快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 比丘相应 Bhikkhusaṃyuttaṃ

本经目录十、比丘相应一、拘律陀经二、优波提舍经三、瓶经四、新[比丘]经五、善生经六、罗婆那婆提经七、毗舍佉经八、难陀经九、帝须经十、名为长老经十一、大劫宾那经十二、同伴经《比丘相应》完毕。因缘品第二。因此被称为第二。《因缘品》相应部巴利圣典终。

已对照

十、比丘相应

10. Bhikkhusaṃyuttaṃ
已对照

一、拘律陀经

1. Kolitasuttaṃ
235PTS 2.273缅 1.462已对照

二百三十五、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城祇树林给孤独园。在那里,具寿大目犍连召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿大目犍连。

235. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho āyasmā mahāmoggallāno bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa paccassosuṃ.
已对照

具寿大目犍连这样说——“贤友们,我在此独处静坐时,心中生起了这样的思虑——‘人们说“圣默然、圣默然”。什么是圣默然呢?’贤友们,我这样想:‘在此,比丘寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅。这称为圣默然。’贤友们,我于是寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅。贤友们,当我以这种住而住时,与寻俱行的想与作意现起。”

Āyasmā mahāmoggallāno etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, āvuso, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘ariyo tuṇhībhāvo, ariyo tuṇhībhāvoti vuccati. Katamo nu kho ariyo tuṇhībhāvo’ti? Tassa mayhaṃ āvuso, etadahosi – ‘idha bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati ariyo tuṇhībhāvo’ti. So khvāhaṃ, āvuso, vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihariṃ. Tassa mayhaṃ, āvuso, iminā vihārena viharato vitakkasahagatā saññā manasikārā samudācaranti’’.
PTS 2.274已对照

“贤友们,于是世尊以神通来到我[处],这样说:‘目犍连,目犍连!婆罗门,莫放逸于圣默然,要使心止住于圣默然,要使心于圣默然成为专一,要使心于圣默然得定。’贤友们,我于是后来寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅。贤友们,凡正确而说者会就[某人]说‘为导师所摄益的弟子已达大证知’,正确而说者会就我说那[话]:‘为导师所摄益的弟子已达大证知。’”第一[经]。

‘‘Atha kho maṃ, āvuso, bhagavā iddhiyā upasaṅkamitvā etadavoca – ‘moggallāna, moggallāna, mā, brāhmaṇa, ariyaṃ tuṇhībhāvaṃ pamādo, ariye tuṇhībhāve cittaṃ saṇṭhapehi, ariye tuṇhībhāve cittaṃ ekodibhāvaṃ karohi, ariye tuṇhībhāve cittaṃ samādahā’ti. So khvāhaṃ, āvuso, aparena samayena vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Yañhi taṃ, āvuso, sammā vadamāno vadeyya – ‘satthārā anuggahito sāvako mahābhiññataṃ patto’ti, mamaṃ taṃ sammā vadamāno vadeyya – ‘satthārā anuggahito sāvako mahābhiññataṃ patto’’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、优波提舍经

2. Upatissasuttaṃ
236缅 1.463已对照

二百三十六、住在舍卫城。在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿舍利弗。具寿舍利弗这样说——

236. Sāvatthiyaṃ viharati. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
已对照

“贤友们,我在此独处静坐时,心中生起了这样的思虑:‘世间是否有任何东西,由于它的变易、变化,我会生起愁、悲、苦、忧、恼呢?’贤友们,我这样想:‘世间没有任何东西,由于它的变易、变化,我会生起愁、悲、苦、忧、恼。’”

‘‘Idha mayhaṃ, āvuso, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘atthi nu kho taṃ kiñci lokasmiṃ yassa me vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’ti? Tassa mayhaṃ, āvuso, etadahosi – ‘natthi kho taṃ kiñci lokasmiṃ yassa me vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’’ti.
PTS 2.275已对照

这样说时,具寿阿难对具寿舍利弗这样说:“贤友舍利弗,即使是导师的变易、变化,也不会令你生起愁、悲、苦、忧、恼吗?”“贤友,即使是导师的变易、变化,也不会令我生起愁、悲、苦、忧、恼;然而我会这样想:‘诸位,有大权势的导师已经隐没了——[他是]有大神通、有大威力的!若世尊能久久地长时住立,那将是为众人的利益、为众人的安乐、为悲悯世间,为天与人的义利、利益、安乐。’”“因为具寿舍利弗长夜以来已将我作、我所作与慢随眠善加根除。因此即使是导师的变易、变化,也不会令具寿舍利弗生起愁、悲、苦、忧、恼。”第二[经]。

Evaṃ vutte, āyasmā ānando āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘satthupi kho te, āvuso sāriputta, vipariṇāmaññathābhāvā nuppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? ‘‘Satthupi kho me, āvuso, vipariṇāmaññathābhāvā nuppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā, api ca me evamassa – ‘mahesakkho vata, bho, satthā antarahito mahiddhiko mahānubhāvo. Sace hi bhagavā ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’nti. Tathā hi panāyasmato sāriputtassa dīgharattaṃ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā susamūhatā. Tasmā āyasmato sāriputtassa satthupi vipariṇāmaññathābhāvā nuppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、瓶经

3. Ghaṭasuttaṃ
237缅 1.464已对照

二百三十七、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城祇树林给孤独园。那时,具寿舍利弗与具寿大目犍连住在王舍城竹林迦兰陀园的同一住处。那时,具寿舍利弗于傍晚时分从静坐起身,来到具寿大目犍连之处;到了之后,与具寿大目犍连互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿舍利弗对具寿大目犍连这样说——

237. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno rājagahe viharanti veḷuvane kalandakanivāpe ekavihāre. Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca –
PTS 2.276已对照

“贤友目犍连,你的诸根甚是明净,面色清净皎洁。具寿大目犍连今天想必是以寂静的住而住了。”“贤友,我今天是以粗的住而住的。然而我有过一番法语。”“那么具寿大目犍连是与谁有过法语呢?”“贤友,我是与世尊有过法语。”“贤友,世尊现在住在远处的舍卫城祇树林给孤独园。是具寿大目犍连以神通来到世尊[处]呢,还是世尊以神通来到具寿大目犍连[处]呢?”“贤友,我没有以神通来到世尊[处],世尊也没有以神通来到我[处]。然而,世尊[所在]有多远,我的天眼清净了、天耳界也[清净了]就有多远;我[所在]有多远,世尊的天眼清净了、天耳界也[清净了]就有多远。”“那么具寿大目犍连与世尊有过的是怎样的法语呢?”

‘‘Vippasannāni kho te, āvuso moggallāna, indriyāni; parisuddho mukhavaṇṇo pariyodāto santena nūnāyasmā mahāmoggallāno ajja vihārena vihāsī’’ti. ‘‘Oḷārikena khvāhaṃ, āvuso, ajja vihārena vihāsiṃ. Api ca, me ahosi dhammī kathā’’ti. ‘‘Kena saddhiṃ panāyasmato mahāmoggallānassa ahosi dhammī kathā’’ti? ‘‘Bhagavatā kho me, āvuso, saddhiṃ ahosi dhammī kathā’’ti. ‘‘Dūre kho, āvuso, bhagavā etarahi sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Kiṃ nu kho, āyasmā, mahāmoggallāno bhagavantaṃ iddhiyā upasaṅkami; udāhu bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ iddhiyā upasaṅkamī’’ti? ‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, bhagavantaṃ iddhiyā upasaṅkamiṃ; napi maṃ bhagavā iddhiyā upasaṅkami. Api ca, me yāvatā bhagavā ettāvatā dibbacakkhu visujjhi dibbā ca sotadhātu. Bhagavatopi yāvatāhaṃ ettāvatā dibbacakkhu visujjhi dibbā ca sotadhātū’’ti. ‘‘Yathākathaṃ panāyasmato mahāmoggallānassa bhagavatā saddhiṃ ahosi dhammī kathā’’ti?
已对照

“贤友,在此,我对世尊这样说:‘尊者,人们说“发起精进者,发起精进者”。尊者,到什么程度才是发起精进者呢?’贤友,这样说时,世尊对我这样说:‘目犍连,在此,比丘发起精进而住:“任凭只剩皮、腱与骨,任凭身中血肉干枯;凡以人的力量、人的精进、人的努力所应达到的,未达到那[目标],精进便不会止息。”目犍连,这样才是发起精进者。’贤友,我与世尊有过的就是这样的法语。”

‘‘Idhāhaṃ, āvuso, bhagavantaṃ etadavocaṃ – ‘āraddhavīriyo āraddhavīriyoti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, āraddhavīriyo hotī’ti? Evaṃ vutte, maṃ, āvuso, bhagavā etadavoca – ‘idha, moggallāna, bhikkhu āraddhavīriyo viharati – kāmaṃ taco ca nhāru ca aṭṭhī ca avasissatu, sarīre upasussatu maṃsalohitaṃ, yaṃ taṃ purisathāmena purisavīriyena purisaparakkamena pattabbaṃ na taṃ apāpuṇitvā vīriyassa saṇṭhānaṃ bhavissatīti. Evaṃ kho, moggallāna, āraddhavīriyo hotī’ti. Evaṃ kho me, āvuso, bhagavatā saddhiṃ ahosi dhammī kathā’’ti.
已对照

“贤友,犹如小石子比于雪山王,只为放在旁边[作对比]之用;同样地,我们比于具寿大目犍连,也只为放在旁边[作对比]之用。因为具寿大目犍连有大神通、有大威力,若愿意,能住立一劫。”

‘‘Seyyathāpi, āvuso, himavato pabbatarājassa parittā pāsāṇasakkharā yāvadeva upanikkhepanamattāya; evameva kho mayaṃ āyasmato mahāmoggallānassa yāvadeva upanikkhepanamattāya. Āyasmā hi mahāmoggallāno mahiddhiko mahānubhāvo ākaṅkhamāno kappaṃ tiṭṭheyyā’’ti.
PTS 2.277缅 1.465已对照

“贤友,犹如小盐粒比于大盐瓶,只为放在旁边[作对比]之用;同样地,我们比于具寿舍利弗,也只为放在旁边[作对比]之用。因为具寿舍利弗曾被世尊以种种法门称扬、赞叹、称赞——

‘‘Seyyathāpi, āvuso, mahatiyā loṇaghaṭāya parittā loṇasakkharāya yāvadeva upanikkhepanamattāya; evameva kho mayaṃ āyasmato sāriputtassa yāvadeva upanikkhepanamattāya. Āyasmā hi sāriputto bhagavatā anekapariyāyena thomito vaṇṇito pasattho –
已对照

‘唯舍利弗以慧、以戒与寂止[为最];

‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca;
已对照

纵是已到彼岸的比丘,至多亦不过如此。’”

Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti.
已对照

如是,那两位大龙彼此都随喜对方的善说、善语。第三[经]。

Itiha te ubho mahānāgā aññamaññassa subhāsitaṃ sulapitaṃ samanumodiṃsūti. Tatiyaṃ.
已对照

四、新[比丘]经

4. Navasuttaṃ
238已对照

二百三十八、住在舍卫城。那时,某位新比丘食后从乞食处归来,进入精舍之后,无所为、沉默地静待着,在作衣的时节不为诸比丘服务。那时,众多比丘来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对世尊这样说:“尊者,在此有某位新比丘食后从乞食处归来,进入精舍之后,无所为、沉默地静待着,在作衣的时节不为诸比丘服务。”

238. Sāvatthiyaṃ viharati. Tena kho pana samayena aññataro navo bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṃ pavisitvā appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyati, na bhikkhūnaṃ veyyāvaccaṃ karoti cīvarakārasamaye. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, aññataro navo bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṃ pavisitvā appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyati, na bhikkhūnaṃ veyyāvaccaṃ karoti cīvarakārasamaye’’ti.
PTS 2.278已对照

于是世尊召唤某位比丘:“来,比丘,你以我的话去召唤那位比丘——‘贤友,导师召唤你。’”“是的,尊者。”那位比丘应诺世尊之后,便往那位比丘那里去;到了之后,对那位比丘这样说:“贤友,导师召唤你。”“是的,贤友。”那位比丘应诺那位比丘之后,便往世尊那里去;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的那位比丘这样说:“比丘,据说你食后从乞食处归来,进入精舍之后,无所为、沉默地静待着,在作衣的时节不为诸比丘服务,这是真的吗?”“尊者,我也在做自己的事。”

Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena taṃ bhikkhuṃ āmantehi ‘satthā taṃ, āvuso, āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso, āmantetī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho so bhikkhu tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ bhikkhuṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṃ pavisitvā appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyasi, na bhikkhūnaṃ veyyāvaccaṃ karosi cīvarakārasamaye’’ti? ‘‘Ahampi kho, bhante, sakaṃ kiccaṃ karomī’’ti.
缅 1.466已对照

于是世尊以心了知那位比丘心中的思虑,召唤诸比丘:“诸比丘,你们不要抱怨这位比丘。诸比丘,这位比丘是那属于增上心的、现法乐住的四禅的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者;他就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——良家子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。”

Atha kho bhagavā tassa bhikkhuno cetasā cetoparivitakkamaññāya bhikkhū āmantesi – ‘‘mā kho tumhe, bhikkhave, etassa bhikkhuno ujjhāyittha. Eso kho, bhikkhave, bhikkhu catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, yassa catthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti.
已对照

世尊说了这[番话]。善逝说了这[番话]之后,导师又接着这样说:

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
已对照

“不是松懈地发起,不是以微小之力,

‘‘Nayidaṃ sithilamārabbha, nayidaṃ appena thāmasā;
已对照

能证得这解脱一切苦的涅槃。

Nibbānaṃ adhigantabbaṃ, sabbadukkhappamocanaṃ.
已对照

“而这位年轻的比丘,是最上之人;

‘‘Ayañca daharo bhikkhu, ayamuttamapuriso;
已对照

他持最后之身,已战胜了魔与其军。”第四[经]。

Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhini’’nti. catutthaṃ;
已对照

五、善生经

5. Sujātasuttaṃ
239PTS 2.279已对照

二百三十九、住在舍卫城。那时,具寿善生来到世尊之处。世尊远远地看见具寿善生走来;看见之后,召唤诸比丘:“诸比丘,这位良家子以两方面而光彩:他容貌端美、可观、令人净信,具足最上的肤色之妙;并且他就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——良家子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。”世尊说了这[番话]……乃至……导师[又接着这样说]:

239. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā sujāto yena bhagavā tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ sujātaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhikkhū āmantesi – ‘‘ubhayenevāyaṃ, bhikkhave, kulaputto sobhati – yañca abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, yassa catthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajjanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Idamavoca bhagavā…pe… satthā –
已对照

“这位比丘确实光彩,以正直之心;

‘‘Sobhati vatāyaṃ bhikkhu, ujubhūtena cetasā;
已对照

已离脱、已离系,无取而寂灭;

Vippayutto visaṃyutto, anupādāya nibbuto;
已对照

他持最后之身,已战胜了魔与其军。”第五[经]。

Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhini’’nti. pañcamaṃ;
已对照

六、罗婆那婆提经

6. Lakuṇḍakabhaddiyasuttaṃ
240缅 1.467已对照

二百四十、住在舍卫城。那时,具寿罗婆那婆提来到世尊之处。世尊远远地看见具寿罗婆那婆提走来;看见之后,召唤诸比丘:“诸比丘,你们看见这位走来的比丘了吗?[他]容色丑陋、难看、矮小,是被诸比丘所轻视的样子。”“是的,尊者。”“诸比丘,这位比丘有大神通、有大威力;而且,没有哪一种等至是那位比丘未曾入过而[还]容易得到的。他就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——良家子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。”世尊说了这[番话]……乃至……导师[又接着这样说]:

240. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā lakuṇḍakabhaddiyo yena bhagavā tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ lakuṇḍakabhaddiyaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, etaṃ bhikkhuṃ āgacchantaṃ dubbaṇṇaṃ duddasikaṃ okoṭimakaṃ bhikkhūnaṃ paribhūtarūpa’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Eso kho, bhikkhave, bhikkhu mahiddhiko mahānubhāvo, na ca sā samāpatti sulabharūpā yā tena bhikkhunā asamāpannapubbā. Yassa catthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Idamavoca bhagavā…pe… satthā –
已对照

“鹅、鹤与孔雀,象与斑鹿诸兽,

‘‘Haṃsā koñcā mayūrā ca, hatthayo pasadā migā;
已对照

一切都畏惧狮子——于身体上并无可比量。

Sabbe sīhassa bhāyanti, natthi kāyasmiṃ tulyatā.
已对照

“同样地,在人们之中,即使年少而有慧,

‘‘Evameva manussesu, daharo cepi paññavā;
已对照

他在那里就是大者,而不是有[大]身躯的愚人。”第六[经]。

So hi tattha mahā hoti, neva bālo sarīravā’’ti. chaṭṭhaṃ;
已对照

七、毗舍佉经

7. Visākhasuttaṃ
241PTS 2.280已对照

二百四十一、如是我闻——一时,世尊住在毘舍离大林重阁讲堂。那时,具寿毗舍佉·般阇梨子在集会堂以法语对诸比丘开示、劝导、激励、令欢喜,以雅致的、流畅的、无过失流出的、能令义理被了知的、有所摄属的、无所依着的言语。

241. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena āyasmā visākho pañcālaputto upaṭṭhānasālāyaṃ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti, poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā pariyāpannāya anissitāya.
缅 1.468已对照

那时,世尊于傍晚时分从静坐起身,来到集会堂;到了之后,坐在所设的座上。坐下之后,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,是谁在集会堂以法语对诸比丘开示、劝导、激励、令欢喜,以雅致的、流畅的、无过失流出的、能令义理被了知的、有所摄属的、无所依着的言语呢?”“尊者,是具寿毗舍佉·般阇梨子在集会堂以法语对诸比丘开示、劝导、激励、令欢喜,以雅致的、流畅的、无过失流出的、能令义理被了知的、有所摄属的、无所依着的言语。”

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘ko nu kho, bhikkhave, upaṭṭhānasālāyaṃ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā pariyāpannāya anissitāyā’’ti? ‘‘Āyasmā, bhante, visākho pañcālaputto upaṭṭhānasālāyaṃ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti, poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā pariyāpannāya anissitāyā’’ti.
已对照

于是世尊召唤具寿毗舍佉·般阇梨子:“善哉,善哉,毗舍佉!毗舍佉,你以法语对诸比丘开示……乃至……以能令义理被了知的、有所摄属的、无所依着的言语,这很好。”

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ visākhaṃ pañcālaputtaṃ āmantesi – ‘‘sādhu sādhu, visākha, sādhu kho tvaṃ, visākha, bhikkhū dhammiyā kathāya sandassesi…pe… atthassa viññāpaniyā pariyāpannāya anissitāyā’’ti.
已对照

世尊说了这[番话]。善逝说了这[番话]之后,导师又接着这样说:

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
已对照

“与诸愚人相杂的智者,不说话时人们不能知[他];

‘‘Nābhāsamānaṃ jānanti, missaṃ bālehi paṇḍitaṃ;
已对照

说话时人们才知[他]——[他]宣示不死之句。

Bhāsamānañca jānanti, desentaṃ amataṃ padaṃ.
已对照

“应说、应照明正法,应高举诸仙之幢;

‘‘Bhāsaye jotaye dhammaṃ, paggaṇhe isinaṃ dhajaṃ;
已对照

诸仙以善说为幢,因为法是诸仙之幢。”第七[经]。

Subhāsitadhajā isayo, dhammo hi isinaṃ dhajo’’ti. sattamaṃ;
已对照

八、难陀经

8. Nandasuttaṃ
242PTS 2.281已对照

二百四十二、住在舍卫城。那时,世尊的姨母之子具寿难陀,披上捶打过又翻转捶打过的衣,眼睛涂了眼膏,拿着明亮的钵,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿难陀这样说:“难陀,你既是由信从家出家而为无家者的良家子,那么你披着捶打过又翻转捶打过的衣、眼睛涂着眼膏、持着明亮的钵,这于你便不相称。难陀,你既是由信从家出家而为无家者的良家子,那么你要成为林野住者、常乞食者、持粪扫衣者,于诸欲无所顾恋而住,这于你才是相称的。”世尊说了这[番话]……乃至……导师[又接着这样说]:

242. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā nando bhagavato mātucchāputto ākoṭitapaccākoṭitāni cīvarāni pārupitvā akkhīni añjetvā acchaṃ pattaṃ gahetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ nandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘na kho te taṃ, nanda, patirūpaṃ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitassa, yaṃ tvaṃ ākoṭitapaccākoṭitāni cīvarāni pārupeyyāsi, akkhīni ca añjeyyāsi, acchañca pattaṃ dhāreyyāsi. Etaṃ kho te, nanda, patirūpaṃ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitassa, yaṃ tvaṃ āraññiko ca assasi, piṇḍapātiko ca paṃsukuliko ca kāmesu ca anapekkho vihareyyāsī’’ti. Idamavoca bhagavā…pe… satthā –
已对照

“我何时能见到难陀——住林野的、持粪扫衣的,

‘‘Kadāhaṃ nandaṃ passeyyaṃ, āraññaṃ paṃsukūlikaṃ;
已对照

以不认准[人家]的拾取维生、于诸欲无所顾恋的[难陀]?”

Aññātuñchena yāpentaṃ, kāmesu anapekkhina’’nti.
缅 1.469已对照

那时,具寿难陀后来成为林野住者、常乞食者、持粪扫衣者,于诸欲无所顾恋而住。第八[经]。

Atha kho āyasmā nando aparena samayena āraññiko ca piṇḍapātiko ca paṃsukūliko ca kāmesu ca anapekkho vihāsīti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、帝须经

9. Tissasuttaṃ
243PTS 2.282已对照

二百四十三、住在舍卫城。那时,世尊的姑母之子具寿帝须来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁,痛苦、忧恼、流着泪。于是世尊对具寿帝须这样说:“帝须,你为什么坐在一旁,痛苦、忧恼、流着泪呢?”“尊者,因为诸比丘从四面以言语的刺戳把我刺满了。”“帝须,正因为你是说[别人]者,却不是堪受言者。帝须,你既是由信从家出家而为无家者的良家子,那么你是说[别人]者,却不是堪受言者,这于你便不相称。帝须,你既是由信从家出家而为无家者的良家子,那么‘你既是说[别人]者,也是堪受言者’,这于你才是相称的。”

243. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā tisso bhagavato pitucchāputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi dukkhī dummano assūni pavattayamāno. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ tissaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho tvaṃ, tissa, ekamantaṃ nisinno dukkhī dummano assūni pavattayamāno’’ti? ‘‘Tathā hi pana maṃ, bhante, bhikkhū samantā vācāsannitodakena [vācāya sannitodakena (ka.)] sañjambharimakaṃsū’’ti [sañjabbharimakaṃsūti (?)]. ‘‘Tathāhi pana tvaṃ, tissa, vattā no ca vacanakkhamo; na kho te taṃ, tissa, patirūpaṃ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitassa, yaṃ tvaṃ vattā no ca vacanakkhamo. Etaṃ kho te, tissa, patirūpaṃ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitassa – ‘yaṃ tvaṃ vattā ca assa vacanakkhamo cā’’’ti.
已对照

世尊说了这[番话]。善逝说了这[番话]之后,导师又接着这样说:

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
已对照

“为何发怒?莫发怒!帝须,不忿于你为胜;

‘‘Kiṃ nu kujjhasi mā kujjhi, akkodho tissa te varaṃ;
已对照

帝须,因为梵行是为调伏忿、慢、覆蔑而住的。”第九[经]。

Kodhamānamakkhavinayatthañhi, tissa brahmacariyaṃ vussatī’’ti. navamaṃ;
已对照

十、名为长老经

10. Theranāmakasuttaṃ
244PTS 2.283缅 1.470已对照

二百四十四、一时,世尊住在王舍城竹林迦兰陀园。那时,某位名为长老的比丘,既是独一住者,也是独一住的称赞者。他独自入村乞食,独自返回,独自在僻静处坐,独自作经行。那时,众多比丘来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对世尊这样说:“尊者,在此有某位名为长老的比丘,是独一住者,也是独一住的称赞者。”

于是世尊召唤某位比丘:“来,比丘,你以我的话去召唤长老比丘——‘长老贤友,导师召唤你。’”“是的,尊者。”那位比丘应诺世尊之后,便往具寿长老那里去;到了之后,对具寿长老这样说:“长老贤友,导师召唤你。”“是的,贤友。”具寿长老应诺那位比丘之后,便往世尊那里去;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿长老这样说:“长老,据说你是独一住者,也是独一住的称赞者,这是真的吗?”“是的,尊者。”“长老,那么你是怎样作为独一住者,也是独一住的称赞者呢?”“尊者,在此,我独自入村乞食,独自返回,独自在僻静处坐,独自作经行。尊者,我就是这样作为独一住者,也是独一住的称赞者。”

“长老,这是一种独一住,我不说它没有。然而,长老,独一住怎样才详尽地圆满,你要谛听那个,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”……乃至……“长老,独一住怎样是详尽地圆满的呢?长老,在此,凡过去的,那已断;凡未来的,那已舍离;而对现在诸自体获得的欲贪已善调伏。长老,独一住就是这样详尽地圆满的。”

世尊说了这[番话]。善逝说了这[番话]之后,导师又接着这样说:

“一切胜者、一切知者、善慧者,

于一切法中无所染;

舍一切、于渴爱之尽中解脱——

我称那人为‘独一住者’。”第十[经]。

244. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu theranāmako ekavihārī ceva hoti ekavihārassa ca vaṇṇavādī. So eko gāmaṃ piṇḍāya pavisati eko paṭikkamati eko raho nisīdati eko caṅkamaṃ adhiṭṭhāti. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, aññataro bhikkhu theranāmako ekavihārī ekavihārassa ca vaṇṇavādī’’ti.
Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena theraṃ bhikkhuṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso thera, āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā thero tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ theraṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso thera, āmantetī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā thero tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ theraṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, thera, ekavihārī ekavihārassa ca vaṇṇavādī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, thera, ekavihārī ekavihārassa ca vaṇṇavādī’’ti? ‘‘Idhāhaṃ, bhante, eko gāmaṃ piṇḍāya pavisāmi eko paṭikkamāmi eko raho nisīdāmi eko caṅkamaṃ adhiṭṭhāmi. Evaṃ khvāhaṃ, bhante, ekavihārī ekavihārassa ca vaṇṇavādī’’ti.
‘‘Attheso, thera, ekavihāro neso natthīti vadāmi. Api ca, thera, yathā ekavihāro vitthārena paripuṇṇo hoti taṃ suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho…pe…. ‘‘Kathañca, thera, ekavihāro vitthārena paripuṇṇo hoti. Idha, thera, yaṃ atītaṃ taṃ pahīnaṃ, yaṃ anāgataṃ taṃ paṭinissaṭṭhaṃ, paccuppannesu ca attabhāvapaṭilābhesu chandarāgo suppaṭivinīto. Evaṃ kho, thera, ekavihāro vitthārena paripuṇṇo hotī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
‘‘Sabbābhibhuṃ sabbaviduṃ sumedhaṃ,
Sabbesu dhammesu anūpalittaṃ;
Sabbañjahaṃ taṇhākkhaye vimuttaṃ,
Tamahaṃ naraṃ ekavihārīti brūmī’’ti. dasamaṃ;
已对照

十一、大劫宾那经

11. Mahākappinasuttaṃ
245缅 1.471已对照

二百四十五、住在舍卫城。那时,具寿大劫宾那来到世尊那里。世尊远远地看见具寿大劫宾那走来。看见之后,召唤诸比丘:“诸比丘,你们可看见那位白皙、瘦削、高鼻的比丘正走来?”“是的,尊者。”“诸比丘,那位比丘是大神通者、大威力者。而且,那位比丘未曾入过的等至,是不易得的。而且,他就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。”

245. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā mahākappino yena bhagavā tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ mahākappinaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no tumhe bhikkhave, etaṃ bhikkhuṃ āgacchantaṃ odātakaṃ tanukaṃ tuṅganāsika’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Eso kho, bhikkhave, bhikkhu mahiddhiko mahānubhāvo. Na ca sā samāpatti sulabharūpā yā tena bhikkhunā asamāpannapubbā. Yassa catthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti.
已对照

世尊说了这[番话]。善逝说了这[番话]之后,导师又接着这样说:

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
已对照

“刹帝利于人众中最尊——对那些依凭氏族者而言;

‘‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ, ye gottapaṭisārino;
已对照

明与行具足者,他于天与人中最尊。

Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse.
已对照

“日于昼而炽照,月于夜而放光;

‘‘Divā tapati ādicco, rattimābhāti candimā;
已对照

披甲的刹帝利炽照,修禅的婆罗门炽照;

Sannaddho khattiyo tapati, jhāyī tapati brāhmaṇo;
已对照

而于一切昼夜,佛陀炽照以威光。”第十一[经]。

Atha sabbamahorattiṃ [atha sabbamahorattaṃ (sī. syā. kaṃ.)], buddho tapati tejasā’’ti. ekādasamaṃ;
已对照

十二、同伴经

12. Sahāyakasuttaṃ
246PTS 2.285已对照

二百四十六、住在舍卫城。那时,两位互为同伴的比丘——具寿大劫宾那的共住弟子——来到世尊那里。世尊远远地看见那些比丘走来。看见之后,召唤诸比丘:“诸比丘,你们可看见那些互为同伴的比丘、劫宾那的共住弟子正走来?”“是的,尊者。”“那些比丘是大神通者、大威力者。而且,那些比丘未曾入过的等至,是不易得的。而且,他们就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。”

246. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho dve bhikkhū sahāyakā āyasmato mahākappinassa saddhivihārino yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu. Addasā kho bhagavā te bhikkhū dūratova āgacchante. Disvāna bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, ete bhikkhū sahāyake āgacchante kappinassa saddhivihārino’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Ete kho te bhikkhū mahiddhikā mahānubhāvā. Na ca sā samāpatti sulabharūpā, yā tehi bhikkhūhi asamāpannapubbā. Yassa catthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti.
缅 1.472已对照

世尊说了这[番话]。善逝说了这[番话]之后,导师又接着这样说:

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
已对照

“这些比丘确实是同伴,是长夜以来的相合者;

‘‘Sahāyā vatime bhikkhū, cirarattaṃ sametikā;
已对照

他们的正法相合,于佛陀所宣说的法中。

Sameti nesaṃ saddhammo, dhamme buddhappavedite.
已对照

“被劫宾那善加调教,于圣者所宣说的法中;

‘‘Suvinītā kappinena, dhamme ariyappavedite;
已对照

他们持最后之身,已战胜魔及其军队。”第十二[经]。

Dhārenti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhini’’nti. dvādasamaṃ;
已对照

《比丘相应》完毕。

Bhikkhusaṃyuttaṃ samattaṃ.
PTS 2.286已对照

其摄颂——

拘律陀与优波提舍,瓶也被说到;

新[比丘]、善生与婆提,毗舍佉、难陀与帝须;

名为长老与劫宾那,连同伴共十二。

Tassuddānaṃ –
Kolito upatisso ca, ghaṭo cāpi pavuccati;
Navo sujāto bhaddi ca, visākho nando tisso ca;
Theranāmo ca kappino, sahāyena ca dvādasāti.
已对照

因缘品第二。

Nidānavaggo dutiyo.
已对照

其摄颂——

因缘、现观、界,无始与迦叶;

恭敬、罗睺罗、勒叉那,譬喻与比丘——[此]品,

Tassuddānaṃ –
Nidānābhisamayadhātu, anamataggena kassapaṃ;
Sakkārarāhulalakkhaṇo, opamma-bhikkhunā vaggo.
已对照

因此被称为第二。

Dutiyo tena pavuccatīti.
已对照

《因缘品》相应部巴利圣典终。

Nidānavaggasaṃyuttapāḷi niṭṭhitā.