快乐巴利palinanda.cc

相应部 · 因缘相应·佛陀品 1. Buddhavaggo

本经目录一、佛陀品一、缘起经二、分别经三、行道经四、毗婆尸经五、尸弃经六、毗舍浮经七、拘留孙经八、拘那含牟尼经九、迦叶经十、乔达摩经佛陀品第一。

已对照

一、佛陀品

1. Buddhavaggo
已对照

一、缘起经

1. Paṭiccasamuppādasuttaṃ
1PTS 2.1缅 1.243已对照

一、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇树林(Jetavana)给孤独(Anāthapiṇḍika)园。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说:“诸比丘,我要为你们说缘起(paṭiccasamuppāda)。你们要听,好好地作意,我要说了。”“是,尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

1. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘paṭiccasamuppādaṃ vo, bhikkhave, desessāmi; taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已对照

“诸比丘,什么是缘起?诸比丘,以无明(avijjā)为缘而有行(saṅkhāra);以行为缘而有识(viññāṇa);以识为缘而有名色(nāmarūpa);以名色为缘而有六处(saḷāyatana);以六处为缘而有触(phassa);以触为缘而有受(vedanā);以受为缘而有爱(taṇhā);以爱为缘而有取(upādāna);以取为缘而有有(bhava);以有为缘而有生(jāti),以生为缘而有老死(jarāmaraṇa)、愁、悲、苦、忧、恼生起。这样,这整个苦蕴(dukkhakkhandha)就集起了。诸比丘,这称为缘起。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, paṭiccasamuppādo? Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ; viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ; nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ; saḷāyatanapaccayā phasso; phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, paṭiccasamuppādo.
PTS 2.2缅 1.244已对照

“正由无明的无余离贪、灭,而有行之灭;以行之灭而有识之灭;以识之灭而有名色之灭;以名色之灭而有六处之灭;以六处之灭而有触之灭;以触之灭而有受之灭;以受之灭而有爱之灭;以爱之灭而有取之灭;以取之灭而有有之灭;以有之灭而有生之灭;以生之灭而老死、愁、悲、苦、忧、恼便灭。这样,这整个苦蕴就灭了。”世尊说了这[番话]。那些比丘满意、欢喜世尊之所说。第一[经]。

‘‘Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho; viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho; nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho; saḷāyatananirodhā phassanirodho; phassanirodhā vedanānirodho; vedanānirodhā taṇhānirodho; taṇhānirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、分别经

2. Vibhaṅgasuttaṃ
2已对照

二、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,我要为你们说缘起(paṭiccasamuppāda),我要分别[它]。你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

2. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘paṭiccasamuppādaṃ vo, bhikkhave, desessāmi vibhajissāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已对照

“诸比丘,什么是缘起?诸比丘,以无明(avijjā)为缘而有行(saṅkhāra);以行为缘而有识(viññāṇa);以识为缘而有名色(nāmarūpa);以名色为缘而有六处(saḷāyatana);以六处为缘而有触(phassa);以触为缘而有受(vedanā);以受为缘而有爱(taṇhā);以爱为缘而有取(upādāna);以取为缘而有有(bhava);以有为缘而有生(jāti),以生为缘而有老死(jarāmaraṇa)、愁、悲、苦、忧、恼生起。这样,这整个苦蕴就集起了。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, paṭiccasamuppādo? Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ; viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ; nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ; saḷāyatanapaccayā phasso; phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā; taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
PTS 2.3已对照

“诸比丘,什么是老死?凡是那些众生,于彼彼众生类(sattanikāya)中的老、衰老之状、齿落、发白、皮皱、寿命之衰减、诸根之老熟——这称为老。凡是那些众生,从彼彼众生类中的殒殁、殁亡之状、破坏、消失、死、死亡、命终,诸蕴之破坏,身躯之舍弃——这称为死。如是,这是老,这是死——诸比丘,这称为老死。

‘‘Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko; ayaṃ vuccati jarā. Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo ( ) [(jīvitindriyassa upacchedo) (syā. kaṃ.) evamuparipi, aṭṭhakathāyaṃ pana na dissati], idaṃ vuccati maraṇaṃ. Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是生?凡是那些众生,于彼彼众生类中的生、出生、入胎、产生、出现,诸蕴之显现,诸处之获得——诸比丘,这称为生。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, jāti? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti nibbatti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo āyatanānaṃ paṭilābho. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, jāti.
缅 1.245已对照

“诸比丘,什么是有?诸比丘,有这三种有——欲有、色有、无色有。诸比丘,这称为有。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, bhavo? Tayo me, bhikkhave, bhavā – kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhavo.
已对照

“诸比丘,什么是取?诸比丘,有这四种取——欲取、见取、戒禁取、我论取。诸比丘,这称为取。

‘‘Katamañca, bhikkhave, upādānaṃ? Cattārimāni, bhikkhave, upādānāni – kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, upādānaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是爱?诸比丘,有这六爱身——色爱、声爱、香爱、味爱、触爱、法爱。诸比丘,这称为爱。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, taṇhā? Chayime, bhikkhave, taṇhākāyā – rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, taṇhā.
已对照

“诸比丘,什么是受?诸比丘,有这六受身——眼触所生的受、耳触所生的受、鼻触所生的受、舌触所生的受、身触所生的受、意触所生的受。诸比丘,这称为受。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, vedanā? Chayime, bhikkhave, vedanākāyā – cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, vedanā.
已对照

“诸比丘,什么是触?诸比丘,有这六触身——眼触、耳触、鼻触、舌触、身触、意触。诸比丘,这称为触。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, phasso? Chayime, bhikkhave, phassakāyā – cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphasso, manosamphasso. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, phasso.
已对照

“诸比丘,什么是六处?眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处——诸比丘,这称为六处。

‘‘Katamañca, bhikkhave, saḷāyatanaṃ? Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, saḷāyatanaṃ.
PTS 2.4已对照

“诸比丘,什么是名色?受、想、思、触、作意——这称为名。四大种,以及四大种所造之色——这称为色。如是,这是名,这是色——诸比丘,这称为名色。

‘‘Katamañca, bhikkhave, nāmarūpaṃ? Vedanā, saññā, cetanā, phasso, manasikāro – idaṃ vuccati nāmaṃ. Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpaṃ. Idaṃ vuccati rūpaṃ. Iti idañca nāmaṃ, idañca rūpaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, nāmarūpaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是识?诸比丘,有这六识身——眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识。诸比丘,这称为识。

‘‘Katamañca, bhikkhave, viññāṇaṃ? Chayime, bhikkhave, viññāṇakāyā – cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manoviññāṇaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, viññāṇaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是诸行?诸比丘,有这三种行——身行、语行、心行。诸比丘,这些称为诸行。

‘‘Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? Tayome, bhikkhave, saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā.
已对照

“诸比丘,什么是无明?诸比丘,凡是于苦的无智、于苦集的无智、于苦灭的无智、于导至苦灭之道的无智——诸比丘,这称为无明。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, avijjā? Yaṃ kho, bhikkhave, dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, avijjā.
缅 1.246已对照

“诸比丘,就这样:以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。正由无明的无余离贪、灭,而有行之灭;以行之灭而有识之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。”第二[经]。

‘‘Iti kho, bhikkhave, avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、行道经

3. Paṭipadāsuttaṃ
3已对照

三、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,我要为你们说邪行道(micchāpaṭipadā)与正行道(sammāpaṭipadā)。你们要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

3. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘micchāpaṭipadañca vo, bhikkhave, desessāmi sammāpaṭipadañca. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已对照

“诸比丘,什么是邪行道?诸比丘,以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。诸比丘,这称为邪行道。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, micchāpaṭipadā? Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, micchāpaṭipadā.
PTS 2.5已对照

“诸比丘,什么是正行道?正由无明的无余离贪、灭,而有行之灭;以行之灭而有识之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。诸比丘,这称为正行道。”第三[经]。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, sammāpaṭipadā? Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāpaṭipadā’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、毗婆尸经

4. Vipassīsuttaṃ
4PTS 2.6缅 1.247已对照

四、住在舍卫城……乃至……“诸比丘,毗婆尸(Vipassī)世尊、阿罗汉、正等正觉者在正觉之前,还是未成正觉的菩萨时,这样想:‘这世间实在陷入了苦:生、老、死,又死没、又受生;然而对于这苦——[即]老死——却不了知出离。究竟何时才能了知这苦——[即]老死——的出离呢?’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘有什么时才有老死?以什么为缘而有老死?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘有生时才有老死,以生为缘而有老死。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘有什么时才有生?以什么为缘而有生?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘有有时才有生,以有为缘而有生。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘有什么时才有有?以什么为缘而有有?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘有取时才有有,以取为缘而有有。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘有什么时才有取?以什么为缘而有取?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘有爱时才有取,以爱为缘而有取。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘有什么时才有爱?以什么为缘而有爱?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘有受时才有爱,以受为缘而有爱。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘有什么时才有受?以什么为缘而有受?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘有触时才有受,以触为缘而有受。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘有什么时才有触?以什么为缘而有触?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘有六处时才有触,以六处为缘而有触。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘有什么时才有六处?以什么为缘而有六处?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘有名色时才有六处,以名色为缘而有六处。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘有什么时才有名色?以什么为缘而有名色?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘有识时才有名色,以识为缘而有名色。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘有什么时才有识?以什么为缘而有识?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘有行时才有识,以行为缘而有识。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘有什么时才有行?以什么为缘而有行?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘有无明时才有行,以无明为缘而有行。’”

“如是,这[就是]:以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。诸比丘,‘集起、集起’——毗婆尸菩萨于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘没有什么时就没有老死?以什么之灭而有老死之灭?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘没有生时就没有老死,以生之灭而有老死之灭。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘没有什么时就没有生?以什么之灭而有生之灭?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘没有有时就没有生,以有之灭而有生之灭。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘没有什么时就没有有?以什么之灭而有有之灭?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘没有取时就没有有,以取之灭而有有之灭。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘没有什么时就没有取?以什么之灭而有取之灭?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘没有爱时就没有取,以爱之灭而有取之灭。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘没有什么时就没有爱?以什么之灭而有爱之灭?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘没有受时就没有爱,以受之灭而有爱之灭。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘没有什么时就没有受?以什么之灭而有受之灭?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘没有触时就没有受,以触之灭而有受之灭。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘没有什么时就没有触?以什么之灭而有触之灭?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘没有六处时就没有触,以六处之灭而有触之灭。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘没有什么时就没有六处?以什么之灭而有六处之灭?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘没有名色时就没有六处,以名色之灭而有六处之灭。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘没有什么时就没有名色?以什么之灭而有名色之灭?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘没有识时就没有名色,以识之灭而有名色之灭。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘没有什么时就没有识?以什么之灭而有识之灭?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘没有行时就没有识,以行之灭而有识之灭。’”

“诸比丘,那时,毗婆尸菩萨想:‘没有什么时就没有行?以什么之灭而有行之灭?’诸比丘,那时,毗婆尸菩萨由如理作意而有慧的现观:‘没有无明时就没有行,以无明之灭而有行之灭。’”

“如是,这[就是]:以无明之灭而有行之灭,以行之灭而有识之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。诸比丘,‘灭、灭’——毗婆尸菩萨于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。”第四[经]。

(于七佛皆应如此详说。)

4. Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘kicchaṃ vatāyaṃ loko āpanno jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca. Atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṃ nappajānāti jarāmaraṇassa. Kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṃ paññāyissati jarāmaraṇassā’’’ti?
‘‘Atha kho bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, kiṃpaccayā jarāmaraṇa’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jāti hoti, kiṃpaccayā jātī’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘bhave kho sati jāti hoti, bhavapaccayā jātī’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati bhavo hoti, kiṃpaccayā bhavo’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘upādāne kho sati bhavo hoti, upādānapaccayā bhavo’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati upādānaṃ hoti, kiṃpaccayā upādāna’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘taṇhāya kho sati upādānaṃ hoti, taṇhāpaccayā upādāna’’’nti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati taṇhā hoti, kiṃpaccayā taṇhā’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘vedanāya kho sati taṇhā hoti, vedanāpaccayā taṇhā’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati vedanā hoti, kiṃpaccayā vedanā’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘phasse kho sati vedanā hoti, phassapaccayā vedanā’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati phasso hoti, kiṃpaccayā phasso’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘saḷāyatane kho sati phasso hoti, saḷāyatanapaccayā phasso’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati saḷāyatanaṃ hoti, kiṃpaccayā saḷāyatana’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘nāmarūpe kho sati saḷāyatanaṃ hoti, nāmarūpapaccayā saḷāyatana’’’nti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati nāmarūpaṃ hoti, kiṃpaccayā nāmarūpa’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘viññāṇe kho sati nāmarūpaṃ hoti, viññāṇapaccayā nāmarūpa’’’nti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati viññāṇaṃ hoti, kiṃpaccayā viññāṇa’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘saṅkhāresu kho sati viññāṇaṃ hoti, saṅkhārapaccayā viññāṇa’’’nti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati saṅkhārā honti, kiṃpaccayā saṅkhārā’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘avijjāya kho sati saṅkhārā honti, avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.
‘‘Iti hidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. ‘Samudayo, samudayo’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti, kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti, jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jāti na hoti, kissa nirodhā jātinirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘bhave kho asati jāti na hoti, bhavanirodhā jātinirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati bhavo na hoti, kissa nirodhā bhavanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘upādāne kho asati bhavo na hoti, upādānanirodhā bhavanirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati upādānaṃ na hoti, kissa nirodhā upādānanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘taṇhāya kho asati upādānaṃ na hoti, taṇhānirodhā upādānanirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati taṇhā na hoti, kissa nirodhā taṇhānirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘vedanāya kho asati taṇhā na hoti, vedanānirodhā taṇhānirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati vedanā na hoti, kissa nirodhā vedanānirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘phasse kho asati vedanā na hoti, phassanirodhā vedanānirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati phasso na hoti, kissa nirodhā phassanirodho’ti? Atha kho bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘saḷāyatane kho asati phasso na hoti, saḷāyatananirodhā phassanirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati saḷāyatanaṃ na hoti, kissa nirodhā saḷāyatananirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘nāmarūpe kho asati saḷāyatanaṃ na hoti, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati nāmarūpaṃ na hoti, kissa nirodhā nāmarūpanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘viññāṇe kho asati nāmarūpaṃ na hoti, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati viññāṇaṃ na hoti, kissa nirodhā viññāṇanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘saṅkhāresu kho asati viññāṇaṃ na hoti, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho’’’ti.
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati saṅkhārā na honti, kissa nirodhā saṅkhāranirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘avijjāya kho asati saṅkhārā na honti, avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’’ti.
‘‘Iti hidaṃ avijjānirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotīti. ‘Nirodho, nirodho’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’. Catutthaṃ.
(Sattannampi buddhānaṃ evaṃ vitthāretabbo).
已对照

五、尸弃经

5. Sikhīsuttaṃ
5缅 1.251已对照

五、诸比丘,尸弃(Sikhī)世尊、阿罗汉、正等正觉者……乃至……。

5. Sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
已对照

六、毗舍浮经

6. Vessabhūsuttaṃ
6已对照

六、诸比丘,毗舍浮(Vessabhū)世尊、阿罗汉、正等正觉者……乃至……。

6. Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
已对照

七、拘留孙经

7. Kakusandhasuttaṃ
7已对照

七、诸比丘,拘留孙(Kakusandha)世尊、阿罗汉、正等正觉者……乃至……。

7. Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
已对照

八、拘那含牟尼经

8. Koṇāgamanasuttaṃ
8已对照

八、诸比丘,拘那含牟尼(Koṇāgamana)世尊、阿罗汉、正等正觉者……乃至……。

8. Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
已对照

九、迦叶经

9. Kassapasuttaṃ
9已对照

九、诸比丘,迦叶(Kassapa)世尊、阿罗汉、正等正觉者……乃至……。

9. Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa…pe….
已对照

十、乔达摩经

10. Gotamasuttaṃ
10PTS 2.10已对照

十、“诸比丘,我在正觉之前,还是未成正觉的菩萨时,这样想:‘这世间实在陷入了苦:生、老、死,又死没、又受生;然而对于这苦——[即]老死——却不了知出离。究竟何时才能了知这苦——[即]老死——的出离呢?’”

10. ‘‘Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘kicchaṃ vatāyaṃ loko āpanno jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca. Atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṃ nappajānāti jarāmaraṇassa. Kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṃ paññāyissati jarāmaraṇassā’’’ti?
已对照

“诸比丘,我这样想:‘有什么时才有老死?以什么为缘而有老死?’诸比丘,我由如理作意而有慧的现观:‘有生时才有老死,以生为缘而有老死。’”

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, kiṃpaccayā jarāmaraṇa’nti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.
缅 1.252已对照

“诸比丘,我这样想:‘有什么时才有生……乃至……有……取……爱……受……触……六处……名色……识……才有行?以什么为缘而有行?’诸比丘,我由如理作意而有慧的现观:‘有无明时才有行,以无明为缘而有行。’”

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jāti hoti…pe… bhavo… upādānaṃ… taṇhā… vedanā… phasso… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhārā honti, kiṃpaccayā saṅkhārā’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘avijjāya kho sati saṅkhārā honti, avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.
已对照

“如是,这[就是]:以无明为缘而有行;以行为缘而有识……乃至……这样,这整个苦蕴就集起了。诸比丘,‘集起、集起’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。

‘‘Iti hidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. ‘Samudayo, samudayo’ti kho me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
已对照

“诸比丘,我这样想:‘没有什么时就没有老死?以什么之灭而有老死之灭?’诸比丘,我由如理作意而有慧的现观:‘没有生时就没有老死,以生之灭而有老死之灭。’”

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti, kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti, jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’’ti.
PTS 2.11已对照

“诸比丘,我这样想:‘没有什么时就没有生……乃至……有……取……爱……受……触……六处……名色……识……就没有行?以什么之灭而有行之灭?’诸比丘,我由如理作意而有慧的现观:‘没有无明时就没有行,以无明之灭而有行之灭。’”

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jāti na hoti…pe… bhavo… upādānaṃ… taṇhā… vedanā… phasso… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhārā na honti, kissa nirodhā saṅkhāranirodho’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘avijjāya kho asati saṅkhārā na honti, avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’’ti.
已对照

“如是,这[就是]:以无明之灭而有行之灭,以行之灭而有识之灭……乃至……这样,这整个苦蕴就灭了。诸比丘,‘灭、灭’——我于前所未闻之法生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。”第十[经]。

‘‘Iti hidaṃ avijjānirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. ‘Nirodho, nirodho’ti kho me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādī’’ti. Dasamo.
已对照

佛陀品第一。

Buddhavaggo paṭhamo.
已对照

其摄颂——

说示、分别与行道,

毗婆尸、尸弃与毗舍浮;

拘留孙、拘那含牟尼、迦叶,

以及大释迦牟尼乔达摩。

Tassuddānaṃ –
Desanā vibhaṅgapaṭipadā ca,
Vipassī sikhī ca vessabhū;
Kakusandho koṇāgamano kassapo,
Mahāsakyamuni ca gotamoti.