快乐巴利palinanda.cc

中部第79经 · 小萨古卢陀夷经 Cūḷasakuludāyisuttaṃ

本经目录九、小萨古卢陀夷经

269缅 2.221已对照

九、小萨古卢陀夷经

二六九、如是我闻——一时,世尊住在王舍城(Rājagaha)竹林迦兰陀园(Veḷuvana Kalandakanivāpa)。那时,游方者萨古卢陀夷(Sakuludāyī)与一大群游方者众一起,住在孔雀饲食处游方者园(Moranivāpa paribbājakārāma)。那时,世尊在上午穿好[下衣],取了钵与衣,进入王舍城乞食。那时,世尊心中这样想——“现在为乞食而行于王舍城还太早,我何不前往孔雀饲食处游方者园,前往游方者萨古卢陀夷之处呢?”于是世尊便前往孔雀饲食处游方者园。

269. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena sakuludāyī paribbājako moranivāpe paribbājakārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atippago kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena moranivāpo paribbājakārāmo yena sakuludāyī paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho bhagavā yena moranivāpo paribbājakārāmo tenupasaṅkami.
PTS 2.30已对照

那时,游方者萨古卢陀夷正与一大群游方者众坐在一起,[那众会]喧哗着,发出高声、大声,谈论着种种畜生论(tiracchānakathā)。这就是:国王论、盗贼论、大臣论、军队论、怖畏论、战争论、食物论、饮料论、衣服论、卧具论、花鬘论、香论、亲戚论、车乘论、村庄论、集镇论、城市论、国土论、女人论、勇士论、街道论、井边论、先亡论、种种论、世界起源论、海洋起源论、如此有无论。游方者萨古卢陀夷远远看见世尊走来;看见后,便安顿自己的众会:“诸位请寂静,诸位请勿作声。这位沙门乔达摩来了。那位具寿喜好寂静,称赞寂静。或许他知道这众会寂静,便会想到可以前来。”于是那些游方者就沉默了。

Tena kho pana samayena sakuludāyī paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā. Addasā kho sakuludāyī paribbājako bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna sakaṃ parisaṃ saṇṭhāpesi – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ samaṇo gotamo āgacchati; appasaddakāmo kho pana so āyasmā appasaddassa vaṇṇavādī. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā’’ti. Atha kho te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ.
270PTS 2.31缅 2.222已对照

二七〇、于是,世尊前往游方者萨古卢陀夷之处。游方者萨古卢陀夷便对世尊这样说:“尊者,世尊请来!尊者,世尊善来!尊者,世尊隔了很久才作这一趟因由,即为了来到此处。尊者,请世尊就座,这座位已经敷设好了。”世尊便坐在敷设好的座位上。游方者萨古卢陀夷也取了一个低座,坐在一旁。世尊对坐在一旁的游方者萨古卢陀夷这样说:“优陀夷,你们现在为了什么谈论而集坐在这里?你们尚未说完的谈论又是什么呢?”“尊者,这个谈论且搁下吧,就是我们现在集坐所谈的这个谈论。尊者,这个谈论以后世尊也不难听到。尊者,当我没有来到这众会时,这众会就坐着谈论种种畜生论;而尊者,当我来到这众会时,这众会就坐着只仰望我的脸:‘沙门优陀夷将为我们说什么法,我们就听那[法]。’而尊者,当世尊来到这众会时,我与这众会就坐着仰望世尊的脸:‘世尊将为我们说什么法,我们就听那[法]。’”

270. Atha kho bhagavā yena sakuludāyī paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho sakuludāyī paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā; idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Sakuludāyīpi kho paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sakuludāyiṃ paribbājakaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kāya nuttha, udāyi, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? ‘‘Tiṭṭhatesā, bhante, kathā yāya mayaṃ etarahi kathāya sannisinnā. Nesā, bhante, kathā bhagavato dullabhā bhavissati pacchāpi savanāya. Yadāhaṃ, bhante, imaṃ parisaṃ anupasaṅkanto homi athāyaṃ parisā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentī nisinnā hoti; yadā ca kho ahaṃ, bhante, imaṃ parisaṃ upasaṅkanto homi athāyaṃ parisā mamaññeva mukhaṃ ullokentī nisinnā hoti – ‘yaṃ no samaṇo udāyī dhammaṃ bhāsissati taṃ [taṃ no (sī. syā. kaṃ. pī.)] sossāmā’ti; yadā pana, bhante, bhagavā imaṃ parisaṃ upasaṅkanto hoti athāhañceva ayañca parisā bhagavato mukhaṃ ullokentā [olokentī (syā. kaṃ. ka.)] nisinnā homa – ‘yaṃ no bhagavā dhammaṃ bhāsissati taṃ sossāmā’’’ti.
271已对照

二七一、“那么,优陀夷,就让[一个问题]在此浮现于你吧,凭着它,[说法]会浮现于我。”“尊者,前些天、更前些天,[有一位]一切知者、一切见者,自称有无余的知见——‘我于行时、住时、睡时、醒时,知见都恒常不断地现前。’他被我就前际提问时,以别事答别事,把话头推到外边去,显露出忿、瞋与不悦。尊者,我当时就世尊本人生起了忆念:‘啊,但愿世尊[能说]!啊,但愿善逝[能说]!——那位于这些法极为善巧的。’”“优陀夷,那么,那位一切知者、一切见者,自称有无余的知见——‘我于行时、住时、睡时、醒时,知见都恒常不断地现前’——被你就前际提问时以别事答别事、把话头推到外边去、显露出忿、瞋与不悦的,是谁呢?”“尊者,是尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)。”

271. ‘‘Tenahudāyi, taṃyevettha paṭibhātu yathā maṃ paṭibhāseyyā’’si. ‘‘Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānamāno ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti. So mayā [paccupaṭṭhita’’nti mayā (?)] pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puṭṭho samāno aññenaññaṃ paṭicari, bahiddhā kathaṃ apanāmesi, kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, bhagavantaṃyeva ārabbha sati udapādi – ‘aho nūna bhagavā, aho nūna sugato! Yo imesaṃ dhammānaṃ sukusalo’’’ti. ‘‘Ko pana so, udāyi, sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānamāno ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti, yo tayā pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puṭṭho samāno aññenaññaṃ paṭicari, bahiddhā kathaṃ apanāmesi kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsī’’ti? ‘Nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto’ti.
缅 2.223已对照

“优陀夷,凡能回忆起许多种宿住,即:一生、二生……乃至……如此回忆起具有行相、具有细节的许多种宿住的人,他或可就前际向我提问,我或可就前际向他提问;他或可以对前际问题的解答令我的心满意,我或可以对前际问题的解答令他的心满意。

‘‘Yo kho, udāyi, anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya, so vā maṃ pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyya, taṃ vāhaṃ pubbantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyyaṃ; so vā me pubbantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, tassa vāhaṃ pubbantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyyaṃ.
PTS 2.32已对照

“优陀夷,凡能以清净、超人的天眼看见众生的死亡与投生——或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣——了知众生随业而去的人,他或可就后际向我提问,我或可就后际向他提问;他或可以对后际问题的解答令我的心满意,我或可以对后际问题的解答令他的心满意。

‘‘Yo [so (sī. pī.)] kho, udāyi, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyya cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyya, so vā maṃ aparantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyya, taṃ vāhaṃ aparantaṃ ārabbha pañhaṃ puccheyyaṃ; so vā me aparantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, tassa vāhaṃ aparantaṃ ārabbha pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyyaṃ.
已对照

“不过,优陀夷,前际且搁下,后际且搁下。我要为你说法:此[缘]存在时此[果]便有,由此[缘]的生起此[果]便生起;此[缘]不存在时此[果]便不有,由此[缘]之灭此[果]便灭。”

‘‘Api ca, udāyi, tiṭṭhatu pubbanto, tiṭṭhatu aparanto. Dhammaṃ te desessāmi – imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhatī’’ti.
已对照

“尊者,我连以这个自体所经历过的,也不能具有行相、具有细节地回忆起来,又怎能像世尊那样回忆起许多种宿住,即:一生、二生……乃至……如此回忆起具有行相、具有细节的许多种宿住呢?尊者,我如今连泥土毕舍遮(paṃsupisācaka)都看不见,又怎能像世尊那样以清净、超人的天眼看见众生的死亡与投生——或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣——了知众生随业而去呢?尊者,而世尊对我这样说:‘不过,优陀夷,前际且搁下,后际且搁下;我要为你说法:此[缘]存在时此[果]便有,由此[缘]的生起此[果]便生起;此[缘]不存在时此[果]便不有,由此[缘]之灭此[果]便灭。’——那[话]对我更加不显明。尊者,或许我能在自己的师承上,以对问题的解答令世尊的心满意。”

‘‘Ahañhi, bhante, yāvatakampi me iminā attabhāvena paccanubhūtaṃ tampi nappahomi sākāraṃ sauddesaṃ anussarituṃ, kuto panāhaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarissāmi, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarissāmi, seyyathāpi bhagavā? Ahañhi, bhante, etarahi paṃsupisācakampi na passāmi, kuto panāhaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passissāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānissāmi, seyyathāpi bhagavā? Yaṃ pana maṃ, bhante, bhagavā evamāha – ‘api ca, udāyi, tiṭṭhatu pubbanto, tiṭṭhatu aparanto; dhammaṃ te desessāmi – imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhatī’ti tañca pana me bhiyyosomattāya na pakkhāyati. Appeva nāmāhaṃ, bhante, sake ācariyake bhagavato cittaṃ ārādheyyaṃ pañhassa veyyākaraṇenā’’ti.
272已对照

二七二、“优陀夷,那么在你自己的师承中是怎样[说]的呢?”“尊者,在我们自己的师承中是这样[说]的:‘这是最上的色,这是最上的色。’”

272. ‘‘Kinti pana te, udāyi, sake ācariyake hotī’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘ayaṃ paramo vaṇṇo, ayaṃ paramo vaṇṇo’’’ti.
缅 2.224已对照

“优陀夷,你那在自己的师承中这样[说]的‘这是最上的色,这是最上的色’——那最上的色是什么呢?”“尊者,没有比它更上或更殊胜的其他色,那[色]就是最上的色。”

‘‘Yaṃ pana te etaṃ, udāyi, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘ayaṃ paramo vaṇṇo, ayaṃ paramo vaṇṇo’ti, katamo so paramo vaṇṇo’’ti? ‘‘Yasmā, bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’’ti.
PTS 2.33已对照

“那么,没有比它更上或更殊胜的其他色的那最上的色是什么呢?”“尊者,没有比它更上或更殊胜的其他色,那[色]就是最上的色。”

‘‘Katamo pana so paramo vaṇṇo yasmā vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthī’’ti? ‘‘Yasmā, bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’’ti.
已对照

“优陀夷,你这[话]纵然可以说得很长——你说‘尊者,没有比它更上或更殊胜的其他色,那[色]就是最上的色’,却不施设那色。优陀夷,譬如有人这样说:‘这个国中凡是国中第一美女(janapadakalyāṇī),我都想要她、爱慕她。’人们便对他这样说:‘喂,你这个人,你所想要、所爱慕的那位国中第一美女,你可知道她是刹帝利女、婆罗门女、吠舍女,还是首陀罗女?’被这样问时,他会说‘不知道’。人们又对他这样说:‘喂,你这个人,你所想要、所爱慕的那位国中第一美女,你可知道她名字如此、姓氏如此……乃至……或是高、是矮、是中等,是黑、是褐、还是金褐色的肤色……住在哪个村、哪个镇、哪个城?’被这样问时,他会说‘不知道’。人们又对他这样说:‘喂,你这个人,你既不知道、也没见过的人,你却想要她、爱慕她吗?’被这样问时,他会说‘是的’。

‘‘Dīghāpi kho te esā, udāyi, phareyya – ‘yasmā, bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṃ na paññapesi. Seyyathāpi, udāyi, puriso evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ yā imasmiṃ janapade janapadakalyāṇī taṃ icchāmi, taṃ kāmemī’ti. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – evaṃnāmā evaṃgottāti vāti…pe… dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti… amukasmiṃ gāme vā nigame vā nagare vā’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, taṃ tvaṃ icchasi kāmesī’’’ti? Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.
已对照

“优陀夷,你认为怎样?这样一来,那个人所说的话岂不就成了无对治之说吗?”“尊者,确实如此;这样一来,那个人所说的话就成了无对治之说。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi – nanu evaṃ sante, tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.
已对照

“优陀夷,正是这样,你说‘尊者,没有比它更上或更殊胜的其他色,那[色]就是最上的色’,却不施设那色。”

‘‘Evameva kho tvaṃ, udāyi, ‘yasmā, bhante, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṃ na paññapesī’’ti.
已对照

“尊者,犹如一颗琉璃宝珠,美丽、纯正,有八个切面,善加琢磨,置于黄褐毛毯上,照耀、炽热、放光;自我在死后是有如此之色的、无病的。”

‘‘Seyyathāpi, bhante, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca, evaṃ vaṇṇo attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’ti.
273PTS 2.34缅 2.225已对照

二七三、“优陀夷,你认为怎样?一颗琉璃宝珠,美丽、纯正,有八个切面,善加琢磨,置于黄褐毛毯上,照耀、炽热、放光,或是在夜晚令人目盲的黑暗中的萤火虫——这两种色中,哪一种色更超越、更殊胜呢?”“尊者,在夜晚令人目盲的黑暗中的这萤火虫——它在这两种色中更超越、更殊胜。”

273. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca, yo vā rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
已对照

“优陀夷,你认为怎样?在夜晚令人目盲的黑暗中的萤火虫,或是在夜晚令人目盲的黑暗中的油灯——这两种色中,哪一种色更超越、更殊胜呢?”“尊者,在夜晚令人目盲的黑暗中的这油灯——它在这两种色中更超越、更殊胜。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako, yo vā rattandhakāratimisāya telappadīpo – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattandhakāratimisāya telappadīpo – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
已对照

“优陀夷,你认为怎样?在夜晚令人目盲的黑暗中的油灯,或是在夜晚令人目盲的黑暗中的大火聚——这两种色中,哪一种色更超越、更殊胜呢?”“尊者,在夜晚令人目盲的黑暗中的这大火聚——它在这两种色中更超越、更殊胜。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā rattandhakāratimisāya telappadīpo, yo vā rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
已对照

“优陀夷,你认为怎样?在夜晚令人目盲的黑暗中的大火聚,或是于夜里黎明时分,天高远、云已散尽时的太白星——这两种色中,哪一种色更超越、更殊胜呢?”“尊者,于夜里黎明时分,天高远、云已散尽时的这太白星——它在这两种色中更超越、更殊胜。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho, yā vā rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
缅 2.226已对照

“优陀夷,你认为怎样?于夜里黎明时分,天高远、云已散尽时的太白星,或是在那十五日的布萨日,天高远、云已散尽时,正当半夜时分的月亮——这两种色中,哪一种色更超越、更殊胜呢?”“尊者,在那十五日的布萨日,天高远、云已散尽时,正当半夜时分的这月亮——它在这两种色中更超越、更殊胜。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yā vā rattiyā paccūsasamayaṃ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā, yo vā tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido [abhide (ka. sī.), abhidosaṃ (ka.) abhidoti abhisaddena samānatthanipātapadaṃ (chakkaṅguttaraṭīkā mahāvagga aṭṭhamasuttavaṇṇanā)] aḍḍharattasamayaṃ cando – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṃ cando – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
PTS 2.35已对照

“优陀夷,你认为怎样?在那十五日的布萨日,天高远、云已散尽时,正当半夜时分的月亮,或是在雨季最后一月的秋时,天高远、云已散尽时,正当日中时分的太阳——这两种色中,哪一种色更超越、更殊胜呢?”“尊者,在雨季最后一月的秋时,天高远、云已散尽时,正当日中时分的这太阳——它在这两种色中更超越、更殊胜。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yo vā tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṃ cando, yo vā vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve abhido majjhanhikasamayaṃ sūriyo – imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve abhido majjhanhikasamayaṃ sūriyo – ayaṃ imesaṃ ubhinnaṃ vaṇṇānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti.
已对照

“优陀夷,那些不受用这日月之光的诸天,比[受用者]多、多得多,我了知他们。然而我不说:‘没有比它更上或更殊胜的其他色。’然而,优陀夷,你却对那比萤火虫更低劣、更卑下的色说‘那就是最上的色’,却不施设那色。”“世尊截断了[我们的]论说,善逝截断了[我们的]论说!”

‘‘Ato kho te, udāyi, bahū hi bahutarā devā ye imesaṃ candimasūriyānaṃ ābhā nānubhonti, tyāhaṃ pajānāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘yasmā vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthī’ti. Atha ca pana tvaṃ, udāyi, ‘yvāyaṃ vaṇṇo kiminā khajjopanakena nihīnataro [hīnataro (sī. pī.)] ca patikiṭṭhataro ca so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṃ na paññapesī’’ti. ‘‘Acchidaṃ [acchira (ka.), acchida (?)] bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato katha’’nti!
已对照

“优陀夷,你为什么这样说:‘世尊截断了[我们的]论说,善逝截断了[我们的]论说!’?”“尊者,在我们自己的师承中是这样[说]的:‘这是最上的色,这是最上的色。’尊者,我们在自己的师承上被世尊盘问、追问、诘问时,[便成了]空的、虚的、落败的。”

‘‘Kiṃ pana tvaṃ, udāyi, evaṃ vadesi – ‘acchidaṃ bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato kathaṃ’’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘ayaṃ paramo vaṇṇo, ayaṃ paramo vaṇṇo’ti. Te mayaṃ, bhante, bhagavatā sake ācariyake samanuyuñjiyamānā samanuggāhiyamānā samanubhāsiyamānā rittā tucchā aparaddhā’’ti.
274已对照

二七四、“那么,优陀夷,有一向乐的世间吗?有作证一向乐的世间的有理由的行道吗?”“尊者,在我们自己的师承中是这样[说]的:‘有一向乐的世间,有作证一向乐的世间的有理由的行道。’”

274. ‘‘Kiṃ panudāyi, atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’’ti.
PTS 2.36缅 2.227已对照

“优陀夷,那么,那作证一向乐的世间的有理由的行道是什么呢?”“尊者,在此,有人舍断杀生,远离杀生;舍断不与取,远离不与取;舍断欲邪行,远离欲邪行;舍断妄语,远离妄语;或受持某种苦行之德而行。尊者,这就是那作证一向乐的世间的有理由的行道。”

‘‘Katamā pana sā, udāyi, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Idha, bhante, ekacco pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti, aññataraṃ vā pana tapoguṇaṃ samādāya vattati. Ayaṃ kho sā, bhante, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
已对照

“优陀夷,你认为怎样?在舍断杀生、远离杀生之时,那时自我是一向乐的,还是有乐有苦的?”“尊者,是有乐有苦的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
已对照

“优陀夷,你认为怎样?在舍断不与取、远离不与取之时,那时自我是一向乐的,还是有乐有苦的?”“尊者,是有乐有苦的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
已对照

“优陀夷,你认为怎样?在舍断欲邪行、远离欲邪行之时,那时自我是一向乐的,还是有乐有苦的?”“尊者,是有乐有苦的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
已对照

“优陀夷,你认为怎样?在舍断妄语、远离妄语之时,那时自我是一向乐的,还是有乐有苦的?”“尊者,是有乐有苦的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
已对照

“优陀夷,你认为怎样?在受持某种苦行之德而行之时,那时自我是一向乐的,还是有乐有苦的?”“尊者,是有乐有苦的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, yasmiṃ samaye aññataraṃ tapoguṇaṃ samādāya vattati, ekantasukhī vā tasmiṃ samaye attā hoti sukhadukkhī vā’’ti? ‘‘Sukhadukkhī, bhante’’.
已对照

“优陀夷,你认为怎样?依于苦乐交杂的行道,能有一向乐的世间的作证吗?”“世尊截断了[我们的]论说,善逝截断了[我们的]论说!”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, api nu kho vokiṇṇasukhadukkhaṃ paṭipadaṃ āgamma ekantasukhassa lokassa sacchikiriyā hotī’’ti [sacchikiriyāyāti (ka.)]? ‘‘Acchidaṃ bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato katha’’nti!
已对照

“优陀夷,你为什么这样说:‘世尊截断了[我们的]论说,善逝截断了[我们的]论说!’?”“尊者,在我们自己的师承中是这样[说]的:‘有一向乐的世间,有作证一向乐的世间的有理由的行道。’尊者,我们在自己的师承上被世尊盘问、追问、诘问时,[便成了]空的、虚的、落败的。”

‘‘Kiṃ pana tvaṃ, udāyi, vadesi – ‘acchidaṃ bhagavā kathaṃ, acchidaṃ sugato kathaṃ’’’ti? ‘‘Amhākaṃ, bhante, sake ācariyake evaṃ hoti – ‘atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’ti. Te mayaṃ, bhante, bhagavatā sake ācariyake samanuyuñjiyamānā samanuggāhiyamānā samanubhāsiyamānā rittā tucchā aparaddhā’’ti [aparaddhā (sī.), aparaddhāpi (syā. kaṃ. pī.)].
275PTS 2.37缅 2.228已对照

二七五、“那么,尊者,有一向乐的世间吗?有作证一向乐的世间的有理由的行道吗?”“优陀夷,确实有一向乐的世间,有作证一向乐的世间的有理由的行道。”

275. ‘‘Kiṃ pana, bhante, atthi ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, udāyi, ekantasukho loko, atthi ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
已对照

“尊者,那么,那作证一向乐的世间的有理由的行道是什么呢?”“优陀夷,在此,比丘已离诸欲……乃至……成就并住于初禅;寻、伺寂止……成就并住于第二禅;离喜……成就并住于第三禅——优陀夷,这就是那作证一向乐的世间的有理由的行道。”

‘‘Katamā pana sā, bhante, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Idhudāyi, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; vitakkavicārānaṃ vūpasamā… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; pītiyā ca virāgā… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati – ayaṃ kho sā, udāyi, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
已对照

“尊者,那不是作证一向乐的世间的有理由的行道;尊者,因为到此为止,他就已作证了一向乐的世间。”“优陀夷,到此为止,他并未作证一向乐的世间;那只不过是作证一向乐的世间的有理由的行道。”

‘‘Na [kiṃ nu (syā. kaṃ. ka.)] kho sā, bhante, ākāravatī paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya, sacchikato hissa, bhante, ettāvatā ekantasukho loko hotī’’ti. ‘‘Na khvāssa, udāyi, ettāvatā ekantasukho loko sacchikato hoti; ākāravatītveva sā paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’ti.
已对照

这样说时,游方者萨古卢陀夷的众会喧哗起来,发出高声、大声:“在这一点上,我们连同师承都完了!在这一点上,我们连同师承都完了!我们不知道比这更上的了。”

Evaṃ vutte, sakuludāyissa paribbājakassa parisā unnādinī uccāsaddamahāsaddā ahosi – ‘‘ettha mayaṃ anassāma sācariyakā, ettha mayaṃ anassāma [panassāma (sī.)] sācariyakā! Na mayaṃ ito bhiyyo uttaritaraṃ pajānāmā’’ti.
已对照

于是,游方者萨古卢陀夷使那些游方者安静下来之后,对世尊这样说:“尊者,那么到什么程度,他才作证了一向乐的世间呢?”“优陀夷,在此,比丘舍断乐……乃至……于第四禅……成就并住。凡已往生一向乐的世间的那些天神,他与那些天神共处、交谈、进行讨论。优陀夷,到这个程度,他就作证了一向乐的世间。”

Atha kho sakuludāyī paribbājako te paribbājake appasadde katvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā panāssa, bhante, ekantasukho loko sacchikato hotī’’ti? ‘‘Idhudāyi, bhikkhu sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ… upasampajja viharati. Yā tā devatā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā tāhi devatāhi saddhiṃ santiṭṭhati sallapati sākacchaṃ samāpajjati. Ettāvatā khvāssa, udāyi, ekantasukho loko sacchikato hotī’’ti.
276缅 2.229已对照

二七六、“尊者,比丘们想必是为了作证这一向乐的世间,才在世尊处修梵行的吧?”“优陀夷,比丘们并不是为了作证一向乐的世间,才在我处修梵行的。优陀夷,另有其他更上、更殊胜的法,比丘们正是为了作证那些法,才在我处修梵行的。”

276. ‘‘Etassa nūna, bhante, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṃ carantī’’ti? ‘‘Na kho, udāyi, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti. Atthi kho, udāyi, aññeva dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ carantī’’ti.
PTS 2.38已对照

“尊者,那些更上、更殊胜的法是什么呢?比丘们正是为了作证它们而在世尊处修梵行。”“优陀夷,于此,如来出现于世间,是阿罗汉、正等正觉者、明行具足、善逝、世间解、无上者、调御丈夫、天人导师、佛陀、世尊……乃至……他舍断这五盖——心的随烦恼、令慧羸弱者——之后,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅。优陀夷,这也是更上、更殊胜的法,比丘们正是为了作证它而在我处修梵行。”

‘‘Katame pana te, bhante, dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṃ carantī’’ti? ‘‘Idhudāyi, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā…pe… so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti’’.
已对照

“再者,优陀夷,比丘寻、伺寂止……乃至……第二禅……第三禅……成就并住于第四禅。优陀夷,这也是更上、更殊胜的法,比丘们正是为了作证它而在我处修梵行。

‘‘Puna caparaṃ, udāyi, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
已对照

“当他的心如此得定、清净、皎洁、无秽、离随烦恼、柔软、适于作业、住立、达到不动时,他引导心、使心转向于宿住随念智。他回忆起许多种宿住,即:一生、二生……乃至……如此,他回忆起具有行相、具有细节的许多种宿住。优陀夷,这也是更上、更殊胜的法,比丘们正是为了作证它而在我处修梵行。

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
已对照

“当他的心如此得定、清净、皎洁、无秽、离随烦恼、柔软、适于作业、住立、达到不动时,他引导心、使心转向于众生死生智。他以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生:或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣……乃至……了知众生随业而去。优陀夷,这也是更上、更殊胜的法,比丘们正是为了作证它而在我处修梵行。

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate…pe… yathākammūpage satte pajānāti. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.
PTS 2.39缅 2.230已对照

“当他的心如此得定、清净、皎洁、无秽、离随烦恼、柔软、适于作业、住立、达到不动时,他引导心、使心转向于漏尽智。他如实了知‘此是苦’,‘此是苦之集’……乃至……‘此是苦之灭’……‘此是导至苦灭之道’……;如实了知‘此是诸漏’,‘此是漏之集’……‘此是漏之灭’……如实了知‘此是导至漏灭之道’。当他如此知、如此见时,心从欲漏解脱,心从有漏解脱,心从无明漏解脱;于解脱时,有‘已解脱’之智。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。’优陀夷,这也是更上、更殊胜的法,比丘们正是为了作证它而在我处修梵行。优陀夷,这些就是那些更上、更殊胜的法,比丘们正是为了作证它们而在我处修梵行。”

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti… ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti… ‘ayaṃ āsavanirodho’ti… ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayampi kho, udāyi, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti. Ime kho, udāyi, dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ carantī’’ti.
277已对照

二七七、这样说时,游方者萨古卢陀夷对世尊这样说:“奇哉!尊者,奇哉!尊者。尊者,犹如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭开,为迷路者指示道路,在黑暗中持来油灯,使有眼者得见诸色。正是如此,世尊以种种方式开显了法。尊者,我皈依世尊、法与比丘僧团。尊者,愿我能在世尊座下得出家,得具足戒。”

这样说时,游方者萨古卢陀夷的众会对游方者萨古卢陀夷这样说:“优陀夷尊师,不要在沙门乔达摩处修梵行!优陀夷尊师,不要身为老师而过弟子的生活!犹如[本是]水瓮(udakamaṇika)而成了汲水罐(udañcanika),优陀夷尊师的这[境况]也将是如此。优陀夷尊师,不要在沙门乔达摩处修梵行!优陀夷尊师,不要身为老师而过弟子的生活!”就这样,游方者萨古卢陀夷的众会使游方者萨古卢陀夷在世尊处[修]梵行一事上有了障碍。

277. Evaṃ vutte, sakuludāyī paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.
Evaṃ vutte, sakuludāyissa paribbājakassa parisā sakuludāyiṃ paribbājakaṃ etadavocuṃ – ‘‘mā bhavaṃ, udāyi, samaṇe gotame brahmacariyaṃ cari; mā bhavaṃ, udāyi, ācariyo hutvā antevāsīvāsaṃ vasi. Seyyathāpi nāma udakamaṇiko [maṇiko (sī. pī. ka.)] hutvā udañcaniko [uddekaniko (sī. syā. kaṃ. pī.)] assa, evaṃ sampadamidaṃ [evaṃ sampadametaṃ (sī. pī.)] bhoto udāyissa bhavissati. Mā bhavaṃ, udāyi, samaṇe gotame brahmacariyaṃ cari; mā bhavaṃ, udāyi, ācariyo hutvā antevāsīvāsaṃ vasī’’ti. Iti hidaṃ sakuludāyissa paribbājakassa parisā sakuludāyiṃ paribbājakaṃ antarāyamakāsi bhagavati brahmacariyeti.
Cūḷasakuludāyisuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.
已对照

《小萨古卢陀夷经》终,[《游方者品》中之]第九[经]。