快乐巴利palinanda.cc

中部第81经 · 伽提伽罗经 Ghaṭikārasuttaṃ

本经目录一、伽提伽罗经

282PTS 2.45缅 2.236已对照

一、伽提伽罗经

二八二、如是我闻——一时,世尊与大比丘僧团一同在憍萨罗国(Kosala)游行。那时,世尊从道路走下,在某处现出了微笑。那时,具寿阿难这样想:“世尊现出微笑,究竟是什么因、什么缘呢?诸如来不会无缘无故现出微笑。”于是,具寿阿难偏袒一肩,向世尊合掌,对世尊这样说——“尊者,世尊现出微笑,究竟是什么因、什么缘呢?诸如来不会无缘无故现出微笑。”“阿难,从前在这地方有一座名叫鞞迦陵伽(Vegaḷiṅga)的村镇,兴盛、繁荣、人众多、人烟稠密。阿难,迦叶世尊(Kassapa bhagavā)、阿罗汉、正等正觉者依止鞞迦陵伽村镇而住。阿难,迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者的园林就在这里。阿难,迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者就在这里坐着教诫比丘僧团。”于是,具寿阿难把僧伽梨叠成四层敷设好,对世尊这样说——“尊者,那么,请世尊坐在这里。这块地方将会是两位阿罗汉、正等正觉者所受用过的。”世尊就坐在所敷设的座位上。坐下后,世尊对具寿阿难说——

282. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘ko nu kho hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena [na akāraṇe (sī.)] tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. Atha kho āyasmā ānando ekaṃsaṃ cīvaraṃ [uttarāsaṅga (syā. kaṃ.)] katvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. ‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, imasmiṃ padese vegaḷiṅgaṃ [vehaliṅgaṃ (sī.), vebhaligaṃ (syā. kaṃ.), vebhaliṅgaṃ (pī.)] nāma gāmanigamo ahosi iddho ceva phīto ca bahujano ākiṇṇamanusso. Vegaḷiṅgaṃ kho, ānanda, gāmanigamaṃ kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ārāmo ahosi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho nisinnako bhikkhusaṅghaṃ ovadatī’’ti. Atha kho āyasmā ānando catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘tena hi, bhante, bhagavā nisīdatu ettha. Ayaṃ bhūmipadeso dvīhi arahantehi sammāsambuddhehi paribhutto bhavissatī’’ti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
PTS 2.46已对照

“阿难,从前在这地方有一座名叫鞞迦陵伽的村镇,兴盛、繁荣、人众多、人烟稠密。阿难,迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者依止鞞迦陵伽村镇而住。阿难,迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者的园林就在这里。阿难,迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者就在这里坐着教诫比丘僧团。

‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, imasmiṃ padese vegaḷiṅgaṃ nāma gāmanigamo ahosi iddho ceva phīto ca bahujano ākiṇṇamanusso. Vegaḷiṅgaṃ kho, ānanda, gāmanigamaṃ kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ārāmo ahosi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho nisinnako bhikkhusaṅghaṃ ovadati.
283缅 2.237已对照

二八三、“阿难,在鞞迦陵伽村镇,有一位名叫伽提伽罗(Ghaṭikāra)的陶师,是迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者的护持者、最上护持者。阿难,陶师伽提伽罗有一位名叫光护(Jotipāla)的青年,是[他的]朋友、亲爱的朋友。阿难,于是陶师伽提伽罗对光护青年说——‘来吧,朋友光护,我们前往拜见迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者。因为我认为见那位世尊、阿罗汉、正等正觉者是善的。’阿难,这样说时,光护青年对陶师伽提伽罗这样说——‘够了,朋友伽提伽罗。见那剃光头的小沙门有什么用呢?’阿难,第二次……乃至……阿难,第三次,陶师伽提伽罗对光护青年这样说——‘来吧,朋友光护,我们前往拜见迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者。因为我认为见那位世尊、阿罗汉、正等正觉者是善的。’阿难,第三次,光护青年对陶师伽提伽罗这样说——‘够了,朋友伽提伽罗。见那剃光头的小沙门有什么用呢?’‘那么,朋友光护,我们带上沐浴用的擦身石珠(sottisināni),到河边去沐浴吧。’‘好的,朋友。’阿难,光护青年应诺陶师伽提伽罗。阿难,于是陶师伽提伽罗与光护青年带上沐浴用的擦身石珠,到河边去沐浴。

283. ‘‘Vegaḷiṅge kho, ānanda, gāmanigame ghaṭikāro [ghaṭīkāro (sī. pī.)] nāma kumbhakāro kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko. Ghaṭikārassa kho, ānanda, kumbhakārassa jotipālo nāma māṇavo sahāyo ahosi piyasahāyo. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Evaṃ vutte, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Dutiyampi kho, ānanda…pe… tatiyampi kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Tatiyampi kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? ‘Tena hi, samma jotipāla, sottisināniṃ [sottiṃ sināniṃ (sī. pī.), sottisinānaṃ (syā. kaṃ. ka.)] ādāya [āhara (ka.)] nadiṃ gamissāma sināyitu’nti. ‘Evaṃ sammā’ti kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikārassa kumbhakārassa paccassosi. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo sottisināniṃ ādāya nadiṃ agamaṃsu sināyituṃ’.
284PTS 2.48缅 2.238已对照

二八四、“阿难,于是陶师伽提伽罗对光护青年说——‘朋友光护,这迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者的园林就在不远处。来吧,朋友光护,我们前往拜见迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者。因为我认为见那位世尊、阿罗汉、正等正觉者是善的。’阿难,这样说时,光护青年对陶师伽提伽罗这样说——‘够了,朋友伽提伽罗。见那剃光头的小沙门有什么用呢?’阿难,第二次……乃至……阿难,第三次,陶师伽提伽罗对光护青年这样说——‘朋友光护,这迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者的园林就在不远处。来吧,朋友光护,我们前往拜见迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者。因为我认为见那位世尊、阿罗汉、正等正觉者是善的。’阿难,第三次,光护青年对陶师伽提伽罗这样说——‘够了,朋友伽提伽罗。见那剃光头的小沙门有什么用呢?’阿难,于是陶师伽提伽罗抓住光护青年的腰囊(ovaṭṭikā),对[他]这样说——‘朋友光护,这迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者的园林就在不远处。来吧,朋友光护,我们前往拜见迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者。因为我认为见那位世尊、阿罗汉、正等正觉者是善的。’阿难,于是光护青年挣开腰囊,对陶师伽提伽罗这样说——‘够了,朋友伽提伽罗。见那剃光头的小沙门有什么用呢?’阿难,于是陶师伽提伽罗抓住已洗了头的光护青年的头发,对[他]这样说——‘朋友光护,这迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者的园林就在不远处。来吧,朋友光护,我们前往拜见迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者。因为我认为见那位世尊、阿罗汉、正等正觉者是善的。’阿难,于是光护青年这样想:‘诸位,真是稀有啊!诸位,真是未曾有啊!这陶师伽提伽罗身为出身低下者,竟会认为可以抓我们这已洗了头之人的头发!看来这实在不会是小事。’便对陶师伽提伽罗这样说——‘朋友伽提伽罗,竟至于此吗?’‘朋友光护,竟至于此。因为我正是这样认为见那位世尊、阿罗汉、正等正觉者是善的。’‘那么,朋友伽提伽罗,放手吧,我们去吧。’

284. ‘‘Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Evaṃ vutte, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Dutiyampi kho, ānanda…pe… tatiyampi kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Tatiyampi kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ ovaṭṭikāyaṃ parāmasitvā etadavoca – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Atha kho, ānanda, jotipālo māṇavo ovaṭṭikaṃ vinivaṭṭetvā [viniveṭhetvā (sī. syā. kaṃ. pī.)] ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ sīsaṃnhātaṃ [sasīsaṃ nahātaṃ (sī.), sīsanhātaṃ (syā. kaṃ.)] kesesu parāmasitvā etadavoca – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Atha kho, ānanda, jotipālassa māṇavassa etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Yatra hi nāmāyaṃ ghaṭikāro kumbhakāro ittarajacco samāno amhākaṃ sīsaṃnhātānaṃ kesesu parāmasitabbaṃ maññissati; na vatidaṃ kira orakaṃ maññe bhavissatī’ti; ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘yāvatādohipi [yāvetadohipi (sī. syā. kaṃ. pī.)], samma ghaṭikārā’ti? ‘Yāvatādohipi, samma jotipāla. Tathā hi pana me sādhusammataṃ tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. ‘Tena hi, samma ghaṭikāra, muñca; gamissāmā’ti.
285缅 2.239已对照

二八五、“阿难,于是陶师伽提伽罗与光护青年来到迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者之处;到了之后,陶师伽提伽罗礼敬迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者,坐在一旁。而光护青年与迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。阿难,坐在一旁的陶师伽提伽罗对迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者这样说——‘尊者,这位光护青年是我的朋友、亲爱的朋友。愿世尊为他说法。’阿难,于是迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者以法语对陶师伽提伽罗与光护青年开示、劝导、激励、令欢喜。阿难,于是陶师伽提伽罗与光护青年被迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者以法语开示、劝导、激励、令欢喜之后,欢喜、随喜迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者之所说,从座而起,礼敬迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者,右绕之后离去。

285. ‘‘Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo yena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Jotipālo pana māṇavo kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘ayaṃ me, bhante, jotipālo māṇavo sahāyo piyasahāyo. Imassa bhagavā dhammaṃ desetū’ti. Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho ghaṭikārañca kumbhakāraṃ jotipālañca māṇavaṃ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu.
286PTS 2.49已对照

二八六、“阿难,于是光护青年对陶师伽提伽罗这样说——‘朋友伽提伽罗,你听了这法,却还不从家出家、成为无家者吗?’‘朋友光护,你不是知道我奉养盲而年老的父母吗?’‘那么,朋友伽提伽罗,我要从家出家、成为无家者。’阿难,于是陶师伽提伽罗与光护青年来到迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者之处;到了之后,礼敬迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者,坐在一旁。阿难,坐在一旁的陶师伽提伽罗对迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者这样说——‘尊者,这位光护青年是我的朋友、亲爱的朋友。愿世尊令他出家。’阿难,光护青年便在迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者座下得了出家,得了具足戒。

286. ‘‘Atha kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘imaṃ nu tvaṃ, samma ghaṭikāra, dhammaṃ suṇanto atha ca pana agārasmā anagāriyaṃ na pabbajissasī’ti? ‘Nanu maṃ, samma jotipāla, jānāsi, andhe jiṇṇe mātāpitaro posemī’ti? ‘Tena hi, samma ghaṭikāra, ahaṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī’ti. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo yena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘ayaṃ me, bhante, jotipālo māṇavo sahāyo piyasahāyo. Imaṃ bhagavā pabbājetū’ti. Alattha kho, ānanda, jotipālo māṇavo kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ.
287PTS 2.50缅 2.240已对照

二八七、“阿难,于是在光护青年受具足戒不久、受具足戒半个月时,迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者在鞞迦陵伽随意住了[一段时间]之后,向波罗奈(Bārāṇasī)游行而去。依次游行,来到波罗奈。阿难,迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者就住在波罗奈仙人堕处鹿野苑(Isipatana migadāya)。阿难,迦尸王吉吉(Kikī kāsirājā)听说:‘据说迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者已经到达波罗奈,住在波罗奈仙人堕处鹿野苑。’阿难,于是迦尸王吉吉令人套好一辆辆上好的车乘,登上一辆上好的车乘,乘着一辆辆上好的车乘,以盛大的王家威仪从波罗奈出发,为了见迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者。乘车走到车所能通行之处后,便下车步行,来到迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者之处;到了之后,礼敬迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者,坐在一旁。阿难,迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者以法语对坐在一旁的迦尸王吉吉开示、劝导、激励、令欢喜。阿难,于是迦尸王吉吉被迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者以法语开示、劝导、激励、令欢喜之后,对迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者这样说——‘尊者,愿世尊与比丘僧团一起接受我明日的饮食。’阿难,迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者以默然表示接受。阿难,于是迦尸王吉吉知道迦叶世尊、正等正觉者已接受,便从座而起,礼敬迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者,右绕之后离去。阿难,于是迦尸王吉吉在那一夜过后,在自己的住处备办了上妙的嚼食、噉食——黄包稻米[的饭],去了黑粒,有众多羹、众多菜——然后派人向迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者通报时间:‘尊者,是时候了,饮食已经备好。’

287. ‘‘Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho acirūpasampanne jotipāle māṇave aḍḍhamāsupasampanne vegaḷiṅge yathābhirantaṃ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena bārāṇasī tadavasari. Tatra sudaṃ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Assosi kho, ānanda, kikī kāsirājā – ‘kassapo kira bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bārāṇasiṃ anuppatto bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye’ti. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā bhadraṃ [bhadraṃ bhadraṃ (ka.)] yānaṃ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi bārāṇasiyā niyyāsi mahaccarājānubhāvena [mahaccā rājānubhāvena (sī.), mahatā rājānubhāvena (pī.)] kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho, ānanda, kikiṃ kāsirājānaṃ kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’ti. Adhivāsesi kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tuṇhībhāvena. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapassa bhagavato sammāsambuddhassa adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā paṇḍupuṭakassa [paṇḍumuṭīkassa (sī. pī.), paṇḍumudikassa (syā. kaṃ.)] sālino vigatakāḷakaṃ anekasūpaṃ anekabyañjanaṃ, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa kālaṃ ārocāpesi – ‘kālo, bhante, niṭṭhitaṃ bhatta’nti.
288PTS 2.51缅 2.241已对照

二八八、“阿难,于是迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者在上午穿好[下衣],取了钵与衣,来到迦尸王吉吉的住处;到了之后,与比丘僧团一同坐在所敷设的座位上。阿难,于是迦尸王吉吉以上妙的嚼食、噉食亲手奉侍以佛陀为首的比丘僧团,使之饱足满意。阿难,于是当迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者食毕,手已离钵时,迦尸王吉吉取了一个低座,坐在一旁。阿难,坐在一旁的迦尸王吉吉对迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者这样说——‘尊者,愿世尊接受我[之请]在波罗奈雨安居,僧团将会有这样的侍奉。’‘够了,大王。我的雨安居已经[另行]接受了。’阿难,第二次……阿难,第三次,迦尸王吉吉对迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者这样说——‘尊者,愿世尊接受我[之请]在波罗奈雨安居,僧团将会有这样的侍奉。’‘够了,大王。我的雨安居已经[另行]接受了。’阿难,于是迦尸王吉吉[想着]‘迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者不接受我[之请]在波罗奈雨安居’,便有了[心的]变异,有了忧。阿难,于是迦尸王吉吉对迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者这样说——‘尊者,是否有其他任何人是比我更好的护持者呢?’

288. ‘‘Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kikissa kāsirañño nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā bārāṇasiyaṃ vassāvāsaṃ; evarūpaṃ saṅghassa upaṭṭhānaṃ bhavissatī’ti. ‘Alaṃ, mahārāja. Adhivuttho me vassāvāso’ti. Dutiyampi kho, ānanda… tatiyampi kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā bārāṇasiyaṃ vassāvāsaṃ; evarūpaṃ saṅghassa upaṭṭhānaṃ bhavissatī’ti. ‘Alaṃ, mahārāja. Adhivuttho me vassāvāso’ti. Atha kho, ānanda, kikissa kāsirañño ‘na me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho adhivāseti bārāṇasiyaṃ vassāvāsa’nti ahudeva aññathattaṃ, ahu domanassaṃ. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘atthi nu kho, bhante, añño koci mayā upaṭṭhākataro’ti?
PTS 2.52缅 2.242已对照

“‘大王,有一座名叫鞞迦陵伽的村镇。那里有一位名叫伽提伽罗的陶师,他是我的护持者、最上护持者。大王,你[想着]“迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者不接受我[之请]在波罗奈雨安居”,确实有[心的]变异,有忧;而这在陶师伽提伽罗那里没有,也将不会有。大王,陶师伽提伽罗已皈依佛,已皈依法,已皈依僧。大王,陶师伽提伽罗远离杀生,远离不与取,远离欲邪行,远离妄语,远离[导致]放逸之因的谷酒、花果酒[等]酒类。大王,陶师伽提伽罗对佛具足不坏净信,对法具足不坏净信,对僧具足不坏净信,具足圣者所爱乐的诸戒。大王,陶师伽提伽罗于苦无疑,于苦集无疑,于苦灭无疑,于导至苦灭之道无疑。大王,陶师伽提伽罗是一食者、梵行者、持戒者、具善法者。大王,陶师伽提伽罗已放下摩尼与黄金、已远离金银。大王,陶师伽提伽罗已放下杵臼,不亲手掘地。凡有河岸崩落的[土]或鼠掘出的土堆,他用扁担挑来,做成器皿,这样说:“凡想要的人,就在这里放下一份份稻米,或一份份绿豆,或一份份豌豆,取走他想要的[器皿]吧。”大王,陶师伽提伽罗奉养盲而年老的父母。大王,陶师伽提伽罗以五下分结的灭尽而为化生者,将在那里般涅槃,不再从彼世间还来。

‘‘‘Atthi, mahārāja, vegaḷiṅgaṃ nāma gāmanigamo. Tattha ghaṭikāro nāma kumbhakāro; so me upaṭṭhāko aggupaṭṭhāko. Tuyhaṃ kho pana, mahārāja, na me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho adhivāseti bārāṇasiyaṃ vassāvāsanti attheva [atthi (sī. pī.)] aññathattaṃ, atthi domanassaṃ. Tayidaṃ ghaṭikārassa kumbhakārassa [ghaṭikāre kumbhakāre (sī. syā. kaṃ. pī.)] natthi ca na ca bhavissati. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro buddhaṃ saraṇaṃ gato, dhammaṃ saraṇaṃ gato, saṅghaṃ saraṇaṃ gato. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro buddhe aveccappasādena samannāgato, dhamme aveccappasādena samannāgato, saṅghe aveccappasādena samannāgato, ariyakantehi sīlehi samannāgato. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro dukkhe nikkaṅkho, dukkhasamudaye nikkaṅkho, dukkhanirodhe nikkaṅkho, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya nikkaṅkho. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro ekabhattiko brahmacārī sīlavā kalyāṇadhammo. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro nikkhittamaṇisuvaṇṇo apetajātarūparajato. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pannamusalo na sahatthā pathaviṃ khaṇati [kumbhakāro na musalena na sahatthā paṭhaviṃ khaṇati (syā. kaṃ. pī.), kumbhakāro na musalena sahatthā pathaviñca khaṇati (ka.)]. Yaṃ hoti kūlapaluggaṃ vā mūsikukkaro [mūsikukkuro (sī. syā. kaṃ. pī.)] vā taṃ kājena āharitvā bhājanaṃ karitvā evamāha – ‘‘ettha yo icchati taṇḍulapaṭibhastāni [taṇḍula pabhivattāni (sī. pī.)] vā muggapaṭibhastāni vā kaḷāyapaṭibhastāni vā nikkhipitvā yaṃ icchati taṃ haratū’’ti. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro andhe jiṇṇe mātāpitaro poseti. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
289已对照

二八九、“‘大王,有一次,我住在名叫鞞迦陵伽的村镇。大王,那时我在上午穿好[下衣],取了钵与衣,来到陶师伽提伽罗的父母之处;到了之后,对陶师伽提伽罗的父母这样说——“喂,这位房伽婆(Bhaggava)到哪里去了?”“尊者,你的护持者出去了。请从锅里取饭,从汤器里取汤,受用吧。”大王,于是我从锅里取饭,从汤器里取汤,受用之后,从座而起离去了。大王,那时陶师伽提伽罗来到父母之处;到了之后,对父母这样说——“是谁从锅里取饭,从汤器里取汤,受用之后,从座而起离去了?”“孩子,是迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者从锅里取饭,从汤器里取汤,受用之后,从座而起离去了。”大王,那时陶师伽提伽罗这样想:“我实有利得!我实善得!迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者对我这样信赖。”大王,于是喜乐半个月不离陶师伽提伽罗,七天不离[他的]父母。

289. ‘‘‘Ekamidāhaṃ, mahārāja, samayaṃ vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi. Atha khvāhaṃ, mahārāja, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro etadavocaṃ – ‘‘handa, ko nu kho ayaṃ bhaggavo gato’’ti? ‘‘Nikkhanto kho te, bhante, upaṭṭhāko antokumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjā’’ti. Atha khvāhaṃ, mahārāja, kumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ [pakkāmiṃ (syā. kaṃ. pī.)]. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca – ‘‘ko kumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti? ‘‘Kassapo, tāta, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho kumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti? Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho evaṃ abhivissattho’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ aḍḍhamāsaṃ pītisukhaṃ na vijahati [na vijahi (sī. syā. kaṃ. pī.)], sattāhaṃ mātāpitūnaṃ.
290PTS 2.53缅 2.243已对照

二九〇、“‘大王,有一次,我就住在那同一个名叫鞞迦陵伽的村镇。大王,那时我在上午穿好[下衣],取了钵与衣,来到陶师伽提伽罗的父母之处;到了之后,对陶师伽提伽罗的父母这样说——“喂,这位房伽婆到哪里去了?”“尊者,你的护持者出去了。请从篮子里取酸粥,从汤器里取汤,受用吧。”大王,于是我从篮子里取酸粥,从汤器里取汤,受用之后,从座而起离去了。大王,那时陶师伽提伽罗来到父母之处;到了之后,对父母这样说——“是谁从篮子里取酸粥,从汤器里取汤,受用之后,从座而起离去了?”“孩子,是迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者从篮子里取酸粥,从汤器里取汤,受用之后,从座而起离去了。”大王,那时陶师伽提伽罗这样想:“我实有利得!我实善得!迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者对我这样信赖。”大王,于是喜乐半个月不离陶师伽提伽罗,七天不离[他的]父母。

290. ‘‘‘Ekamidāhaṃ, mahārāja, samayaṃ tattheva vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi. Atha khvāhaṃ, mahārāja, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro etadavocaṃ – ‘‘handa, ko nu kho ayaṃ bhaggavo gato’’ti? ‘‘Nikkhanto kho te, bhante, upaṭṭhāko anto kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjā’’ti. Atha khvāhaṃ, mahārāja, kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca – ‘‘ko kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti? ‘‘Kassapo, tāta, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho evaṃ abhivissattho’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ aḍḍhamāsaṃ pītisukhaṃ na vijahati, sattāhaṃ mātāpitūnaṃ.
291PTS 2.54缅 2.244已对照

二九一、“‘大王,有一次,我就住在那同一个名叫鞞迦陵伽的村镇。那时,[我的]茅屋漏雨。大王,于是我对比丘们说——“诸比丘,你们去陶师伽提伽罗的住处,看看[有没有]草。”大王,这样说时,那些比丘对我这样说——“尊者,陶师伽提伽罗的住处没有草,但他的作坊(āvesana)有草盖的屋顶。”“诸比丘,你们去把陶师伽提伽罗作坊的草揭下来。”大王,于是那些比丘揭下了陶师伽提伽罗作坊的草。大王,那时陶师伽提伽罗的父母对那些比丘这样说——“是谁在揭作坊的草?”“姊妹,是比丘们;迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者的茅屋漏雨。”“尊者们,拿去吧!贤面者们,拿去吧!”大王,那时陶师伽提伽罗来到父母之处;到了之后,对父母这样说——“是谁揭下了作坊的草?”“孩子,是比丘们;据说迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者的茅屋漏雨。”大王,那时陶师伽提伽罗这样想:“我实有利得!我实善得!迦叶世尊、阿罗汉、正等正觉者对我这样信赖。”大王,于是喜乐半个月不离陶师伽提伽罗,七天不离[他的]父母。大王,于是那整个作坊三个月都以虚空为屋顶而立,天却不曾下雨淋入。大王,陶师伽提伽罗就是这样的人。’‘尊者,陶师伽提伽罗实有利得;尊者,陶师伽提伽罗实善得,世尊对他这样信赖。’”

291. ‘‘‘Ekamidāhaṃ, mahārāja, samayaṃ tattheva vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi. Tena kho pana samayena kuṭi [gandhakuṭi (sī.)] ovassati. Atha khvāhaṃ, mahārāja, bhikkhū āmantesiṃ – ‘‘gacchatha, bhikkhave, ghaṭikārassa kumbhakārassa nivesane tiṇaṃ jānāthā’’ti. Evaṃ vutte, mahārāja, te bhikkhū maṃ etadavocuṃ – ‘‘natthi kho, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa nivesane tiṇaṃ, atthi ca khvāssa āvesane [āvesanaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] tiṇacchadana’’ [navacchadanaṃ (sī.)] nti. ‘‘Gacchatha, bhikkhave, ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṃ uttiṇaṃ karothā’’ti. Atha kho te, mahārāja, bhikkhū ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṃ uttiṇamakaṃsu. Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro te bhikkhū etadavocuṃ – ‘‘ke āvesanaṃ uttiṇaṃ karontī’’ti? ‘‘Bhikkhū, bhagini, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa kuṭi ovassatī’’ti. ‘‘Haratha, bhante, haratha, bhadramukhā’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca – ‘‘ke āvesanaṃ uttiṇamakaṃsū’’ti? ‘‘Bhikkhū, tāta, kassapassa kira bhagavato arahato sammāsambuddhassa kuṭi ovassatī’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho evaṃ abhivissattho’’ti. Atha kho, mahārāja ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ aḍḍhamāsaṃ pītisukhaṃ na vijahati, sattāhaṃ mātāpitūnaṃ. Atha kho, mahārāja, āvesanaṃ sabbantaṃ temāsaṃ ākāsacchadanaṃ aṭṭhāsi, na devotivassi [na cātivassi (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Evarūpo ca, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro’ti. ‘Lābhā, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa, suladdhā, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa yassa bhagavā evaṃ abhivissattho’’’ti.
292已对照

二九二、“阿难,于是迦尸王吉吉给陶师伽提伽罗送去约五百驮稻米——黄包稻米——以及与之相宜的作羹之料。阿难,于是那些王臣来到陶师伽提伽罗之处,对[他]这样说——‘尊者,这约五百驮稻米——黄包稻米——以及与之相宜的作羹之料,是迦尸王吉吉送来的。尊者,请收下它们。’‘国王多事务、多应作之事。我已足够了!就留给国王吧。’阿难,你或许会这样想:‘那时的光护青年想必是另一个人。’阿难,[这事]不应这样看。那时我就是光护青年。”

世尊说了这[番话]。具寿阿难满意、欢喜世尊之所说。

292. ‘‘Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā ghaṭikārassa kumbhakārassa pañcamattāni taṇḍulavāhasatāni pāhesi paṇḍupuṭakassa sālino tadupiyañca sūpeyyaṃ. Atha kho te, ānanda, rājapurisā ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘imāni kho, bhante, pañcamattāni taṇḍulavāhasatāni kikinā kāsirājena pahitāni paṇḍupuṭakassa sālino tadupiyañca sūpeyyaṃ. Tāni, bhante, paṭiggaṇhathā’ti [patiggaṇhātūti (sī. pī.), paṭiggaṇhātūti (syā. kaṃ.)]. ‘Rājā kho bahukicco bahukaraṇīyo. Alaṃ me! Raññova hotū’ti. Siyā kho pana te, ānanda, evamassa – ‘añño nūna tena samayena jotipālo māṇavo ahosī’ti. Na kho panetaṃ, ānanda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ tena samayena jotipālo māṇavo ahosi’’nti.
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Ghaṭikārasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.
已对照

《伽提伽罗经》终,[《王品》中之]第一[经]。