快乐巴利palinanda.cc

中部第90经 · 普棘刺经 Kaṇṇakatthalasuttaṃ

本经目录十、普棘刺经

375PTS 2.126缅 2.327已对照

十、普棘刺经

三七五、如是我闻——一时,世尊住在郁头随若(Uruññā)的普棘刺(Kaṇṇakatthala)鹿野苑(migadāya)。那时,憍萨罗王波斯匿(Pasenadi Kosala)因某件应作之事,已来到郁头随若。于是,憍萨罗王波斯匿召唤某人——“喂,人啊,你来,前往世尊之处;到了之后,以我的名义以头礼敬世尊双足,问候[世尊]少病、少恼、起居轻利、有力、安乐而住:‘尊者,憍萨罗王波斯匿以头礼敬世尊双足,问候[世尊]少病、少恼、起居轻利、有力、安乐而住。’并且这样说:‘尊者,据说今天憍萨罗王波斯匿食后、用过早饭,将前来见世尊。’”“是的,陛下。”那人应诺憍萨罗王波斯匿之后,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那人对世尊这样说——“尊者,憍萨罗王波斯匿以头礼敬世尊双足,问候[世尊]少病、少恼、起居轻利、有力、安乐而住;并且这样说:‘尊者,据说今天憍萨罗王波斯匿食后、用过早饭,将前来见世尊。’”苏摩(Somā)、萨拘罗(Sakulā)两姊妹听说:“据说今天憍萨罗王波斯匿食后、用过早饭,将前来见世尊。”于是,苏摩、萨拘罗两姊妹在送膳之处走近憍萨罗王波斯匿,这样说——“大王,那么也请以我们的名义以头礼敬世尊双足,问候[世尊]少病、少恼、起居轻利、有力、安乐而住:‘尊者,苏摩、萨拘罗两姊妹以头礼敬世尊双足,问候[世尊]少病、少恼、起居轻利、有力、安乐而住。’”

375. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruññāyaṃ [ujuññāyaṃ (sī. pī.), udaññāyaṃ (syā. kaṃ.)] viharati kaṇṇakatthale migadāye. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo uruññaṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena. Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘rājā, bhante, pasenadi kosalo bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’ti. Evañca vadehi – ‘ajja kira, bhante, rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘rājā, bhante, pasenadi kosalo bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati; evañca vadeti – ‘ajja kira bhante, rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti. Assosuṃ kho somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī – ‘‘ajja kira rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti. Atha kho somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhattābhihāre upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘‘tena hi, mahārāja, amhākampi vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘somā ca, bhante, bhaginī sakulā ca bhaginī bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’’ti.
376缅 2.328已对照

三七六、于是,憍萨罗王波斯匿食后、用过早饭,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的憍萨罗王波斯匿对世尊这样说——“尊者,苏摩、萨拘罗两姊妹以头礼敬世尊双足,问候[世尊]少病、少恼、起居轻利、有力、安乐而住。”“大王,难道苏摩、萨拘罗两姊妹找不到别的使者吗?”“尊者,苏摩、萨拘罗两姊妹听说:‘据说今天憍萨罗王波斯匿食后、用过早饭,将前来见世尊。’尊者,于是苏摩、萨拘罗两姊妹在送膳之处走近我,这样说:‘大王,那么也请以我们的名义以头礼敬世尊双足,问候[世尊]少病、少恼、起居轻利、有力、安乐而住:「苏摩、萨拘罗两姊妹以头礼敬世尊双足,问候[世尊]少病、少恼、起居轻利、有力、安乐而住。」’”“大王,愿那苏摩、萨拘罗两姊妹安乐。”

376. Atha kho rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘somā ca, bhante, bhaginī sakulā ca bhaginī bhagavato pāde sirasā vandati [vandanti (sī. syā. kaṃ. pī.)], appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’ti [pucchantīti (sī. syā. kaṃ. pī.)]. ‘‘Kiṃ pana, mahārāja, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī aññaṃ dūtaṃ nālatthu’’nti? ‘‘Assosuṃ kho, bhante, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī – ‘ajja kira rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’ti. Atha kho, bhante, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī maṃ bhattābhihāre upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘tena hi, mahārāja, amhākampi vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’’ti. ‘‘Sukhiniyo hontu tā, mahārāja, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī’’ti.
377PTS 2.127已对照

三七七、于是,憍萨罗王波斯匿对世尊这样说——“尊者,我听说过这[话]——沙门乔达摩这样说:‘没有任何沙门或婆罗门会是一切知者、一切见者,自称有无余的知见——此事不可能有。’尊者,那些这样说的人——‘沙门乔达摩这样说:「没有任何沙门或婆罗门会是一切知者、一切见者,自称有无余的知见——此事不可能有。」’——他们是否是在转述世尊所说的话?他们是否不曾以不实之事诽谤世尊?是否是随法而解说法?是否没有任何如法的论说或随论会招致可责难之处?”“大王,那些这样说的人——‘沙门乔达摩这样说:「没有任何沙门或婆罗门会是一切知者、一切见者,自称有无余的知见——此事不可能有。」’——他们并不是在转述我所说的话,而是以不实、不真之事诽谤我。”

377. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante, samaṇo gotamo evamāha – ‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti. Ye te, bhante, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo evamāha – natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti; kacci te, bhante, bhagavato vuttavādino, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṃ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatī’’ti? ‘‘Ye te, mahārāja, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo evamāha – natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti; na me te vuttavādino, abbhācikkhanti ca pana maṃ te asatā abhūtenā’’ti.
378PTS 2.128缅 2.329已对照

三七八、于是,憍萨罗王波斯匿召唤毗琉璃将军(Viṭaṭūbha senāpati)——“将军,是谁在王的内宫中说起这话题的?”“大王,是阿迦舍种的删阇耶婆罗门(Sañjaya brāhmaṇa Ākāsagotta)。”于是,憍萨罗王波斯匿召唤某人——“喂,人啊,你来,以我的名义召唤阿迦舍种的删阇耶婆罗门:‘尊者,憍萨罗王波斯匿召唤你。’”“是的,陛下。”那人应诺憍萨罗王波斯匿之后,来到阿迦舍种的删阇耶婆罗门之处;到了之后,对阿迦舍种的删阇耶婆罗门这样说——“尊者,憍萨罗王波斯匿召唤你。”于是,憍萨罗王波斯匿对世尊这样说——“尊者,会不会是世尊就别的某事而说,而人们却把那[话]作别样的理解?尊者,那么世尊记得自己是怎样说那话的呢?”“大王,我记得自己是这样说那话的:‘没有任何沙门或婆罗门会于一时便知一切、见一切——此事不可能有。’”“尊者,世尊说得合乎因由;尊者,世尊说得具有因由:‘没有任何沙门或婆罗门会于一时便知一切、见一切——此事不可能有。’尊者,有这四种姓:刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗。尊者,这四种姓之间会有殊胜、会有差别吗?”“大王,有这四种姓:刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗。大王,这四种姓之中,有两种姓被称为最上的——刹帝利与婆罗门——即:就礼拜、起立、合掌、恭敬之业[而言]。”“尊者,我不是问世尊现法的[事];尊者,我是问世尊来世的[事]。尊者,有这四种姓:刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗。尊者,这四种姓之间会有殊胜、会有差别吗?”

378. Atha kho rājā pasenadi kosalo viṭaṭūbhaṃ senāpatiṃ āmantesi – ‘‘ko nu kho, senāpati, imaṃ kathāvatthuṃ rājantepure abbhudāhāsī’’ti? ‘‘Sañjayo, mahārāja, brāhmaṇo ākāsagotto’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, mama vacanena sañjayaṃ brāhmaṇaṃ ākāsagottaṃ āmantehi – ‘rājā taṃ, bhante, pasenadi kosalo āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā yena sañjayo brāhmaṇo ākāsagotto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sañjayaṃ brāhmaṇaṃ ākāsagottaṃ etadavoca – ‘‘rājā taṃ, bhante, pasenadi kosalo āmantetī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘siyā nu kho, bhante, bhagavatā aññadeva kiñci sandhāya bhāsitaṃ, tañca jano aññathāpi paccāgaccheyya [paccāgaccheyyāti, abhijānāmi mahārāja vācaṃ bhāsitāti (sī.)]. Yathā kathaṃ pana, bhante, bhagavā abhijānāti vācaṃ bhāsitā’’ti? ‘‘Evaṃ kho ahaṃ, mahārāja, abhijānāmi vācaṃ bhāsitā – ‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sakideva sabbaṃ ñassati, sabbaṃ dakkhiti, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’’ti. ‘‘Heturūpaṃ, bhante, bhagavā āha; saheturūpaṃ, bhante, bhagavā āha – ‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sakideva sabbaṃ ñassati, sabbaṃ dakkhiti, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’’ti. ‘‘Cattārome, bhante, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Imesaṃ nu kho, bhante, catunnaṃ vaṇṇānaṃ siyā viseso siyā nānākaraṇa’’nti? ‘‘Cattārome, mahārāja, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Imesaṃ kho, mahārāja, catunnaṃ vaṇṇānaṃ dve vaṇṇā aggamakkhāyanti – khattiyā ca brāhmaṇā ca – yadidaṃ abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammānī’’ti [sāmicikammānanti (sī.)]. ‘‘Nāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ diṭṭhadhammikaṃ pucchāmi; samparāyikāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ pucchāmi. Cattārome, bhante, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Imesaṃ nu kho, bhante, catunnaṃ vaṇṇānaṃ siyā viseso siyā nānākaraṇa’’nti?
379PTS 2.129缅 2.330已对照

三七九、“大王,有这五种勤支。哪五种[勤支]呢?大王,在此,比丘有信,信如来的正觉:‘那位世尊亦即是阿罗汉、正等正觉者、明行具足、善逝、世间解、无上者、调御丈夫、天人导师、佛陀、世尊。’少病少恼,具足等熟的消化力,不太冷、不太热,[乃是]适中而堪能精勤的;不狡诈、不虚伪,对导师或对有智的诸同梵行者如实显露自己;为舍断诸不善法、为成就诸善法而住于发起精进,有力、坚固勇猛,于诸善法不放下[重]担;有慧,具足通达生灭的慧——[那是]圣的、能洞察的、能导向正确尽苦的[慧]。大王,这就是五种勤支。大王,有这四种姓:刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗。若他们具足这五勤支,于此,那将成为他们长夜的利益与安乐。”“尊者,有这四种姓:刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗。若他们具足这五勤支,尊者,于此他们之间会有殊胜、会有差别吗?”“大王,于此我说他们有勤的差别。大王,犹如两头应调之象、或应调之马、或应调之牛,已善调伏、已善调教;[另有]两头应调之象、或应调之马、或应调之牛,未调伏、未调教。大王,你认为怎样?那两头已善调伏、已善调教的应调之象、或应调之马、或应调之牛,它们岂不是正因已调伏而会达到调伏者的作为,正因已调伏而会到达调伏之地吗?”“是的,尊者。”“而那两头未调伏、未调教的应调之象、或应调之马、或应调之牛,它们会仍未调伏就达到调伏者的作为,仍未调伏就到达调伏之地,就像那两头已善调伏、已善调教的应调之象、或应调之马、或应调之牛那样吗?”“不会的,尊者。”“大王,正是这样,凡是有信者、少病者、不狡诈不虚伪者、发起精进者、有慧者所应达到的,‘无信者、多病者、狡诈虚伪者、懈怠者、无慧者会达到它’——这[种]处是不存在的。”

379. ‘‘Pañcimāni, mahārāja, padhāniyaṅgāni. Katamāni pañca? Idha, mahārāja, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti; appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya; asaṭho hoti amāyāvī yathābhūtaṃ attānaṃ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu; āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu; paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā – imāni kho, mahārāja, pañca padhāniyaṅgāni. Cattārome, mahārāja, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Te cassu imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā; ettha pana nesaṃ assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. ‘‘Cattārome, bhante, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Te cassu imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā; ettha pana nesaṃ, bhante, siyā viseso siyā nānākaraṇa’’nti? ‘‘Ettha kho nesāhaṃ, mahārāja, padhānavemattataṃ vadāmi. Seyyathāpissu, mahārāja, dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā, dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā adantā avinītā. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, ye te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā, api nu te dantāva dantakāraṇaṃ gaccheyyuṃ, dantāva dantabhūmiṃ sampāpuṇeyyu’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Ye pana te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā adantā avinītā, api nu te adantāva dantakāraṇaṃ gaccheyyuṃ, adantāva dantabhūmiṃ sampāpuṇeyyuṃ, seyyathāpi te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, mahārāja, yaṃ taṃ saddhena pattabbaṃ appābādhena asaṭhena amāyāvinā āraddhavīriyena paññavatā taṃ vata [taṃ tathā so (ka.)] assaddho bahvābādho saṭho māyāvī kusīto duppañño pāpuṇissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti.
380PTS 2.130缅 2.331已对照

三八〇、“尊者,世尊说得合乎因由;尊者,世尊说得具有因由。尊者,有这四种姓:刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗。若他们具足这五勤支,并且他们是正勤者,尊者,于此他们之间会有殊胜、会有差别吗?”“大王,于此我不说他们有任何差别,即:[一者的]解脱与[另一者的]解脱之间。大王,犹如有人取干的柚木(sāka)生火,使火光显现;又有另一人取干的娑罗木生火,使火光显现;又有另一人取干的芒果木生火,使火光显现;又有另一人取干的优昙婆罗木生火,使火光显现。大王,你认为怎样?那些从种种木材生起的火之间,在焰与焰、色与色、光与光上,会有任何差别吗?”“不会的,尊者。”“大王,正是这样,凡是由精进所钻出、由勤所生起的那火光,我不说其中有任何差别,即:[一者的]解脱与[另一者的]解脱之间。”“尊者,世尊说得合乎因由;尊者,世尊说得具有因由。尊者,那么有诸天吗?”“大王,你为什么这样说:‘尊者,那么有诸天吗?’”“尊者,[我是问]那些天是会再来此[世],抑或不再来此[世]。”“大王,凡是有损害的天,那些天会再来此[世];凡是无损害的天,那些天不再来此[世]。”

380. ‘‘Heturūpaṃ, bhante, bhagavā āha; saheturūpaṃ, bhante, bhagavā āha. Cattārome, bhante, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Te cassu imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā te cassu sammappadhānā; ettha pana nesaṃ, bhante, siyā viseso siyā nānākaraṇa’’nti? ‘‘Ettha kho [ettha kho pana (sī.)] nesāhaṃ, mahārāja, na kiñci nānākaraṇaṃ vadāmi – yadidaṃ vimuttiyā vimuttiṃ. Seyyathāpi, mahārāja, puriso sukkhaṃ sākakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya; athāparo puriso sukkhaṃ sālakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya; athāparo puriso sukkhaṃ ambakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya; athāparo puriso sukkhaṃ udumbarakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, siyā nu kho tesaṃ aggīnaṃ nānādāruto abhinibbattānaṃ kiñci nānākaraṇaṃ acciyā vā acciṃ, vaṇṇena vā vaṇṇaṃ, ābhāya vā ābha’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, mahārāja, yaṃ taṃ tejaṃ vīriyā nimmathitaṃ padhānābhinibbattaṃ [viriyaṃ nippharati, taṃ pacchābhinibbattaṃ (sī.)], nāhaṃ tattha kiñci nānākaraṇaṃ vadāmi – yadidaṃ vimuttiyā vimutti’’nti. ‘‘Heturūpaṃ, bhante, bhagavā āha; saheturūpaṃ, bhante, bhagavā āha. Kiṃ pana, bhante, atthi devā’’ti? ‘‘Kiṃ pana tvaṃ, mahārāja, evaṃ vadesi – ‘kiṃ pana, bhante, atthi devā’’’ti? ‘‘Yadi vā te, bhante, devā āgantāro itthattaṃ yadi vā anāgantāro itthattaṃ’’? ‘‘Ye te, mahārāja, devā sabyābajjhā te devā āgantāro itthattaṃ, ye te devā abyābajjhā te devā anāgantāro itthatta’’nti.
381已对照

三八一、这样说时,毗琉璃将军对世尊这样说——“尊者,那些有损害、会再来此[世]的天,会使那些无损害、不再来此[世]的天从那处所退落,或[将其]驱逐吗?”

381. Evaṃ vutte, viṭṭūbho senāpati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ye te, bhante, devā sabyābajjhā āgantāro itthattaṃ te devā, ye te devā abyābajjhā anāgantāro itthattaṃ te deve tamhā ṭhānā cāvessanti vā pabbājessanti vā’’ti?
PTS 2.131缅 2.332已对照

于是,具寿阿难这样想:“这毗琉璃将军是憍萨罗王波斯匿的儿子;我是世尊的儿子。这正是儿子与儿子商议的时候。”于是,具寿阿难召唤毗琉璃将军——“那么,将军,我就此反问你,你认为怎样合适,就怎样回答。将军,你认为怎样?凡憍萨罗王波斯匿的领土所及之处,凡憍萨罗王波斯匿在那里施行自在与统领的王权之处,憍萨罗王波斯匿在那里能使沙门或婆罗门——有福者或无福者、修梵行者或不修梵行者——从那处所退落,或[将其]驱逐吗?”“尊师,凡憍萨罗王波斯匿的领土所及之处,凡憍萨罗王波斯匿在那里施行自在与统领的王权之处,憍萨罗王波斯匿在那里能使沙门或婆罗门——有福者或无福者、修梵行者或不修梵行者——从那处所退落,或[将其]驱逐。”

Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho viṭaṭūbho senāpati rañño pasenadissa kosalassa putto; ahaṃ bhagavato putto. Ayaṃ kho kālo yaṃ putto puttena manteyyā’’ti. Atha kho āyasmā ānando viṭaṭūbhaṃ senāpatiṃ āmantesi – ‘‘tena hi, senāpati, taṃ yevettha paṭipucchissāmi; yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, senāpati, yāvatā rañño pasenadissa kosalassa vijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, pahoti tattha rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti? ‘‘Yāvatā, bho, rañño pasenadissa kosalassa vijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, pahoti tattha rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti.
已对照

“将军,你认为怎样?凡憍萨罗王波斯匿的领土以外所及之处,凡憍萨罗王波斯匿在那里不施行自在与统领的王权之处,憍萨罗王波斯匿在那里能使沙门或婆罗门——有福者或无福者、修梵行者或不修梵行者——从那处所退落,或[将其]驱逐吗?”“尊师,凡憍萨罗王波斯匿的领土以外所及之处,凡憍萨罗王波斯匿在那里不施行自在与统领的王权之处,憍萨罗王波斯匿在那里不能使沙门或婆罗门——有福者或无福者、修梵行者或不修梵行者——从那处所退落,或[将其]驱逐。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, senāpati, yāvatā rañño pasenadissa kosalassa avijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo na issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, tattha pahoti rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti? ‘‘Yāvatā, bho, rañño pasenadissa kosalassa avijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo na issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, na tattha pahoti rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti.
已对照

“将军,你认为怎样?你听说过三十三天诸天吗?”“是的,尊师,我听说过三十三天诸天。在此,憍萨罗王波斯匿尊师也听说过三十三天诸天。”“将军,你认为怎样?憍萨罗王波斯匿能使三十三天诸天从那处所退落,或[将其]驱逐吗?”“尊师,憍萨罗王波斯匿连见三十三天诸天都不能,又怎能使[他们]从那处所退落,或[将其]驱逐呢?”“将军,正是这样,那些有损害、会再来此[世]的天,连见那些无损害、不再来此[世]的天都不能,又怎能使[他们]从那处所退落,或[将其]驱逐呢?”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, senāpati, sutā te devā tāvatiṃsā’’ti? ‘‘Evaṃ, bho. Sutā me devā tāvatiṃsā. Idhāpi bhotā raññā pasenadinā kosalena sutā devā tāvatiṃsā’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, senāpati, pahoti rājā pasenadi kosalo deve tāvatiṃse tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti? ‘‘Dassanampi, bho, rājā pasenadi kosalo deve tāvatiṃse nappahoti, kuto pana tamhā ṭhānā cāvessati vā pabbājessati vā’’ti? ‘‘Evameva kho, senāpati, ye te devā sabyābajjhā āgantāro itthattaṃ te devā, ye te devā abyābajjhā anāgantāro itthattaṃ te deve dassanāyapi nappahonti; kuto pana tamhā ṭhānā cāvessanti vā pabbājessanti vā’’ti?
382PTS 2.132缅 2.333已对照

三八二、于是,憍萨罗王波斯匿对世尊这样说——“尊者,这位比丘名叫什么?”“大王,名叫阿难。”“诸位,真是阿难(ānanda,喜)啊!诸位,真是具有喜之性(ānandarūpa)啊!尊者,具寿阿难说得合乎因由;尊者,具寿阿难说得具有因由。尊者,那么有梵天吗?”“大王,你为什么这样说:‘尊者,那么有梵天吗?’”“尊者,[我是问]那梵天是会再来此[世],抑或不再来此[世]。”“大王,凡是有损害的梵天,那梵天会再来此[世];凡是无损害的梵天,那梵天不再来此[世]。”于是,某人对憍萨罗王波斯匿这样说——“大王,阿迦舍种的删阇耶婆罗门来了。”于是,憍萨罗王波斯匿对阿迦舍种的删阇耶婆罗门这样说——“婆罗门,是谁在王的内宫中说起这话题的?”“大王,是毗琉璃将军。”毗琉璃将军这样说——“大王,是阿迦舍种的删阇耶婆罗门。”于是,某人对憍萨罗王波斯匿这样说——“大王,是乘车[启程]的时候了。”

于是,憍萨罗王波斯匿对世尊这样说——“尊者,我们问世尊一切知性,世尊解答了一切知性;而这[话]正是我们所乐、所忍可的,我们因此心满意足。尊者,我们问世尊四种姓清净,世尊解答了四种姓清净;而这[话]正是我们所乐、所忍可的,我们因此心满意足。尊者,我们问世尊有关诸天[之事],世尊解答了有关诸天[之事];而这[话]正是我们所乐、所忍可的,我们因此心满意足。尊者,我们问世尊有关梵天[之事],世尊解答了有关梵天[之事];而这[话]正是我们所乐、所忍可的,我们因此心满意足。凡是我们问世尊的任何事,世尊都一一解答了;而这[话]正是我们所乐、所忍可的,我们因此心满意足。尊者,现在我们要告辞了,我们事务繁忙,有许多应做的事。”“大王,你如今认为是时候,[便请自便]。”于是,憍萨罗王波斯匿欢喜、随喜世尊之所说,从座而起,礼敬世尊,右绕之后离去。

382. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘konāmo ayaṃ, bhante, bhikkhū’’ti? ‘‘Ānando nāma, mahārājā’’ti. ‘‘Ānando vata, bho, ānandarūpo vata, bho! Heturūpaṃ, bhante, āyasmā ānando āha; saheturūpaṃ, bhante, āyasmā ānando āha. Kiṃ pana, bhante, atthi brahmā’’ti? ‘‘Kiṃ pana tvaṃ, mahārāja, evaṃ vadesi – ‘kiṃ pana, bhante, atthi brahmā’’’ti? ‘‘Yadi vā so, bhante, brahmā āgantā itthattaṃ, yadi vā anāgantā itthatta’’nti? ‘‘Yo so, mahārāja, brahmā sabyābajjho so brahmā āgantā itthattaṃ, yo so brahmā abyābajjho so brahmā anāgantā itthatta’’nti. Atha kho aññataro puriso rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca – ‘‘sañjayo, mahārāja, brāhmaṇo ākāsagotto āgato’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo sañjayaṃ brāhmaṇaṃ ākāsagottaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, brāhmaṇa, imaṃ kathāvatthuṃ rājantepure abbhudāhāsī’’ti? ‘‘Viṭaṭūbho, mahārāja, senāpatī’’ti. Viṭaṭūbho senāpati evamāha – ‘‘sañjayo, mahārāja, brāhmaṇo ākāsagotto’’ti. Atha kho aññataro puriso rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca – ‘‘yānakālo, mahārājā’’ti.
Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sabbaññutaṃ mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ apucchimhā, sabbaññutaṃ bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Cātuvaṇṇisuddhiṃ mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ apucchimhā, cātuvaṇṇisuddhiṃ bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Adhideve mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ apucchimhā, adhideve bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Adhibrahmānaṃ mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ apucchimhā, adhibrahmānaṃ bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Yaṃ yadeva ca mayaṃ bhagavantaṃ apucchimhā taṃ tadeva bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Handa, ca dāni mayaṃ, bhante, gacchāma; bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmīti.
Kaṇṇakatthalasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.
Rājavaggo niṭṭhito catuttho.
已对照

《普棘刺经》终,[《王品》中之]第十[经]。

《王品》终,第四[品]。

其摄颂——

伽提伽罗、赖吒和罗,摩伽提婆、摩偷罗;

菩提与鸯掘摩罗,爱生、外衣;

法庄严经,及第十普棘刺。

Tassuddānaṃ –
Ghaṭikāro raṭṭhapālo, maghadevo madhuriyaṃ;
Bodhi aṅgulimālo ca, piyajātaṃ bāhitikaṃ;
Dhammacetiyasuttañca, dasamaṃ kaṇṇakatthalaṃ.
5. Brāhmaṇavaggo