快乐巴利palinanda.cc

中部第75经 · 摩犍提经 Māgaṇḍiyasuttaṃ

本经目录五、摩犍提经

207PTS 1.502缅 2.170已对照

五、摩犍提经

二〇七、如是我闻——一时,世尊住在拘楼国(Kuru),[有]一座名叫剑磨瑟昙(Kammāsadhamma)的拘楼人市镇,[住]在婆罗堕婆阇种(Bhāradvājagotta)婆罗门火堂的草敷上。于是,世尊在上午穿好[下衣],取了钵与衣,进入剑磨瑟昙乞食。在剑磨瑟昙乞食之后,饭后从乞食处回来,为日间住而前往某处丛林。深入那丛林之后,在某棵树下为日间住而坐。那时,游方者摩犍提(Māgaṇḍiya)在散步、游行,来到婆罗堕婆阇种婆罗门的火堂。游方者摩犍提看见婆罗堕婆阇种婆罗门的火堂里敷设着草敷;看见之后,对婆罗堕婆阇种婆罗门这样说:“婆罗堕婆阇尊师的火堂里所敷设的这草敷,是为谁[敷设]的呢?我想是适合沙门的卧处吧。”“摩犍提尊师,有沙门乔达摩——释迦子,从释迦家族出家者。关于那位乔达摩尊师,有这样的善名声传扬:‘那位世尊亦即是阿罗汉、正等正觉者、明行具足、善逝、世间解、无上者、调御丈夫、天人导师、佛陀、世尊。’这卧处是为那位乔达摩尊师敷设的。”“婆罗堕婆阇尊师,我们看见的真是不祥之物啊!婆罗堕婆阇尊师,我们看见的真是不祥之物啊!我们竟看见了那位毁坏增长者(bhūnahu)乔达摩尊师的卧处。”“摩犍提,守护这话吧!摩犍提,守护这话吧!因为那位乔达摩尊师那里,有许多刹帝利智者、婆罗门智者、居士智者、沙门智者,都极为净信,被调伏于圣正理、于善法。”“婆罗堕婆阇尊师,即使我们当面见到那位乔达摩尊师,也会当面对他说:‘沙门乔达摩是毁坏增长者。’这是什么缘故呢?因为在我们的经典中是这样传下来的。”“如果摩犍提尊师不介意,我就把这告诉沙门乔达摩。”“婆罗堕婆阇尊师不必为我挂虑,就照我所说的告诉他吧。”

207. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṃ nāma kurūnaṃ nigamo, bhāradvājagottassa brāhmaṇassa agyāgāre tiṇasanthārake [tiṇasantharake (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kammāsadhammaṃ piṇḍāya pāvisi. Kammāsadhammaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena aññataro vanasaṇḍo tenupasaṅkami divāvihārāya. Taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māgaṇḍiyo [māgandiyo (sī. pī.)] paribbājako jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena bhāradvājagottassa brāhmaṇassa agyāgāraṃ tenupasaṅkami. Addasā kho māgaṇḍiyo paribbājako bhāradvājagottassa brāhmaṇassa agyāgāre tiṇasanthārakaṃ paññattaṃ. Disvāna bhāradvājagottaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘kassa nvayaṃ bhoto bhāradvājassa agyāgāre tiṇasanthārako paññatto, samaṇaseyyānurūpaṃ [samaṇaseyyārūpaṃ (sī. pī.)] maññe’’ti? ‘‘Atthi, bho māgaṇḍiya, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Tassesā bhoto gotamassa seyyā paññattā’’ti. ‘‘Duddiṭṭhaṃ vata, bho bhāradvāja, addasāma; duddiṭṭhaṃ vata, bho bhāradvāja, addasāma! Ye mayaṃ tassa bhoto gotamassa bhūnahuno [bhūnahanassa (syā. kaṃ.)] seyyaṃ addasāmā’’ti. ‘‘Rakkhassetaṃ, māgaṇḍiya, vācaṃ; rakkhassetaṃ, māgaṇḍiya, vācaṃ. Bahū hi tassa bhoto gotamassa khattiyapaṇḍitāpi brāhmaṇapaṇḍitāpi gahapatipaṇḍitāpi samaṇapaṇḍitāpi abhippasannā vinītā ariye ñāye dhamme kusale’’ti. ‘‘Sammukhā cepi mayaṃ, bho bhāradvāja, taṃ bhavantaṃ gotamaṃ passeyyāma, sammukhāpi naṃ vadeyyāma – ‘bhūnahu [bhūnahano (syā. kaṃ.)] samaṇo gotamo’ti. Taṃ kissa hetu? Evañhi no sutte ocaratī’’ti. ‘‘Sace taṃ bhoto māgaṇḍiyassa agaru āroceyyāmi taṃ [āroceyyametaṃ (sī. pī.), ārocessāmi tassa (syā. kaṃ.)] samaṇassa gotamassā’’ti. ‘‘Appossukko bhavaṃ bhāradvājo vuttova naṃ vadeyyā’’ti.
208PTS 1.503已对照

二〇八、世尊以清净、超人的天耳界,听见了婆罗堕婆阇种婆罗门与游方者摩犍提的这番交谈。于是,世尊于傍晚时分从静坐起身,来到婆罗堕婆阇种婆罗门的火堂;到了之后,世尊坐在所敷设的草敷上。于是,婆罗堕婆阇种婆罗门来到世尊之处;到了之后,与世尊互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。世尊对坐在一旁的婆罗堕婆阇种婆罗门这样说:“婆罗堕婆阇,你与游方者摩犍提是否就这个草敷有过某种交谈?”这样说时,婆罗堕婆阇种婆罗门悚惧、身毛竖立,对世尊这样说:“我们正想把这件事告诉乔达摩尊师,而乔达摩尊师却在[我们]未说之时就说出来了。”世尊与婆罗堕婆阇种婆罗门之间的这番谈论尚未说完。那时,游方者摩犍提在散步、游行,来到婆罗堕婆阇种婆罗门的火堂,来到世尊之处;到了之后,与世尊互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。世尊对坐在一旁的游方者摩犍提这样说:

208. Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya bhāradvājagottassa brāhmaṇassa māgaṇḍiyena paribbājakena saddhiṃ imaṃ kathāsallāpaṃ. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhāradvājagottassa brāhmaṇassa agyāgāraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nisīdi bhagavā paññatte tiṇasanthārake. Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho bhāradvājagottaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘ahu pana te, bhāradvāja, māgaṇḍiyena paribbājakena saddhiṃ imaṃyeva tiṇasanthārakaṃ ārabbha kocideva kathāsallāpo’’ti? Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo saṃviggo lomahaṭṭhajāto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etadeva kho pana mayaṃ bhoto gotamassa ārocetukāmā. Atha ca pana bhavaṃ gotamo anakkhātaṃyeva akkhāsī’’ti. Ayañca hi [ayañca hidaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] bhagavato bhāradvājagottena brāhmaṇena saddhiṃ antarākathā vippakatā hoti. Atha kho māgaṇḍiyo paribbājako jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena bhāradvājagottassa brāhmaṇassa agyāgāraṃ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho māgaṇḍiyaṃ paribbājakaṃ bhagavā etadavoca –
209缅 2.171已对照

二〇九、“摩犍提,眼乐于色、喜于色、欣于色;如来的[眼]已调伏、已守护、已保护、已防护,而他为了防护它而说法。摩犍提,你说‘沙门乔达摩是毁坏增长者’,是就这个而说的吗?”“乔达摩尊师,我说‘沙门乔达摩是毁坏增长者’,正是就这个而说的。这是什么缘故呢?因为在我们的经典中是这样传下来的。”“摩犍提,耳乐于声……乃至……摩犍提,鼻乐于香……摩犍提,舌乐于味、喜于味、欣于味;如来的[舌]已调伏、已守护、已保护、已防护,而他为了防护它而说法。摩犍提,你说‘沙门乔达摩是毁坏增长者’,是就这个而说的吗?”“乔达摩尊师,我说‘沙门乔达摩是毁坏增长者’,正是就这个而说的。这是什么缘故呢?因为在我们的经典中是这样传下来的。”“摩犍提,身乐于触、喜于触……乃至……摩犍提,意乐于法、喜于法、欣于法;如来的[意]已调伏、已守护、已保护、已防护,而他为了防护它而说法。摩犍提,你说‘沙门乔达摩是毁坏增长者’,是就这个而说的吗?”“乔达摩尊师,我说‘沙门乔达摩是毁坏增长者’,正是就这个而说的。这是什么缘故呢?因为在我们的经典中是这样传下来的。”

209. ‘‘Cakkhuṃ kho, māgaṇḍiya, rūpārāmaṃ rūparataṃ rūpasammuditaṃ. Taṃ tathāgatassa dantaṃ guttaṃ rakkhitaṃ saṃvutaṃ, tassa ca saṃvarāya dhammaṃ deseti. Idaṃ nu te etaṃ, māgaṇḍiya, sandhāya bhāsitaṃ – ‘bhūnahu samaṇo gotamo’’’ti? ‘‘Etadeva kho pana me, bho gotama, sandhāya bhāsitaṃ – ‘bhūnahu samaṇo gotamo’ti. Taṃ kissa hetu? Evañhi no sutte ocaratī’’ti. ‘‘Sotaṃ kho, māgaṇḍiya, saddārāmaṃ…pe… ghānaṃ kho, māgaṇḍiya gandhārāmaṃ… jivhā kho, māgaṇḍiya, rasārāmā rasaratā rasasammuditā. Sā tathāgatassa dantā guttā rakkhitā saṃvutā, tassā ca saṃvarāya dhammaṃ deseti. Idaṃ nu te etaṃ, māgaṇḍiya, sandhāya bhāsitaṃ – ‘bhūnahu samaṇo gotamo’’’ti? ‘‘Etadeva kho pana me, bho gotama, sandhāya bhāsitaṃ – ‘bhūnahu samaṇo gotamo’ti. Taṃ kissa hetu? Evañhi no sutte ocaratī’’ti. ‘‘Kāyo kho, māgaṇḍiya, phoṭṭhabbārāmo phoṭṭhabbarato…pe… mano kho, māgaṇḍiya, dhammārāmo dhammarato dhammasammudito. So tathāgatassa danto gutto rakkhito saṃvuto, tassa ca saṃvarāya dhammaṃ deseti. Idaṃ nu te etaṃ, māgaṇḍiya, sandhāya bhāsitaṃ – ‘bhūnahu samaṇo gotamo’’’ti? ‘‘Etadeva kho pana me, bho gotama, sandhāya bhāsitaṃ – ‘bhūnahu samaṇo gotamo’ti. Taṃ kissa hetu? Evañhi no sutte ocaratī’’ti.
210PTS 1.504已对照

二一〇、“摩犍提,你认为怎样——‘在此,某人先前曾以眼所识的诸色——是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的——而享乐,他后来如实了知了诸色的集起、灭没、味著、过患与出离之后,舍断色爱,除遣色热恼,离渴,内心寂止而住。’摩犍提,对于这个人,你会说他什么呢?”“乔达摩尊师,什么也不[说]。”“摩犍提,你认为怎样——‘在此,某人先前曾以耳所识的诸声……乃至……鼻所识的诸香……舌所识的诸味……身所识的诸触——是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的——而享乐,他后来如实了知了诸触的集起、灭没、味著、过患与出离之后,舍断触爱,除遣触热恼,离渴,内心寂止而住。’摩犍提,对于这个人,你会说他什么呢?”“乔达摩尊师,什么也不[说]。”

210. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, māgaṇḍiya – ‘idhekacco cakkhuviññeyyehi rūpehi paricāritapubbo assa iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi, so aparena samayena rūpānaṃyeva samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā rūpataṇhaṃ pahāya rūpapariḷāhaṃ paṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṃ vūpasantacitto vihareyya. Imassa pana te, māgaṇḍiya, kimassa vacanīya’’’nti? ‘‘Na kiñci, bho gotama’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, māgaṇḍiya – ‘idhekacco sotaviññeyyehi saddehi…pe… ghānaviññeyyehi gandhehi… jivhāviññeyyehi rasehi… kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi paricāritapubbo assa iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi, so aparena samayena phoṭṭhabbānaṃyeva samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā phoṭṭhabbataṇhaṃ pahāya phoṭṭhabbapariḷāhaṃ paṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṃ vūpasantacitto vihareyya. Imassa pana te, māgaṇḍiya, kimassa vacanīya’’’nti? ‘‘Na kiñci, bho gotama’’.
211PTS 1.505缅 2.172已对照

二一一、“摩犍提,我先前作为在家人时,曾具足、拥有五欲功德而享乐——眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的;耳所识的诸声……乃至……鼻所识的诸香……舌所识的诸味……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。摩犍提,我有三座宫殿:一座是雨季的,一座是冬季的,一座是夏季的。摩犍提,我在雨季的宫殿中,雨季四个月里,以无男子的伎乐享乐,不下到宫殿下层。我后来如实了知了诸欲的集起、灭没、味著、过患与出离之后,舍断欲爱,除遣欲热恼,离渴,内心寂止而住。我看见其他众生于诸欲未离贪,被诸欲爱所啃噬,被欲热恼所焚烧,而受用诸欲。我不羡慕他们,也不在那里欢喜。这是什么缘故呢?摩犍提,凡这离于诸欲、离于诸不善法的喜乐——它甚至超越了天上的乐而住——我以那喜乐而喜乐,便不羡慕低劣的[乐],也不在那里欢喜。

211. ‘‘Ahaṃ kho pana, māgaṇḍiya, pubbe agāriyabhūto samāno pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresiṃ cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi, sotaviññeyyehi saddehi…pe… ghānaviññeyyehi gandhehi… jivhāviññeyyehi rasehi… kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi. Tassa mayhaṃ, māgaṇḍiya, tayo pāsādā ahesuṃ – eko vassiko, eko hemantiko, eko gimhiko. So kho ahaṃ, māgaṇḍiya, vassike pāsāde vassike cattāro [vassike pāsāde cattāro (syā. kaṃ.)] māse nippurisehi tūriyehi [turiyehi (sī. syā. kaṃ. pī.)] paricārayamāno [paricāriyamāno (sabbattha)] na heṭṭhāpāsādaṃ orohāmi. So aparena samayena kāmānaṃyeva samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā kāmataṇhaṃ pahāya kāmapariḷāhaṃ paṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṃ vūpasantacitto viharāmi. So aññe satte passāmi kāmesu avītarāge kāmataṇhāhi khajjamāne kāmapariḷāhena pariḍayhamāne kāme paṭisevante. So tesaṃ na pihemi, na tattha abhiramāmi. Taṃ kissa hetu? Yāhayaṃ, māgaṇḍiya, rati, aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi – api dibbaṃ sukhaṃ samadhigayha tiṭṭhati – tāya ratiyā ramamāno hīnassa na pihemi, na tattha abhiramāmi.
212已对照

二一二、“摩犍提,犹如一位富裕、有大财富、大受用的居士或居士子,具足、拥有五欲功德而享乐——眼所识的诸色……乃至……诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。他行身善行、行语善行、行意善行之后,身坏命终之后投生于善趣、天界,成为三十三天诸天的同伴。他在那里的欢喜园中,被天女众围绕,具足、拥有天上的五欲功德而享乐。他会看见一位居士或居士子具足、拥有五欲功德而享乐。

212. ‘‘Seyyathāpi, māgaṇḍiya, gahapati vā gahapatiputto vā aḍḍho mahaddhano mahābhogo pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreyya cakkhuviññeyyehi rūpehi…pe… phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi. So kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So tattha nandane vane accharāsaṅghaparivuto dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreyya. So passeyya gahapatiṃ vā gahapatiputtaṃ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṃ samaṅgībhūtaṃ paricārayamānaṃ.
PTS 1.506缅 2.173已对照

“摩犍提,你认为怎样?那位在欢喜园中被天女众围绕、具足拥有天上五欲功德而享乐的天子,会羡慕那位居士或居士子,或者会被人间的五欲功德、被人间的诸欲引回吗?”“不是的,乔达摩尊师。这是什么缘故呢?乔达摩尊师,因为天上的诸欲比人间的诸欲更为超胜、更为殊胜。”“摩犍提,正是这样,我先前作为在家人时,曾具足、拥有五欲功德而享乐——眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的;耳所识的诸声……乃至……鼻所识的诸香……舌所识的诸味……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。我后来如实了知了诸欲的集起、灭没、味著、过患与出离之后,舍断欲爱,除遣欲热恼,离渴,内心寂止而住。我看见其他众生于诸欲未离贪,被诸欲爱所啃噬,被欲热恼所焚烧,而受用诸欲。我不羡慕他们,也不在那里欢喜。这是什么缘故呢?摩犍提,凡这离于诸欲、离于诸不善法的喜乐——它甚至超越了天上的乐而住——我以那喜乐而喜乐,便不羡慕低劣的[乐],也不在那里欢喜。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, māgaṇḍiya, api nu so devaputto nandane vane accharāsaṅghaparivuto dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricārayamāno amussa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā piheyya, mānusakānaṃ vā pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ mānusakehi vā kāmehi āvaṭṭeyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. Taṃ kissa hetu? Mānusakehi, bho gotama, kāmehi dibbakāmā abhikkantatarā ca paṇītatarā cā’’ti. ‘‘Evameva kho ahaṃ, māgaṇḍiya, pubbe agāriyabhūto samāno pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresiṃ cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi, sotaviññeyyehi saddehi…pe… ghānaviññeyyehi gandhehi… jivhāviññeyyehi rasehi… kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi. So aparena samayena kāmānaṃyeva samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā kāmataṇhaṃ pahāya kāmapariḷāhaṃ paṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṃ vūpasantacitto viharāmi. So aññe satte passāmi kāmesu avītarāge kāmataṇhāhi khajjamāne kāmapariḷāhena pariḍayhamāne kāme paṭisevante, so tesaṃ na pihemi, na tattha abhiramāmi. Taṃ kissa hetu? Yāhayaṃ, māgaṇḍiya, rati aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi – api dibbaṃ sukhaṃ samadhigayha tiṭṭhati – tāya ratiyā ramamāno hīnassa na pihemi, na tattha abhiramāmi.
213已对照

二一三、“摩犍提,犹如一个癞病者,肢体溃烂、肢体化脓,被虫所啃噬,以指甲抓破创口,在炭火坑上烘烤身体。他的朋友同僚、亲族血亲请来一位外科医师。那外科医师为他配药。他依靠那药而从癞病中解脱,成为无病、安乐、自在、自主、随意而行者。他会看见另一个癞病者,肢体溃烂、肢体化脓,被虫所啃噬,以指甲抓破创口,在炭火坑上烘烤身体。

213. ‘‘Seyyathāpi, māgaṇḍiya, kuṭṭhī puriso arugatto pakkagatto kimīhi khajjamāno nakhehi vaṇamukhāni vippatacchamāno aṅgārakāsuyā kāyaṃ paritāpeyya. Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṃ sallakattaṃ upaṭṭhāpeyyuṃ. Tassa so bhisakko sallakatto bhesajjaṃ kareyya. So taṃ bhesajjaṃ āgamma kuṭṭhehi parimucceyya, arogo assa sukhī serī sayaṃvasī yena kāmaṃ gamo. So aññaṃ kuṭṭhiṃ purisaṃ passeyya arugattaṃ pakkagattaṃ kimīhi khajjamānaṃ nakhehi vaṇamukhāni vippatacchamānaṃ aṅgārakāsuyā kāyaṃ paritāpentaṃ.
缅 2.174已对照

“摩犍提,你认为怎样?那个人会羡慕那个癞病者,[羡慕]炭火坑或服用药物吗?”“不是的,乔达摩尊师。这是什么缘故呢?乔达摩尊师,因为有病时才须用药,无病时便不须用药。”“摩犍提,正是这样,我先前作为在家人时,曾具足、拥有五欲功德而享乐——眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的;耳所识的诸声……乃至……鼻所识的诸香……舌所识的诸味……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。我后来如实了知了诸欲的集起、灭没、味著、过患与出离之后,舍断欲爱,除遣欲热恼,离渴,内心寂止而住。我看见其他众生于诸欲未离贪,被诸欲爱所啃噬,被欲热恼所焚烧,而受用诸欲。我不羡慕他们,也不在那里欢喜。这是什么缘故呢?摩犍提,凡这离于诸欲、离于诸不善法的喜乐——它甚至超越了天上的乐而住——我以那喜乐而喜乐,便不羡慕低劣的[乐],也不在那里欢喜。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, māgaṇḍiya, api nu so puriso amussa kuṭṭhissa purisassa piheyya aṅgārakāsuyā vā bhesajjaṃ paṭisevanāya vā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama. Taṃ kissa hetu? Roge hi, bho gotama, sati bhesajjena karaṇīyaṃ hoti, roge asati na bhesajjena karaṇīyaṃ hotī’’ti. ‘‘Evameva kho ahaṃ, māgaṇḍiya, pubbe agāriyabhūto samāno pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresiṃ, cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi, sotaviññeyyehi saddehi…pe… ghānaviññeyyehi gandhehi… jivhāviññeyyehi rasehi… kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi. So aparena samayena kāmānaṃyeva samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā kāmataṇhaṃ pahāya kāmapariḷāhaṃ paṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṃ vūpasantacitto viharāmi. So aññe satte passāmi kāmesu avītarāge kāmataṇhāhi khajjamāne kāmapariḷāhena pariḍayhamāne kāme paṭisevante. So tesaṃ na pihemi, na tattha abhiramāmi. Taṃ kissa hetu? Yāhayaṃ, māgaṇḍiya, rati, aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi – api dibbaṃ sukhaṃ samadhigayha tiṭṭhati – tāya ratiyā ramamāno hīnassa na pihemi, na tattha abhiramāmi.
214PTS 1.507已对照

二一四、“摩犍提,犹如一个癞病者,肢体溃烂、肢体化脓,被虫所啃噬,以指甲抓破创口,在炭火坑上烘烤身体。他的朋友同僚、亲族血亲请来一位外科医师。那外科医师为他配药。他依靠那药而从癞病中解脱,成为无病、安乐、自在、自主、随意而行者。两个有力的人各抓住他一只手臂,把他拖向炭火坑。

214. ‘‘Seyyathāpi, māgaṇḍiya, kuṭṭhī puriso arugatto pakkagatto kimīhi khajjamāno nakhehi vaṇamukhāni vippatacchamāno aṅgārakāsuyā kāyaṃ paritāpeyya. Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṃ sallakattaṃ upaṭṭhāpeyyuṃ. Tassa so bhisakko sallakatto bhesajjaṃ kareyya. So taṃ bhesajjaṃ āgamma kuṭṭhehi parimucceyya, arogo assa sukhī serī sayaṃvasī yena kāmaṃ gamo. Tamenaṃ dve balavanto purisā nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuṃ upakaḍḍheyyuṃ.
缅 2.175已对照

“摩犍提,你认为怎样?那个人会这样那样地扭动身体吗?”“是的,乔达摩尊师。”“这是什么缘故呢?”“乔达摩尊师,因为那火触之是苦、有大炽热、大热恼。”“摩犍提,你认为怎样?是现在那火才触之是苦、有大炽热、大热恼,还是先前那火也触之是苦、有大炽热、大热恼呢?”“乔达摩尊师,现在那火触之是苦、有大炽热、大热恼,先前那火也触之是苦、有大炽热、大热恼。乔达摩尊师,而那个癞病者,肢体溃烂、肢体化脓,被虫所啃噬,以指甲抓破创口,诸根已受损,对触之是苦的火却得了‘[这是]乐’的颠倒之想。”“摩犍提,正是这样,过去世的诸欲触之是苦、有大炽热、大热恼,未来世的诸欲触之是苦、有大炽热、大热恼,现在当下的诸欲也触之是苦、有大炽热、大热恼。摩犍提,而这些众生于诸欲未离贪,被诸欲爱所啃噬,被欲热恼所焚烧,诸根已受损,对触之是苦的诸欲却得了‘[这是]乐’的颠倒之想。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, māgaṇḍiya, api nu so puriso iti citiceva kāyaṃ sannāmeyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Asu hi, bho gotama, aggi dukkhasamphasso ceva mahābhitāpo ca mahāpariḷāho cā’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, māgaṇḍiya, idāneva nu kho so aggi dukkhasamphasso ceva mahābhitāpo ca mahāpariḷāho ca udāhu pubbepi so aggi dukkhasamphasso ceva mahābhitāpo ca mahāpariḷāho cā’’ti? ‘‘Idāni ceva, bho gotama, so aggi dukkhasamphasso ceva mahābhitāpo ca mahāpariḷāho ca, pubbepi so aggi dukkhasamphasso ceva mahābhitāpo ca mahāpariḷāho ca. Asu ca [asu hi ca (sī. pī.)], bho gotama, kuṭṭhī puriso arugatto pakkagatto kimīhi khajjamāno nakhehi vaṇamukhāni vippatacchamāno upahatindriyo dukkhasamphasseyeva aggismiṃ sukhamiti viparītasaññaṃ paccalatthā’’ti. ‘‘Evameva kho, māgaṇḍiya, atītampi addhānaṃ kāmā dukkhasamphassā ceva mahābhitāpā ca mahāpariḷāhā ca, anāgatampi addhānaṃ kāmā dukkhasamphassā ceva mahābhitāpā ca mahāpariḷāhā ca, etarahipi paccuppannaṃ addhānaṃ kāmā dukkhasamphassā ceva mahābhitāpā ca mahāpariḷāhā ca. Ime ca, māgaṇḍiya, sattā kāmesu avītarāgā kāmataṇhāhi khajjamānā kāmapariḷāhena pariḍayhamānā upahatindriyā dukkhasamphassesuyeva kāmesu sukhamiti viparītasaññaṃ paccalatthuṃ.
215PTS 1.508已对照

二一五、“摩犍提,犹如一个癞病者,肢体溃烂、肢体化脓,被虫所啃噬,以指甲抓破创口,在炭火坑上烘烤身体。摩犍提,那个癞病者,肢体溃烂、肢体化脓,被虫所啃噬,以指甲抓破创口,越是在炭火坑上烘烤身体,他那些创口就越是变得更不净、更恶臭、更腐烂,而且也有某种程度的快意、某种程度的味著——即:由于搔抓创口;摩犍提,正是这样,众生于诸欲未离贪,被诸欲爱所啃噬,被欲热恼所焚烧,而受用诸欲。摩犍提,众生越是于诸欲未离贪,被诸欲爱所啃噬,被欲热恼所焚烧,而受用诸欲,那些众生的欲爱就越是增长,也越是被欲热恼所焚烧,而且也有某种程度的快意、某种程度的味著——即:缘于五欲功德。

215. ‘‘Seyyathāpi, māgaṇḍiya, kuṭṭhī puriso arugatto pakkagatto kimīhi khajjamāno nakhehi vaṇamukhāni vippatacchamāno aṅgārakāsuyā kāyaṃ paritāpeti. Yathā yathā kho, māgaṇḍiya, asu kuṭṭhī puriso arugatto pakkagatto kimīhi khajjamāno nakhehi vaṇamukhāni vippatacchamāno aṅgārakāsuyā kāyaṃ paritāpeti tathā tathā’ssa [tathā tathā tasseva (syā. kaṃ. ka.)] tāni vaṇamukhāni asucitarāni ceva honti duggandhatarāni ca pūtikatarāni ca, hoti ceva kāci sātamattā assādamattā – yadidaṃ vaṇamukhānaṃ kaṇḍūvanahetu; evameva kho, māgaṇḍiya, sattā kāmesu avītarāgā kāmataṇhāhi khajjamānā kāmapariḷāhena ca pariḍayhamānā kāme paṭisevanti. Yathā yathā kho, māgaṇḍiya, sattā kāmesu avītarāgā kāmataṇhāhi khajjamānā kāmapariḷāhena ca pariḍayhamānā kāme paṭisevanti tathā tathā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ kāmataṇhā ceva pavaḍḍhati, kāmapariḷāhena ca pariḍayhanti, hoti ceva sātamattā assādamattā – yadidaṃ pañcakāmaguṇe paṭicca.
缅 2.176已对照

“摩犍提,你认为怎样?你可曾见到或听到:有国王或王的大臣具足、拥有五欲功德而享乐,未舍断欲爱,未除遣欲热恼,而离渴、内心寂止地住过、正住着或将会住吗?”“不是的,乔达摩尊师。”“善哉,摩犍提!摩犍提,我也不曾见过、不曾听过:有国王或王的大臣具足、拥有五欲功德而享乐,未舍断欲爱,未除遣欲热恼,而离渴、内心寂止地住过、正住着或将会住。摩犍提,然而凡是离渴、内心寂止地住过、正住着或将会住的沙门或婆罗门,他们全都是如实了知了诸欲的集起、灭没、味著、过患与出离之后,舍断欲爱,除遣欲热恼,离渴、内心寂止地住过、正住着或将会住的。”于是,世尊在那时说出这段感兴语:

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, māgaṇḍiya, api nu te diṭṭho vā suto vā rājā vā rājamahāmatto vā pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricārayamāno kāmataṇhaṃ appahāya kāmapariḷāhaṃ appaṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṃ vūpasantacitto vihāsi vā viharati vā viharissati vā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, māgaṇḍiya! Mayāpi kho etaṃ, māgaṇḍiya, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ rājā vā rājamahāmatto vā pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricārayamāno kāmataṇhaṃ appahāya kāmapariḷāhaṃ appaṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṃ vūpasantacitto vihāsi vā viharati vā viharissati vā. Atha kho, māgaṇḍiya, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā vigatapipāsā ajjhattaṃ vūpasantacittā vihāsuṃ vā viharanti vā viharissanti vā sabbe te kāmānaṃyeva samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā kāmataṇhaṃ pahāya kāmapariḷāhaṃ paṭivinodetvā vigatapipāsā ajjhattaṃ vūpasantacittā vihāsuṃ vā viharanti vā viharissanti vā’’ti. Atha kho bhagavā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
已对照

“无病是最上的利得,涅槃是最上的乐;

‘‘Ārogyaparamā lābhā, nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ;
已对照

诸道中八支[道],安稳、趣向不死。”

Aṭṭhaṅgiko ca maggānaṃ, khemaṃ amatagāmina’’nti.
216PTS 1.509已对照

二一六、这样说时,游方者摩犍提对世尊这样说:“稀有啊,乔达摩尊师!未曾有啊,乔达摩尊师!乔达摩尊师所说的这[话],是何等善说:‘无病是最上的利得,涅槃是最上的乐。’乔达摩尊师,我也曾听过先前的游方者、师长与师长的师长们说:‘无病是最上的利得,涅槃是最上的乐。’乔达摩尊师,这[与那]相合。”“摩犍提,你所听过的先前的游方者、师长与师长的师长们所说的——‘无病是最上的利得,涅槃是最上的乐’——那无病是什么?那涅槃是什么?”这样说时,游方者摩犍提以手揉摩自己的肢体:“乔达摩尊师,这就是那无病,这就是那涅槃。乔达摩尊师,我现在无病、安乐,没有什么令我病恼。”

216. Evaṃ vutte, māgaṇḍiyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ bhotā gotamena – ‘ārogyaparamā lābhā, nibbānaṃ paramaṃ sukha’nti. Mayāpi kho etaṃ, bho gotama, sutaṃ pubbakānaṃ paribbājakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ‘ārogyaparamā lābhā, nibbānaṃ paramaṃ sukha’nti; tayidaṃ, bho gotama, sametī’’ti. ‘‘Yaṃ pana te etaṃ, māgaṇḍiya, sutaṃ pubbakānaṃ paribbājakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ‘ārogyaparamā lābhā, nibbānaṃ paramaṃ sukha’nti, katamaṃ taṃ ārogyaṃ, katamaṃ taṃ nibbāna’’nti? Evaṃ vutte, māgaṇḍiyo paribbājako sakāneva sudaṃ gattāni pāṇinā anomajjati – ‘‘idantaṃ, bho gotama, ārogyaṃ, idantaṃ nibbānaṃ. Ahañhi, bho gotama, etarahi arogo sukhī, na maṃ kiñci ābādhatī’’ti.
217缅 2.177已对照

二一七、“摩犍提,犹如有个生来即盲的人,他看不见黑白之色,看不见青色,看不见黄色,看不见赤色,看不见茜色,看不见平与不平,看不见星辰,看不见月与日。他听到有眼者说:‘诸位,白净的衣服真是精良啊,美观、无垢、洁净!’他便去寻求白[衣]。有某个人以沾满油垢的粗黑毛布骗他:‘喂,你这人,这是给你的白净的衣服,美观、无垢、洁净。’他接受了它;接受之后穿上;穿上之后,满意地发出满意的话:‘诸位,白净的衣服真是精良啊,美观、无垢、洁净!’

217. ‘‘Seyyathāpi, māgaṇḍiya, jaccandho puriso; so na passeyya kaṇhasukkāni rūpāni, na passeyya nīlakāni rūpāni, na passeyya pītakāni rūpāni, na passeyya lohitakāni rūpāni, na passeyya mañjiṭṭhakāni [mañjeṭṭhikāni (sī. syā. kaṃ. pī.), mañjeṭṭhakāni (ka.)] rūpāni, na passeyya samavisamaṃ, na passeyya tārakarūpāni, na passeyya candimasūriye. So suṇeyya cakkhumato bhāsamānassa – ‘chekaṃ vata, bho, odātaṃ vatthaṃ abhirūpaṃ nimmalaṃ sucī’ti! So odātapariyesanaṃ careyya. Tamenaṃ aññataro puriso telamalikatena sāhuḷicīrena [telamasikatena sāhuḷacīvarena (sī. syā. kaṃ. pī.)] vañceyya – ‘idaṃ te, ambho purisa, odātaṃ vatthaṃ abhirūpaṃ nimmalaṃ sucī’ti. So taṃ paṭiggaṇheyya, paṭiggahetvā pārupeyya, pārupetvā attamano attamanavācaṃ nicchāreyya – ‘chekaṃ vata, bho, odātaṃ vatthaṃ abhirūpaṃ nimmalaṃ sucī’ti!
PTS 1.510已对照

“摩犍提,你认为怎样?那个生来即盲的人是知道、看见而接受那件沾满油垢的粗黑毛布,接受之后穿上,穿上之后满意地发出满意的话:‘诸位,白净的衣服真是精良啊,美观、无垢、洁净!’呢,还是出于对有眼者的信任呢?”“乔达摩尊师,那个生来即盲的人是不知、不见而接受那件沾满油垢的粗黑毛布,接受之后穿上,穿上之后满意地发出满意的话:‘诸位,白净的衣服真是精良啊,美观、无垢、洁净!’——是出于对有眼者的信任。”“摩犍提,正是这样,其他外道的游方者是盲的、无眼的,不知无病,不见涅槃,却说这首偈:‘无病是最上的利得,涅槃是最上的乐。’摩犍提,这首偈是先前的诸阿罗汉、正等正觉者所说的:

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, māgaṇḍiya, api nu so jaccandho puriso jānanto passanto amuṃ telamalikataṃ sāhuḷicīraṃ paṭiggaṇheyya, paṭiggahetvā pārupeyya, pārupetvā attamano attamanavācaṃ nicchāreyya – ‘chekaṃ vata, bho, odātaṃ vatthaṃ abhirūpaṃ nimmalaṃ sucī’ti udāhu cakkhumato saddhāyā’’ti? ‘‘Ajānanto hi, bho gotama, apassanto so jaccandho puriso amuṃ telamalikataṃ sāhuḷicīraṃ paṭiggaṇheyya, paṭiggahetvā pārupeyya, pārupetvā attamano attamanavācaṃ nicchāreyya – ‘chekaṃ vata, bho, odātaṃ vatthaṃ abhirūpaṃ nimmalaṃ sucī’ti, cakkhumato saddhāyā’’ti. ‘‘Evameva kho, māgaṇḍiya, aññatitthiyā paribbājakā andhā acakkhukā ajānantā ārogyaṃ, apassantā nibbānaṃ, atha ca panimaṃ gāthaṃ bhāsanti – ‘ārogyaparamā lābhā, nibbānaṃ paramaṃ sukha’nti. Pubbakehesā, māgaṇḍiya, arahantehi sammāsambuddhehi gāthā bhāsitā –
已对照

‘无病是最上的利得,涅槃是最上的乐;

‘Ārogyaparamā lābhā, nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ;
已对照

诸道中八支[道],安稳、趣向不死。’

Aṭṭhaṅgiko ca maggānaṃ, khemaṃ amatagāmina’nti.
218已对照

二一八、“如今它逐渐成了凡夫之偈。摩犍提,而这个身是病、是痈、是箭、是苦患、是病恼;而你却对这个是病、是痈、是箭、是苦患、是病恼的身说:‘乔达摩尊师,这就是那无病,这就是那涅槃。’摩犍提,因为你没有那圣眼——以那圣眼,你才能知道无病、看见涅槃。”“我对乔达摩尊师如此净信!乔达摩尊师能为我这样说法,使我能知道无病、看见涅槃。”

218. ‘‘Sā etarahi anupubbena puthujjanagāthā [puthujjanagatā (sī. pī.)]. Ayaṃ kho pana, māgaṇḍiya, kāyo rogabhūto gaṇḍabhūto sallabhūto aghabhūto ābādhabhūto, so tvaṃ imaṃ kāyaṃ rogabhūtaṃ gaṇḍabhūtaṃ sallabhūtaṃ aghabhūtaṃ ābādhabhūtaṃ – ‘idantaṃ, bho gotama, ārogyaṃ, idantaṃ nibbāna’nti vadesi. Tañhi te, māgaṇḍiya, ariyaṃ cakkhuṃ natthi yena tvaṃ ariyena cakkhunā ārogyaṃ jāneyyāsi, nibbānaṃ passeyyāsī’’ti. ‘‘Evaṃ pasanno ahaṃ bhoto gotamassa! Pahoti me bhavaṃ gotamo tathā dhammaṃ desetuṃ yathāhaṃ ārogyaṃ jāneyyaṃ, nibbānaṃ passeyya’’nti.
219PTS 1.511缅 2.178已对照

二一九、“摩犍提,犹如有个生来即盲的人,他看不见黑白之色,看不见青色,看不见黄色,看不见赤色,看不见茜色,看不见平与不平,看不见星辰,看不见月与日。他的朋友同僚、亲族血亲请来一位外科医师。那外科医师为他配药。他依靠那药,却没有生出眼睛,没有使眼睛清净。摩犍提,你认为怎样?那医师岂不只会分得疲劳与恼害吗?”“是的,乔达摩尊师。”“摩犍提,正是这样,如果我为你说法:‘这就是那无病,这就是那涅槃’,而你却不知道无病、不看见涅槃,那对我是疲劳,那对我是疲恼。”“我对乔达摩尊师如此净信。乔达摩尊师能为我这样说法,使我能知道无病、看见涅槃。”

219. ‘‘Seyyathāpi, māgaṇḍiya, jaccandho puriso; so na passeyya kaṇhasukkāni rūpāni, na passeyya nīlakāni rūpāni, na passeyya pītakāni rūpāni, na passeyya lohitakāni rūpāni, na passeyya mañjiṭṭhakāni rūpāni, na passeyya samavisamaṃ, na passeyya tārakarūpāni, na passeyya candimasūriye. Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṃ sallakattaṃ upaṭṭhāpeyyuṃ. Tassa so bhisakko sallakatto bhesajjaṃ kareyya. So taṃ bhesajjaṃ āgamma na cakkhūni uppādeyya, na cakkhūni visodheyya. Taṃ kiṃ maññasi, māgaṇḍiya, nanu so vejjo yāvadeva kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Evameva kho, māgaṇḍiya, ahañce te dhammaṃ deseyyaṃ – ‘idantaṃ ārogyaṃ, idantaṃ nibbāna’nti, so tvaṃ ārogyaṃ na jāneyyāsi, nibbānaṃ na passeyyāsi. So mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā’’ti. ‘‘Evaṃ pasanno ahaṃ bhoto gotamassa. Pahoti me bhavaṃ gotamo tathā dhammaṃ desetuṃ yathāhaṃ ārogyaṃ jāneyyaṃ, nibbānaṃ passeyya’’nti.
220PTS 1.512缅 2.179已对照

二二〇、“摩犍提,犹如有个生来即盲的人,他看不见黑白之色,看不见青色,看不见黄色,看不见赤色,看不见茜色,看不见平与不平,看不见星辰,看不见月与日。他听到有眼者说:‘诸位,白净的衣服真是精良啊,美观、无垢、洁净!’他便去寻求白[衣]。有某个人以沾满油垢的粗黑毛布骗他:‘喂,你这人,这是给你的白净的衣服,美观、无垢、洁净。’他接受了它;接受之后穿上。他的朋友同僚、亲族血亲请来一位外科医师。那外科医师为他配药——上行催泻、下泻、敷眼药、敷清凉眼药、灌鼻。他依靠那药而生出眼睛,使眼睛清净。随着眼睛的生起,他对那件沾满油垢的粗黑毛布的欲贪便被舍断。他会把那个人视为非友,也视为敌人,甚至会认为应当夺去他的性命:‘诸位,我长久以来确实被这个人用这件沾满油垢的粗黑毛布欺瞒、诓骗、迷惑了——「喂,你这人,这是给你的白净的衣服,美观、无垢、洁净。」’摩犍提,正是这样,如果我为你说法:‘这就是那无病,这就是那涅槃’,你就会知道无病、看见涅槃。随着眼睛的生起,你对五取蕴的欲贪便被舍断;而且你会这样想:‘诸位,我长久以来确实被这个心欺瞒、诓骗、迷惑了。因为我执取时,正是执取了色;执取时,正是执取了受;执取时,正是执取了想;执取时,正是执取了诸行;执取时,正是执取了识。于是,我以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。这样,这整个苦蕴就集起了。’”“我对乔达摩尊师如此净信!乔达摩尊师能为我这样说法,使我能不盲地从这座位上起来。”

220. ‘‘Seyyathāpi, māgaṇḍiya, jaccandho puriso; so na passeyya kaṇhasukkāni rūpāni, na passeyya nīlakāni rūpāni, na passeyya pītakāni rūpāni, na passeyya lohitakāni rūpāni, na passeyya mañjiṭṭhakāni rūpāni, na passeyya samavisamaṃ, na passeyya tārakarūpāni, na passeyya candimasūriye. So suṇeyya cakkhumato bhāsamānassa – ‘chekaṃ vata, bho, odātaṃ vatthaṃ abhirūpaṃ nimmalaṃ sucī’ti! So odātapariyesanaṃ careyya. Tamenaṃ aññataro puriso telamalikatena sāhuḷicīrena vañceyya – ‘idaṃ te, ambho purisa, odātaṃ vatthaṃ abhirūpaṃ nimmalaṃ sucī’ti. So taṃ paṭiggaṇheyya, paṭiggahetvā pārupeyya. Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṃ sallakattaṃ upaṭṭhāpeyyuṃ. Tassa so bhisakko sallakatto bhesajjaṃ kareyya – uddhaṃvirecanaṃ adhovirecanaṃ añjanaṃ paccañjanaṃ natthukammaṃ. So taṃ bhesajjaṃ āgamma cakkhūni uppādeyya, cakkhūni visodheyya. Tassa saha cakkhuppādā yo amusmiṃ telamalikate sāhuḷicīre chandarāgo so pahīyetha. Tañca naṃ purisaṃ amittatopi daheyya, paccatthikatopi daheyya, api ca jīvitā voropetabbaṃ maññeyya – ‘dīgharattaṃ vata, bho, ahaṃ iminā purisena telamalikatena sāhuḷicīrena nikato vañcito paluddho – idaṃ te, ambho purisa, odātaṃ vatthaṃ abhirūpaṃ nimmalaṃ sucī’ti. Evameva kho, māgaṇḍiya, ahañce te dhammaṃ deseyyaṃ – ‘idantaṃ ārogyaṃ, idantaṃ nibbāna’nti. So tvaṃ ārogyaṃ jāneyyāsi, nibbānaṃ passeyyāsi. Tassa te saha cakkhuppādā yo pañcasupādānakkhandhesu chandarāgo so pahīyetha; api ca te evamassa – ‘dīgharattaṃ vata, bho, ahaṃ iminā cittena nikato vañcito paluddho [paladdho (sī. pī.)]. Ahañhi rūpaṃyeva upādiyamāno upādiyiṃ, vedanaṃyeva upādiyamāno upādiyiṃ, saññaṃyeva upādiyamāno upādiyiṃ, saṅkhāreyeva upādiyamāno upādiyiṃ, viññāṇaṃyeva upādiyamāno upādiyiṃ. Tassa me upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti; evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’’ti. ‘‘Evaṃ pasanno ahaṃ bhoto gotamassa! Pahoti me bhavaṃ gotamo tathā dhammaṃ desetuṃ yathāhaṃ imamhā āsanā anandho vuṭṭhaheyya’’nti.
221已对照

二二一、“摩犍提,那么你应当亲近善士。摩犍提,一旦你亲近善士,摩犍提,你就会听闻正法;一旦你听闻正法,摩犍提,你就会行法随法;一旦你行法随法,摩犍提,你就会自己知道、自己看见:‘这些就是病、痈、箭;在此,病、痈、箭无余地灭了。于是,以我的取之灭而有有之灭,以有之灭而有生之灭,以生之灭而老死、愁、悲、苦、忧、恼便灭。这样,这整个苦蕴就灭了。’”

221. ‘‘Tena hi tvaṃ, māgaṇḍiya, sappurise bhajeyyāsi. Yato kho tvaṃ, māgaṇḍiya, sappurise bhajissasi tato tvaṃ, māgaṇḍiya, saddhammaṃ sossasi; yato kho tvaṃ, māgaṇḍiya, saddhammaṃ sossasi tato tvaṃ, māgaṇḍiya, dhammānudhammaṃ paṭipajjissasi; yato kho tvaṃ, māgaṇḍiya, dhammānudhammaṃ paṭipajjissasi tato tvaṃ, māgaṇḍiya, sāmaṃyeva ñassasi, sāmaṃ dakkhissasi – ime rogā gaṇḍā sallā; idha rogā gaṇḍā sallā aparisesā nirujjhanti. Tassa me upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti; evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti.
222PTS 1.513缅 2.180已对照

二二二、这样说时,游方者摩犍提对世尊这样说:“奇哉!乔达摩尊师,奇哉!乔达摩尊师。乔达摩尊师,犹如把倒覆的扶起,把遮蔽的揭开,为迷路者指示道路,在黑暗中持来油灯,使有眼者得见诸色。正是如此,乔达摩尊师以种种方式开显了法。我皈依那位乔达摩尊师、法与比丘僧团。愿我能在乔达摩尊师座下得出家,得具足戒。”“摩犍提,凡先前为其他外道者(aññatitthiyapubba),若在此法与律中希求出家、希求具足戒,他须别住(parivāsa)四个月;四个月过后,比丘们若心已喜悦,便令他出家、授予具足戒以成为比丘。不过,我于此也知晓人的差别。”“尊者,若先前为其他外道者在此法与律中希求出家、希求具足戒,[须]别住四个月,四个月过后比丘们若心已喜悦便令其出家、授予具足戒以成为比丘——那么我愿别住四年;四年过后,愿比丘们心已喜悦,令我出家、授予具足戒以成为比丘。”游方者摩犍提便在世尊座下得了出家,得了具足戒。而具寿摩犍提受具足戒不久,独一、远离、不放逸、热勤、自策励而住,不久便就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。他证知:“生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。”而具寿摩犍提也成为阿罗汉之一。

222. Evaṃ vutte, māgaṇḍiyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti. ‘‘Yo kho, māgaṇḍiya, aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, so cattāro māse parivasati; catunnaṃ māsānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti, upasampādenti bhikkhubhāvāya. Api ca mettha puggalavemattatā viditā’’ti. ‘‘Sace, bhante, aññatitthiyapubbā imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhantā pabbajjaṃ, ākaṅkhantā upasampadaṃ cattāro māse parivasanti, catunnaṃ māsānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya; ahaṃ cattāri vassāni parivasissāmi, catunnaṃ vassānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājentu, upasampādentu bhikkhubhāvāyā’’ti. Alattha kho māgaṇḍiyo paribbājako bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā māgaṇḍiyo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā māgaṇḍiyo arahataṃ ahosīti.
Māgaṇḍiyasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.
已对照

《摩犍提经》终,[《游方者品》中之]第五[经]。