快乐巴利palinanda.cc

中部第89经 · 法庄严经 Dhammacetiyasuttaṃ

本经目录九、法庄严经

364PTS 2.118缅 2.321已对照

九、法庄严经

三六四、如是我闻——一时,世尊住在释迦[国],[有]一座名叫弥娄离(Medāḷupa)的释迦人市镇。那时,憍萨罗王波斯匿因某件应作之事,已来到那伽罗迦(Nagaraka)。于是,憍萨罗王波斯匿召唤长作(Dīgha Kārāyana)——“朋友长作,套好一辆辆上好的车乘,我们去园林地,观赏美好的地方。”“是的,陛下。”长作应诺了憍萨罗王波斯匿之后,令人套好一辆辆上好的车乘,禀告憍萨罗王波斯匿——“陛下,一辆辆上好的车乘已为你套好了。[陛下]如今认为是时候,[便请自便]。”于是,憍萨罗王波斯匿登上一辆上好的车乘,乘着一辆辆上好的车乘,以盛大的王家威仪从那伽罗迦出发,前往园林。乘车走到车所能通行之处后,便下车步行进入园林。憍萨罗王波斯匿在园林中散步、游行时,看见那些令人喜悦、令人净信、寂静、无喧嚣、离人风、隐于人、宜于宴默的树下。看见之后,便就世尊本人生起了忆念:“这些就是那样令人喜悦、令人净信、寂静、无喧嚣、离人风、隐于人、宜于宴默的树下,我们[常]在[这样的地方]亲近那位世尊、阿罗汉、正等正觉者。”

364. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati medāḷupaṃ [metaḷūpaṃ (sī.), medaḷumpaṃ (pī.)] nāma sakyānaṃ nigamo. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo nagarakaṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena. Atha kho rājā pasenadi kosalo dīghaṃ kārāyanaṃ āmantesi – ‘‘yojehi, samma kārāyana, bhadrāni bhadrāni yānāni, uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’’ti [subhūmidassanāyāti (dī. ni. 2.43)]. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho dīgho kārāyano rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā rañño pasenadissa kosalassa paṭivedesi – ‘‘yuttāni kho te, deva, bhadrāni bhadrāni yānāni. Yassadāni kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhadraṃ yānaṃ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi nagarakamhā niyyāsi mahaccā rājānubhāvena. Yena ārāmo tena pāyāsi. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṃ pāvisi. Addasā kho rājā pasenadi kosalo ārāme jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni [manussarāhaseyyakāni (sī. pī.)] paṭisallānasāruppāni. Disvāna bhagavantaṃyeva ārabbha sati udapādi – ‘‘imāni kho tāni rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, yattha sudaṃ mayaṃ taṃ bhagavantaṃ payirupāsāma arahantaṃ sammāsambuddha’’nti.
365PTS 2.119已对照

三六五、于是,憍萨罗王波斯匿召唤长作——“朋友长作,这些就是那样令人喜悦、令人净信、寂静、无喧嚣、离人风、隐于人、宜于宴默的树下,我们[常]在[这样的地方]亲近那位世尊、阿罗汉、正等正觉者。朋友长作,那位世尊、阿罗汉、正等正觉者现在住在哪里呢?”“大王,有一座名叫弥娄离的释迦人市镇。那位世尊、阿罗汉、正等正觉者现在就住在那里。”“朋友长作,那么从那伽罗迦到名叫弥娄离的释迦人市镇有多远?”“大王,不远,三由旬,以白天所余的时间就能走到。”“朋友长作,那么套好一辆辆上好的车乘,我们要去见那位世尊、阿罗汉、正等正觉者。”“是的,陛下。”长作应诺了憍萨罗王波斯匿之后,令人套好一辆辆上好的车乘,禀告憍萨罗王波斯匿——“陛下,一辆辆上好的车乘已为你套好了。[陛下]如今认为是时候,[便请自便]。”于是,憍萨罗王波斯匿登上一辆上好的车乘,乘着一辆辆上好的车乘,从那伽罗迦向名叫弥娄离的释迦人市镇而去,就以那白天所余的时间到达了名叫弥娄离的释迦人市镇,前往园林。乘车走到车所能通行之处后,便下车步行进入园林。

365. Atha kho rājā pasenadi kosalo dīghaṃ kārāyanaṃ āmantesi – ‘‘imāni kho, samma kārāyana, tāni rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, yattha sudaṃ mayaṃ taṃ bhagavantaṃ payirupāsāma arahantaṃ sammāsambuddhaṃ. Kahaṃ nu kho, samma kārāyana, etarahi so bhagavā viharati arahaṃ sammāsambuddho’’ti? ‘‘Atthi, mahārāja, medāḷupaṃ nāma sakyānaṃ nigamo. Tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṃ sammāsambuddho’’ti. ‘‘Kīvadūre [kīvadūro (sī. syā. kaṃ. pī.)] pana, samma kārāyana, nagarakamhā medāḷupaṃ nāma sakyānaṃ nigamo hotī’’ti? ‘‘Na dūre, mahārāja; tīṇi yojanāni; sakkā divasāvasesena gantu’’nti. ‘‘Tena hi, samma kārāyana, yojehi bhadrāni bhadrāni yānāni, gamissāma mayaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho dīgho kārāyano rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā rañño pasenadissa kosalassa paṭivedesi – ‘‘yuttāni kho te, deva, bhadrāni bhadrāni yānāni. Yassadāni kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhadraṃ yānaṃ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi nagarakamhā yena medāḷupaṃ nāma sakyānaṃ nigamo tena pāyāsi. Teneva divasāvasesena medāḷupaṃ nāma sakyānaṃ nigamaṃ sampāpuṇi. Yena ārāmo tena pāyāsi. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṃ pāvisi.
366PTS 2.120缅 2.322已对照

三六六、那时,众多比丘正在露地经行。于是,憍萨罗王波斯匿来到那些比丘之处;到了之后,对那些比丘这样说——“尊者,那位世尊、阿罗汉、正等正觉者现在住在哪里?因为我们想见那位世尊、阿罗汉、正等正觉者。”“大王,那间门户关闭的住处[就是],你安静地走近它,不急不缓地进入门廊,咳嗽一声,敲敲门闩,世尊会为你开门。”于是,憍萨罗王波斯匿就在那里把剑与头巾交给了长作。那时,长作这样想:“现在国王要隐秘行事了,现在我就应当留在这里。”于是,憍萨罗王波斯匿安静地走近那间门户关闭的住处,不急不缓地进入门廊,咳嗽一声,敲了敲门闩。世尊打开了门。于是,憍萨罗王波斯匿进入住处,以头俯伏于世尊双足,以口亲吻世尊双足、以双手抚摩[之],并自报其名:“尊者,我是憍萨罗王波斯匿;尊者,我是憍萨罗王波斯匿。”

366. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū abbhokāse caṅkamanti. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘kahaṃ nu kho, bhante, etarahi so bhagavā viharati arahaṃ sammāsambuddho? Dassanakāmā hi mayaṃ taṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. ‘‘Eso, mahārāja, vihāro saṃvutadvāro. Tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṃ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṃ ākoṭehi. Vivarissati bhagavā te dvāra’’nti. Atha kho rājā pasenadi kosalo tattheva khaggañca uṇhīsañca dīghassa kārāyanassa pādāsi. Atha kho dīghassa kārāyanassa etadahosi – ‘‘rahāyati kho dāni rājā [mahārājā (sī. syā. kaṃ. pī.)], idheva [tenidheva (sī.)] dāni mayā ṭhātabba’’nti. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena so vihāro saṃvutadvāro tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṃ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṃ ākoṭesi. Vivari bhagavā dvāraṃ. Atha kho rājā pasenadi kosalo vihāraṃ pavisitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘‘rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo; rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo’’ti.
367已对照

三六七、“大王,你是见到什么义利,才对这身体作这样最上的谦下之行、呈献友爱的供奉呢?”“尊者,我于世尊有法的类推(dhammanvaya):‘世尊是正等正觉者,法是世尊所善说的,世尊的弟子僧团是善行道的。’尊者,我在此见到一些沙门、婆罗门,行有定限的梵行十年、二十年、三十年、四十年。他们后来善沐浴、善涂香,须发修整,具足、具备五欲功德而嬉游。然而尊者,我在此见到比丘们终生、直到生命终了,行圆满、遍净的梵行。尊者,我在此[教法]之外,不见其他如此圆满、遍净的梵行。尊者,这也是我于世尊的法的类推:‘世尊是正等正觉者,法是世尊所善说的,世尊的弟子僧团是善行道的。’”

367. ‘‘Kiṃ pana tvaṃ, mahārāja, atthavasaṃ sampassamāno imasmiṃ sarīre evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karosi, mittūpahāraṃ [cittūpahāraṃ (sī.)] upadaṃsesī’’ti? ‘‘Atthi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo – ‘hoti sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti. Idhāhaṃ, bhante, passāmi eke samaṇabrāhmaṇe pariyantakataṃ brahmacariyaṃ carante dasapi vassāni, vīsampi vassāni, tiṃsampi vassāni, cattārīsampi vassāni. Te aparena samayena sunhātā suvilittā kappitakesamassū pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārenti. Idha panāhaṃ, bhante, bhikkhū passāmi yāvajīvaṃ āpāṇakoṭikaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carante. Na kho panāhaṃ, bhante, ito bahiddhā aññaṃ evaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ samanupassāmi. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’’ti.
368PTS 2.121缅 2.323已对照

三六八、“再者,尊者,诸王也与诸王争斗,诸刹帝利也与诸刹帝利争斗,诸婆罗门也与诸婆罗门争斗,诸居士也与诸居士争斗,母亲也与儿子争斗,儿子也与母亲争斗,父亲也与儿子争斗,儿子也与父亲争斗,兄弟也与姊妹争斗,姊妹也与兄弟争斗,朋友也与朋友争斗。然而尊者,我在此见到比丘们和合、和睦、无争,成乳水[交融]之状,以亲爱之眼互相看视而住。尊者,我在此[教法]之外,不见其他如此和合的会众。尊者,这也是我于世尊的法的类推:‘世尊是正等正觉者,法是世尊所善说的,世尊的弟子僧团是善行道的。’

368. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, rājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatayopi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginīpi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati. Idha panāhaṃ, bhante, bhikkhū passāmi samagge sammodamāne avivadamāne khīrodakībhūte aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassante viharante. Na kho panāhaṃ, bhante, ito bahiddhā aññaṃ evaṃ samaggaṃ parisaṃ samanupassāmi. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
369已对照

三六九、“再者,尊者,我经由园而至园、经由园林而至园林,随处漫步、随处游行。我在那里见到一些沙门、婆罗门,消瘦、粗陋、难看、面色日益苍黄、肢体筋脉显露,我想,他们仿佛不能系住人们的眼目令人[再]看。尊者,那时我这样想:‘这些具寿必定或者是不乐地行梵行,或者是他们做了某种被隐藏的恶业;因为这些具寿是这样消瘦、粗陋、难看、面色日益苍黄、肢体筋脉显露,我想,他们仿佛不能系住人们的眼目令人[再]看。’我走近他们,这样说:‘诸位具寿,你们为什么这样消瘦、粗陋、难看、面色日益苍黄、肢体筋脉显露,我想,你们仿佛不能系住人们的眼目令人[再]看呢?’他们这样说:‘大王,[这是]我们的家族病。’然而尊者,我在此见到比丘们欢喜雀跃、踊跃振奋、显得喜乐、诸根饱满、无所挂虑、毛已伏、以他所与而活、以如鹿之心而住。尊者,那时我这样想:‘这些具寿必定在那位世尊的教法中了知由前而后的广大殊胜;因为这些具寿是这样欢喜雀跃、踊跃振奋、显得喜乐、诸根饱满、无所挂虑、毛已伏、以他所与而活、以如鹿之心而住。’尊者,这也是我于世尊的法的类推:‘世尊是正等正觉者,法是世尊所善说的,世尊的弟子僧团是善行道的。’

369. ‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, ārāmena ārāmaṃ, uyyānena uyyānaṃ anucaṅkamāmi anuvicarāmi. Sohaṃ tattha passāmi eke samaṇabrāhmaṇe kise lūkhe dubbaṇṇe uppaṇḍuppaṇḍukajāte dhamanisanthatagatte, na viya maññe cakkhuṃ bandhante janassa dassanāya. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘addhā ime āyasmanto anabhiratā vā brahmacariyaṃ caranti, atthi vā tesaṃ kiñci pāpaṃ kammaṃ kataṃ paṭicchannaṃ; tathā hi ime āyasmanto kisā lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattā, na viya maññe cakkhuṃ bandhanti janassa dassanāyā’ti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘kiṃ nu kho tumhe āyasmanto kisā lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattā, na viya maññe cakkhuṃ bandhatha janassa dassanāyā’ti? Te evamāhaṃsu – ‘bandhukarogo no [paṇḍukarogino (ka.)], mahārājā’ti. Idha panāhaṃ, bhante, bhikkhū passāmi haṭṭhapahaṭṭhe udaggudagge abhiratarūpe pīṇindriye [pīṇitindriye (sī. pī.)] appossukke pannalome paradattavutte migabhūtena cetasā viharante. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘addhā ime āyasmanto tassa bhagavato sāsane uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ jānanti; tathā hi ime āyasmanto haṭṭhapahaṭṭhā udaggudaggā abhiratarūpā pīṇindriyā appossukkā pannalomā paradattavuttā migabhūtena cetasā viharantī’ti. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
370PTS 2.122缅 2.324已对照

三七〇、“再者,尊者,我是已灌顶的刹帝利王,能处死该处死的,夺财该夺财的,放逐该放逐的。尊者,当我坐于断事处时,[人们]在[我的话]中间插话。我[说]‘诸位,当我坐于断事处时,不要在[我的话]中间插话,诸位请等我把话说完’,也得不到[遵从]。尊者,[人们]照样在[我的话]中间插话。然而尊者,我在此见到比丘们:当世尊为数百人的会众说法时,那时世尊的弟子们既没有喷嚏声,也没有咳嗽声。尊者,从前,世尊为数百人的会众说法。那时,世尊的某位弟子咳嗽了。某位同梵行者便以膝碰他:‘请具寿寂静,请具寿勿作声;我们的导师世尊正在说法。’尊者,那时我这样想:‘诸位,真是稀有啊!诸位,真是未曾有啊!不以杖、不以刀,会众竟真能如此善加调伏!’尊者,我在此[教法]之外,不见其他如此善加调伏的会众。尊者,这也是我于世尊的法的类推:‘世尊是正等正觉者,法是世尊所善说的,世尊的弟子僧团是善行道的。’

370. ‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, rājā khattiyo muddhāvasitto; pahomi ghātetāyaṃ vā ghātetuṃ, jāpetāyaṃ vā jāpetuṃ, pabbājetāyaṃ vā pabbājetuṃ. Tassa mayhaṃ, bhante, aḍḍakaraṇe nisinnassa antarantarā kathaṃ opātenti. Sohaṃ na labhāmi – ‘mā me bhonto aḍḍakaraṇe nisinnassa antarantarā kathaṃ opātetha [opātentu (sī.) upariselasutte pana ‘‘opātethā’’tiyeva dissati], kathāpariyosānaṃ me bhonto āgamentū’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, antarantarā kathaṃ opātenti. Idha panāhaṃ, bhante, bhikkhū passāmi; yasmiṃ samaye bhagavā anekasatāya parisāya dhammaṃ deseti, neva tasmiṃ samaye bhagavato sāvakānaṃ khipitasaddo vā hoti ukkāsitasaddo vā. Bhūtapubbaṃ, bhante, bhagavā anekasatāya parisāya dhammaṃ deseti. Tatraññataro bhagavato sāvako ukkāsi. Tamenaṃ aññataro sabrahmacārī jaṇṇukena ghaṭṭesi – ‘appasaddo āyasmā hotu, māyasmā saddamakāsi; satthā no bhagavā dhammaṃ desetī’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Adaṇḍena vata kira, bho, asatthena evaṃ suvinītā parisā bhavissatī’ti! Na kho panāhaṃ, bhante, ito bahiddhā aññaṃ evaṃ suvinītaṃ parisaṃ samanupassāmi. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
371PTS 2.123缅 2.325已对照

三七一、“再者,尊者,我在此见到一些刹帝利智者,[他们]精细、熟习他宗论议(kataparappavāda)、如射穿毛发者(vālavedhirūpa)一般;他们仿佛以[自己]所得之慧击破[他人的]诸见执而行。他们听说——‘尊师,沙门乔达摩将要下到某个村庄或市镇去。’他们便构造问题——‘我们要去到沙门乔达摩那里,向他问这个问题。若他被我们这样问而这样回答,我们就这样对他加以论破;若他被我们这样问而那样回答,我们也这样对他加以论破。’他们听说——‘尊师,沙门乔达摩已经下到某个村庄或市镇了。’他们便来到世尊之处。世尊以法语对他们开示、劝导、激励、令欢喜。他们被世尊以法语开示、劝导、激励、令欢喜之后,竟不向世尊问那问题,又哪里还谈得上对他加以论破呢?结果他们反而成了世尊的弟子。尊者,这也是我于世尊的法的类推:‘世尊是正等正觉者,法是世尊所善说的,世尊的弟子僧团是善行道的。’

371. ‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, passāmi idhekacce khattiyapaṇḍite nipuṇe kataparappavāde vālavedhirūpe. Te bhindantā [vobhindantā (sī.)] maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni. Te suṇanti – ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osarissatī’ti. Te pañhaṃ abhisaṅkharonti – ‘imaṃ mayaṃ pañhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā pucchissāma. Evaṃ ce no puṭṭho evaṃ byākarissati, evamassa mayaṃ vādaṃ āropessāma; evaṃ cepi no puṭṭho evaṃ byākarissati, evampissa mayaṃ vādaṃ āropessāmā’ti. Te suṇanti – ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osaṭo’ti. Te yena bhagavā tenupasaṅkamanti. Te bhagavā dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā na ceva bhagavantaṃ pañhaṃ pucchanti, kuto vādaṃ āropessanti? Aññadatthu bhagavato sāvakā sampajjanti. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
372已对照

三七二、“再者,尊者,我在此见到一些婆罗门智者……乃至……居士智者……乃至……沙门智者,[他们]精细、熟习他宗论议、如射穿毛发者一般;他们仿佛以[自己]所得之慧击破[他人的]诸见执而行。他们听说——‘尊师,沙门乔达摩将要下到某个村庄或市镇去。’他们便构造问题——‘我们要去到沙门乔达摩那里,向他问这个问题。若他被我们这样问而这样回答,我们就这样对他加以论破;若他被我们这样问而那样回答,我们也这样对他加以论破。’他们听说——‘尊师,沙门乔达摩已经下到某个村庄或市镇了。’他们便来到世尊之处。世尊以法语对他们开示、劝导、激励、令欢喜。他们被世尊以法语开示、劝导、激励、令欢喜之后,竟不向世尊问那问题,又哪里还谈得上对他加以论破呢?结果他们反而向世尊乞求机会,要从在家出家、成为无家者。世尊便使他们出家。他们如是出家之后,独一、远离、不放逸、热勤、自策励而住,不久便就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。他们这样说——‘尊师,我们险些就迷失了;尊师,我们险些就毁失了!’因为我们从前明明不是沙门,却自称‘我们是沙门’;明明不是婆罗门,却自称‘我们是婆罗门’;明明不是阿罗汉,却自称‘我们是阿罗汉’。‘如今我们才真是沙门,如今我们才真是婆罗门,如今我们才真是阿罗汉。’尊者,这也是我于世尊的法的类推:‘世尊是正等正觉者,法是世尊所善说的,世尊的弟子僧团是善行道的。’

372. ‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, passāmi idhekacce brāhmaṇapaṇḍite…pe… gahapatipaṇḍite…pe… samaṇapaṇḍite nipuṇe kataparappavāde vālavedhirūpe. Te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni. Te suṇanti – ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osarissatī’ti. Te pañhaṃ abhisaṅkharonti – ‘imaṃ mayaṃ pañhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā pucchissāma. Evaṃ ce no puṭṭho evaṃ byākarissati, evamassa mayaṃ vādaṃ āropessāma; evaṃ cepi no puṭṭho evaṃ byākarissati, evampissa mayaṃ vādaṃ āropessāmā’ti. Te suṇanti – ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osaṭo’ti. Te yena bhagavā tenupasaṅkamanti. Te bhagavā dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā na ceva bhagavantaṃ pañhaṃ pucchanti, kuto vādaṃ āropessanti? Aññadatthu bhagavantaṃyeva okāsaṃ yācanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Te bhagavā pabbājeti. Te tathāpabbajitā samānā ekā vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Te evamāhaṃsu – ‘manaṃ vata, bho, anassāma; manaṃ vata, bho, panassāma’. Mayañhi pubbe assamaṇāva samānā samaṇāmhāti paṭijānimhā, abrāhmaṇāva samānā brāhmaṇāmhāti paṭijānimhā, anarahantova samānā arahantāmhāti paṭijānimhā. ‘Idāni khomha samaṇā, idāni khomha brāhmaṇā, idāni khomha arahanto’ti. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
373PTS 2.124缅 2.326已对照

三七三、“再者,尊者,这仙余(Isidatta)、宿旧(Purāṇa)两位木匠,吃我的饭、乘我的车,我是他们生计的给予者、名声的带来者;然而他们对我,却不像对世尊那样作谦下之行。尊者,从前我率军出征时,为了审察这仙余、宿旧两位木匠,在某个狭窄的住处住宿。尊者,那时这仙余、宿旧两位木匠以法语度过了大半夜之后,头朝世尊所在之方,脚朝着我而卧。尊者,那时我这样想:‘诸位,真是稀有啊!诸位,真是未曾有啊!这仙余、宿旧两位木匠,吃我的饭、乘我的车,我是他们生计的给予者、名声的带来者;然而他们对我,却不像对世尊那样作谦下之行。这些具寿必定在那位世尊的教法中了知由前而后的广大殊胜。’尊者,这也是我于世尊的法的类推:‘世尊是正等正觉者,法是世尊所善说的,世尊的弟子僧团是善行道的。’

373. ‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, ime isidattapurāṇā thapatayo mamabhattā mamayānā, ahaṃ nesaṃ jīvikāya [jīvitassa (sī.), jīvikaṃ (sī. aṭṭha.), jīvitaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] dātā, yasassa āhattā; atha ca pana no tathā mayi nipaccakāraṃ karonti yathā bhagavati. Bhūtapubbāhaṃ, bhante, senaṃ abbhuyyāto samāno ime ca isidattapurāṇā thapatayo vīmaṃsamāno aññatarasmiṃ sambādhe āvasathe vāsaṃ upagacchiṃ. Atha kho, bhante, ime isidattapurāṇā thapatayo bahudeva rattiṃ dhammiyā kathāya vītināmetvā, yato ahosi bhagavā [assosuṃ kho bhagavantaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] tato sīsaṃ katvā maṃ pādato karitvā nipajjiṃsu. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ime isidattapurāṇā thapatayo mamabhattā mamayānā, ahaṃ nesaṃ jīvikāya dātā, yasassa āhattā; atha ca pana no tathā mayi nipaccakāraṃ karonti yathā bhagavati. Addhā ime āyasmanto tassa bhagavato sāsane uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ jānantī’ti. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
374PTS 2.125已对照

三七四、“再者,尊者,世尊是刹帝利,我也是刹帝利;世尊是憍萨罗人,我也是憍萨罗人;世尊八十岁,我也八十岁。尊者,凡世尊是刹帝利、我也是刹帝利,世尊是憍萨罗人、我也是憍萨罗人,世尊八十岁、我也八十岁——尊者,就凭这一点,我也正值得对世尊作最上的谦下之行、呈献友爱的供奉。尊者,现在我们要告辞了,我们事务繁忙,有许多应做的事。”“大王,你如今认为是时候,[便请自便]。”于是,憍萨罗王波斯匿从座而起,礼敬世尊,右绕之后离去。于是,憍萨罗王波斯匿离去不久,世尊召唤诸比丘——“诸比丘,这位憍萨罗王波斯匿说了诸法的塔庙(dhammacetiya)之后,从座而起,离去了。诸比丘,你们要受学诸法的塔庙;诸比丘,你们要通晓诸法的塔庙;诸比丘,你们要忆持诸法的塔庙。诸比丘,诸法的塔庙具有义利,是梵行之初。”

世尊说了这[番话]。那些比丘满意、欢喜世尊之所说。

374. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhagavāpi khattiyo, ahampi khattiyo; bhagavāpi kosalo, ahampi kosalo; bhagavāpi āsītiko, ahampi āsītiko. Yampi, bhante, bhagavāpi khattiyo ahampi khattiyo, bhagavāpi kosalo ahampi kosalo, bhagavāpi āsītiko ahampi āsītiko; imināvārahāmevāhaṃ [imināpāhaṃ (ka.)], bhante, bhagavati paramanipaccakāraṃ kātuṃ, mittūpahāraṃ upadaṃsetuṃ. Handa, ca dāni mayaṃ, bhante, gacchāma; bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho bhagavā acirapakkantassa rañño pasenadissa kosalassa bhikkhū āmantesi – ‘‘eso, bhikkhave, rājā pasenadi kosalo dhammacetiyāni bhāsitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto. Uggaṇhatha, bhikkhave, dhammacetiyāni; pariyāpuṇātha, bhikkhave, dhammacetiyāni; dhāretha, bhikkhave, dhammacetiyāni. Atthasaṃhitāni, bhikkhave, dhammacetiyāni ādibrahmacariyakānī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Dhammacetiyasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.
已对照

《法庄严经》终,[《王品》中之]第九[经]。