快乐巴利palinanda.cc

中部第9经 · 正见经 Sammādiṭṭhisuttaṃ

本经目录九、正见经

已对照

九、正见经

9. Sammādiṭṭhisuttaṃ
89缅 1.57已对照

八十九、如是我闻——一时，世尊住在舍卫城（Sāvatthī）的祇树林（Jetavana）给孤独园（Anāthapiṇḍika 之园）。在那里，具寿舍利弗（āyasmā Sāriputta）召唤诸比丘：“贤友们，诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿舍利弗。具寿舍利弗这样说——

89. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
已对照

“贤友们，‘正见，正见’——[人们]这样说。贤友们，圣弟子到什么程度才是正见者（sammādiṭṭhi），其见正直，对法具足不坏净信（aveccappasāda），来到此正法呢？”

‘‘‘Sammādiṭṭhi [sammādiṭṭhī (sī. syā.)] sammādiṭṭhī’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti?
已对照

“贤友，我们纵从远处而来，也正是为了到具寿舍利弗跟前领解这话的义。善哉！愿这话的义正归于具寿舍利弗[来显明]；诸比丘听了具寿舍利弗[所说]，当会忆持。”“那么，贤友们，你们听着，好好地作意，我要说了。”“是，贤友。”那些比丘应诺具寿舍利弗。具寿舍利弗这样说——

‘‘Dūratopi kho mayaṃ, āvuso, āgaccheyyāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṃ. Sādhu vatāyasmantaṃyeva sāriputtaṃ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Āyasmato sāriputtassa sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, āvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
PTS 1.47已对照

“贤友们，当圣弟子了知不善（akusala）、了知不善根、了知善、了知善根时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是不善，什么是不善根，什么是善，什么是善根呢？贤友们，杀生是不善，不与取是不善，欲邪行是不善，虚妄语是不善，离间语是不善，粗恶语是不善，杂秽语是不善，贪欲是不善，瞋恚是不善，邪见是不善——贤友们，这称为不善。贤友们，那么什么是不善根呢？贪是不善根，瞋是不善根，痴是不善根——贤友们，这称为不善根。

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako akusalañca pajānāti, akusalamūlañca pajānāti, kusalañca pajānāti, kusalamūlañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamaṃ panāvuso, akusalaṃ, katamaṃ akusalamūlaṃ, katamaṃ kusalaṃ, katamaṃ kusalamūlaṃ? Pāṇātipāto kho, āvuso, akusalaṃ, adinnādānaṃ akusalaṃ, kāmesumicchācāro akusalaṃ, musāvādo akusalaṃ, pisuṇā vācā [pisuṇavācā (ka.)] akusalaṃ, pharusā vācā [pharusavācā (ka.)] akusalaṃ, samphappalāpo akusalaṃ, abhijjhā akusalaṃ, byāpādo akusalaṃ, micchādiṭṭhi akusalaṃ – idaṃ vuccatāvuso akusalaṃ. Katamañcāvuso, akusalamūlaṃ? Lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ – idaṃ vuccatāvuso, akusalamūlaṃ.
缅 1.58已对照

“贤友们，那么什么是善呢？离杀生是善，离不与取是善，离欲邪行是善，离虚妄语是善，离离间语是善，离粗恶语是善，离杂秽语是善，无贪欲是善，无瞋恚是善，正见是善——贤友们，这称为善。贤友们，那么什么是善根呢？无贪是善根，无瞋是善根，无痴是善根——贤友们，这称为善根。

‘‘Katamañcāvuso, kusalaṃ? Pāṇātipātā veramaṇī kusalaṃ, adinnādānā veramaṇī kusalaṃ, kāmesumicchācārā veramaṇī kusalaṃ, musāvādā veramaṇī kusalaṃ, pisuṇāya vācāya veramaṇī kusalaṃ, pharusāya vācāya veramaṇī kusalaṃ, samphappalāpā veramaṇī kusalaṃ, anabhijjhā kusalaṃ, abyāpādo kusalaṃ, sammādiṭṭhi kusalaṃ – idaṃ vuccatāvuso, kusalaṃ. Katamañcāvuso, kusalamūlaṃ? Alobho kusalamūlaṃ, adoso kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ – idaṃ vuccatāvuso, kusalamūlaṃ.
已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知不善、这样了知不善根、这样了知善、这样了知善根时，他完全舍断贪随眠（rāgānusaya），除遣瞋恚随眠，拔除‘我是’这见慢随眠（diṭṭhimānānusaya），舍断无明、生起明，就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ akusalaṃ pajānāti, evaṃ akusalamūlaṃ pajānāti, evaṃ kusalaṃ pajānāti, evaṃ kusalamūlaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya, paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā, avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā, diṭṭhevadhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
90已对照

九十、“善哉，贤友。”那些比丘欢喜、随喜具寿舍利弗所说之后，又向具寿舍利弗问了更进一步的问题——“贤友，是否还可能有别的法门（pariyāya），由之圣弟子是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法呢？”

90. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ uttari [uttariṃ (sī. syā. pī.)] pañhaṃ apucchuṃ [apucchiṃsu (syā.)] – ‘‘siyā panāvuso, aññopi pariyāyo yathā ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti?
PTS 1.48缅 1.59已对照

“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知食（āhāra）、了知食之集起、了知食之灭、了知导至食灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是食，什么是食之集起，什么是食之灭，什么是导至食灭之道呢？贤友们，有这四种食，为已生（bhūta）的众生之存续，或为求生者（sambhavesī）之资益。是哪四[种]呢？粗或细的段食（kabaḷīkāra）为第一，触为第二，意思（manosañcetanā）为第三，识为第四。由爱之集起而有食之集起，由爱之灭而有食之灭，导至食灭之道正是这八支圣道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。

‘‘Siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako āhārañca pajānāti, āhārasamudayañca pajānāti, āhāranirodhañca pajānāti, āhāranirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamo panāvuso, āhāro, katamo āhārasamudayo, katamo āhāranirodho, katamā āhāranirodhagāminī paṭipadā? Cattārome, āvuso, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā, sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro? Kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Taṇhāsamudayā āhārasamudayo, taṇhānirodhā āhāranirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo āhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto, sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi’.
已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知食、这样了知食之集起、这样了知食之灭、这样了知导至食灭之道时，他完全舍断贪随眠，除遣瞋恚随眠，拔除‘我是’这见慢随眠，舍断无明、生起明，就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ āhāraṃ pajānāti, evaṃ āhārasamudayaṃ pajānāti, evaṃ āhāranirodhaṃ pajānāti, evaṃ āhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya, paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā, avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā, diṭṭhevadhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
91已对照

九十一、“善哉，贤友。”那些比丘欢喜、随喜具寿舍利弗所说之后，又向具寿舍利弗问了更进一步的问题——“贤友，是否还可能有别的法门，由之圣弟子是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法呢？”

91. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ uttari pañhaṃ apucchuṃ – ‘‘siyā panāvuso, aññopi pariyāyo yathā ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti?
PTS 1.49缅 1.60已对照

“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知苦、了知苦集、了知苦灭、了知导至苦灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是苦，什么是苦集，什么是苦灭，什么是导至苦灭之道呢？生是苦，老是苦，死是苦，愁、悲、苦、忧、恼是苦，与不可爱者会合是苦，与可爱者别离是苦，所求不得也是苦——略言之，五取蕴是苦；贤友们，这称为苦。贤友们，那么什么是苦集呢？就是那能导致再有、与喜贪俱行、处处欢喜的渴爱（taṇhā），即：欲爱、有爱、无有爱——贤友们，这称为苦集。贤友们，那么什么是苦灭呢？就是那同一渴爱的无余离贪、灭，舍弃、舍离、解脱、无执藏——贤友们，这称为苦灭。贤友们，那么什么是导至苦灭之道呢？就是这八支圣道，即：正见……乃至……正定——贤友们，这称为导至苦灭之道。

‘‘Siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako dukkhañca pajānāti, dukkhasamudayañca pajānāti, dukkhanirodhañca pajānāti, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamaṃ panāvuso, dukkhaṃ, katamo dukkhasamudayo, katamo dukkhanirodho, katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā? Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṃ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, appiyehi sampayogopi dukkho, piyehi vippayogopi dukkho, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ, saṃkhittena pañcupādānakkhandhā [pañcupādānakkhandhāpi (ka.)] dukkhā – idaṃ vuccatāvuso, dukkhaṃ. Katamo cāvuso, dukkhasamudayo? Yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandīrāgasahagatā [ponobhavikā (sī. pī.)] tatratatrābhinandinī [nandirāgasahagatā (sī. pī.)], seyyathidaṃ, kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā – ayaṃ vuccatāvuso, dukkhasamudayo. Katamo cāvuso, dukkhanirodho? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo – ayaṃ vuccatāvuso, dukkhanirodho. Katamā cāvuso, dukkhanirodhagāminī paṭipadā? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ, sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccatāvuso, dukkhanirodhagāminī paṭipadā.
已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知苦、这样了知苦集、这样了知苦灭、这样了知导至苦灭之道时，他完全舍断贪随眠，除遣瞋恚随眠，拔除‘我是’这见慢随眠，舍断无明、生起明，就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ dukkhaṃ pajānāti, evaṃ dukkhasamudayaṃ pajānāti, evaṃ dukkhanirodhaṃ pajānāti, evaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya, paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā, avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā, diṭṭhevadhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
92已对照

九十二、“善哉，贤友。”那些比丘欢喜、随喜具寿舍利弗所说之后，又向具寿舍利弗问了更进一步的问题——“贤友，是否还可能有别的法门，由之圣弟子是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法呢？”

92. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ uttari pañhaṃ apucchuṃ – ‘‘siyā panāvuso, aññopi pariyāyo yathā ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti?
缅 1.61已对照

“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知老死（jarāmaraṇa）、了知老死之集起、了知老死之灭、了知导至老死灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是老死，什么是老死之集起，什么是老死之灭，什么是导至老死灭之道呢？凡是那些众生，于彼彼众生类中的老、衰老之状、齿落、发白、皮皱、寿命之衰减、诸根之老熟——贤友们，这称为老。贤友们，那么什么是死呢？凡是那些众生，从彼彼众生类中的殒殁、殁亡之状、破坏、消失、死、死亡、命终，诸蕴之破坏，身躯之舍弃，命根之断绝——贤友们，这称为死。如是，这是老，这是死——贤友们，这称为老死。由生之集起而有老死之集起，由生之灭而有老死之灭，导至老死灭之道正是这八支圣道，即：正见……乃至……正定。

‘‘Siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako jarāmaraṇañca pajānāti, jarāmaraṇasamudayañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamaṃ panāvuso, jarāmaraṇaṃ, katamo jarāmaraṇasamudayo, katamo jarāmaraṇanirodho, katamā jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko – ayaṃ vuccatāvuso, jarā. Katamañcāvuso, maraṇaṃ? Yā [yaṃ (pī. ka.), satipaṭṭhānasuttepi] tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālaṃkiriyā khandhānaṃ bhedo, kaḷevarassa nikkhepo, jīvitindriyassupacchedo – idaṃ vuccatāvuso, maraṇaṃ. Iti ayañca jarā idañca maraṇaṃ – idaṃ vuccatāvuso, jarāmaraṇaṃ. Jātisamudayā jarāmaraṇasamudayo, jātinirodhā jarāmaraṇanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知老死、这样了知老死之集起、这样了知老死之灭、这样了知导至老死灭之道时，他完全舍断贪随眠……乃至……就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ jarāmaraṇaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇasamudaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇanirodhaṃ pajānāti, evaṃ jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
93PTS 1.50已对照

九十三、“善哉，贤友。”……乃至……[他们]问了——“贤友，是否还可能……乃至……”“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知生（jāti）、了知生之集起、了知生之灭、了知导至生灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是生，什么是生之集起，什么是生之灭，什么是导至生灭之道呢？凡是那些众生，于彼彼众生类中的生、出生、入胎、出现，诸蕴之显现，诸处之获得——贤友们，这称为生。由有之集起而有生之集起，由有之灭而有生之灭，导至生灭之道正是这八支圣道，即：正见……乃至……正定。

93. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako jātiñca pajānāti, jātisamudayañca pajānāti, jātinirodhañca pajānāti, jātinirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamā panāvuso, jāti, katamo jātisamudayo, katamo jātinirodho, katamā jātinirodhagāminī paṭipadā? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo, āyatanānaṃ paṭilābho – ayaṃ vuccatāvuso, jāti. Bhavasamudayā jātisamudayo, bhavanirodhā jātinirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jātinirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
缅 1.62已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知生、这样了知生之集起、这样了知生之灭、这样了知导至生灭之道时，他完全舍断贪随眠……乃至……就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ jātiṃ pajānāti, evaṃ jātisamudayaṃ pajānāti, evaṃ jātinirodhaṃ pajānāti, evaṃ jātinirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
94已对照

九十四、“善哉，贤友。”……乃至……[他们]问了——“贤友，是否还可能……乃至……”“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知有（bhava）、了知有之集起、了知有之灭、了知导至有灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是有，什么是有之集起，什么是有之灭，什么是导至有灭之道呢？贤友们，有这三种有——欲有、色有、无色有。由取之集起而有有之集起，由取之灭而有有之灭，导至有灭之道正是这八支圣道，即：正见……乃至……正定。

94. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako bhavañca pajānāti, bhavasamudayañca pajānāti, bhavanirodhañca pajānāti, bhavanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamo panāvuso, bhavo, katamo bhavasamudayo, katamo bhavanirodho, katamā bhavanirodhagāminī paṭipadā? Tayome, āvuso, bhavā – kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo. Upādānasamudayā bhavasamudayo, upādānanirodhā bhavanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhavanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知有、这样了知有之集起、这样了知有之灭、这样了知导至有灭之道时，他完全舍断贪随眠……乃至……就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ bhavaṃ pajānāti, evaṃ bhavasamudayaṃ pajānāti, evaṃ bhavanirodhaṃ pajānāti, evaṃ bhavanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti. Ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
95PTS 1.51缅 1.63已对照

九十五、“善哉，贤友。”……乃至……[他们]问了——“贤友，是否还可能……乃至……”“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知取（upādāna）、了知取之集起、了知取之灭、了知导至取灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是取，什么是取之集起，什么是取之灭，什么是导至取灭之道呢？贤友们，有这四种取——欲取、见取、戒禁取、我论取。由爱之集起而有取之集起，由爱之灭而有取之灭，导至取灭之道正是这八支圣道，即：正见……乃至……正定。

95. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako upādānañca pajānāti, upādānasamudayañca pajānāti, upādānanirodhañca pajānāti, upādānanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamaṃ panāvuso, upādānaṃ, katamo upādānasamudayo, katamo upādānanirodho, katamā upādānanirodhagāminī paṭipadā? Cattārimāni, āvuso, upādānāni – kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ. Taṇhāsamudayā upādānasamudayo, taṇhānirodhā upādānanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo upādānanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知取、这样了知取之集起、这样了知取之灭、这样了知导至取灭之道时，他完全舍断贪随眠……乃至……就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ upādānaṃ pajānāti, evaṃ upādānasamudayaṃ pajānāti, evaṃ upādānanirodhaṃ pajānāti, evaṃ upādānanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
96已对照

九十六、“善哉，贤友。”……乃至……[他们]问了——“贤友，是否还可能……乃至……”“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知爱、了知爱之集起、了知爱之灭、了知导至爱灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是爱，什么是爱之集起，什么是爱之灭，什么是导至爱灭之道呢？贤友们，有这六爱身——色爱、声爱、香爱、味爱、触爱、法爱。由受之集起而有爱之集起，由受之灭而有爱之灭，导至爱灭之道正是这八支圣道，即：正见……乃至……正定。

96. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako taṇhañca pajānāti, taṇhāsamudayañca pajānāti, taṇhānirodhañca pajānāti, taṇhānirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamā panāvuso, taṇhā, katamo taṇhāsamudayo, katamo taṇhānirodho, katamā taṇhānirodhagāminī paṭipadā? Chayime, āvuso, taṇhākāyā – rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā. Vedanāsamudayā taṇhāsamudayo, vedanānirodhā taṇhānirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo taṇhānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知爱、这样了知爱之集起、这样了知爱之灭、这样了知导至爱灭之道时，他完全舍断贪随眠……乃至……就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ taṇhaṃ pajānāti, evaṃ taṇhāsamudayaṃ pajānāti, evaṃ taṇhānirodhaṃ pajānāti, evaṃ taṇhānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
97缅 1.64已对照

九十七、“善哉，贤友。”……乃至……[他们]问了——“贤友，是否还可能……乃至……”“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知受（vedanā）、了知受之集起、了知受之灭、了知导至受灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是受，什么是受之集起，什么是受之灭，什么是导至受灭之道呢？贤友们，有这六受身——眼触所生的受、耳触所生的受、鼻触所生的受、舌触所生的受、身触所生的受、意触所生的受。由触之集起而有受之集起，由触之灭而有受之灭，导至受灭之道正是这八支圣道，即：正见……乃至……正定。

97. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako vedanañca pajānāti, vedanāsamudayañca pajānāti, vedanānirodhañca pajānāti, vedanānirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamā panāvuso, vedanā, katamo vedanāsamudayo, katamo vedanānirodho, katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā? Chayime, āvuso, vedanākāyā – cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo, phassanirodhā vedanānirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
PTS 1.52已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知受、这样了知受之集起、这样了知受之灭、这样了知导至受灭之道时，他完全舍断贪随眠……乃至……就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ vedanaṃ pajānāti, evaṃ vedanāsamudayaṃ pajānāti, evaṃ vedanānirodhaṃ pajānāti, evaṃ vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
98已对照

九十八、“善哉，贤友。”……乃至……[他们]问了——“贤友，是否还可能……乃至……”“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知触（phassa）、了知触之集起、了知触之灭、了知导至触灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是触，什么是触之集起，什么是触之灭，什么是导至触灭之道呢？贤友们，有这六触身——眼触、耳触、鼻触、舌触、身触、意触。由六处之集起而有触之集起，由六处之灭而有触之灭，导至触灭之道正是这八支圣道，即：正见……乃至……正定。

98. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako phassañca pajānāti, phassasamudayañca pajānāti, phassanirodhañca pajānāti, phassanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamo panāvuso, phasso, katamo phassasamudayo, katamo phassanirodho, katamā phassanirodhagāminī paṭipadā? Chayime, āvuso, phassakāyā – cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphasso, manosamphasso. Saḷāyatanasamudayā phassasamudayo, saḷāyatananirodhā phassanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo phassanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
缅 1.65已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知触、这样了知触之集起、这样了知触之灭、这样了知导至触灭之道时，他完全舍断贪随眠……乃至……就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ phassaṃ pajānāti, evaṃ phassasamudayaṃ pajānāti, evaṃ phassanirodhaṃ pajānāti, evaṃ phassanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
99已对照

九十九、“善哉，贤友。”……乃至……[他们]问了——“贤友，是否还可能……乃至……”“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知六处（saḷāyatana）、了知六处之集起、了知六处之灭、了知导至六处灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是六处，什么是六处之集起，什么是六处之灭，什么是导至六处灭之道呢？贤友们，有这六处——眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处。由名色之集起而有六处之集起，由名色之灭而有六处之灭，导至六处灭之道正是这八支圣道，即：正见……乃至……正定。

99. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako saḷāyatanañca pajānāti, saḷāyatanasamudayañca pajānāti, saḷāyatananirodhañca pajānāti, saḷāyatananirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamaṃ panāvuso, saḷāyatanaṃ, katamo saḷāyatanasamudayo, katamo saḷāyatananirodho, katamā saḷāyatananirodhagāminī paṭipadā? Chayimāni, āvuso, āyatanāni – cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ. Nāmarūpasamudayā saḷāyatanasamudayo, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saḷāyatananirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
PTS 1.53已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知六处、这样了知六处之集起、这样了知六处之灭、这样了知导至六处灭之道时，他完全舍断贪随眠……乃至……就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ saḷāyatanaṃ pajānāti, evaṃ saḷāyatanasamudayaṃ pajānāti, evaṃ saḷāyatananirodhaṃ pajānāti, evaṃ saḷāyatananirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
100缅 1.66已对照

一百、“善哉，贤友。”……乃至……[他们]问了——“贤友，是否还可能……乃至……”“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知名色（nāmarūpa）、了知名色之集起、了知名色之灭、了知导至名色灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是名色，什么是名色之集起，什么是名色之灭，什么是导至名色灭之道呢？受、想、思、触、作意——贤友们，这称为名；四大种，以及四大种所造之色——贤友们，这称为色。如是，这是名，这是色——贤友们，这称为名色。由识之集起而有名色之集起，由识之灭而有名色之灭，导至名色灭之道正是这八支圣道，即：正见……乃至……正定。

100. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako nāmarūpañca pajānāti, nāmarūpasamudayañca pajānāti, nāmarūpanirodhañca pajānāti, nāmarūpanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamaṃ panāvuso, nāmarūpaṃ, katamo nāmarūpasamudayo, katamo nāmarūpanirodho, katamā nāmarūpanirodhagāminī paṭipadā? Vedanā, saññā, cetanā, phasso, manasikāro – idaṃ vuccatāvuso, nāmaṃ; cattāri ca mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpaṃ – idaṃ vuccatāvuso, rūpaṃ. Iti idañca nāmaṃ idañca rūpaṃ – idaṃ vuccatāvuso, nāmarūpaṃ. Viññāṇasamudayā nāmarūpasamudayo, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo nāmarūpanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知名色、这样了知名色之集起、这样了知名色之灭、这样了知导至名色灭之道时，他完全舍断贪随眠……乃至……就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ nāmarūpaṃ pajānāti, evaṃ nāmarūpasamudayaṃ pajānāti, evaṃ nāmarūpanirodhaṃ pajānāti, evaṃ nāmarūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
101已对照

一百零一、“善哉，贤友。”……乃至……[他们]问了——“贤友，是否还可能……乃至……”“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知识（viññāṇa）、了知识之集起、了知识之灭、了知导至识灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是识，什么是识之集起，什么是识之灭，什么是导至识灭之道呢？贤友们，有这六识身——眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识。由行之集起而有识之集起，由行之灭而有识之灭，导至识灭之道正是这八支圣道，即：正见……乃至……正定。

101. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako viññāṇañca pajānāti, viññāṇasamudayañca pajānāti, viññāṇanirodhañca pajānāti, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamaṃ panāvuso, viññāṇaṃ, katamo viññāṇasamudayo, katamo viññāṇanirodho, katamā viññāṇanirodhagāminī paṭipadā? Chayime, āvuso, viññāṇakāyā – cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manoviññāṇaṃ. Saṅkhārasamudayā viññāṇasamudayo, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viññāṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
PTS 1.54已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知识、这样了知识之集起、这样了知识之灭、这样了知导至识灭之道时，他完全舍断贪随眠……乃至……就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ viññāṇaṃ pajānāti, evaṃ viññāṇasamudayaṃ pajānāti, evaṃ viññāṇanirodhaṃ pajānāti, evaṃ viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya…pe… dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
102缅 1.67已对照

一百零二、“善哉，贤友。”……乃至……[他们]问了——“贤友，是否还可能……乃至……”“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知诸行（saṅkhāra）、了知行之集起、了知行之灭、了知导至行灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是诸行，什么是行之集起，什么是行之灭，什么是导至行灭之道呢？贤友们，有这三种行——身行、语行、心行。由无明之集起而有行之集起，由无明之灭而有行之灭，导至行灭之道正是这八支圣道，即：正见……乃至……正定。

102. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako saṅkhāre ca pajānāti, saṅkhārasamudayañca pajānāti, saṅkhāranirodhañca pajānāti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katame panāvuso, saṅkhārā, katamo saṅkhārasamudayo, katamo saṅkhāranirodho, katamā saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā? Tayome, āvuso, saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Avijjāsamudayā saṅkhārasamudayo, avijjānirodhā saṅkhāranirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知诸行、这样了知行之集起、这样了知行之灭、这样了知导至行灭之道时，他完全舍断贪随眠，除遣瞋恚随眠，拔除‘我是’这见慢随眠，舍断无明、生起明，就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ saṅkhāre pajānāti, evaṃ saṅkhārasamudayaṃ pajānāti, evaṃ saṅkhāranirodhaṃ pajānāti, evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya, paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā, avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā, diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
103已对照

一百零三、“善哉，贤友。”……乃至……[他们]问了——“贤友，是否还可能……乃至……”“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知无明（avijjā）、了知无明之集起、了知无明之灭、了知导至无明灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是无明，什么是无明之集起，什么是无明之灭，什么是导至无明灭之道呢？贤友们，凡是于苦的无智（aññāṇa）、于苦集的无智、于苦灭的无智、于导至苦灭之道的无智——贤友们，这称为无明。由漏之集起而有无明之集起，由漏之灭而有无明之灭，导至无明灭之道正是这八支圣道，即：正见……乃至……正定。

103. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho…pe… apucchuṃ – siyā panāvuso…pe… ‘‘siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako avijjañca pajānāti, avijjāsamudayañca pajānāti, avijjānirodhañca pajānāti, avijjānirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamā panāvuso, avijjā, katamo avijjāsamudayo, katamo avijjānirodho, katamā avijjānirodhagāminī paṭipadā? Yaṃ kho, āvuso, dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ – ayaṃ vuccatāvuso, avijjā. Āsavasamudayā avijjāsamudayo, āsavanirodhā avijjānirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo avijjānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
缅 1.68已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知无明、这样了知无明之集起、这样了知无明之灭、这样了知导至无明灭之道时，他完全舍断贪随眠，除遣瞋恚随眠，拔除‘我是’这见慢随眠，舍断无明、生起明，就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ avijjaṃ pajānāti, evaṃ avijjāsamudayaṃ pajānāti, evaṃ avijjānirodhaṃ pajānāti, evaṃ avijjānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya, paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā, avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā, diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
104PTS 1.55已对照

一百零四、“善哉，贤友。”那些比丘欢喜、随喜具寿舍利弗所说之后，又向具寿舍利弗问了更进一步的问题——“贤友，是否还可能有别的法门，由之圣弟子是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法呢？”

104. ‘‘Sādhāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ uttari pañhaṃ apucchuṃ – ‘‘siyā panāvuso, aññopi pariyāyo yathā ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti?
已对照

“贤友们，是可能的。贤友们，当圣弟子了知漏（āsava）、了知漏之集起、了知漏之灭、了知导至漏灭之道时——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。贤友们，那么什么是漏，什么是漏之集起，什么是漏之灭，什么是导至漏灭之道呢？贤友们，有这三种漏——欲漏、有漏、无明漏。由无明之集起而有漏之集起，由无明之灭而有漏之灭，导至漏灭之道正是这八支圣道，即：正见……乃至……正定。

‘‘Siyā, āvuso. Yato kho, āvuso, ariyasāvako āsavañca pajānāti, āsavasamudayañca pajānāti, āsavanirodhañca pajānāti, āsavanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhammaṃ. Katamo panāvuso, āsavo, katamo āsavasamudayo, katamo āsavanirodho, katamā āsavanirodhagāminī paṭipadāti? Tayome, āvuso, āsavā – kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo. Avijjāsamudayā āsavasamudayo, avijjānirodhā āsavanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo āsavanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
缅 1.69已对照

“贤友们，当圣弟子这样了知漏、这样了知漏之集起、这样了知漏之灭、这样了知导至漏灭之道时，他完全舍断贪随眠，除遣瞋恚随眠，拔除‘我是’这见慢随眠，舍断无明、生起明，就在现法中作苦的终结者——贤友们，圣弟子到此程度也就是正见者，其见正直，对法具足不坏净信，来到此正法。”

‘‘Yato kho, āvuso, ariyasāvako evaṃ āsavaṃ pajānāti, evaṃ āsavasamudayaṃ pajānāti, evaṃ āsavanirodhaṃ pajānāti, evaṃ āsavanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya, paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā, ‘asmī’ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā, avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā, diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, dhamme aveccappasādena samannāgato, āgato imaṃ saddhamma’’nti.
已对照

具寿舍利弗说了这[语]。那些比丘心满意足，欢喜具寿舍利弗所说。

Idamavocāyasmā sāriputto. Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandunti.
已对照

《正见经》终，[《根本法门品》中之]第九[经]。［从此以下，在某些写本中也见有这样的偈颂—— 苦、老死、取，六处、名色， 识——那其余者，是“贤友，那么什么是（katamā panāvuso）”诸句[所摄]。 何者[为余]？生与爱与受，加无明而成四之法； 这另外的四者，唯是“贤友，那么什么是”诸句。 食与有与触，行，漏为第五； 乃至此五者，其余是“贤友，那么什么是”诸句——[更]有何者？ “什么（katamaṃ）”说为六种，“什么（katamā）”为四种， “什么（katamo）”说为五种；一切同为一数，[此即]五理趣之诸句。］

Sammādiṭṭhisuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ. [ito paraṃ kesuci potthakesu imāpi gāthāyo§evaṃ dissanti –§dukkhaṃ jarāmaraṇaṃ upādānaṃ, saḷāyatanaṃ nāmarūpaṃ. viññāṇaṃ yā sā pare, katamā panāvuso padānaṃ§kiṃ jāti taṇhā ca vedanā, avijjāya catukkanayo. cattāri pare katamā, panāvuso padānaṃ kevalaṃ§āhāro ca bhavo phasso, saṅkhāro āsavapañcamo. yāva pañca pare katamā, panāvuso padānaṃ kiṃ§katamanti chabbidhā vuttaṃ, katamāni catubbidhāni. katamo pañcavidho vutto, sabbesaṃ ekasaṅkhānaṃ pañcanayapadāni cāti ]
← MN8 削减经MN10 大念处经 →