhā asamphuṭṭhapubbā, na ca phusasi, na ca te hoti phuseyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
PTS 4.73已对照

“那些意所识的诸法,是你未识知的、从前未曾识知过的,你现在也不识知,你也没有‘我将会识知’[的念头]——你对那些会有欲、或贪、或爱吗?”“并非如此,尊者。”

‘‘Ye te manoviññeyyā dhammā aviññātā aviññātapubbā, na ca vijānāsi, na ca te hoti vijāneyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
缅 2.296已对照

“鬘童子,而在此,对你来说,于所见、所闻、所觉、所应识知的诸法中,于所见将唯有所见,于所闻将唯有所闻,于所觉将唯有所觉,于所识将唯有所识。鬘童子,当你于所见、所闻、所觉、所应识知的诸法中,于所见将唯有所见,于所闻将唯有所闻,于所觉将唯有所觉,于所识将唯有所识时,鬘童子,那时你便不由于那[而有染、瞋、痴];鬘童子,当你不由于那时,鬘童子,那时你便不在其中;鬘童子,当你不在其中时,鬘童子,那时你便不在此处、不在他处、也不在两者之中间。这就是苦的终结。”

‘‘Ettha ca te, mālukyaputta, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sute sutamattaṃ bhavissati, mute mutamattaṃ bhavissati, viññāte viññātamattaṃ bhavissati. Yato kho te, mālukyaputta, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sute sutamattaṃ bhavissati, mute mutamattaṃ bhavissati, viññāte viññātamattaṃ bhavissati; tato tvaṃ, mālukyaputta, na tena. Yato tvaṃ, mālukyaputta, na tena; tato tvaṃ, mālukyaputta, na tattha. Yato tvaṃ, mālukyaputta, na tattha; tato tvaṃ, mālukyaputta, nevidha, na huraṃ, na ubhayamantarena. Esevanto dukkhassā’’ti.
已对照

“尊者,对世尊这简略所说的[话],我详细地了知其义——

‘‘Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi –
已对照

“见了色而念已失,作意可爱之相者,

‘‘Rūpaṃ disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
已对照

以染著之心感受,并耽著于它而住。

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa [ajjhosāya (sī.)] tiṭṭhati.
已对照

“他的由色所生的众多受增长;

‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā;
已对照

以贪欲与恼害,他的心受损害;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
已对照

如是积聚苦者,说涅槃遥远。

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.
已对照

“听了声而念已失,作意可爱之相者,

‘‘Saddaṃ sutvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
已对照

以染著之心感受,并耽著于它而住。

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
已对照

“他的由声所生的众多受增长;

‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā saddasambhavā;
已对照

以贪欲与恼害,他的心受损害;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
已对照

如是积聚苦者,说涅槃遥远。

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.
PTS 4.74已对照

“嗅了香而念已失,作意可爱之相者,

‘‘Gandhaṃ ghatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
已对照

以染著之心感受,并耽著于它而住。

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
已对照

“他的由香所生的众多受增长;

‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā gandhasambhavā;
已对照

以贪欲与恼害,他的心受损害;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
已对照

如是积聚苦者,说涅槃遥远。

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.
已对照

“食用了味而念已失,作意可爱之相者,

‘‘Rasaṃ bhotvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
已对照

以染著之心感受,并耽著于它而住。

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
已对照

“他的由味所生的众多受增长;

‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rasasambhavā;
已对照

以贪欲与恼害,他的心受损害;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
已对照

如是积聚苦者,说涅槃遥远。

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.
缅 2.297已对照

“触及触而念已失,作意可爱之相者,

‘‘Phassaṃ phussa sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
已对照

以染著之心感受,并耽著于它而住。

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
已对照

“他的由触所生的众多受增长;

‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā phassasambhavā;
已对照

以贪欲与恼害,他的心受损害;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
已对照

如是积聚苦者,说涅槃遥远。

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.
已对照

“知了法而念已失,作意可爱之相者,

‘‘Dhammaṃ ñatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
已对照

以染著之心感受,并耽著于它而住。

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
已对照

“他的由法所生的众多受增长;

‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā dhammasambhavā;
已对照

以贪欲与恼害,他的心受损害;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
已对照

如是积聚苦者,说涅槃遥远。

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.
已对照

“他不染著于诸色——见了色而具念;

‘‘Na so rajjati rūpesu, rūpaṃ disvā paṭissato;
已对照

以离贪之心感受,不耽著于它而住。

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
已对照

“当他见色、亦亲近受时,

‘‘Yathāssa passato rūpaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
已对照

[苦]尽灭而不积聚——他如是具念而行;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
已对照

如是消减苦者,说涅槃切近。

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.
已对照

“他不染著于诸声——听了声而具念;

‘‘Na so rajjati saddesu, saddaṃ sutvā paṭissato;
已对照

以离贪之心感受,不耽著于它而住。

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
已对照

“当他听声、亦亲近受时,

‘‘Yathāssa suṇato saddaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
已对照

[苦]尽灭而不积聚——他如是具念而行;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
已对照

如是消减苦者,说涅槃切近。

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.
PTS 4.75已对照

“他不染著于诸香——嗅了香而具念;

‘‘Na so rajjati gandhesu, gandhaṃ ghatvā paṭissato;
已对照

以离贪之心感受,不耽著于它而住。

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
已对照

“当他嗅香、亦亲近受时,

‘‘Yathāssa ghāyato gandhaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
已对照

[苦]尽灭而不积聚——他如是具念而行;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
已对照

如是消减苦者,说涅槃切近。

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.
已对照

“他不染著于诸味——食用了味而具念;

‘‘Na so rajjati rasesu, rasaṃ bhotvā paṭissato;
已对照

以离贪之心感受,不耽著于它而住。

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
缅 2.298已对照

“当他尝味、亦亲近受时,

‘‘Yathāssa sāyato rasaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
已对照

[苦]尽灭而不积聚——他如是具念而行;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
已对照

如是消减苦者,说涅槃切近。

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.
已对照

“他不染著于诸触——触及触而具念;

‘‘Na so rajjati phassesu, phassaṃ phussa paṭissato;
已对照

以离贪之心感受,不耽著于它而住。

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
已对照

“当他触及触、亦亲近受时,

‘‘Yathāssa phusato phassaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
已对照

[苦]尽灭而不积聚——他如是具念而行;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
已对照

如是消减苦者,说涅槃切近。

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.
PTS 4.76已对照

“他不染著于诸法——知了法而具念;

‘‘Na so rajjati dhammesu, dhammaṃ ñatvā paṭissato;
已对照

以离贪之心感受,不耽著于它而住。

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
已对照

“当他知法、亦亲近受时,

‘‘Yathāssa jānato dhammaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
已对照

[苦]尽灭而不积聚——他如是具念而行;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
已对照

如是消减苦者,说涅槃切近。”

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccatī’’ti.
已对照

“尊者,对世尊这简略所说的[话],我是这样详细地了知其义的。”“善哉,善哉,鬘童子!鬘童子,对我简略所说的[话],你善于详细地了知其义——

‘‘Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, mālukyaputta! Sādhu kho tvaṃ, mālukyaputta, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi –
已对照

“见了色而念已失,作意可爱之相者,

‘‘Rūpaṃ disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
已对照

以染著之心感受,并耽著于它而住。

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
已对照

“他的由色所生的众多受增长;

‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā;
已对照

以贪欲与恼害,他的心受损害;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
已对照

如是积聚苦者,说涅槃遥远。……乃至……

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.…pe….
已对照

“他不染著于诸法——知了法而具念;

‘‘Na so rajjati dhammesu, dhammaṃ ñatvā paṭissato;
已对照

以离贪之心感受,不耽著于它而住。

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
已对照

“当他识知法、亦亲近受时,

‘‘Yathāssa vijānato dhammaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
已对照

[苦]尽灭而不积聚——他如是具念而行;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
已对照

如是消减苦者,说涅槃切近。”

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccatī’’ti.
已对照

“鬘童子,对我这简略所说的[话],其义应这样详细地理解。”

‘‘Imassa kho, mālukyaputta, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti.
缅 2.299已对照

于是具寿鬘童子欢喜、随喜世尊之所说,从座而起,礼敬世尊,右绕之后离去了。于是具寿鬘童子独处、远离、不放逸、热勤、自策励而住,不久便就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。他证知:“生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。”而具寿鬘童子也成为阿罗汉之一。第二[经]。

Atha kho āyasmā mālukyaputto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho āyasmā mālukyaputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā mālukyaputto arahataṃ ahosīti. Dutiyaṃ.
已对照

三、退失之法经

3. Parihānadhammasuttaṃ
96已对照

九十六、“诸比丘,我要为你们说退失之法(parihānadhamma)、不退失之法与六胜处(abhibhāyatana)。你们要谛听。诸比丘,怎样是退失之法?诸比丘,于此,比丘以眼见色后,生起恶、不善、顺结的(saṃyojaniya)奔驰思惟(sarasaṅkappa)。如果比丘对它容忍(adhivāseti),不舍断、不除遣、不令终尽、不令归于无有,诸比丘,比丘应知此:‘我正从诸善法退失。’因为这被世尊称为退失……乃至……

96. ‘‘Parihānadhammañca vo, bhikkhave, desessāmi aparihānadhammañca cha ca abhibhāyatanāni. Taṃ suṇātha. Kathañca, bhikkhave, parihānadhammo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā [akusalā dhammā sarasaṅkappā (syā. kaṃ. pī. ka.) upari āsīvisavagge sattamasutte pana ‘‘ākusalā sarasaṅkappā’’ tveva sabbattha dissati] saṃyojaniyā. Tañce bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti [byantikaroti (pī.) byantiṃ karoti (ka.)] na anabhāvaṃ gameti, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Parihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti…pe….
PTS 4.77已对照

“诸比丘,再者,比丘以舌尝味后,生起……乃至……诸比丘,再者,比丘以意识知法后,生起恶、不善、顺结的奔驰思惟。如果比丘对它容忍,不舍断、不除遣、不令终尽、不令归于无有,诸比丘,比丘应知此:‘我正从诸善法退失。’因为这被世尊称为退失。诸比丘,这样便是退失之法。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno jivhāya rasaṃ sāyitvā uppajjanti…pe… puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tañce bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Parihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Evaṃ kho, bhikkhave, parihānadhammo hoti.
已对照

“诸比丘,怎样是不退失之法?诸比丘,于此,比丘以眼见色后,生起恶、不善、顺结的奔驰思惟。如果比丘对它不容忍,[而]舍断、除遣、令终尽、令归于无有,诸比丘,比丘应知此:‘我不从诸善法退失。’因为这被世尊称为不退失……乃至……

‘‘Kathañca, bhikkhave, aparihānadhammo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tañce bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Aparihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti…pe….
缅 2.300已对照

“诸比丘,再者,比丘以舌尝味后,生起……乃至……诸比丘,再者,比丘以意识知法后,生起恶、不善、顺结的奔驰思惟。如果比丘对它不容忍,[而]舍断、除遣、令终尽、令归于无有,诸比丘,比丘应知此:‘我不从诸善法退失。’因为这被世尊称为不退失。诸比丘,这样便是不退失之法。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno jivhāya rasaṃ sāyitvā uppajjanti…pe… puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tañce bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Aparihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Evaṃ kho, bhikkhave, aparihānadhammo hoti.
已对照

“诸比丘,什么是六胜处?诸比丘,于此,比丘以眼见色后,不生起恶、不善、顺结的奔驰思惟。诸比丘,比丘应知此:‘这个处已被制伏。’因为这被世尊称为胜处……乃至……诸比丘,再者,比丘以意识知法后,不生起恶、不善之法——顺结的奔驰思惟。诸比丘,比丘应知此:‘这个处已被制伏。’因为这被世尊称为胜处。诸比丘,这些称为六胜处。”第三[经]。

‘‘Katamāni ca, bhikkhave, cha abhibhāyatanāni? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā nuppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘abhibhūtametaṃ āyatanaṃ’. Abhibhāyatanañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti…pe… puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya nuppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘abhibhūtametaṃ āyatanaṃ’. Abhibhāyatanañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Imāni vuccanti, bhikkhave, cha abhibhāyatanānī’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、放逸而住经

4. Pamādavihārīsuttaṃ
97PTS 4.78缅 2.301已对照

九十七、“诸比丘,我要为你们说放逸而住者(pamādavihārī)与不放逸而住者。你们要谛听。诸比丘,怎样是放逸而住者?诸比丘,对于不守护(asaṃvuta)眼根而住者,心便浸湿(byāsiñcati)。于眼所识的诸色,心已浸湿的他便无愉悦(pāmojja);无愉悦时,便无喜(pīti);无喜时,便无轻安(passaddhi);无轻安时,便有苦;苦者的心不得定;心不得定时,诸法不显现;由于诸法不显现,他便被称为‘放逸而住者’……乃至……诸比丘,对于不守护舌根而住者,心便于舌所识的诸味浸湿;心已浸湿的他……乃至……他便被称为‘放逸而住者’……乃至……诸比丘,对于不守护意根而住者,心便于意所识的诸法浸湿;心已浸湿的他便无愉悦;无愉悦时,便无喜;无喜时,便无轻安;无轻安时,便有苦;苦者的心不得定;心不得定时,诸法不显现;由于诸法不显现,他便被称为‘放逸而住者’。诸比丘,这样便是放逸而住者。

97. ‘‘Pamādavihāriñca vo, bhikkhave, desessāmi appamādavihāriñca. Taṃ suṇātha. Kathañca, bhikkhave, pamādavihārī hoti? Cakkhundriyaṃ asaṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ byāsiñcati [byāsiccati (sī. syā. kaṃ.)]. Cakkhuviññeyyesu rūpesu tassa byāsittacittassa pāmojjaṃ na hoti. Pāmojje asati pīti na hoti. Pītiyā asati passaddhi na hoti. Passaddhiyā asati dukkhaṃ hoti. Dukkhino cittaṃ na samādhiyati. Asamāhite citte dhammā na pātubhavanti. Dhammānaṃ apātubhāvā pamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati…pe… jivhindriyaṃ asaṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ byāsiñcati jivhāviññeyyesu rasesu, tassa byāsittacittassa…pe… pamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati…pe… manindriyaṃ asaṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ byāsiñcati manoviññeyyesu dhammesu, tassa byāsittacittassa pāmojjaṃ na hoti. Pāmojje asati pīti na hoti. Pītiyā asati passaddhi na hoti. Passaddhiyā asati dukkhaṃ hoti. Dukkhino cittaṃ na samādhiyati. Asamāhite citte dhammā na pātubhavanti. Dhammānaṃ apātubhāvā pamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati. Evaṃ kho, bhikkhave, pamādavihārī hoti.
PTS 4.79已对照

“诸比丘,怎样是不放逸而住者?诸比丘,对于守护眼根而住者,心便不于眼所识的诸色浸湿;心未浸湿的他便生起愉悦;愉悦者,喜生起;意有喜者,身轻安;身轻安者,安乐而住;有乐者,心得定;心得定时,诸法显现;由于诸法显现,他便被称为‘不放逸而住者’……乃至……诸比丘,对于守护舌根而住者,心便不浸湿……乃至……他便被称为‘不放逸而住者’。诸比丘,对于守护意根而住者,心便不于意所识的诸法浸湿;心未浸湿的他便生起愉悦;愉悦者,喜生起;意有喜者,身轻安;身轻安者,安乐而住;有乐者,心得定;心得定时,诸法显现;由于诸法显现,他便被称为‘不放逸而住者’。诸比丘,这样便是不放逸而住者。”第四[经]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, appamādavihārī hoti? Cakkhundriyaṃ saṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ na byāsiñcati cakkhuviññeyyesu rūpesu, tassa abyāsittacittassa pāmojjaṃ jāyati. Pamuditassa pīti jāyati. Pītimanassa kāyo passambhati. Passaddhakāyo sukhaṃ viharati. Sukhino cittaṃ samādhiyati. Samāhite citte dhammā pātubhavanti. Dhammānaṃ pātubhāvā appamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati…pe… jivhindriyaṃ saṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ na byāsiñcati…pe… appamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati. Manindriyaṃ saṃvutassa, bhikkhave, viharato cittaṃ na byāsiñcati, manoviññeyyesu dhammesu, tassa abyāsittacittassa pāmojjaṃ jāyati. Pamuditassa pīti jāyati. Pītimanassa kāyo passambhati. Passaddhakāyo sukhaṃ viharati. Sukhino cittaṃ samādhiyati. Samāhite citte dhammā pātubhavanti. Dhammānaṃ pātubhāvā appamādavihārī tveva saṅkhaṃ gacchati. Evaṃ kho, bhikkhave, appamādavihārī hotī’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、律仪经

5. Saṃvarasuttaṃ
98已对照

九十八、“诸比丘,我要为你们说律仪(saṃvara)与不律仪。你们要谛听。诸比丘,怎样是不律仪?诸比丘,有眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。如果比丘对它欢喜、称说、耽著而住,诸比丘,比丘应知此:‘我正从诸善法退失。’因为这被世尊称为退失……乃至……诸比丘,有舌所识的诸味……乃至……诸比丘,有意所识的诸法,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。如果比丘对它欢喜、称说、耽著而住,诸比丘,比丘应知此:‘我正从诸善法退失。’因为这被世尊称为退失。诸比丘,这样便是不律仪。

98. ‘‘Saṃvarañca vo, bhikkhave, desessāmi, asaṃvarañca. Taṃ suṇātha. Kathañca, bhikkhave, asaṃvaro hoti? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Parihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti…pe… santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Parihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Evaṃ kho, bhikkhave, asaṃvaro hoti.
PTS 4.80缅 2.302已对照

“诸比丘,怎样是律仪?诸比丘,有眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。如果比丘对它不欢喜、不称说、不耽著而住,诸比丘,比丘应知此:‘我不从诸善法退失。’因为这被世尊称为不退失……乃至……诸比丘,有舌所识的诸味……乃至……诸比丘,有意所识的诸法,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。如果比丘对它不欢喜、不称说、不耽著而住,比丘应知此:‘我不从诸善法退失。’因为这被世尊称为不退失。诸比丘,这样便是律仪。”第五[经]。

‘‘Kathañca, bhikkhave, saṃvaro hoti? Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā – ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Aparihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti …pe… santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā…pe… santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, veditabbametaṃ bhikkhunā – ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Aparihānañhetaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Evaṃ kho, bhikkhave, saṃvaro hotī’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、定经

6. Samādhisuttaṃ
99已对照

九十九、“诸比丘,你们要修习定(samādhi);诸比丘,得定的比丘如实了知。他如实了知什么呢?如实了知‘眼是无常的’;如实了知‘诸色是无常的’;如实了知‘眼识是无常的’;如实了知‘眼触是无常的’;如实了知‘凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是无常的’……乃至……如实了知‘意是无常的’。诸法……意识……意触……如实了知‘凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是无常的’。诸比丘,你们要修习定;诸比丘,得定的比丘如实了知。”第六[经]。

99. ‘‘Samādhiṃ, bhikkhave, bhāvetha. Samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānāti. Kiñca yathābhūtaṃ pajānāti? ‘Cakkhu anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘rūpā aniccā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘cakkhuviññāṇaṃ anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘cakkhusamphasso anicco’ti yathābhūtaṃ pajānāti. ‘Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘mano anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Dhammā… manoviññāṇaṃ… manosamphasso… ‘yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Samādhiṃ, bhikkhave, bhāvetha. Samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānātī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、静坐经

7. Paṭisallānasuttaṃ
100PTS 4.81已对照

一百、“诸比丘,你们要致力于静坐(paṭisallāna);诸比丘,静坐的比丘如实了知。他如实了知什么呢?如实了知‘眼是无常的’;如实了知‘诸色是无常的’;如实了知‘眼识是无常的’;如实了知‘眼触是无常的’;如实了知‘凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是无常的’……乃至……如实了知‘凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也是无常的’。诸比丘,你们要致力于静坐;诸比丘,静坐的比丘如实了知。”第七[经]。

100. ‘‘Paṭisallāne [paṭisallānaṃ (sī. pī. ka.), paṭisallīnā (syā. kaṃ.)], bhikkhave, yogamāpajjatha. Paṭisallīno, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānāti. Kiñca yathābhūtaṃ pajānāti? ‘Cakkhu anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘rūpā aniccā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘cakkhuviññāṇaṃ anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘cakkhusamphasso anicco’ti yathābhūtaṃ pajānāti. ‘Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anicca’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Paṭisallāne, bhikkhave, yogamāpajjatha. Paṭisallīno, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānātī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、第一非你们的经

8. Paṭhamanatumhākaṃsuttaṃ
101PTS 4.82缅 2.303已对照

一百零一、“诸比丘,凡不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。而诸比丘,什么不是你们的呢?诸比丘,眼不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。诸色不是你们的,你们要舍断它们;它们一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。眼识不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。眼触不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。凡是以眼触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。耳不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。诸声不是你们的,你们要舍断它们;它们一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。耳识不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。耳触不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。凡是以耳触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。鼻不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。诸香不是你们的,你们要舍断它们;它们一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。鼻识不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。鼻触不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。凡是以鼻触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。

舌不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。诸味不是你们的,你们要舍断它们;它们一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。舌识不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。舌触不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。凡是以舌触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。……乃至……

意不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。诸法不是你们的,你们要舍断它们;它们一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。意识不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。意触不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。

“诸比丘,譬如有人把这祇树林中的草、木、枝、叶拿走、烧掉,或随[其所]缘而处置,你们会有这样的[念]吗——‘人们正把我们拿走、烧掉,或随[其所]缘而处置’?”

“不会,尊者。”

“这是什么缘故呢?”

“尊者,因为这既不是我们的我,也不是[我们的]我所。”

“诸比丘,正是这样,眼不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。诸色不是你们的……眼识……眼触……乃至……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。”第八[经]。

101. ‘‘Yaṃ [yampi (pī. ka.)], bhikkhave, na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Kiñca, bhikkhave, na tumhākaṃ? Cakkhu, bhikkhave, na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Rūpā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Cakkhuviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Cakkhusamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Sotaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Saddā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Sotaviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Sotasamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ sotasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Ghānaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Gandhā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Ghānaviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Ghānasamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ ghānasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati.
Jivhā na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Sā vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati. Rasā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Jivhāviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Jivhāsamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati …pe….
Mano na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati. Dhammā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Manoviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Manosamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati.
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yaṃ imasmiṃ jetavane tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ taṃ jano hareyya vā ḍaheyya vā yathāpaccayaṃ vā kareyya, api nu tumhākaṃ evamassa – ‘amhe jano harati vā ḍahati vā yathāpaccayaṃ vā karotī’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Taṃ kissa hetu’’?
‘‘Na hi no etaṃ, bhante, attā vā attaniyaṃ vā’’ti.
‘‘Evameva kho, bhikkhave, cakkhu na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Rūpā na tumhākaṃ… cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、第二非你们的经

9. Dutiyanatumhākaṃsuttaṃ
102缅 2.304已对照

一百零二、“诸比丘,凡不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。而诸比丘,什么不是你们的呢?诸比丘,眼不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。诸色不是你们的,你们要舍断它们;它们一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。眼识不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。眼触不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐……乃至……凡是以意触为缘而生起的感受——或乐、或苦、或不苦不乐——那也不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。诸比丘,凡不是你们的,你们要舍断它;它一被舍断,便将为你们带来利益与安乐。”第九[经]。

102. ‘‘Yaṃ, bhikkhave, na tumhākaṃ taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Kiñca, bhikkhave, na tumhākaṃ? Cakkhu, bhikkhave, na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Rūpā na tumhākaṃ. Te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Cakkhuviññāṇaṃ na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Cakkhusamphasso na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. So vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati…pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na tumhākaṃ. Taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Yampi, bhikkhave, na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissatī’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、郁陀迦经

10. Udakasuttaṃ
103PTS 4.83已对照

一百零三、“诸比丘,郁陀迦·罗摩子(Udaka Rāmaputta)曾说这样的话:‘我确实是达吠陀者(vedagū),我确实是胜一切者(sabbajī),我确实掘出了未被掘出的疮根(gaṇḍamūla)。’诸比丘,然而郁陀迦·罗摩子本非达吠陀者,却说‘我是达吠陀者’;本非胜一切者,却说‘我是胜一切者’;疮根本未被掘出,却说‘我的疮根已被掘出’。诸比丘,而在这里,比丘若正确地说,便可说那[话]:‘我确实是达吠陀者,我确实是胜一切者,我确实掘出了未被掘出的疮根。’”

103. ‘‘Udako [uddako (sī. pī.)] sudaṃ, bhikkhave, rāmaputto evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘idaṃ jātu vedagū, idaṃ jātu sabbajī [sabbaji (pī.)], idaṃ jātu apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhaṇi’nti. Taṃ kho panetaṃ, bhikkhave, udako rāmaputto avedagūyeva samāno ‘vedagūsmī’ti bhāsati, asabbajīyeva samāno ‘sabbajīsmī’ti bhāsati, apalikhataṃyeva gaṇḍamūlaṃ palikhataṃ me ‘gaṇḍamūla’nti bhāsati. Idha kho taṃ, bhikkhave, bhikkhu sammā vadamāno vadeyya – ‘idaṃ jātu vedagū, idaṃ jātu sabbajī, idaṃ jātu apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhaṇi’’’nti.
已对照

“诸比丘,怎样是达吠陀者?诸比丘,当比丘如实了知六触处的集起、灭没、味著、过患与出离时,诸比丘,这样,比丘便是达吠陀者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, vedagū hoti? Yato kho, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti; evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vedagū hoti.
已对照

“诸比丘,怎样是比丘为胜一切者?诸比丘,当比丘如实知六触处的集起、灭没、味著、过患与出离之后,以不执取而解脱时,诸比丘,这样,比丘便是胜一切者。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sabbajī hoti? Yato kho, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto hoti; evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sabbajī hoti.
PTS 4.84缅 2.305已对照

“诸比丘,怎样是比丘的未被掘出的疮根已被掘出?诸比丘,‘疮’,这是这个四大所成(cātumahābhūtika)之身的增语(adhivacana)——[此身]由父母所生,靠饭食与粥团积聚而成,是无常、涂敷、按摩、破坏、毁灭之法。诸比丘,‘疮根’,这是渴爱的增语。诸比丘,当比丘的渴爱已断,根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法时,诸比丘,这样,比丘的未被掘出的疮根便已被掘出。

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhuno apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhataṃ hoti? Gaṇḍoti kho, bhikkhave, imassetaṃ cātumahābhūtikassa kāyassa adhivacanaṃ mātāpettikasambhavassa odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammassa. Gaṇḍamūlanti kho, bhikkhave, taṇhāyetaṃ adhivacanaṃ. Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṃ anuppādadhammā; evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhataṃ hoti.
已对照

“诸比丘,郁陀迦·罗摩子曾说这样的话:‘我确实是达吠陀者,我确实是胜一切者,我确实掘出了未被掘出的疮根。’诸比丘,然而郁陀迦·罗摩子本非达吠陀者,却说‘我是达吠陀者’;本非胜一切者,却说‘我是胜一切者’;疮根本未被掘出,却说‘我的疮根已被掘出’。诸比丘,而在这里,比丘若正确地说,便可说那[话]:‘我确实是达吠陀者,我确实是胜一切者,我确实掘出了未被掘出的疮根。’”第十[经]。

‘‘Udako sudaṃ, bhikkhave, rāmaputto evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘idaṃ jātu vedagū, idaṃ jātu sabbajī, idaṃ jātu apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhaṇi’nti. Taṃ kho panetaṃ, bhikkhave, udako rāmaputto avedagūyeva samāno ‘vedagūsmī’ti bhāsati, asabbajīyeva samāno ‘sabbajīsmī’ti bhāsati; apalikhataṃyeva gaṇḍamūlaṃ ‘palikhataṃ me gaṇḍamūla’nti bhāsati. Idha kho taṃ, bhikkhave, bhikkhu sammā vadamāno vadeyya – ‘idaṃ jātu vedagū, idaṃ jātu sabbajī, idaṃ jātu apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ palikhaṇi’’’nti. Dasamaṃ.
已对照

六[处]品第十。

Saḷavaggo dasamo.
已对照

其摄颂——

两[经]摄集、退失,放逸而住与律仪;

定、静坐,两[经]非你们的,与郁陀迦。

Tassuddānaṃ –
Dve saṃgayhā parihānaṃ, pamādavihārī ca saṃvaro;
Samādhi paṭisallānaṃ, dve natumhākena uddakoti.
已对照

《六处品》第二五十[经]完毕。

Saḷāyatanavagge dutiyapaṇṇāsako samatto.
已对照

那第二五十[经]的品摄颂——

无明、鹿纽与病,阐陀为第四;

连同六[处]品为五十,这是第二五十[经]。

Tassa vagguddānaṃ –
Avijjā migajālañca, gilānaṃ channaṃ catutthakaṃ;
Saḷavaggena paññāsaṃ, dutiyo paṇṇāsako ayanti.
已对照

第一个一百[经]。

Paṭhamasatakaṃ.