快乐巴利palinanda.cc

中部第77经 · 大萨古卢陀夷经 Mahāsakuludāyisuttaṃ

本经目录七、大萨古卢陀夷经

237PTS 2.2缅 2.194已对照

七、大萨古卢陀夷经

二三七、如是我闻——一时,世尊住在王舍城(Rājagaha)竹林迦兰陀园(Veḷuvana Kalandakanivāpa)。那时,众多一个个有名望的游方者住在孔雀饲食处游方者园(Moranivāpa paribbājakārāma),即:安那跋罗(Annabhāra)、婆罗达罗(Varadhara)、萨古卢陀夷(Sakuludāyī)游方者,以及其他一个个有名望的游方者。那时,世尊在上午穿好[下衣],取了钵与衣,进入王舍城乞食。那时,世尊心中这样想——“现在为乞食而行于王舍城还太早,我何不前往孔雀饲食处游方者园、游方者萨古卢陀夷之处呢?”于是,世尊前往孔雀饲食处游方者园。那时,游方者萨古卢陀夷正与一大群游方者众坐在一起,[那众会]喧哗着,发出高声、大声,谈论着种种畜生论(tiracchānakathā)。这就是:国王论、盗贼论、大臣论、军队论、怖畏论、战争论、食物论、饮料论、衣服论、卧具论、花鬘论、香论、亲戚论、车乘论、村庄论、集镇论、城市论、国土论、女人论、勇士论、街道论、井边论、先亡论、种种论、世界起源论、海洋起源论、如此有无论。游方者萨古卢陀夷远远看见世尊走来;看见后,便安顿自己的众会:“诸位请寂静,诸位请勿作声。这位沙门乔达摩来了。那位具寿喜好寂静,称赞寂静。或许他知道这众会寂静,便会想到可以前来。”于是,那些游方者就沉默了。于是,世尊前往游方者萨古卢陀夷之处。游方者萨古卢陀夷便对世尊这样说:“尊者,世尊请来!尊者,世尊善来!尊者,世尊隔了很久才作这一趟因由(pariyāya),即为了来到此处。尊者,请世尊就座,这座位已经敷设好了。”世尊便坐在敷设好的座位上。游方者萨古卢陀夷也取了一个低座,坐在一旁。世尊对坐在一旁的游方者萨古卢陀夷这样说:

237. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā paribbājakā moranivāpe paribbājakārāme paṭivasanti, seyyathidaṃ – annabhāro varadharo sakuludāyī ca paribbājako aññe ca abhiññātā abhiññātā paribbājakā. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atippago kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena moranivāpo paribbājakārāmo yena sakuludāyī paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho bhagavā yena moranivāpo paribbājakārāmo tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena sakuludāyī paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā. Addasā kho sakuludāyī paribbājako bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna sakaṃ parisaṃ saṇṭhāpeti – ‘‘appasaddā bhonto hontu; mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ samaṇo gotamo āgacchati; appasaddakāmo kho pana so āyasmā appasaddassa vaṇṇavādī. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā’’ti. Atha kho te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho bhagavā yena sakuludāyī paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho sakuludāyī paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā; idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Sakuludāyīpi kho paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sakuludāyiṃ paribbājakaṃ bhagavā etadavoca –
238PTS 2.3缅 2.195已对照

二三八、“优陀夷,你们现在为了什么谈论而集坐在这里?你们尚未说完的谈论又是什么呢?”“尊者,这个谈论且搁下吧,就是我们现在集坐所谈的这个谈论。尊者,这个谈论以后世尊也不难听到。尊者,前些天、更前些天,种种外道的沙门、婆罗门集坐、聚集在好奇堂(kutūhalasālā)中,生起了这样的谈论:‘诸位,鸯伽、摩揭陀人确有所得!诸位,鸯伽、摩揭陀人确善得所得!在那里,这些拥有僧团、拥有会众、是会众之师、知名而有声誉、是一派的宗师、受众人敬重的沙门婆罗门,都已聚到王舍城度雨安居。这位富兰那·迦叶(Pūraṇa Kassapa)也拥有僧团,拥有会众,是会众之师,知名而有声誉,是一派的宗师,受众人敬重;他也已聚到王舍城度雨安居。这位末伽梨·拘舍梨(Makkhali Gosāla)……乃至……阿耆多·翅舍钦婆罗(Ajita Kesakambala)……婆浮陀·迦旃延(Pakudha Kaccāyana)……删阇耶·毘罗胝子(Sañjaya Belaṭṭhaputta)……尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)也拥有僧团,拥有会众,是会众之师,知名而有声誉,是一派的宗师,受众人敬重;他也已聚到王舍城度雨安居。这位沙门乔达摩也拥有僧团,拥有会众,是会众之师,知名而有声誉,是一派的宗师,受众人敬重;他也已聚到王舍城度雨安居。在这些拥有僧团、拥有会众、是会众之师、知名而有声誉、是一派的宗师、受众人敬重的尊贵沙门婆罗门之中,究竟谁受弟子们恭敬、受尊重、受敬重、受供养?弟子们又恭敬、尊重谁之后,依止[他]而住呢?’”

238. ‘‘Kāyanuttha, udāyi, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? ‘‘Tiṭṭhatesā, bhante, kathā yāya mayaṃ etarahi kathāya sannisinnā. Nesā, bhante, kathā bhagavato dullabhā bhavissati pacchāpi savanāya. Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni nānātitthiyānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ kutūhalasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘lābhā vata, bho, aṅgamagadhānaṃ, suladdhalābhā vata, bho, aṅgamagadhānaṃ! Tatrime [yatthime (sī.)] samaṇabrāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa rājagahaṃ vassāvāsaṃ osaṭā. Ayampi kho pūraṇo kassapo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa; sopi rājagahaṃ vassāvāsaṃ osaṭo. Ayampi kho makkhali gosālo…pe… ajito kesakambalo… pakudho kaccāyano… sañjayo belaṭṭhaputto… nigaṇṭho nāṭaputto saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa; sopi rājagahaṃ vassāvāsaṃ osaṭo. Ayampi kho samaṇo gotamo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa; sopi rājagahaṃ vassāvāsaṃ osaṭo. Ko nu kho imesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ saṅghīnaṃ gaṇīnaṃ gaṇācariyānaṃ ñātānaṃ yasassīnaṃ titthakarānaṃ sādhusammatānaṃ bahujanassa sāvakānaṃ sakkato garukato mānito pūjito, kañca pana sāvakā sakkatvā garuṃ katvā [garukatvā (sī. syā. kaṃ. pī.)] upanissāya viharantī’’’ti?
239缅 2.196已对照

二三九、“其中,有些人这样说:‘这位富兰那·迦叶拥有僧团,拥有会众,是会众之师,知名而有声誉,是一派的宗师,受众人敬重;然而他不受弟子们恭敬、不受尊重、不受敬重、不受供养,弟子们也不恭敬、尊重富兰那·迦叶之后依止[他]而住。从前,富兰那·迦叶向数百人的会众说法。在那里,富兰那·迦叶的某位弟子出声说:「诸位,不要问富兰那·迦叶这件事;他不知道这个;我们知道这个,问我们这件事吧;我们会为诸位解答这个。」从前,富兰那·迦叶举起双臂呼喊,[也]不能得[众人依从]:「诸位请寂静,诸位请勿作声。他们问的不是诸位,他们问的是我们;我们会为他们解答。」而富兰那·迦叶的许多弟子,对[他的]论举罪之后便离去了:「你不了知这法与律,我了知这法与律,你哪能了知这法与律?你是邪行道者,我才是正行道者。我[所说]相应[义理],你[所说]不相应。应先说的你后说了,应后说的你先说了。你惯行的[主张]已被翻转,你的论已被举罪,你已被折伏;去为解脱你的论[设法]吧,若能够就解释开来!」如是,富兰那·迦叶不受弟子们恭敬、不受尊重、不受敬重、不受供养,弟子们也不恭敬、尊重富兰那·迦叶之后依止[他]而住。而富兰那·迦叶已遭到如实的辱骂(dhammakkosa)。’”

239. ‘‘Tatrekacce evamāhaṃsu – ‘ayaṃ kho pūraṇo kassapo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa; so ca kho sāvakānaṃ na sakkato na garukato na mānito na pūjito, na ca pana pūraṇaṃ kassapaṃ sāvakā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti. Bhūtapubbaṃ pūraṇo kassapo anekasatāya parisāya dhammaṃ deseti. Tatraññataro pūraṇassa kassapassa sāvako saddamakāsi – ‘‘mā bhonto pūraṇaṃ kassapaṃ etamatthaṃ pucchittha; neso etaṃ jānāti; mayametaṃ jānāma, amhe etamatthaṃ pucchatha; mayametaṃ bhavantānaṃ byākarissāmā’’ti. Bhūtapubbaṃ pūraṇo kassapo bāhā paggayha kandanto na labhati – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Nete, bhavante, pucchanti, amhe ete pucchanti; mayametesaṃ byākarissāmā’’ti. Bahū kho pana pūraṇassa kassapassa sāvakā vādaṃ āropetvā apakkantā – ‘‘na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi? Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno, sahitaṃ me, asahitaṃ te, purevacanīyaṃ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṃ pure avaca, adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahitosi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī’’ti. Iti pūraṇo kassapo sāvakānaṃ na sakkato na garukato na mānito na pūjito, na ca pana pūraṇaṃ kassapaṃ sāvakā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti. Akkuṭṭho ca pana pūraṇo kassapo dhammakkosenā’’’ti.
PTS 2.4缅 2.197已对照

“有些人这样说:‘这位末伽梨·拘舍梨……乃至……阿耆多·翅舍钦婆罗……婆浮陀·迦旃延……删阇耶·毘罗胝子……尼乾陀·若提子也拥有僧团,拥有会众,是会众之师,知名而有声誉,是一派的宗师,受众人敬重;然而他不受弟子们恭敬、不受尊重、不受敬重、不受供养,弟子们也不恭敬、尊重尼乾陀·若提子之后依止[他]而住。从前,尼乾陀·若提子向数百人的会众说法。在那里,尼乾陀·若提子的某位弟子出声说:「诸位,不要问尼乾陀·若提子这件事;他不知道这个;我们知道这个,问我们这件事吧;我们会为诸位解答这个。」从前,尼乾陀·若提子举起双臂呼喊,[也]不能得[众人依从]:「诸位请寂静,诸位请勿作声。他们问的不是诸位,他们问的是我们;我们会为他们解答。」而尼乾陀·若提子的许多弟子,对[他的]论举罪之后便离去了:「你不了知这法与律,我了知这法与律,你哪能了知这法与律?你是邪行道者,我才是正行道者。我[所说]相应[义理],你[所说]不相应。应先说的你后说了,应后说的你先说了。你惯行的[主张]已被翻转,你的论已被举罪,你已被折伏;去为解脱你的论[设法]吧,若能够就解释开来!」如是,尼乾陀·若提子不受弟子们恭敬、不受尊重、不受敬重、不受供养,弟子们也不恭敬、尊重尼乾陀·若提子之后依止[他]而住。而尼乾陀·若提子已遭到如实的辱骂。’”

‘‘Ekacce evamāhaṃsu – ‘ayampi kho makkhali gosālo…pe… ajito kesakambalo… pakudho kaccāyano… sañjayo belaṭṭhaputto… nigaṇṭho nāṭaputto saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa; so ca kho sāvakānaṃ na sakkato na garukato na mānito na pūjito, na ca pana nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ sāvakā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti. Bhūtapubbaṃ nigaṇṭho nāṭaputto anekasatāya parisāya dhammaṃ deseti. Tatraññataro nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvako saddamakāsi – mā bhonto nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etamatthaṃ pucchittha; neso etaṃ jānāti; mayametaṃ jānāma, amhe etamatthaṃ pucchatha; mayametaṃ bhavantānaṃ byākarissāmāti. Bhūtapubbaṃ nigaṇṭho nāṭaputto bāhā paggayha kandanto na labhati – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Nete bhavante pucchanti, amhe ete pucchanti; mayametesaṃ byākarissāmā’’ti. Bahū kho pana nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvakā vādaṃ āropetvā apakkantā – ‘‘na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi. Kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi? Micchāpaṭipanno tvamasi. Ahamasmi sammāpaṭipanno. Sahitaṃ me asahitaṃ te, purevacanīyaṃ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṃ pure avaca, adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahitosi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī’’ti. Iti nigaṇṭho nāṭaputto sāvakānaṃ na sakkato na garukato na mānito na pūjito, na ca pana nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ sāvakā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti. Akkuṭṭho ca pana nigaṇṭho nāṭaputto dhammakkosenā’’’ti.
240PTS 2.5缅 2.198已对照

二四〇、“有些人这样说:‘这位沙门乔达摩也拥有僧团,拥有会众,是会众之师,知名而有声誉,是一派的宗师,受众人敬重;而他受弟子们恭敬、受尊重、受敬重、受供养,弟子们也恭敬、尊重沙门乔达摩之后依止[他]而住。从前,沙门乔达摩向数百人的会众说法。在那里,沙门乔达摩的某位弟子咳嗽了一声。另一位同梵行者便用膝盖碰他:「具寿请寂静,具寿请勿作声,我们的导师世尊正在说法。」沙门乔达摩向数百人的会众说法之时,那时沙门乔达摩的弟子们既没有喷嚏声,也没有咳嗽声。大群人众以满怀期待之相侍立于他:「世尊将为我们说什么法,我们就听那个。」犹如有人在四衢道口挤出无杂的纯蜜(khuddamadhu aneḷaka)[分施],大群人众便会以满怀期待之相侍立于他;正是这样,沙门乔达摩向数百人的会众说法之时,那时沙门乔达摩的弟子们既没有喷嚏声,也没有咳嗽声。大群人众以满怀期待之相侍立于他:「世尊将为我们说什么法,我们就听那个。」就连沙门乔达摩那些与同梵行者起了争执、舍弃学处而还俗的弟子,他们也是导师的称赞者、法的称赞者、僧团的称赞者,只呵责自己,不呵责他人:「正是我们不吉,我们少福,我们在这样善说的法与律中出家了,却不能终生行圆满、清净的梵行。」他们或成为园民,或成为优婆塞,受持五学处而行。如是,沙门乔达摩受弟子们恭敬、受尊重、受敬重、受供养,弟子们也恭敬、尊重沙门乔达摩之后依止[他]而住。’”

240. ‘‘Ekacce evamāhaṃsu – ‘ayampi kho samaṇo gotamo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa; so ca kho sāvakānaṃ sakkato garukato mānito pūjito, samaṇañca pana gotamaṃ sāvakā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti. Bhūtapubbaṃ samaṇo gotamo anekasatāya parisāya dhammaṃ desesi. Tatraññataro samaṇassa gotamassa sāvako ukkāsi. Tamenāññataro sabrahmacārī jaṇṇukena [jaṇṇuke (sī.)] ghaṭṭesi – ‘‘appasaddo āyasmā hotu, māyasmā saddamakāsi, satthā no bhagavā dhammaṃ desesī’’ti. Yasmiṃ samaye samaṇo gotamo anekasatāya parisāya dhammaṃ deseti, neva tasmiṃ samaye samaṇassa gotamassa sāvakānaṃ khipitasaddo vā hoti ukkāsitasaddo vā. Tamenaṃ mahājanakāyo paccāsīsamānarūpo [paccāsiṃ samānarūpo (sī. syā. kaṃ. pī.)] paccupaṭṭhito hoti – ‘‘yaṃ no bhagavā dhammaṃ bhāsissati taṃ no sossāmā’’ti. Seyyathāpi nāma puriso cātummahāpathe khuddamadhuṃ [khuddaṃ madhuṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] anelakaṃ pīḷeyya [uppīḷeyya (sī.)]. Tamenaṃ mahājanakāyo paccāsīsamānarūpo paccupaṭṭhito assa. Evameva yasmiṃ samaye samaṇo gotamo anekasatāya parisāya dhammaṃ deseti, neva tasmiṃ samaye samaṇassa gotamassa sāvakānaṃ khipitasaddo vā hoti ukkāsitasaddo vā. Tamenaṃ mahājanakāyo paccāsīsamānarūpo paccupaṭṭhito hoti – ‘‘yaṃ no bhagavā dhammaṃ bhāsissati taṃ no sossāmā’’ti. Yepi samaṇassa gotamassa sāvakā sabrahmacārīhi sampayojetvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattanti tepi satthu ceva vaṇṇavādino honti, dhammassa ca vaṇṇavādino honti, saṅghassa ca vaṇṇavādino honti, attagarahinoyeva honti anaññagarahino, ‘‘mayamevamhā alakkhikā mayaṃ appapuññā te mayaṃ evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitvā nāsakkhimhā yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ caritu’’nti. Te ārāmikabhūtā vā upāsakabhūtā vā pañcasikkhāpade samādāya vattanti. Iti samaṇo gotamo sāvakānaṃ sakkato garukato mānito pūjito, samaṇañca pana gotamaṃ sāvakā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharantī’’’ti.
241已对照

二四一、“优陀夷,那么,你在我身上见到几种法,由于它们,弟子们恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住呢?”“尊者,我在世尊身上见到五种法,由于它们,弟子们恭敬、尊重、敬重、供养世尊,恭敬、尊重[世尊]之后,依止[世尊]而住。哪五种[法]呢?尊者,世尊是少食者,并且是少食的称赞者。尊者,世尊是少食者,并且是少食的称赞者——尊者,这就是我在世尊身上见到的第一种法,由于它,弟子们恭敬、尊重、敬重、供养世尊,恭敬、尊重[世尊]之后,依止[世尊]而住。

241. ‘‘Kati pana tvaṃ, udāyi, mayi dhamme samanupassasi, yehi mamaṃ [mama (sabbattha)] sāvakā sakkaronti garuṃ karonti [garukaronti (sī. syā. kaṃ. pī.)] mānenti pūjenti, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharantī’’ti? ‘‘Pañca kho ahaṃ, bhante, bhagavati dhamme samanupassāmi yehi bhagavantaṃ sāvakā sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti. Katame pañca? Bhagavā hi, bhante, appāhāro, appāhāratāya ca vaṇṇavādī. Yampi, bhante, bhagavā appāhāro, appāhāratāya ca vaṇṇavādī imaṃ kho ahaṃ, bhante, bhagavati paṭhamaṃ dhammaṃ samanupassāmi yena bhagavantaṃ sāvakā sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti.
PTS 2.6已对照

“再者,尊者,世尊对随得的衣知足,并且是随得衣知足的称赞者。尊者,世尊对随得的衣知足,并且是随得衣知足的称赞者——尊者,这就是我在世尊身上见到的第二种法,由于它,弟子们恭敬、尊重、敬重、供养世尊,恭敬、尊重[世尊]之后,依止[世尊]而住。

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī. Yampi, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, imaṃ kho ahaṃ, bhante, bhagavati dutiyaṃ dhammaṃ samanupassāmi yena bhagavantaṃ sāvakā sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti.
已对照

“再者,尊者,世尊对随得的钵食知足,并且是随得钵食知足的称赞者。尊者,世尊对随得的钵食知足,并且是随得钵食知足的称赞者——尊者,这就是我在世尊身上见到的第三种法,由于它,弟子们恭敬、尊重、敬重、供养世尊,恭敬、尊重[世尊]之后,依止[世尊]而住。

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī. Yampi, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, imaṃ kho ahaṃ, bhante, bhagavati tatiyaṃ dhammaṃ samanupassāmi yena bhagavantaṃ sāvakā sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti.
缅 2.199已对照

“再者,尊者,世尊对随得的坐卧处知足,并且是随得坐卧处知足的称赞者。尊者,世尊对随得的坐卧处知足,并且是随得坐卧处知足的称赞者——尊者,这就是我在世尊身上见到的第四种法,由于它,弟子们恭敬、尊重、敬重、供养世尊,恭敬、尊重[世尊]之后,依止[世尊]而住。

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī. Yampi, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, imaṃ kho ahaṃ, bhante, bhagavati catutthaṃ dhammaṃ samanupassāmi yena bhagavantaṃ sāvakā sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti.
已对照

“再者,尊者,世尊是远离者,并且是远离的称赞者。尊者,世尊是远离者,并且是远离的称赞者——尊者,这就是我在世尊身上见到的第五种法,由于它,弟子们恭敬、尊重、敬重、供养世尊,恭敬、尊重[世尊]之后,依止[世尊]而住。

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhagavā pavivitto, pavivekassa ca vaṇṇavādī. Yampi, bhante, bhagavā pavivitto, pavivekassa ca vaṇṇavādī, imaṃ kho ahaṃ, bhante, bhagavati pañcamaṃ dhammaṃ samanupassāmi yena bhagavantaṃ sāvakā sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti.
已对照

“尊者,这就是我在世尊身上见到的五种法,由于它们,弟子们恭敬、尊重、敬重、供养世尊,恭敬、尊重[世尊]之后,依止[世尊]而住。”

‘‘Ime kho ahaṃ, bhante, bhagavati pañca dhamme samanupassāmi yehi bhagavantaṃ sāvakā sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharantī’’ti.
242PTS 2.7已对照

二四二、“优陀夷,倘若弟子们因‘沙门乔达摩是少食者,并且是少食的称赞者’而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住,然而,优陀夷,我有些弟子是以一小碟[食]为食者、以半小碟[食]为食者、以一木苹果[量]为食者、以半木苹果[量]为食者。而优陀夷,我有时以这钵吃满至齐平钵缘的[量],甚至吃得更多。优陀夷,倘若弟子们因‘沙门乔达摩是少食者,并且是少食的称赞者’而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住,那么,优陀夷,我那些以一小碟[食]为食、以半小碟[食]为食、以一木苹果[量]为食、以半木苹果[量]为食的弟子,便不会因这法而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住了。

242. ‘‘‘Appāhāro samaṇo gotamo, appāhāratāya ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṃ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā kosakāhārāpi aḍḍhakosakāhārāpi beluvāhārāpi aḍḍhabeluvāhārāpi. Ahaṃ kho pana, udāyi, appekadā iminā pattena samatittikampi bhuñjāmi bhiyyopi bhuñjāmi. ‘Appāhāro samaṇo gotamo, appāhāratāya ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṃ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ, ye te, udāyi, mama sāvakā kosakāhārāpi aḍḍhakosakāhārāpi beluvāhārāpi aḍḍhabeluvāhārāpi na maṃ te iminā dhammena sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ.
缅 2.200已对照

“优陀夷,倘若弟子们因‘沙门乔达摩对随得的衣知足,并且是随得衣知足的称赞者’而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住,然而,优陀夷,我有些弟子是持粪扫衣者、持粗衣者,他们从冢间、垃圾堆或店铺拣取碎布,作成僧伽梨而持用。而优陀夷,我有时持用坚实的、刀裁粗糙的、如葫芦毛[般细软]的居士衣。优陀夷,倘若弟子们因‘沙门乔达摩对随得的衣知足,并且是随得衣知足的称赞者’而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住,那么,优陀夷,我那些持粪扫衣、持粗衣,从冢间、垃圾堆或店铺拣取碎布,作成僧伽梨而持用的弟子,便不会因这法而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住了。

‘‘‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṃ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā paṃsukūlikā lūkhacīvaradharā te susānā vā saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni [pāpaṇikāni vā nantakāni vā (sī.)] uccinitvā [ucchinditvā (ka.)] saṅghāṭiṃ karitvā dhārenti. Ahaṃ kho panudāyi, appekadā gahapaticīvarāni dhāremi daḷhāni satthalūkhāni alābulomasāni. ‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṃ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ, ye te, udāyi, mama sāvakā paṃsukūlikā lūkhacīvaradharā te susānā vā saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni uccinitvā saṅghāṭiṃ karitvā dhārenti, na maṃ te iminā dhammena sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ.
PTS 2.8已对照

“优陀夷,倘若弟子们因‘沙门乔达摩对随得的钵食知足,并且是随得钵食知足的称赞者’而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住,然而,优陀夷,我有些弟子是常乞食者、次第乞食者、乐于拾穗之行者,他们进入俗家之间时,即使被邀请就座也不接受。而优陀夷,我有时也在受邀时食用择去黑粒、多羹多菜的粳米饭。优陀夷,倘若弟子们因‘沙门乔达摩对随得的钵食知足,并且是随得钵食知足的称赞者’而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住,那么,优陀夷,我那些常乞食、次第乞食、乐于拾穗之行,进入俗家之间时即使被邀请就座也不接受的弟子,便不会因这法而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住了。

‘‘‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṃ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā piṇḍapātikā sapadānacārino uñchāsake vate ratā, te antaragharaṃ paviṭṭhā samānā āsanenapi nimantiyamānā na sādiyanti. Ahaṃ kho panudāyi, appekadā nimantanepi [nimantanassāpi (ka.)] bhuñjāmi sālīnaṃ odanaṃ vicitakāḷakaṃ anekasūpaṃ anekabyañjanaṃ. ‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṃ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ, ye te, udāyi, mama sāvakā piṇḍapātikā sapadānacārino uñchāsake vate ratā te antaragharaṃ paviṭṭhā samānā āsanenapi nimantiyamānā na sādiyanti, na maṃ te iminā dhammena sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ.
缅 2.201已对照

“优陀夷,倘若弟子们因‘沙门乔达摩对随得的坐卧处知足,并且是随得坐卧处知足的称赞者’而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住,然而,优陀夷,我有些弟子是树下住者、露地住者,他们八个月不进入有遮蔽处。而优陀夷,我有时也住在内外涂饰、无风[可入]、门闩紧闭、窗户关严的诸尖顶屋中。优陀夷,倘若弟子们因‘沙门乔达摩对随得的坐卧处知足,并且是随得坐卧处知足的称赞者’而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住,那么,优陀夷,我那些树下住、露地住,八个月不进入有遮蔽处的弟子,便不会因这法而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住了。

‘‘‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṃ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā rukkhamūlikā abbhokāsikā, te aṭṭhamāse channaṃ na upenti. Ahaṃ kho panudāyi, appekadā kūṭāgāresupi viharāmi ullittāvalittesu nivātesu phusitaggaḷesu [phussitaggaḷesu (sī. pī.)] pihitavātapānesu. ‘Santuṭṭho samaṇo gotamo itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṃ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ, ye te, udāyi, mama sāvakā rukkhamūlikā abbhokāsikā te aṭṭhamāse channaṃ na upenti, na maṃ te iminā dhammena sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ.
PTS 2.9已对照

“优陀夷,倘若弟子们因‘沙门乔达摩是远离者,并且是远离的称赞者’而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住,然而,优陀夷,我有些弟子是林野住者、住于边远坐卧处者,深入林野、丛林边地的边远坐卧处而住,他们每半个月为了诵波罗提木叉而来到僧团中。而优陀夷,我有时与比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、国王、王的大臣、外道、外道弟子杂居而住。优陀夷,倘若弟子们因‘沙门乔达摩是远离者,并且是远离的称赞者’而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住,那么,优陀夷,我那些林野住、住于边远坐卧处,深入林野、丛林边地的边远坐卧处而住,每半个月为了诵波罗提木叉而来到僧团中的弟子,便不会因这法而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住了。

‘‘‘Pavivitto samaṇo gotamo, pavivekassa ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṃ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ, santi kho pana me, udāyi, sāvakā āraññikā pantasenāsanā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni ajjhogāhetvā viharanti, te anvaddhamāsaṃ saṅghamajjhe osaranti pātimokkhuddesāya. Ahaṃ kho panudāyi, appekadā ākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. ‘Pavivitto samaṇo gotamo, pavivekassa ca vaṇṇavādī’ti, iti ce maṃ, udāyi, sāvakā sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ, ye te, udāyi, mama sāvakā āraññakā pantasenāsanā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni ajjhogāhetvā viharanti te anvaddhamāsaṃ saṅghamajjhe osaranti pātimokkhuddesāya, na maṃ te iminā dhammena sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyuṃ, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ.
已对照

“优陀夷,如是,弟子们并不是由于这五种法而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住的。

‘‘Iti kho, udāyi, na mamaṃ sāvakā imehi pañcahi dhammehi sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti.
243缅 2.202已对照

二四三、“优陀夷,另有五种法,由于这五种法,弟子们恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住。哪五种[法]呢?优陀夷,在此,弟子们就增上戒推崇我:‘沙门乔达摩具戒,具足最上的戒蕴。’优陀夷,弟子们就增上戒推崇我:‘沙门乔达摩具戒,具足最上的戒蕴’——优陀夷,这就是第一种法,由于它,弟子们恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住。

243. ‘‘Atthi kho, udāyi, aññe ca pañca dhammā yehi pañcahi dhammehi mamaṃ sāvakā sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti. Katame pañca? Idhudāyi, mamaṃ sāvakā adhisīle sambhāventi – ‘sīlavā samaṇo gotamo paramena sīlakkhandhena samannāgato’ti. Yampudāyi [yamudāyi (syā. ka.)], mamaṃ sāvakā adhisīle sambhāventi – ‘sīlavā samaṇo gotamo paramena sīlakkhandhena samannāgato’ti, ayaṃ kho, udāyi, paṭhamo dhammo yena mamaṃ sāvakā sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti.
244PTS 2.10已对照

二四四、“再者,优陀夷,弟子们就殊胜的知见推崇我:‘沙门乔达摩正是知道了才说「我知道」,沙门乔达摩正是见到了才说「我见到」;沙门乔达摩以证知而说法,不以不证知;沙门乔达摩以有因缘而说法,不以无因缘;沙门乔达摩以有示导(sappāṭihāriya)而说法,不以无示导。’优陀夷,弟子们就殊胜的知见推崇我:‘沙门乔达摩正是知道了才说「我知道」,沙门乔达摩正是见到了才说「我见到」;沙门乔达摩以证知而说法,不以不证知;沙门乔达摩以有因缘而说法,不以无因缘;沙门乔达摩以有示导而说法,不以无示导’——优陀夷,这就是第二种法,由于它,弟子们恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住。

244. ‘‘Puna caparaṃ, udāyi, mamaṃ sāvakā abhikkante ñāṇadassane sambhāventi – ‘jānaṃyevāha samaṇo gotamo – jānāmīti, passaṃyevāha samaṇo gotamo – passāmīti; abhiññāya samaṇo gotamo dhammaṃ deseti no anabhiññāya; sanidānaṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti no anidānaṃ; sappāṭihāriyaṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti no appāṭihāriya’nti. Yampudāyi, mamaṃ sāvakā abhikkante ñāṇadassane sambhāventi – ‘jānaṃyevāha samaṇo gotamo – jānāmīti, passaṃyevāha samaṇo gotamo – passāmīti; abhiññāya samaṇo gotamo dhammaṃ deseti no anabhiññāya; sanidānaṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti no anidānaṃ; sappāṭihāriyaṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti no appāṭihāriya’nti, ayaṃ kho, udāyi, dutiyo dhammo yena mamaṃ sāvakā sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti.
245已对照

二四五、“再者,优陀夷,弟子们就增上慧推崇我:‘沙门乔达摩有慧,具足最上的慧蕴;「他会看不见将来的论路,或不能以如法[之言]善加折伏已生起的他人异论」——这[种]处是不存在的。’优陀夷,你认为怎样?我的弟子们这样知、这样见,还会在[我说话]中间插入[自己的]话吗?”

245. ‘‘Puna caparaṃ, udāyi, mamaṃ sāvakā adhipaññāya sambhāventi – ‘paññavā samaṇo gotamo paramena paññākkhandhena samannāgato; taṃ vata anāgataṃ vādapathaṃ na dakkhati, uppannaṃ vā parappavādaṃ na sahadhammena suniggahitaṃ niggaṇhissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati’. Taṃ kiṃ maññasi, udāyi, api nu me sāvakā evaṃ jānantā evaṃ passantā antarantarā kathaṃ opāteyyu’’nti?
已对照

“不会的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“优陀夷,我并不期待弟子们[给我]教诫;反而弟子们正是期待我的教诫。

‘‘Na kho panāhaṃ, udāyi, sāvakesu anusāsaniṃ paccāsīsāmi [paccāsiṃsāmi (sī. syā. kaṃ. pī.)]; aññadatthu mamayeva sāvakā anusāsaniṃ paccāsīsanti.
已对照

“优陀夷,弟子们就增上慧推崇我:‘沙门乔达摩有慧,具足最上的慧蕴;「他会看不见将来的论路,或不能以如法[之言]折伏已生起的他人异论」——这[种]处是不存在的’——优陀夷,这就是第三种法,由于它,弟子们恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住。

‘‘Yampudāyi, mamaṃ sāvakā adhipaññāya sambhāventi – ‘paññavā samaṇo gotamo paramena paññākkhandhena samannāgato; taṃ vata anāgataṃ vādapathaṃ na dakkhati, uppannaṃ vā parappavādaṃ na sahadhammena niggahitaṃ niggaṇhissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati’. Ayaṃ kho, udāyi, tatiyo dhammo yena mamaṃ sāvakā sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti.
246PTS 2.11缅 2.203已对照

二四六、“再者,优陀夷,我的弟子们沉陷于某种苦、为苦所迫,他们来到我这里,问苦圣谛;被问时,我为他们解答苦圣谛,以问题的解答令他们的心满意。他们问我苦集[圣谛]……苦灭[圣谛]……导至苦灭之道圣谛;被问时,我为他们解答导至苦灭之道圣谛,以问题的解答令他们的心满意。优陀夷,我的弟子们沉陷于某种苦、为苦所迫,他们来到我这里,问苦圣谛;被问时,我为他们解答苦圣谛,以问题的解答令他们的心满意。他们问我苦集[圣谛]……苦灭[圣谛]……导至苦灭之道圣谛;被问时,我为他们解答导至苦灭之道圣谛,以问题的解答令他们的心满意——优陀夷,这就是第四种法,由于它,弟子们恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住。

246. ‘‘Puna caparaṃ, udāyi, mama sāvakā yena dukkhena dukkhotiṇṇā dukkhaparetā te maṃ upasaṅkamitvā dukkhaṃ ariyasaccaṃ pucchanti, tesāhaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ puṭṭho byākaromi, tesāhaṃ cittaṃ ārādhemi pañhassa veyyākaraṇena; te maṃ dukkhasamudayaṃ… dukkhanirodhaṃ… dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ariyasaccaṃ pucchanti, tesāhaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ariyasaccaṃ puṭṭho byākaromi, tesāhaṃ cittaṃ ārādhemi pañhassa veyyākaraṇena. Yampudāyi, mama sāvakā yena dukkhena dukkhotiṇṇā dukkhaparetā te maṃ upasaṅkamitvā dukkhaṃ ariyasaccaṃ pucchanti, tesāhaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ puṭṭho byākaromi, tesāhaṃ cittaṃ ārādhemi pañhassa veyyākaraṇena. Te maṃ dukkhasamudayaṃ … dukkhanirodhaṃ… dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ariyasaccaṃ pucchanti. Tesāhaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ariyasaccaṃ puṭṭho byākaromi. Tesāhaṃ cittaṃ ārādhemi pañhassa veyyākaraṇena. Ayaṃ kho, udāyi, catuttho dhammo yena mamaṃ sāvakā sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanti.
247已对照

二四七、“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们修习四念处。优陀夷,在此,比丘于身随观身而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧;于诸受随观受而住……于心随观心而住……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们修习四正勤。优陀夷,在此,比丘为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为舍断已生的恶不善法,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为令未生的善法生起,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤;为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们修习四神足。优陀夷,在此,比丘修习具足欲定勤行的神足,修习具足精进定勤行的神足,修习具足心定勤行的神足,修习具足审察定勤行的神足。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们修习五根。优陀夷,在此,比丘修习导向寂静、导向正觉的信根;修习精进根……乃至……修习念根……修习定根……修习导向寂静、导向正觉的慧根。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们修习五力。优陀夷,在此,比丘修习导向寂静、导向正觉的信力;修习精进力……乃至……修习念力……修习定力……修习导向寂静、导向正觉的慧力。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们修习七觉支。优陀夷,在此,比丘修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的念觉支;修习择法觉支……乃至……修习精进觉支……修习喜觉支……修习轻安觉支……修习定觉支……修习依远离、依离贪、依灭、成熟于舍遣的舍觉支。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们修习八支圣道。优陀夷,在此,比丘修习正见,修习正思惟,修习正语,修习正业,修习正命,修习正精进,修习正念,修习正定。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

247. ‘‘Puna caparaṃ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā cattāro satipaṭṭhāne bhāventi. Idhudāyi, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vedanānupassī viharati… citte cittānupassī viharati… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
已对照

二四八、“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们修习八解脱。有色者见诸色,这是第一解脱;内无色想者见外诸色,这是第二解脱;唯胜解为‘净’,这是第三解脱;完全超越色想,有对想灭没,不作意种种想,[知]‘虚空是无边的’,成就并住于空无边处,这是第四解脱;完全超越空无边处,[知]‘识是无边的’,成就并住于识无边处,这是第五解脱;完全超越识无边处,[知]‘什么都没有’,成就并住于无所有处,这是第六解脱;完全超越无所有处,成就并住于非想非非想处,这是第七解脱;完全超越非想非非想处,成就并住于想受灭,这是第八解脱。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

‘‘Puna caparaṃ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā cattāro sammappadhāne bhāventi. Idhudāyi, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti, vāyamati, vīriyaṃ ārabhati, cittaṃ paggaṇhāti, padahati; uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti, vāyamati, vīriyaṃ ārabhati, cittaṃ paggaṇhāti, padahati; anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti, vāyamati, vīriyaṃ ārabhati, cittaṃ paggaṇhāti, padahati; uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti, vāyamati, vīriyaṃ ārabhati, cittaṃ paggaṇhāti, padahati. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
缅 2.204已对照

二四九、“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们修习八胜处。内有色想者见外诸色,是少的、美色的与丑色的,作这样的想:‘我胜过它们而知、而见。’这是第一胜处。

“内有色想者见外诸色,是无量的、美色的与丑色的,作这样的想:‘我胜过它们而知、而见。’这是第二胜处。

“内无色想者见外诸色,是少的、美色的与丑色的,作这样的想:‘我胜过它们而知、而见。’这是第三胜处。

“内无色想者见外诸色,是无量的、美色的与丑色的,作这样的想:‘我胜过它们而知、而见。’这是第四胜处。

“内无色想者见外诸色,是青的、青色的、青所显的、青光的。犹如亚麻花(umā),是青的、青色的、青所显的、青光的;又如那波罗奈所产、两面磨光的布,是青的、青色的、青所显的、青光的。同样地,内无色想者见外诸色,是青的、青色的、青所显的、青光的,作这样的想:‘我胜过它们而知、而见。’这是第五胜处。

“内无色想者见外诸色,是黄的、黄色的、黄所显的、黄光的。犹如迦尼迦罗花(kaṇikāra),是黄的、黄色的、黄所显的、黄光的;又如那波罗奈所产、两面磨光的布,是黄的、黄色的、黄所显的、黄光的。同样地,内无色想者见外诸色,是黄的、黄色的、黄所显的、黄光的,作这样的想:‘我胜过它们而知、而见。’这是第六胜处。

“内无色想者见外诸色,是赤的、赤色的、赤所显的、赤光的。犹如朱槿花(bandhujīvaka),是赤的、赤色的、赤所显的、赤光的;又如那波罗奈所产、两面磨光的布,是赤的、赤色的、赤所显的、赤光的。同样地,内无色想者见外诸色,是赤的、赤色的、赤所显的、赤光的,作这样的想:‘我胜过它们而知、而见。’这是第七胜处。

“内无色想者见外诸色,是白的、白色的、白所显的、白光的。犹如太白星(osadhitārakā),是白的、白色的、白所显的、白光的;又如那波罗奈所产、两面磨光的布,是白的、白色的、白所显的、白光的。同样地,内无色想者见外诸色,是白的、白色的、白所显的、白光的,作这样的想:‘我胜过它们而知、而见。’这是第八胜处。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

‘‘Puna caparaṃ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā cattāro iddhipāde bhāventi. Idhudāyi, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
PTS 2.12已对照

二五〇、“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们修习十遍处。有一[人]了知地遍,上、下、四维、无二、无量;有一[人]了知水遍……乃至……有一[人]了知火遍……有一[人]了知风遍……有一[人]了知青遍……有一[人]了知黄遍……有一[人]了知赤遍……有一[人]了知白遍……有一[人]了知虚空遍……有一[人]了知识遍,上、下、四维、无二、无量。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

‘‘Puna caparaṃ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā pañcindriyāni bhāventi. Idhudāyi, bhikkhu saddhindriyaṃ bhāveti upasamagāmiṃ sambodhagāmiṃ; vīriyindriyaṃ bhāveti…pe… satindriyaṃ bhāveti… samādhindriyaṃ bhāveti… paññindriyaṃ bhāveti upasamagāmiṃ sambodhagāmiṃ. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
已对照

二五一、“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们修习四禅。优陀夷,在此,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅。他以离生的喜、乐浸润、遍润、充满、遍满此身,其全身没有任何一处不被离生的喜、乐所遍满。优陀夷,犹如熟练的搓澡工或搓澡工的学徒,把沐浴粉撒入铜盆中,一面反复地洒水,一面加以揉合;那沐浴粉团便为滋润所随行,为滋润所浸透,内外皆为滋润所遍满,却不流滴。优陀夷,正是这样,比丘以离生的喜、乐浸润、遍润、充满、遍满此身,其全身没有任何一处不被离生的喜、乐所遍满。

“再者,优陀夷,比丘寻、伺寂止,内洁净……乃至……成就并住于第二禅。他以定生的喜、乐浸润、遍润、充满、遍满此身,其全身没有任何一处不被定生的喜、乐所遍满。优陀夷,犹如有一泉水涌出的深水湖,它在东方没有进水口,在西方没有进水口,在北方没有进水口,在南方没有进水口,天也不时时注入应时的水流;而清凉的水流从那湖中涌出,以清凉之水浸润、遍润、充满、遍满那整个湖,全湖没有任何一处不被清凉之水所遍满。优陀夷,正是这样,比丘以定生的喜、乐浸润、遍润、充满、遍满此身,其全身没有任何一处不被定生的喜、乐所遍满。

“再者,优陀夷,比丘离喜……乃至……成就并住于第三禅。他以无喜之乐浸润、遍润、充满、遍满此身,其全身没有任何一处不被无喜之乐所遍满。优陀夷,犹如在青莲(uppala)池、白莲(paduma)池或红莲(puṇḍarīka)池中,有一些青莲、白莲或红莲生于水中,长于水中,不出水面,沉浸在水中而得滋养;它们从顶端到根部都被清凉之水所浸润、遍润、充满、遍满,所有的青莲、白莲或红莲没有任何一处不被清凉之水所遍满。优陀夷,正是这样,比丘以无喜之乐浸润、遍润、充满、遍满此身,其全身没有任何一处不被无喜之乐所遍满。

“再者,优陀夷,比丘舍断乐与舍断苦,先前的喜、忧已经灭没,不苦不乐,舍念清净,成就并住于第四禅。他以清净、洁白之心遍满此身而坐,其全身没有任何一处不被清净、洁白之心所遍满。优陀夷,犹如有人用白布连头覆盖全身而坐,其全身没有任何一处不被白布所覆盖。优陀夷,正是这样,比丘以清净、洁白之心遍满此身而坐,其全身没有任何一处不被清净、洁白之心所遍满。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

‘‘Puna caparaṃ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā pañca balāni bhāventi. Idhudāyi, bhikkhu saddhābalaṃ bhāveti upasamagāmiṃ sambodhagāmiṃ; vīriyabalaṃ bhāveti…pe… satibalaṃ bhāveti… samādhibalaṃ bhāveti… paññābalaṃ bhāveti upasamagāmiṃ sambodhagāmiṃ. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
已对照

二五二、“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们如此了知:‘我这个身体有色,由四大所成,为父母所生,由饭与粥堆积而成,是无常、涂拭、按摩、破坏、离散之法;而我这个识依止于此、系缚于此。’优陀夷,犹如一颗琉璃宝珠,美丽、纯正,有八个切面,善加琢磨,透明、澄澈,具足一切行相;其中穿着蓝色、黄色、红色、白色或淡黄色的线。有位具眼之人把它放在手中省察:‘这是一颗琉璃宝珠,美丽、纯正,有八个切面,善加琢磨,透明、澄澈,具足一切行相;其中穿着蓝色、黄色、红色、白色或淡黄色的线。’优陀夷,正是这样,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们如此了知:‘我这个身体有色,由四大所成,为父母所生,由饭与粥堆积而成,是无常、涂拭、按摩、破坏、离散之法;而我这个识依止于此、系缚于此。’而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

‘‘Puna caparaṃ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā sattabojjhaṅge bhāventi. Idhudāyi, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ; dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
缅 2.205已对照

二五三、“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们从此身化作出另一个身:有色、意所成、具足一切大小肢节、诸根无缺。优陀夷,犹如有人从蒙迦草(muñja)中抽出苇茎(īsikā)。他会这样想:‘这是蒙迦草,这是苇茎;蒙迦草是一回事,苇茎是另一回事,苇茎正是从蒙迦草中抽出来的。’又犹如,优陀夷,有人从鞘中拔出剑。他会这样想:‘这是剑,这是鞘;剑是一回事,鞘是另一回事,剑正是从鞘中拔出来的。’又犹如,优陀夷,有人把蛇从蛇蜕中取出。他会这样想:‘这是蛇,这是蜕;蛇是一回事,蜕是另一回事,蛇正是从蜕中取出来的。’优陀夷,正是这样,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们从此身化作出另一个身:有色、意所成、具足一切大小肢节、诸根无缺。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

‘‘Puna caparaṃ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāventi. Idhudāyi, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti, sammāsaṅkappaṃ bhāveti, sammāvācaṃ bhāveti, sammākammantaṃ bhāveti, sammāājīvaṃ bhāveti, sammāvāyāmaṃ bhāveti, sammāsatiṃ bhāveti, sammāsamādhiṃ bhāveti. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
248PTS 2.13已对照

二五四、“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们体验多种神变:一身能变成多身,多身能合成一身;或显现,或隐没;穿越墙壁、垣墙、山岳,无所障碍,犹如在虚空中;出没于大地之中,犹如在水中;在水上行走而不沉没,犹如在地上;在虚空中结跏趺坐而行,犹如有翼之鸟;甚至以手触摸、抚摸有如此大神力、大威德的日月;以身自在通行,直到梵天界。优陀夷,犹如熟练的陶工或陶工的弟子,能以善加调制的黏土,随其所欲做成、完成各种陶器。又犹如,优陀夷,熟练的象牙匠或象牙匠的弟子,能以善加处理的象牙,随其所欲做成、完成各种象牙制品。又犹如,优陀夷,熟练的金匠或金匠的弟子,能以善加锻炼的黄金,随其所欲做成、完成各种金器。优陀夷,正是这样,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们体验多种神变:一身能变成多身,多身能合成一身;或显现,或隐没;穿越墙壁、垣墙、山岳,无所障碍,犹如在虚空中;出没于大地之中,犹如在水中;在水上行走而不沉没,犹如在地上;在虚空中结跏趺坐而行,犹如有翼之鸟;甚至以手触摸、抚摸有如此大神力、大威德的日月;以身自在通行,直到梵天界。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

248. ‘‘Puna caparaṃ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā aṭṭha vimokkhe bhāventi. Rūpī rūpāni passati, ayaṃ paṭhamo vimokkho; ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati, ayaṃ dutiyo vimokkho; subhanteva adhimutto hoti, ayaṃ tatiyo vimokkho; sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati, ayaṃ catuttho vimokkho; sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati, ayaṃ pañcamo vimokkho; sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati, ayaṃ chaṭṭho vimokkho; sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati, ayaṃ sattamo vimokkho; sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, ayaṃ aṭṭhamo vimokkho. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
249PTS 2.14缅 2.206已对照

二五五、“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们以清净、超人的天耳界,听见天的与人的两种声音,无论远的还是近的。优陀夷,犹如有力的吹螺者毫不费力便能令四方[听闻]知晓。优陀夷,正是这样,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们以清净、超人的天耳界,听见天的与人的两种声音,无论远的还是近的。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

249. ‘‘Puna caparaṃ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā aṭṭha abhibhāyatanāni bhāventi. Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ paṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ.
‘‘Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ dutiyaṃ abhibhāyatanaṃ.
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ tatiyaṃ abhibhāyatanaṃ.
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ catutthaṃ abhibhāyatanaṃ.
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni. Seyyathāpi nāma umāpupphaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ, seyyathāpi vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ; evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ pañcamaṃ abhibhāyatanaṃ.
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni. Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ, seyyathāpi vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ; evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ chaṭṭhaṃ abhibhāyatanaṃ.
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni. Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ, seyyathāpi vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ; evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ sattamaṃ abhibhāyatanaṃ.
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni. Seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā, seyyathāpi vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ odātaṃ odātavaṇṇaṃ odātanidassanaṃ odātanibhāsaṃ; evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi, passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ aṭṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
250PTS 2.15已对照

二五六、“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们以自己的心遍知其他众生、其他人的心:有贪的心,了知为‘有贪的心’;离贪的心,了知为‘离贪的心’;有瞋的心,了知为‘有瞋的心’;离瞋的心,了知为‘离瞋的心’;有痴的心,了知为‘有痴的心’;离痴的心,了知为‘离痴的心’;萎缩的心,了知为‘萎缩的心’;散乱的心,了知为‘散乱的心’;广大的心,了知为‘广大的心’;不广大的心,了知为‘不广大的心’;有上的心,了知为‘有上的心’;无上的心,了知为‘无上的心’;得定的心,了知为‘得定的心’;无定的心,了知为‘无定的心’;解脱的心,了知为‘解脱的心’;未解脱的心,了知为‘未解脱的心’。优陀夷,犹如年少、年轻、喜好装饰的女子或男子,在清净、皎洁的镜中,或在澄澈的水钵中,省察自己的面容:若有斑点,便知道‘有斑点’;若无斑点,便知道‘无斑点’。优陀夷,正是这样,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们以自己的心遍知其他众生、其他人的心:有贪的心,了知为‘有贪的心’;离贪的心……乃至……有瞋的心……离瞋的心……有痴的心……离痴的心……萎缩的心……散乱的心……广大的心……不广大的心……有上的心……无上的心……得定的心……无定的心……解脱的心……未解脱的心,了知为‘未解脱的心’。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

250. ‘‘Puna caparaṃ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā dasa kasiṇāyatanāni bhāventi. Pathavīkasiṇameko sañjānāti uddhamadho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ; āpokasiṇameko sañjānāti…pe… tejokasiṇameko sañjānāti… vāyokasiṇameko sañjānāti… nīlakasiṇameko sañjānāti… pītakasiṇameko sañjānāti… lohitakasiṇameko sañjānāti… odātakasiṇameko sañjānāti… ākāsakasiṇameko sañjānāti … viññāṇakasiṇameko sañjānāti uddhamadho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
251PTS 2.16缅 2.208已对照

二五七、“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们回忆起许多种宿住,即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十万生、许多坏劫、许多成劫、许多坏成劫——‘我在那里有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到那里;在那里又有如此的名字、如此的种姓、如此的容貌、如此的食物,经历如此的苦乐,有如此的寿量;从那里死后,投生到这里。’如此,他回忆起具有行相、具有细节的许多种宿住。优陀夷,犹如有人从自己的村庄前往另一个村庄,又从那个村庄前往另一个村庄,然后他从那个村庄回到自己的村庄。他会这样想:‘我从自己的村庄去了另一个村庄,在那里如此站立、如此坐着、如此说话、如此沉默;又从那个村庄去了某个村庄,在那里也如此站立、如此坐着、如此说话、如此沉默;然后我从那个村庄回到了自己的村庄。’优陀夷,正是这样,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们回忆起许多种宿住,即:一生……乃至……如此,他们回忆起具有行相、具有细节的许多种宿住。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

251. ‘‘Puna caparaṃ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā cattāri jhānāni bhāventi. Idhudāyi, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti. Seyyathāpi, udāyi, dakkho nhāpako [nahāpako (sī. pī.)] vā nhāpakantevāsī vā kaṃsathāle nhānīyacuṇṇāni [nahānīyacuṇṇāni (sī. pī.)] ākiritvā udakena paripphosakaṃ paripphosakaṃ sanneyya, sāyaṃ nhānīyapiṇḍi [sāssa nahānīyapiṇḍī (sī. syā. kaṃ.)] snehānugatā snehapareto santarabāhirā phuṭā snehena na ca pagghariṇī; evameva kho, udāyi, bhikkhu imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti.
‘‘Puna caparaṃ, udāyi, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṃ hoti. Seyyathāpi, udāyi, udakarahado gambhīro ubbhidodako [ubbhitodako (syā. kaṃ. ka.)]. Tassa nevassa puratthimāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na pacchimāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na uttarāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na dakkhiṇāya disāya udakassa āyamukhaṃ, devo ca na kālena kālaṃ sammā dhāraṃ anuppaveccheyya; atha kho tamhāva udakarahadā sītā vāridhārā ubbhijjitvā tameva udakarahadaṃ sītena vārinā abhisandeyya parisandeyya paripūreyya paripphareyya, nāssa [na nesaṃ (sī.)] kiñci sabbāvato udakarahadassa sītena vārinā apphuṭaṃ assa. Evameva kho, udāyi, bhikkhu imameva kāyaṃ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṃ hoti.
‘‘Puna caparaṃ, udāyi, bhikkhu pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṃ hoti. Seyyathāpi, udāyi, uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni, tāni yāva caggā yāva ca mūlā sītena vārinā abhisannāni parisannāni paripūrāni paripphuṭāni, nāssa kiñci sabbāvataṃ, uppalānaṃ vā padumānaṃ vā puṇḍarīkānaṃ vā sītena vārinā apphuṭaṃ assa; evameva kho, udāyi, bhikkhu imameva kāyaṃ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṃ hoti.
‘‘Puna caparaṃ, udāyi, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṃ hoti. Seyyathāpi, udāyi, puriso odātena vatthena sasīsaṃ pārupitvā nisinno assa, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa odātena vatthena apphuṭaṃ assa; evameva kho, udāyi, bhikkhu imameva kāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṃ hoti. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
252已对照

二五八、“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生:或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣,了知众生随业而去——‘这些众生确实具足身恶行、具足语恶行、具足意恶行,诽谤圣者,持邪见,受持邪见之业;他们身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。而这些众生具足身善行、具足语善行、具足意善行,不诽谤圣者,持正见,受持正见之业;他们身坏命终之后,投生于善趣、天界。’如此,他们以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生:或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣,了知众生随业而去。优陀夷,犹如有两座有门的房屋,具眼之人站在[两屋]中间,能看见人们走进房屋、走出房屋、来回往来、到处走动。优陀夷,正是这样,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生:或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣,了知众生随业而去……乃至……而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。

252. ‘‘Puna caparaṃ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā evaṃ pajānanti – ‘ayaṃ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammo; idañca pana me viññāṇaṃ ettha sitaṃ ettha paṭibaddhaṃ’. Seyyathāpi, udāyi, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato accho vippasanno sabbākārasampanno; tatridaṃ suttaṃ āvutaṃ nīlaṃ vā pītaṃ vā lohitaṃ vā odātaṃ vā paṇḍusuttaṃ vā. Tamenaṃ cakkhumā puriso hatthe karitvā paccavekkheyya – ‘ayaṃ kho maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato accho vippasanno sabbākārasampanno; tatridaṃ suttaṃ āvutaṃ nīlaṃ vā pītaṃ vā lohitaṃ vā odātaṃ vā paṇḍusuttaṃ vā’ti. Evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā evaṃ pajānanti – ‘ayaṃ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammo; idañca pana me viññāṇaṃ ettha sitaṃ ettha paṭibaddha’nti. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
253PTS 2.18缅 2.210已对照

二五九、“再者,优陀夷,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。优陀夷,犹如山间凹处有一个湖泊,透明、澄澈、无浊。有位具眼之人站在岸边,能看见牡蛎和贝壳、砂砾和卵石,以及游动的、停住的鱼群。他会这样想:‘这个湖泊透明、澄澈、无浊,其中有这些牡蛎和贝壳、砂砾和卵石,以及游动的、停住的鱼群。’优陀夷,正是这样,我已为弟子们宣说了行道,依那行道,我的弟子们由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。而我的许多弟子在此[行道]中已达到证知究竟之彼岸而住。优陀夷,这就是第五种法,我的弟子们因此而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住。

“优陀夷,这就是五种法,我的弟子们因这些而恭敬、尊重、敬重、供养我,恭敬、尊重[我]之后,依止[我]而住。”

世尊说了这[番话]。游方者萨古卢陀夷满意、欢喜世尊之所说。

253. ‘‘Puna caparaṃ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā imamhā kāyā aññaṃ kāyaṃ abhinimminanti rūpiṃ manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriyaṃ. Seyyathāpi, udāyi, puriso muñjamhā īsikaṃ pabbāheyya; tassa evamassa – ‘ayaṃ muñjo, ayaṃ īsikā; añño muñjo, aññā īsikā; muñjamhātveva īsikā pabbāḷhā’ti. Seyyathā vā panudāyi, puriso asiṃ kosiyā pabbāheyya; tassa evamassa – ‘ayaṃ asi, ayaṃ kosi; añño asi aññā kosi; kosiyātveva asi pabbāḷho’ti. Seyyathā vā, panudāyi, puriso ahiṃ karaṇḍā uddhareyya; tassa evamassa – ‘ayaṃ ahi, ayaṃ karaṇḍo; añño ahi, añño karaṇḍo; karaṇḍātveva ahi ubbhato’ti. Evameva kho, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā imamhā kāyā aññaṃ kāyaṃ abhinimminanti rūpiṃ manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriyaṃ. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.
已对照

《大萨古卢陀夷经》终,[《游方者品》中之]第七[经]。