快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 蕴相应·自洲品 5. Attadīpavaggo

本经目录五、自洲品一、自洲经二、行道经三、无常经四、第二无常经五、随观经六、蕴经七、索纳经八、第二索纳经九、欢喜灭尽经十、第二欢喜灭尽经自洲品第五。《根本五十经》完毕。

已对照

五、自洲品

5. Attadīpavaggo
已对照

一、自洲经

1. Attadīpasuttaṃ
43缅 2.35已对照

四十三、因缘在舍卫城。“诸比丘,你们要以自己为洲而住,以自己为归依,不以他者为归依;以法为洲,以法为归依,不以他者为归依。诸比丘,以自己为洲而住、以自己为归依、不以他者为归依,以法为洲、以法为归依、不以他者为归依者,应详察[其]根源:‘愁、悲、苦、忧、恼是从何而生的?是从何而起的?’”

43. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā. Attadīpānaṃ, bhikkhave, viharataṃ attasaraṇānaṃ anaññasaraṇānaṃ, dhammadīpānaṃ dhammasaraṇānaṃ anaññasaraṇānaṃ yoni upaparikkhitabbā. Kiṃjātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā, kiṃpahotikā’’ti?
PTS 3.43已对照

“诸比丘,愁、悲、苦、忧、恼是从何而生的?是从何而起的?诸比丘,在此,无闻凡夫不见诸圣者,不善巧于圣者之法,未受圣者之法调教;不见诸善士,不善巧于善士之法,未受善士之法调教——他随观色为自我,或[随观]自我为有色,或[随观]色在自我中,或[随观]自我在色中。他的那色变易、变化。由于色的变易、变化,他生起愁、悲、苦、忧、恼。他随观受为自我,或[随观]自我为有受,或[随观]受在自我中,或[随观]自我在受中。他的那受变易、变化。由于受的变易、变化,他生起愁、悲、苦、忧、恼。他随观想为自我……随观诸行为自我……随观识为自我,或[随观]自我为有识,或[随观]识在自我中,或[随观]自我在识中。他的那识变易、变化。由于识的变易、变化,他生起愁、悲、苦、忧、恼。

‘‘Kiṃjātikā ca, bhikkhave, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā, kiṃpahotikā? Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto, rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Tassa taṃ rūpaṃ vipariṇamati, aññathā ca hoti. Tassa rūpavipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Vedanaṃ attato samanupassati, vedanāvantaṃ vā attānaṃ; attani vā vedanaṃ, vedanāya vā attānaṃ. Tassa sā vedanā vipariṇamati, aññathā ca hoti. Tassa vedanāvipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Saññaṃ attato samanupassati… saṅkhāre attato samanupassati… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Tassa taṃ viññāṇaṃ vipariṇamati, aññathā ca hoti. Tassa viññāṇavipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.
缅 2.36已对照

“诸比丘,然而就色而言,了知其无常性、变易、离贪、灭之后,[见]‘从前的色与现在的一切色,都是无常、苦、变易之法’——对以正慧如实这样见它者,凡愁、悲、苦、忧、恼,那些便被断。由于它们的断,他不战栗;不战栗则安乐而住;安乐而住的比丘被称为‘彼分寂灭者’。诸比丘,然而就受而言,了知其无常性、变易、离贪、灭之后,[见]‘从前的受与现在的一切受,都是无常、苦、变易之法’——对以正慧如实这样见它者,凡愁、悲、苦、忧、恼,那些便被断。由于它们的断,他不战栗;不战栗则安乐而住;安乐而住的比丘被称为‘彼分寂灭者’。想……诸比丘,然而就诸行而言,了知其无常性、变易、离贪、灭之后,[见]‘从前的诸行与现在的一切诸行,都是无常、苦、变易之法’——对以正慧如实这样见它者,凡愁、悲、苦、忧、恼,那些便被断。由于它们的断,他不战栗;不战栗则安乐而住;安乐而住的比丘被称为‘彼分寂灭者’。诸比丘,然而就识而言,了知其无常性、变易、离贪、灭之后,[见]‘从前的识与现在的一切识,都是无常、苦、变易之法’——对以正慧如实这样见它者,凡愁、悲、苦、忧、恼,那些便被断。由于它们的断,他不战栗;不战栗则安乐而住;安乐而住的比丘被称为‘彼分寂灭者’。”第一[经]。

‘‘Rūpassa tveva, bhikkhave, aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ [vipariṇāma virāga nirodhaṃ (sī.)], pubbe ceva rūpaṃ etarahi ca sabbaṃ rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammanti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti. Tesaṃ pahānā na paritassati, aparitassaṃ sukhaṃ viharati, sukhavihārī bhikkhu ‘tadaṅganibbuto’ti vuccati. Vedanāya tveva, bhikkhave, aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ, pubbe ceva vedanā etarahi ca sabbā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti. Tesaṃ pahānā na paritassati, aparitassaṃ sukhaṃ viharati, sukhavihārī bhikkhu ‘tadaṅganibbuto’ti vuccati. Saññāya… saṅkhārānaṃ tveva, bhikkhave, aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ, pubbe ceva saṅkhārā etarahi ca sabbe saṅkhārā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti. Tesaṃ pahānā na paritassati, aparitassaṃ sukhaṃ viharati, sukhavihārī bhikkhu ‘tadaṅganibbuto’ti vuccati. Viññāṇassa tveva, bhikkhave, aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ, pubbe ceva viññāṇaṃ etarahi ca sabbaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammanti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti. Tesaṃ pahānā na paritassati, aparitassaṃ sukhaṃ viharati, sukhavihārī bhikkhu ‘tadaṅganibbuto’ti vuccatī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、行道经

2. Paṭipadāsuttaṃ
44PTS 3.44已对照

四十四、因缘在舍卫城。“诸比丘,我将为你们宣说导至有身集之道,以及导至有身灭之道。你们要听。诸比丘,什么是导至有身集之道?诸比丘,在此,无闻凡夫不见诸圣者,不善巧于圣者之法,未受圣者之法调教;不见诸善士,不善巧于善士之法,未受善士之法调教——他随观色为自我,或[随观]自我为有色,或[随观]色在自我中,或[随观]自我在色中。随观受为自我……想……诸行……随观识为自我,或[随观]自我为有识,或[随观]识在自我中,或[随观]自我在识中。诸比丘,这称为‘导至有身集之道,导至有身集之道’。诸比丘,如是,这也就称为‘导至苦集之随观’。此中之义正是这个。”

44. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Sakkāyasamudayagāminiñca vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi, sakkāyanirodhagāminiñca paṭipadaṃ. Taṃ suṇātha. Katamā ca, bhikkhave, sakkāyasamudayagāminī paṭipadā? Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto, rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ attato… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘sakkāyasamudayagāminī paṭipadā, sakkāyasamudayagāminī paṭipadā’ti. Iti hidaṃ, bhikkhave, vuccati ‘dukkhasamudayagāminī samanupassanā’ti. Ayamevettha attho’’.
缅 2.37已对照

“诸比丘,什么是导至有身灭之道?诸比丘,在此,有闻的圣弟子见诸圣者,善巧于圣者之法,善受圣者之法调教;见诸善士,善巧于善士之法,善受善士之法调教——他不随观色为自我,不[随观]自我为有色,不[随观]色在自我中,不[随观]自我在色中。不随观受为自我……不[随观]想……不[随观]诸行……不随观识为自我,不[随观]自我为有识,不[随观]识在自我中,不[随观]自我在识中。诸比丘,这称为‘导至有身灭之道,导至有身灭之道’。诸比丘,如是,这也就称为‘导至苦灭之随观’。此中之义正是这个。”第二[经]。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā? Idha, bhikkhave, sutavā ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto, sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto, na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ; na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ. Na vedanaṃ attato… na saññaṃ… na saṅkhāre… na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘sakkāyanirodhagāminī paṭipadā, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā’ti. Iti hidaṃ, bhikkhave, vuccati ‘dukkhanirodhagāminī samanupassanā’ti. Ayamevettha attho’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、无常经

3. Aniccasuttaṃ
45PTS 3.45已对照

四十五、因缘在舍卫城。“诸比丘,色是无常;凡无常的即是苦;凡苦的即是无我;凡无我的,那便是‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’——应当以正慧如实这样见它。对以正慧如实这样见它者,心便离贪、解脱,不执取而离诸漏。受是无常……想……诸行……识是无常;凡无常的即是苦;凡苦的即是无我;凡无我的,那便是‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’——应当以正慧如实这样见它。对以正慧如实这样见它者,心便离贪、解脱,不执取而离诸漏。诸比丘,若比丘的心于色界已离贪、已解脱,不执取而离诸漏;于受界……乃至……于想界……于行界……诸比丘,若比丘的心于识界已离贪、已解脱,不执取而离诸漏,[那么]由于已解脱,[心]住立;由于住立,[心]知足;由于知足,[他]不战栗;不战栗则唯自内般涅槃。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”第三[经]。

45. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi. Vedanā aniccā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi. Rūpadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno cittaṃ virattaṃ vimuttaṃ hoti anupādāya āsavehi, vedanādhātuyā…pe… saññādhātuyā… saṅkhāradhātuyā… viññāṇadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno cittaṃ virattaṃ vimuttaṃ hoti anupādāya āsavehi. Vimuttattā ṭhitaṃ. Ṭhitattā santusitaṃ [santussitaṃ (ka. sī. pī. ka.)]. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、第二无常经

4. Dutiyaaniccasuttaṃ
46已对照

四十六、因缘在舍卫城。“诸比丘,色是无常。凡无常的即是苦;凡苦的即是无我;凡无我的,对它应当以正慧如实这样见:‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。受是无常……想是无常……诸行是无常……识是无常。凡无常的即是苦;凡苦的即是无我;凡无我的,对它应当以正慧如实这样见:‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。”

46. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Vedanā aniccā… saññā aniccā… saṅkhārā aniccā… viññāṇaṃ aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ’’.
PTS 3.46缅 2.38已对照

“对以正慧如实这样见它的人,诸随前际之见(pubbantānudiṭṭhi)便不存在。诸随前际之见不存在时,诸随后际之见(aparantānudiṭṭhi)便不存在。诸随后际之见不存在时,坚固力与执取(thāmaso parāmāso)便不存在。坚固力与执取不存在时,心于色……于受……于想……于诸行……于识离贪,由不执取而从诸漏解脱。由解脱而住立;由住立而知足;由知足而不战栗;不战栗便各自般涅槃。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”第四[经]。

‘‘Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato pubbantānudiṭṭhiyo na honti. Pubbantānudiṭṭhīnaṃ asati, aparantānudiṭṭhiyo na honti. Aparantānudiṭṭhīnaṃ asati, thāmaso [thāmasā (sī. syā. kaṃ.)] parāmāso na hoti. Thāmase [thāmasā (sī. syā. kaṃ.), thāmaso (ka.)] parāmāse asati rūpasmiṃ… vedanāya … saññāya… saṅkhāresu… viññāṇasmiṃ cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi. Vimuttattā ṭhitaṃ. Ṭhitattā santusitaṃ. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、随观经

5. Samanupassanāsuttaṃ
47已对照

四十七、因缘在舍卫城。“诸比丘,凡任何沙门或婆罗门以种种方式随观自我而随观,他们全都是随观五取蕴,或其中的某一个。哪五[种]呢?诸比丘,于此,无闻凡夫不见诸圣者,不善巧于圣者之法,未受圣者之法调教;不见诸善士,不善巧于善士之法,未受善士之法调教——他随观色为自我,或[随观]自我为有色,或[随观]色在自我中,或[随观]自我在色中。他随观受……想……诸行……识为自我,或[随观]自我为有识,或[随观]识在自我中,或[随观]自我在识中。”

47. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ attānaṃ samanupassamānā samanupassanti, sabbete pañcupādānakkhandhe samanupassanti, etesaṃ vā aññataraṃ. Katame pañca? Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ’’.
已对照

“如是,既有这随观,而他的‘我是’也是未离去的。诸比丘,而‘我是’未离去时,便有五根的降入(avakkanti)——眼根的、耳根的、鼻根的、舌根的、身根的。诸比丘,有意,有诸法,有无明界(avijjādhātu)。诸比丘,被由无明触所生的感受(vedayita)所触的无闻凡夫,也有‘我是’;也有‘我就是这个’;也有‘我将存在’;也有‘我将不存在’;也有‘我将是有色的’;也有‘我将是无色的’;也有‘我将是有想的’;也有‘我将是无想的’;也有‘我将是非想非非想的’。”

‘‘Iti ayañceva samanupassanā ‘asmī’ti cassa avigataṃ [adhigataṃ (bahūsu)] hoti. ‘Asmī’ti kho pana, bhikkhave, avigate pañcannaṃ indriyānaṃ avakkanti hoti – cakkhundriyassa sotindriyassa ghānindriyassa jivhindriyassa kāyindriyassa. Atthi, bhikkhave, mano, atthi dhammā, atthi avijjādhātu. Avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa ‘asmī’tipissa hoti; ‘ayamahamasmī’tipissa hoti; ‘bhavissa’ntipissa hoti; ‘na bhavissa’ntipissa hoti; ‘rūpī bhavissa’ntipissa hoti; ‘arūpī bhavissa’ntipissa hoti; ‘saññī bhavissa’ntipissa hoti; ‘asaññī bhavissa’ntipissa hoti; ‘nevasaññīnāsaññī bhavissa’ntipissa hoti’’.
PTS 3.47缅 2.39已对照

“诸比丘,五根就在那里正是住立着。而就在此中,有闻的圣弟子的无明被断,明生起。由无明之离贪、由明之生起,他也没有‘我是’;也没有‘我就是这个’;‘我将存在’……‘我将不存在’……有色的……无色的……有想的……无想的……他也没有‘我将是非想非非想的’。”第五[经]。

‘‘Tiṭṭhanteva kho [tiṭṭhanti kho pana (sī. syā. kaṃ. pī.)], bhikkhave, tattheva [tatheva (katthaci)] pañcindriyāni. Athettha sutavato ariyasāvakassa avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Tassa avijjāvirāgā vijjuppādā ‘asmī’tipissa na hoti; ‘ayamahamasmī’tipissa na hoti; ‘bhavissa’nti… ‘na bhavissa’nti… rūpī… arūpī … saññī… asaññī… ‘nevasaññīnāsaññī bhavissa’ntipissa na hotī’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、蕴经

6. Khandhasuttaṃ
48已对照

四十八、因缘在舍卫城。“诸比丘,我要为你们宣说五蕴与五取蕴。你们要谛听。诸比丘,什么是五蕴呢?诸比丘,凡任何色,过去的、未来的、现在的,内的或外的,粗的或细的,劣的或胜的,远的或近的,这称为色蕴。凡任何受……乃至……凡任何想……凡任何诸行,过去的、未来的、现在的,内的或外的,粗的或细的……乃至……这称为行蕴。凡任何识,过去的、未来的、现在的,内的或外的,粗的或细的,劣的或胜的,远的或近的,这称为识蕴。诸比丘,这些称为五蕴。”

48. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Pañca, bhikkhave, khandhe desessāmi, pañcupādānakkhandhe ca. Taṃ suṇātha. Katame ca, bhikkhave, pañcakkhandhā? Yaṃ kiñci, bhikkhave, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, ayaṃ vuccati rūpakkhandho. Yā kāci vedanā…pe… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā…pe… ayaṃ vuccati saṅkhārakkhandho. Yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, ayaṃ vuccati viññāṇakkhandho. Ime vuccanti, bhikkhave, pañcakkhandhā’’.
PTS 3.48已对照

“诸比丘,什么是五取蕴呢?诸比丘,凡任何色,过去的、未来的、现在的……乃至……远的或近的,有漏、顺取的(sāsavaṃ upādāniyaṃ),这称为色取蕴。凡任何受……乃至……远的或近的,有漏、顺取的,这称为受取蕴。凡任何想……乃至……远的或近的,有漏、顺取的,这称为想取蕴。凡任何诸行……乃至……有漏、顺取的,这称为行取蕴。凡任何识,过去的、未来的、现在的……乃至……远的或近的,有漏、顺取的,这称为识取蕴。诸比丘,这些称为五取蕴。”第六[经]。

‘‘Katame ca, bhikkhave, pañcupādānakkhandhā? Yaṃ kiñci, bhikkhave, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ…pe… yaṃ dūre santike vā sāsavaṃ upādāniyaṃ, ayaṃ vuccati rūpupādānakkhandho. Yā kāci vedanā…pe… yā dūre santike vā sāsavā upādāniyā, ayaṃ vuccati vedanupādānakkhandho. Yā kāci saññā…pe… yā dūre santike vā sāsavā upādāniyā, ayaṃ vuccati saññupādānakkhandho. Ye keci saṅkhārā…pe… sāsavā upādāniyā, ayaṃ vuccati saṅkhārupādānakkhandho. Yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ…pe… yaṃ dūre santike vā sāsavaṃ upādāniyaṃ, ayaṃ vuccati viññāṇupādānakkhandho. Ime vuccanti, bhikkhave, pañcupādānakkhandhā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、索纳经

7. Soṇasuttaṃ
49缅 2.40已对照

四十九、如是我闻——一时,世尊住在王舍城竹林迦兰陀园。那时,居士子索纳(Soṇa)来到世尊那里……乃至……世尊对坐在一旁的居士子索纳这样说——

49. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho soṇo gahapatiputto yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṃ nisinnaṃ kho soṇaṃ gahapatiputtaṃ bhagavā etadavoca –
已对照

“索纳,凡任何沙门或婆罗门,以无常、苦、变易之法的色而随观‘我胜’,或随观‘我等’,或随观‘我劣’——除了不见如实之外还有什么呢?以无常、苦、变易之法的受而随观‘我胜’,或随观‘我等’,或随观‘我劣’——除了不见如实之外还有什么呢?以无常的想……以无常、苦、变易之法的诸行而随观‘我胜’,或随观‘我等’,或随观‘我劣’——除了不见如实之外还有什么呢?以无常、苦、变易之法的识而随观‘我胜’,或随观‘我等’,或随观‘我劣’——除了不见如实之外还有什么呢?

‘‘Ye hi keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā aniccena rūpena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘seyyohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘sadisohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘hīnohamasmī’ti vā samanupassanti; kimaññatra yathābhūtassa adassanā? Aniccāya vedanāya dukkhāya vipariṇāmadhammāya ‘seyyohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘sadisohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘hīnohamasmī’ti vā samanupassanti; kimaññatra yathābhūtassa adassanā? Aniccāya saññāya… aniccehi saṅkhārehi dukkhehi vipariṇāmadhammehi ‘seyyohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘sadisohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘hīnohamasmī’ti vā samanupassanti; kimaññatra yathābhūtassa adassanā? Aniccena viññāṇena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘seyyohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘sadisohamasmī’ti vā samanupassanti; ‘hīnohamasmī’ti vā samanupassanti; kimaññatra yathābhūtassa adassanā?
PTS 3.49已对照

“而索纳,凡任何沙门或婆罗门,以无常、苦、变易之法的色,也不随观‘我胜’,也不随观‘我等’,也不随观‘我劣’——除了见如实之外还有什么呢?以无常的受……以无常的想……以无常的诸行……以无常、苦、变易之法的识,也不随观‘我胜’,也不随观‘我等’,也不随观‘我劣’——除了见如实之外还有什么呢?

‘‘Ye ca kho keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā aniccena rūpena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘seyyohamasmī’tipi na samanupassanti; ‘sadisohamasmī’tipi na samanupassanti; ‘hīnohamasmī’tipi na samanupassanti; kimaññatra yathābhūtassa dassanā? Aniccāya vedanāya… aniccāya saññāya… aniccehi saṅkhārehi… aniccena viññāṇena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘seyyohamasmī’tipi na samanupassanti; ‘sadisohamasmī’tipi na samanupassanti; ‘hīnohamasmī’tipi na samanupassanti; kimaññatra yathābhūtassa dassanā?
已对照

“索纳,你怎么想:色是常还是无常呢?”“是无常,尊者。”“而凡无常的,是苦还是乐呢?”“是苦,尊者。”“而凡无常、苦、变易之法,适宜这样随观吗——‘这是我的、这是我、这是我的自我’?”“并非如此,尊者。”“受是常还是无常呢?”“是无常,尊者。”……“想……诸行……识是常还是无常呢?”“是无常,尊者。”“而凡无常的,是苦还是乐呢?”“是苦,尊者。”“而凡无常、苦、变易之法,适宜这样随观吗——‘这是我的、这是我、这是我的自我’?”“并非如此,尊者。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, soṇa, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā niccā vā aniccā vā’’ti? ‘‘Aniccā, bhante’’… ‘‘saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
缅 2.41已对照

“索纳,因此,凡任何色,过去的、未来的、现在的,内的或外的,粗的或细的,劣的或胜的,远的或近的,对一切色,都应当以正慧如实这样见:‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。

‘‘Tasmātiha, soṇa, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ.
PTS 3.50已对照

“凡任何受……凡任何想……凡任何诸行……凡任何识,过去的、未来的、现在的,内的或外的,粗的或细的,劣的或胜的,远的或近的,对一切识,都应当以正慧如实这样见:‘这不是我的、这不是我、这不是我的自我’。

‘‘Yā kāci vedanā… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ.
已对照

“索纳,这样见时,有闻的圣弟子便于色厌离,于受厌离,于想厌离,于诸行厌离,于识厌离;由厌离而离贪,由离贪而解脱,于解脱便有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’”第七[经]。

‘‘Evaṃ passaṃ, soṇa, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、第二索纳经

8. Dutiyasoṇasuttaṃ
50已对照

五十、如是我闻——一时,世尊住在王舍城竹林迦兰陀园。那时,居士子索纳来到世尊那里;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的居士子索纳这样说——

50. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho soṇo gahapatiputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho soṇaṃ gahapatiputtaṃ bhagavā etadavoca –
已对照

“索纳,凡任何沙门或婆罗门,不了知色,不了知色之集起,不了知色之灭,不了知导向色之灭的行道;不了知受,不了知受之集起,不了知受之灭,不了知导向受之灭的行道;不了知想……乃至……不了知诸行,不了知诸行之集起,不了知诸行之灭,不了知导向诸行之灭的行道;不了知识,不了知识之集起,不了知识之灭,不了知导向识之灭的行道。索纳,那些沙门或婆罗门,在我[看来],既不是沙门中被认可为沙门者,也不是婆罗门中被认可为婆罗门者;而且那些尊者也不于现法中自己以证智作证、成就并住于沙门性的目标或婆罗门性的目标。

‘‘Ye hi keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā rūpaṃ nappajānanti, rūpasamudayaṃ nappajānanti, rūpanirodhaṃ nappajānanti, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; vedanaṃ nappajānanti, vedanāsamudayaṃ nappajānanti, vedanānirodhaṃ nappajānanti, vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; saññaṃ nappajānanti…pe… saṅkhāre nappajānanti, saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; viññāṇaṃ nappajānanti, viññāṇasamudayaṃ nappajānanti, viññāṇanirodhaṃ nappajānanti, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti. Na me te, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
PTS 3.51缅 2.42已对照

“而索纳,凡任何沙门或婆罗门,了知色,了知色之集起,了知色之灭,了知导向色之灭的行道;了知受……乃至……了知想……了知诸行……了知识,了知识之集起,了知识之灭,了知导向识之灭的行道。索纳,那些沙门或婆罗门,在我[看来],既是沙门中被认可为沙门者,也是婆罗门中被认可为婆罗门者;而且那些尊者也于现法中自己以证智作证、成就并住于沙门性的目标与婆罗门性的目标。”第八[经]。

‘‘Ye ca kho keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā rūpaṃ pajānanti, rūpasamudayaṃ pajānanti, rūpanirodhaṃ pajānanti, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; vedanaṃ pajānanti…pe… saññaṃ pajānanti… saṅkhāre pajānanti… viññāṇaṃ pajānanti, viññāṇasamudayaṃ pajānanti, viññāṇanirodhaṃ pajānanti, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti. Te ca kho me, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、欢喜灭尽经

9. Nandikkhayasuttaṃ
51已对照

五十一、因缘在舍卫城。“诸比丘,比丘见本是无常的色为‘无常’,那便是他的正见。正确地见,便厌离。由欢喜之灭尽而有贪之灭尽,由贪之灭尽而有欢喜之灭尽。由喜贪之灭尽,心已解脱,被称为善解脱。诸比丘,比丘见本是无常的受为‘无常’,那便是他的正见。正确地见,便厌离。由欢喜之灭尽而有贪之灭尽,由贪之灭尽而有欢喜之灭尽。由喜贪之灭尽,心已解脱,被称为善解脱。诸比丘,比丘见本是无常的想为‘无常’……乃至……诸比丘,比丘见本是无常的诸行为‘无常’,那便是他的正见。正确地见,便厌离。由欢喜之灭尽而有贪之灭尽,由贪之灭尽而有欢喜之灭尽。由喜贪之灭尽,心已解脱,被称为善解脱。诸比丘,比丘见本是无常的识为‘无常’,那便是他的正见。正确地见,便厌离。由欢喜之灭尽而有贪之灭尽,由贪之灭尽而有欢喜之灭尽。由喜贪之灭尽,心已解脱,被称为善解脱。”第九[经]。

51. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Aniccaññeva, bhikkhave, bhikkhu rūpaṃ aniccanti passati. Sāssa hoti sammādiṭṭhi. Sammā passaṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Aniccaññeva, bhikkhave, bhikkhu vedanaṃ aniccanti passati. Sāssa hoti sammādiṭṭhi. Sammā passaṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Anicceyeva, bhikkhave, bhikkhu saññaṃ aniccanti passati…pe… anicceyeva bhikkhave, bhikkhu saṅkhāre aniccāti passati. Sāssa hoti sammādiṭṭhi. Sammā passaṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Aniccaññeva, bhikkhave, bhikkhu viññāṇaṃ aniccanti passati. Sāssa hoti sammādiṭṭhi. Sammā passaṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccatī’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、第二欢喜灭尽经

10. Dutiyanandikkhayasuttaṃ
52PTS 3.52缅 2.43已对照

五十二、因缘在舍卫城。“诸比丘,你们要如理作意色,并如实随观色的无常性。诸比丘,比丘如理作意色、如实随观色的无常性时,便于色厌离。由欢喜之灭尽而有贪之灭尽,由贪之灭尽而有欢喜之灭尽。由喜贪之灭尽,心已解脱,被称为善解脱。诸比丘,你们要如理作意受,并如实随观受的无常性。诸比丘,比丘如理作意受、如实随观受的无常性时,便于受厌离。由欢喜之灭尽而有贪之灭尽,由贪之灭尽而有欢喜之灭尽。由喜贪之灭尽,心已解脱,被称为善解脱。诸比丘,想……诸比丘,你们要如理作意诸行,并如实随观诸行的无常性。诸比丘,比丘如理作意诸行、如实随观诸行的无常性时,便于诸行厌离。由欢喜之灭尽而有贪之灭尽,由贪之灭尽而有欢喜之灭尽。由喜贪之灭尽,心已解脱,被称为善解脱。诸比丘,你们要如理作意识,并如实随观识的无常性。诸比丘,比丘如理作意识、如实随观识的无常性时,便于识厌离。由欢喜之灭尽而有贪之灭尽,由贪之灭尽而有欢喜之灭尽。由喜贪之灭尽,心已解脱,被称为善解脱。”第十[经]。

52. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, yoniso manasi karotha, rūpāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha. Rūpaṃ, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasi karonto, rūpāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassanto rūpasmiṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Vedanaṃ, bhikkhave, yoniso manasi karotha, vedanāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha. Vedanaṃ, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasi karonto, vedanāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassanto vedanāya nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Saññaṃ bhikkhave… saṅkhāre, bhikkhave, yoniso manasi karotha, saṅkhārāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha. Saṅkhāre, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasi karonto, saṅkhārāniccataṃ yathābhūtaṃ samanupassanto saṅkhāresu nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Viññāṇaṃ, bhikkhave, yoniso manasi karotha, viññāṇāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha. Viññāṇaṃ, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasi karonto, viññāṇāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassanto viññāṇasmiṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccatī’’ti. Dasamaṃ.
已对照

自洲品第五。

Attadīpavaggo pañcamo.
已对照

其摄颂——

自洲、行道,又有两[经]无常;

随观、蕴,两[经]索纳,与两[经]欢喜灭尽。

Tassuddānaṃ –
Attadīpā paṭipadā, dve ca honti aniccatā;
Samanupassanā khandhā, dve soṇā dve nandikkhayena cāti.
已对照

《根本五十经》完毕。

Mūlapaṇṇāsako samatto.
PTS 3.53已对照

那《根本五十经》的品摄颂——

那拘罗父与无常,重担与非你们的;

连同自洲为五十,因此被称为第一。

Tassa mūlapaṇṇāsakassa vagguddānaṃ –
Nakulapitā anicco ca, bhāro natumhākena ca;
Attadīpena paññāso, paṭhamo tena pavuccatīti.