快乐巴利palinanda.cc

中部第38经 · 大爱尽经 Mahātaṇhāsaṅkhayasuttaṃ

本经目录八、大爱尽经

已对照

八、大爱尽经

8. Mahātaṇhāsaṅkhayasuttaṃ
396PTS 1.257缅 1.323已对照

三九六、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城祇树林给孤独园。那时,有一位名叫嗏帝(Sāti)的渔夫子(kevaṭṭaputta)比丘生起了这样的恶见执(diṭṭhigata)——“据我所了知世尊所说之法,正是这同一个识在流转、轮回,而无其他。”众多比丘听说:“据说有一位名叫嗏帝的渔夫子比丘生起了这样的恶见执——‘据我所了知世尊所说之法,正是这同一个识在流转、轮回,而无其他。’”于是那些比丘往嗏帝渔夫子比丘那里去;到了之后,对嗏帝渔夫子比丘这样说——“嗏帝贤友,据说你生起了这样的恶见执——‘据我所了知世尊所说之法,正是这同一个识在流转、轮回,而无其他’,这是真的吗?”“贤友,确是这样,我这样了知世尊所说之法:正是这同一个识在流转、轮回,而无其他。”于是那些比丘想使嗏帝渔夫子比丘脱离这恶见执,便诘问(samanuyuñjanti)、责问(samanugāhanti)、谏责(samanubhāsanti)[他]——“嗏帝贤友,不要这样说,不要诽谤世尊;诽谤世尊是不善的,世尊也不会这样说。嗏帝贤友,世尊以多种方便说识是缘起而生的(paṭiccasamuppanna),离于缘则识无有生起。”嗏帝渔夫子比丘纵被那些比丘这样诘问、责问、谏责,仍以见的坚固力(thāmasā)、以见的执取(parāmāsā),坚持那同一恶见执而说——“贤友,确是这样,我这样了知世尊所说之法:正是这同一个识在流转、轮回,而无其他。”

396. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sātissa nāma bhikkhuno kevaṭṭaputtassa evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti – ‘‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati anañña’’nti. Assosuṃ kho sambahulā bhikkhū – ‘‘sātissa kira nāma bhikkhuno kevaṭṭaputtassa evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ – ‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’’’nti. Atha kho te bhikkhū yena sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etadavocuṃ – ‘‘saccaṃ kira te, āvuso sāti, evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ – ‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’’’nti? ‘‘Evaṃ byā kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’’nti. Atha kho te bhikkhū sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetukāmā samanuyuñjanti samanugāhanti samanubhāsanti – ‘‘mā evaṃ, āvuso sāti, avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Anekapariyāyenāvuso sāti, paṭiccasamuppannaṃ viññāṇaṃ vuttaṃ bhagavatā, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavo’’ti. Evampi kho sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tehi bhikkhūhi samanuyuñjiyamāno samanugāhiyamāno samanubhāsiyamāno tadeva pāpakaṃ diṭṭhigataṃ thāmasā parāmāsā abhinivissa voharati – ‘‘evaṃ byā kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati anañña’’nti.
397缅 1.324已对照

三九七、当那些比丘不能使嗏帝渔夫子比丘脱离这恶见执时,于是那些比丘往世尊那里去;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对世尊这样说——“尊者,有一位名叫嗏帝的渔夫子比丘生起了这样的恶见执——‘据我所了知世尊所说之法,正是这同一个识在流转、轮回,而无其他。’尊者,我们听说:据说有一位名叫嗏帝的渔夫子比丘生起了这样的恶见执——‘据我所了知世尊所说之法,正是这同一个识在流转、轮回,而无其他。’尊者,于是我们往嗏帝渔夫子比丘那里去;到了之后,对嗏帝渔夫子比丘这样说——‘嗏帝贤友,据说你生起了这样的恶见执——「据我所了知世尊所说之法,正是这同一个识在流转、轮回,而无其他」,这是真的吗?’尊者,这样说时,嗏帝渔夫子比丘对我们这样说——‘贤友,确是这样,我这样了知世尊所说之法:正是这同一个识在流转、轮回,而无其他。’尊者,于是我们想使嗏帝渔夫子比丘脱离这恶见执,便诘问、责问、谏责[他]——‘嗏帝贤友,不要这样说,不要诽谤世尊;诽谤世尊是不善的,世尊也不会这样说。嗏帝贤友,世尊以多种方便说识是缘起而生的(paṭiccasamuppanna),离于缘则识无有生起。’而尊者,嗏帝渔夫子比丘纵被我们这样诘问、责问、谏责,仍以见的坚固力、以见的执取,坚持那同一恶见执而说——‘贤友,确是这样,我这样了知世尊所说之法:正是这同一个识在流转、轮回,而无其他。’尊者,由于我们不能使嗏帝渔夫子比丘脱离这恶见执,所以我们把这件事禀告世尊。”

397. Yato kho te bhikkhū nāsakkhiṃsu sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetuṃ, atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘sātissa nāma, bhante, bhikkhuno kevaṭṭaputtassa evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ – ‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’nti. Assumha kho mayaṃ, bhante, sātissa kira nāma bhikkhuno kevaṭṭaputtassa evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ – ‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’nti. Atha kho mayaṃ, bhante, yena sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etadavocumha – ‘saccaṃ kira te, āvuso sāti, evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ – ‘‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’’nti? Evaṃ vutte, bhante, sāti bhikkhu kevaṭṭaputto amhe etadavoca – ‘evaṃ byā kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’nti. Atha kho mayaṃ, bhante, sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetukāmā samanuyuñjimha samanugāhimha samanubhāsimha – ‘mā evaṃ, āvuso sāti, avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Anekapariyāyenāvuso sāti, paṭiccasamuppannaṃ viññāṇaṃ vuttaṃ bhagavatā, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavo’ti. Evampi kho, bhante, sāti bhikkhu kevaṭṭaputto amhehi samanuyuñjiyamāno samanugāhiyamāno samanubhāsiyamāno tadeva pāpakaṃ diṭṭhigataṃ thāmasā parāmasā abhinivissa voharati – ‘evaṃ byā kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’nti. Yato kho mayaṃ, bhante, nāsakkhimha sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetuṃ, atha mayaṃ etamatthaṃ bhagavato ārocemā’’ti.
398PTS 1.258缅 1.325已对照

三九八、于是世尊召唤某位比丘:“来,比丘,你以我的话去召唤嗏帝渔夫子比丘——‘嗏帝贤友,导师召唤你。’”“是的,尊者。”那位比丘应诺世尊之后,便往嗏帝渔夫子比丘那里去;到了之后,对嗏帝渔夫子比丘这样说:“嗏帝贤友,导师召唤你。”“是的,贤友。”嗏帝渔夫子比丘应诺那位比丘之后,便往世尊那里去;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的嗏帝渔夫子比丘这样说:“嗏帝,据说你生起了这样的恶见执——‘据我所了知世尊所说之法,正是这同一个识在流转、轮回,而无其他’,这是真的吗?”“尊者,确是这样,我这样了知世尊所说之法:正是这同一个识在流转、轮回,而无其他。”“嗏帝,那个识是哪一个呢?”“尊者,即这个能言者(vado)、能受者(vedeyyo),于处处领受善恶诸业果报的[这一个]。”“愚痴人,你究竟是从谁那里了知我这样说法的?愚痴人,我不是以多种方便说识是缘起而生的、离于缘则识无有生起吗?而你,愚痴人,却以自己的恶把持(duggahita)既诽谤我们,又掘伤自己,并招致许多非福(apuñña)。愚痴人,那将使你长夜不利、受苦。”

398. Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ bhikkhu, mama vacanena sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso sāti, āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yena sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso sāti, āmantetī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira, te, sāti, evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ – ‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’’’nti? ‘‘Evaṃ byā kho ahaṃ, bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi yathā tadevidaṃ viññāṇaṃ sandhāvati saṃsarati, anañña’’nti. ‘‘Katamaṃ taṃ, sāti, viññāṇa’’nti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, vado vedeyyo tatra tatra kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākaṃ paṭisaṃvedetī’’ti. ‘‘Kassa nu kho nāma tvaṃ, moghapurisa, mayā evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāsi? Nanu mayā, moghapurisa, anekapariyāyena paṭiccasamuppannaṃ viññāṇaṃ vuttaṃ, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavoti? Atha ca pana tvaṃ, moghapurisa, attanā duggahitena amhe ceva abbhācikkhasi, attānañca khaṇasi, bahuñca apuññaṃ pasavasi. Tañhi te, moghapurisa, bhavissati dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.
399PTS 1.259缅 1.326已对照

三九九、于是世尊召唤诸比丘:“诸比丘,你们认为怎样,这位嗏帝渔夫子比丘在此法与律中还有一点点温热(usmīkata)吗?”“怎么会有呢,尊者;没有,尊者。”这样说时,嗏帝渔夫子比丘默然、失色(maṅkubhūta)、垂肩、低头、闷然、无言以对地坐着。于是世尊知道嗏帝渔夫子比丘默然、失色、垂肩、低头、闷然、无言以对,便对嗏帝渔夫子比丘这样说:“愚痴人,你将由这自己的恶见执而被知(paññāyissasi)。我要在此反问诸比丘了。”于是世尊召唤诸比丘:“诸比丘,你们也这样了知我所说之法,像这位嗏帝渔夫子比丘以自己的恶把持既诽谤我们、又掘伤自己、并招致许多非福那样吗?”“不是的,尊者!尊者,世尊以多种方便说识是缘起而生的(paṭiccasamuppanna),离于缘则识无有生起。”“善哉,善哉,诸比丘!诸比丘,你们这样了知我所说之法,真是善哉。诸比丘,我确实以多种方便对你们说过识是缘起而生的、离于缘则识无有生起。而这位嗏帝渔夫子比丘却以自己的恶把持既诽谤我们,又掘伤自己,并招致许多非福。那将使那愚痴人长夜不利、受苦。

399. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nāyaṃ sāti bhikkhu kevaṭṭaputto usmīkatopi imasmiṃ dhammavinaye’’ti? ‘‘Kiñhi siyā bhante? No hetaṃ, bhante’’ti. Evaṃ vutte, sāti bhikkhu kevaṭṭaputto tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi. Atha kho bhagavā sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ tuṇhībhūtaṃ maṅkubhūtaṃ pattakkhandhaṃ adhomukhaṃ pajjhāyantaṃ appaṭibhānaṃ viditvā sātiṃ bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ etadavoca – ‘‘paññāyissasi kho tvaṃ, moghapurisa, etena sakena pāpakena diṭṭhigatena. Idhāhaṃ bhikkhū paṭipucchissāmī’’ti. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘tumhepi me, bhikkhave, evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānātha yathāyaṃ sāti bhikkhu kevaṭṭaputto attanā duggahitena amhe ceva abbhācikkhati, attānañca khaṇati, bahuñca apuññaṃ pasavatī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante! Anekapariyāyena hi no, bhante, paṭiccasamuppannaṃ viññāṇaṃ vuttaṃ bhagavatā, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavo’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, bhikkhave! Sādhu kho me tumhe, bhikkhave, evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānātha. Anekapariyāyena hi vo, bhikkhave, paṭiccasamuppannaṃ viññāṇaṃ vuttaṃ mayā, aññatra paccayā natthi viññāṇassa sambhavoti. Atha ca panāyaṃ sāti bhikkhu kevaṭṭaputto attanā duggahitena amhe ceva abbhācikkhati, attānañca khaṇati, bahuñca apuññaṃ pasavati pasavati. Tañhi tassa moghapurisassa bhavissati dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya.
400已对照

四〇〇、“诸比丘,识是缘着哪一个缘而生起的,便正依那一个[缘]而算作(saṅkhyaṃ gacchati)[那样的]识。缘着眼与诸色而生起识,便正算作‘眼识’;缘着耳与诸声而生起识,便正算作‘耳识’;缘着鼻与诸香而生起识,便正算作‘鼻识’;缘着舌与诸味而生起识,便正算作‘舌识’;缘着身与诸所触而生起识,便正算作‘身识’;缘着意与诸法而生起识,便正算作‘意识’。

400. ‘‘Yaṃ yadeva, bhikkhave, paccayaṃ paṭicca uppajjati viññāṇaṃ, tena teneva viññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati [saṅkhaṃ gacchati (sī. pī.)]. Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati viññāṇaṃ, cakkhuviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati; sotañca paṭicca sadde ca uppajjati viññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati; ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati viññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati; jivhañca paṭicca rase ca uppajjati viññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati; kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati viññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati; manañca paṭicca dhamme ca uppajjati viññāṇaṃ, manoviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati.
PTS 1.260已对照

“诸比丘,犹如火是缘着哪一个缘而燃烧的,便正依那一个[缘]而算[作那样的火]:缘着木(kaṭṭha)而火燃烧,便正算作‘木火’;缘着木片(sakalikā)而火燃烧,便正算作‘木片火’;缘着草而火燃烧,便正算作‘草火’;缘着牛粪而火燃烧,便正算作‘牛粪火’;缘着糠(thusa)而火燃烧,便正算作‘糠火’;缘着垃圾(saṅkāra)而火燃烧,便正算作‘垃圾火’。诸比丘,正是如此:识是缘着哪一个缘而生起的,便正依那一个[缘]而算[作那样的识]。缘着眼与诸色而生起识,便正算作‘眼识’;缘着耳与诸声而生起识,便正算作‘耳识’;缘着鼻与诸香而生起识,便正算作‘鼻识’;缘着舌与诸味而生起识,便正算作‘舌识’。缘着身与诸所触而生起识,便正算作‘身识’。缘着意与诸法而生起识,便正算作‘意识’。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yaṃ yadeva paccayaṃ paṭicca aggi jalati tena teneva saṅkhyaṃ gacchati. Kaṭṭhañca paṭicca aggi jalati, kaṭṭhaggitveva saṅkhyaṃ gacchati; sakalikañca paṭicca aggi jalati, sakalikaggitveva saṅkhyaṃ gacchati; tiṇañca paṭicca aggi jalati, tiṇaggitveva saṅkhyaṃ gacchati; gomayañca paṭicca aggi jalati, gomayaggitveva saṅkhyaṃ gacchati; thusañca paṭicca aggi jalati, thusaggitveva saṅkhyaṃ gacchati; saṅkārañca paṭicca aggi jalati, saṅkāraggitveva saṅkhyaṃ gacchati. Evameva kho, bhikkhave, yaṃ yadeva paccayaṃ paṭicca uppajjati viññāṇaṃ, tena teneva saṅkhyaṃ gacchati. Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati viññāṇaṃ, cakkhuviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati; sotañca paṭicca sadde ca uppajjati viññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati, ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati viññāṇaṃ, ghāṇaviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati, jivhañca paṭicca rase ca uppajjati viññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati. Kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati viññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati. Manañca paṭicca dhamme ca uppajjati viññāṇaṃ, manoviññāṇaṃtveva saṅkhyaṃ gacchati.
401已对照

“诸比丘,你们见到‘这是已生的(bhūtamidaṃ)’吗?”

401. ‘‘Bhūtamidanti, bhikkhave, passathā’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,你们见到‘那[已生者]是由食而有的(tadāhārasambhavaṃ)’吗?”

‘‘Tadāhārasambhavanti, bhikkhave, passathā’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,你们见到‘由那食之灭,凡已生者即是灭法(nirodhadhamma)’吗?”

‘‘Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ, taṃ nirodhadhammanti, bhikkhave, passathā’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,对‘这是已生的吗,还是不是呢?’而犹疑(kaṅkhati)者,[他]会生起疑(vicikicchā)吗?”

‘‘Bhūtamidaṃ nossūti, bhikkhave, kaṅkhato uppajjati vicikicchā’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
缅 1.327已对照

“诸比丘,对‘那[已生者]是由食而有的吗,还是不是呢?’而犹疑(kaṅkhati)者,[他]会生起疑(vicikicchā)吗?”

‘‘Tadāhārasambhavaṃ nossūti, bhikkhave, kaṅkhato uppajjati vicikicchā’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,对‘由那食之灭,凡已生者即是灭法吗,还是不是呢?’而犹疑(kaṅkhati)者,[他]会生起疑(vicikicchā)吗?”

‘‘Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ, taṃ nirodhadhammaṃ nossūti, bhikkhave, kaṅkhato uppajjati vicikicchā’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,对‘这是已生的’以正慧如实而见者,他那疑便被舍断吗?”

‘‘Bhūtamidanti, bhikkhave, yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā vicikicchā sā pahīyatī’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,对‘那[已生者]是由食而有的’以正慧如实而见者,他那疑便被舍断吗?”

‘‘Tadāhārasambhavanti, bhikkhave, yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā vicikicchā sā pahīyatī’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,对‘由那食之灭,凡已生者即是灭法’以正慧如实而见者,他那疑便被舍断吗?”

‘‘Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ, taṃ nirodhadhammanti, bhikkhave, yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā vicikicchā sā pahīyatī’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,‘这是已生的’——你们于此也已无疑(nibbicikicchā)吗?”

‘‘Bhūtamidanti, bhikkhave, itipi vo ettha nibbicikicchā’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,‘那[已生者]是由食而有的’——你们于此也已无疑(nibbicikicchā)吗?”

‘‘Tadāhārasambhavanti, bhikkhave, itipi vo ettha nibbicikicchā’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,‘由那食之灭,凡已生者即是灭法’——你们于此也已无疑(nibbicikicchā)吗?”

‘‘Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti, bhikkhave, itipi vo ettha nibbicikicchā’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,‘这是已生的’——[你们]已以正慧如实善见了吗?”

‘‘Bhūtamidanti, bhikkhave, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭha’’nti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,‘那[已生者]是由食而有的’——[你们]已以正慧如实善见了吗?”

‘‘Tadāhārasambhavanti, bhikkhave, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭha’’nti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,‘由那食之灭,凡已生者即是灭法’——[你们]已以正慧如实善见了吗?”

‘‘Tadāhāranirodhā yaṃ bhūtaṃ taṃ nirodhadhammanti, bhikkhave, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭha’’nti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,你们若对这样清净、这样洁白的见黏著(allīyetha)、爱玩(kelāyetha)、作财宝(dhanāyetha)、执为我所(mamāyetha),那么,诸比丘,你们还能了知我所说的筏喻(kullūpama)之法是为度脱之故、不为执取之故吗?”

‘‘Imaṃ ce tumhe, bhikkhave, diṭṭhiṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ allīyetha kelāyetha dhanāyetha mamāyetha, api nu me tumhe, bhikkhave, kullūpamaṃ dhammaṃ desitaṃ ājāneyyātha nittharaṇatthāya no gahaṇatthāyā’’ti?
已对照

“不能,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
PTS 1.261已对照

“诸比丘,你们若对这样清净、这样洁白的见不黏著、不爱玩、不作财宝、不执为我所,那么,诸比丘,你们还能了知我所说的筏喻之法是为度脱之故、不为执取之故吗?”

‘‘Imaṃ ce tumhe, bhikkhave, diṭṭhiṃ evaṃ parisuddhaṃ evaṃ pariyodātaṃ na allīyetha na kelāyetha na dhanāyetha na mamāyetha, api nu me tumhe, bhikkhave, kullūpamaṃ dhammaṃ desitaṃ ājāneyyātha nittharaṇatthāya no gahaṇatthāyā’’ti?
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
402已对照

四〇二、“诸比丘,有这四种食(āhāra),为已生(bhūta)的众生之存续,或为求生者(sambhavesī)之资益。是哪四[种]呢?粗或细的段食(kabaḷīkāra)为第一,触为第二,意思(manosañcetanā)为第三,识为第四。

402. ‘‘Cattārome, bhikkhave, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā, sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro? Kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ.
已对照

“诸比丘,而这四种食,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?

‘‘Ime ca, bhikkhave, cattāro āhārā kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā?
已对照

“这四种食以爱为因缘,以爱为集起,以爱为生,以爱为根源。

‘‘Ime cattāro āhārā taṇhānidānā taṇhāsamudayā taṇhājātikā taṇhāpabhavā.
已对照

“诸比丘,而这爱,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?

‘‘Taṇhā cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā?
已对照

“爱以受为因缘,以受为集起,以受为生,以受为根源。

‘‘Taṇhā vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātikā vedanāpabhavā.
已对照

“诸比丘,而这受,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?

‘‘Vedanā cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā?
缅 1.328已对照

“受以触为因缘,以触为集起,以触为生,以触为根源。

‘‘Vedanā phassanidānā phassasamudayā phassajātikā phassapabhavā.
已对照

“诸比丘,而这触,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?

‘‘Phasso cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo?
已对照

“触以六处为因缘,以六处为集起,以六处为生,以六处为根源。

‘‘Phasso saḷāyatananidāno saḷāyatanasamudayo saḷāyatanajātiko saḷāyatanapabhavo.
已对照

“诸比丘,而这六处,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?

‘‘Saḷāyatanaṃ cidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ?
已对照

“六处以名色为因缘,以名色为集起,以名色为生,以名色为根源。

‘‘Saḷāyatanaṃ nāmarūpanidānaṃ nāmarūpasamudayaṃ nāmarūpajātikaṃ nāmarūpapabhavaṃ.
已对照

“诸比丘,而这名色,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?

‘‘Nāmarūpaṃ cidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ?
已对照

“名色以识为因缘,以识为集起,以识为生,以识为根源。

‘‘Nāmarūpaṃ viññāṇanidānaṃ viññāṇasamudayaṃ viññāṇajātikaṃ viññāṇapabhavaṃ.
已对照

“诸比丘,而这识,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?

‘‘Viññāṇaṃ cidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ?
已对照

“识以行为因缘,以行为集起,以行为生,以行为根源。

‘‘Viññāṇaṃ saṅkhāranidānaṃ saṅkhārasamudayaṃ saṅkhārajātikaṃ saṅkhārapabhavaṃ.
已对照

“诸比丘,而这些行,以何为因缘?以何为集起?以何为生?以何为根源?

‘‘Saṅkhārā cime, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā?
已对照

“行以无明为因缘,以无明为集起,以无明为生,以无明为根源。

‘‘Saṅkhārā avijjānidānā avijjāsamudayā avijjājātikā avijjāpabhavā.
已对照

“诸比丘,就这样:以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名色,以名色为缘而有六处,以六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。这样,这整个苦蕴就集起了。”

‘‘Iti kho, bhikkhave, avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.’’’
403PTS 1.262缅 1.329已对照

四〇三、“‘以生为缘而有老死’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是以生为缘而有老死呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是以生为缘而有老死;我们于此是这样[以为]的——以生为缘而有老死。”“‘以有为缘而有生’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是以有为缘而有生呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是以有为缘而有生;我们于此是这样[以为]的——以有为缘而有生。”“‘以取为缘而有有’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是以取为缘而有有呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是以取为缘而有有;我们于此是这样[以为]的——以取为缘而有有。”“‘以爱为缘而有取’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是以爱为缘而有取呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是以爱为缘而有取;我们于此是这样[以为]的——以爱为缘而有取。”“‘以受为缘而有爱’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是以受为缘而有爱呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是以受为缘而有爱;我们于此是这样[以为]的——以受为缘而有爱。”“‘以触为缘而有受’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是以触为缘而有受呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是以触为缘而有受;我们于此是这样[以为]的——以触为缘而有受。”“‘以六处为缘而有触’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是以六处为缘而有触呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是以六处为缘而有触;我们于此是这样[以为]的——以六处为缘而有触。”“‘以名色为缘而有六处’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是以名色为缘而有六处呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是以名色为缘而有六处;我们于此是这样[以为]的——以名色为缘而有六处。”“‘以识为缘而有名色’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是以识为缘而有名色呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是以识为缘而有名色;我们于此是这样[以为]的——以识为缘而有名色。”“‘以行为缘而有识’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是以行为缘而有识呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是以行为缘而有识;我们于此是这样[以为]的——以行为缘而有识。”“‘以无明为缘而有行’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是以无明为缘而有行呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是以无明为缘而有行;我们于此是这样[以为]的——以无明为缘而有行。”

403. ‘‘Jātipaccayā jarāmaraṇanti iti kho panetaṃ vuttaṃ; jātipaccayā nu kho, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ, no vā, kathaṃ vā ettha [kathaṃ vā vo ettha (?)] hotī’’ti? ‘‘Jātipaccayā, bhante, jarāmaraṇaṃ; evaṃ no ettha hoti [evaṃ no ettha hotīti (ka.)] – jātipaccayā jarāmaraṇa’’nti. ‘‘Bhavapaccayā jātīti iti kho panetaṃ vuttaṃ; bhavapaccayā nu kho, bhikkhave, jāti, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Bhavapaccayā, bhante, jāti; evaṃ no ettha hoti – bhavapaccayā jātī’’ti. ‘‘Upādānapaccayā bhavoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; upādānapaccayā nu kho, bhikkhave, bhavo, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Upādānapaccayā, bhante, bhavo; evaṃ no ettha hoti – upādānapaccayā bhavo’’ti. ‘‘Taṇhāpaccayā upādānanti iti kho panetaṃ vuttaṃ, taṇhāpaccayā nu kho, bhikkhave, upādānaṃ, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Taṇhāpaccayā, bhante, upādānaṃ; evaṃ no ettha hoti – taṇhāpaccayā upādāna’’nti. ‘‘Vedanāpaccayā taṇhāti iti kho panetaṃ vuttaṃ; vedanāpaccayā nu kho, bhikkhave, taṇhā, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Vedanāpaccayā, bhante, taṇhā; evaṃ no ettha hoti – vedanāpaccayā taṇhā’’ti. ‘‘Phassapaccayā vedanāti iti kho panetaṃ vuttaṃ; phassapaccayā nu kho, bhikkhave, vedanā, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Phassapaccayā, bhante, vedanā; evaṃ no ettha hoti – phassapaccayā vedanā’’ti. ‘‘Saḷāyatanapaccayā phassoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; saḷāyatanapaccayā nu kho, bhikkhave, phasso, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Saḷāyatanapaccayā, bhante, phasso; evaṃ no ettha hoti – saḷāyatanapaccayā phasso’’ti. ‘‘Nāmarūpapaccayā saḷāyatananti iti kho panetaṃ vuttaṃ; nāmarūpapaccayā nu kho, bhikkhave, saḷāyatanaṃ, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Nāmarūpapaccayā, bhante, saḷāyatanaṃ; evaṃ no ettha hoti – nāmarūpapaccayā saḷāyatana’’nti. ‘‘Viññāṇapaccayā nāmarūpanti iti kho panetaṃ vuttaṃ; viññāṇapaccayā nu kho, bhikkhave, nāmarūpaṃ, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Viññāṇapaccayā, bhante, nāmarūpaṃ; evaṃ no ettha hoti – viññāṇapaccayā nāmarūpa’’nti. ‘‘Saṅkhārapaccayā viññāṇanti iti kho panetaṃ vuttaṃ; saṅkhārapaccayā nu kho, bhikkhave, viññāṇaṃ, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Saṅkhārapaccayā, bhante, viññāṇaṃ; evaṃ no ettha hoti – saṅkhārapaccayā viññāṇa’’nti. ‘‘Avijjāpaccayā saṅkhārāti iti kho panetaṃ vuttaṃ; avijjāpaccayā nu kho, bhikkhave, saṅkhārā, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Avijjāpaccayā, bhante, saṅkhārā; evaṃ no ettha hoti – avijjāpaccayā saṅkhārā’’ti.
404PTS 1.263已对照

四〇四、“善哉,诸比丘!诸比丘,就这样,你们也这样说,我也这样说——此[缘]存在时此[果]便有,由此[缘]的生起此[果]便生起,即:以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名色,以名色为缘而有六处,以六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。这样,这整个苦蕴就集起了。

404. ‘‘Sādhu, bhikkhave. Iti kho, bhikkhave, tumhepi evaṃ vadetha, ahampi evaṃ vadāmi – imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati, yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
缅 1.330已对照

“正由无明的无余离贪而灭,以无明之灭而有行之灭,以行之灭而有识之灭,以识之灭而有名色之灭,以名色之灭而有六处之灭,以六处之灭而有触之灭,以触之灭而有受之灭,以受之灭而有爱之灭,以爱之灭而有取之灭,以取之灭而有有之灭,以有之灭而有生之灭,以生之灭而老死、愁、悲、苦、忧、恼便灭。这样,这整个苦蕴就灭了。

‘‘Avijjāyatveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
405PTS 1.264缅 1.331已对照

四〇五、“‘由生之灭而有老死之灭’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是由生之灭而有老死之灭呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是由生之灭而有老死之灭;我们于此是这样[以为]的——由生之灭而有老死之灭。”“‘由有之灭而有生之灭’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是由有之灭而有生之灭呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是由有之灭而有生之灭;我们于此是这样[以为]的——由有之灭而有生之灭。”“‘由取之灭而有有之灭’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是由取之灭而有有之灭呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是由取之灭而有有之灭;我们于此是这样[以为]的——由取之灭而有有之灭。”“‘由爱之灭而有取之灭’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是由爱之灭而有取之灭呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是由爱之灭而有取之灭;我们于此是这样[以为]的——由爱之灭而有取之灭。”“‘由受之灭而有爱之灭’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是由受之灭而有爱之灭呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是由受之灭而有爱之灭;我们于此是这样[以为]的——由受之灭而有爱之灭。”“‘由触之灭而有受之灭’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是由触之灭而有受之灭呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是由触之灭而有受之灭;我们于此是这样[以为]的——由触之灭而有受之灭。”“‘由六处之灭而有触之灭’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是由六处之灭而有触之灭呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是由六处之灭而有触之灭;我们于此是这样[以为]的——由六处之灭而有触之灭。”“‘由名色之灭而有六处之灭’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是由名色之灭而有六处之灭呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是由名色之灭而有六处之灭;我们于此是这样[以为]的——由名色之灭而有六处之灭。”“‘由识之灭而有名色之灭’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是由识之灭而有名色之灭呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是由识之灭而有名色之灭;我们于此是这样[以为]的——由识之灭而有名色之灭。”“‘由行之灭而有识之灭’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是由行之灭而有识之灭呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是由行之灭而有识之灭;我们于此是这样[以为]的——由行之灭而有识之灭。”“‘由无明之灭而有行之灭’——这[话]是这样说过的;诸比丘,是由无明之灭而有行之灭呢,还是不是?此中[于你们]是如何呢?”“尊者,是由无明之灭而有行之灭;我们于此是这样[以为]的——由无明之灭而有行之灭。”

405. ‘‘Jātinirodhā jarāmaraṇanirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; jātinirodhā nu kho, bhikkhave, jarāmaraṇanirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Jātinirodhā, bhante, jarāmaraṇanirodho; evaṃ no ettha hoti – jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’ti. ‘‘Bhavanirodhā jātinirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; bhavanirodhā nu kho, bhikkhave, jātinirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Bhavanirodhā, bhante, jātinirodho; evaṃ no ettha hoti – bhavanirodhā jātinirodho’’ti. ‘‘Upādānanirodhā bhavanirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; upādānanirodhā nu kho, bhikkhave, bhavanirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Upādānanirodhā, bhante, bhavanirodho; evaṃ no ettha hoti – upādānanirodhā bhavanirodho’’ti. ‘‘Taṇhānirodhā upādānanirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; taṇhānirodhā nu kho, bhikkhave, upādānanirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Taṇhānirodhā, bhante, upādānanirodho; evaṃ no ettha hoti – taṇhānirodhā upādānanirodho’’ti. ‘‘Vedanānirodhā taṇhānirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; vedanānirodhā nu kho, bhikkhave, taṇhānirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Vedanānirodhā, bhante, taṇhānirodho; evaṃ no ettha hoti – vedanānirodhā taṇhānirodho’’ti. ‘‘Phassanirodhā vedanānirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; phassanirodhā nu kho, bhikkhave, vedanānirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Phassanirodhā, bhante, vedanānirodho; evaṃ no ettha hoti – phassanirodhā vedanānirodho’’ti. ‘‘Saḷāyatananirodhā phassanirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; saḷāyatananirodhā nu kho, bhikkhave, phassanirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotīti? Saḷāyatananirodhā, bhante, phassanirodho; evaṃ no ettha hoti – saḷāyatananirodhā phassanirodho’’ti. ‘‘Nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; nāmarūpanirodhā nu kho, bhikkhave, saḷāyatananirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Nāmarūpanirodhā, bhante, saḷāyatananirodho; evaṃ no ettha hoti – nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho’’ti. ‘‘Viññāṇanirodhā nāmarūpanirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; viññāṇanirodhā nu kho, bhikkhave, nāmarūpanirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Viññāṇanirodhā, bhante, nāmarūpanirodho; evaṃ no ettha hoti – viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho’’ti. ‘‘Saṅkhāranirodhā viññāṇanirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; saṅkhāranirodhā nu kho, bhikkhave, viññāṇanirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Saṅkhāranirodhā, bhante, viññāṇanirodho; evaṃ no ettha hoti – saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho’’ti. ‘‘Avijjānirodhā saṅkhāranirodhoti iti kho panetaṃ vuttaṃ; avijjānirodhā nu kho, bhikkhave, saṅkhāranirodho, no vā, kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Avijjānirodhā, bhante, saṅkhāranirodho; evaṃ no ettha hoti – avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’ti.
406已对照

四〇六、“善哉,诸比丘!诸比丘,就这样,你们也这样说,我也这样说——此[缘]不存在时此[果]便不有,由此[缘]之灭此[果]便灭,即:以无明之灭而有行之灭,以行之灭而有识之灭,以识之灭而有名色之灭,以名色之灭而有六处之灭,以六处之灭而有触之灭,以触之灭而有受之灭,以受之灭而有爱之灭,以爱之灭而有取之灭,以取之灭而有有之灭,以有之灭而有生之灭,以生之灭而老死、愁、悲、苦、忧、恼便灭。这样,这整个苦蕴就灭了。

406. ‘‘Sādhu, bhikkhave. Iti kho, bhikkhave, tumhepi evaṃ vadetha, ahampi evaṃ vadāmi – imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ – avijjānirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
407PTS 1.265已对照

四〇七、“诸比丘,你们这样知、这样见,还会追溯过去[之际](pubbanta)吗——‘我们在过去世曾存在吗?我们在过去世不曾存在吗?我们在过去世是什么?我们在过去世如何存在?我们在过去世由什么而成为什么?’”

407. ‘‘Api nu tumhe, bhikkhave, evaṃ jānantā evaṃ passantā pubbantaṃ vā paṭidhāveyyātha – ‘ahesumha nu kho mayaṃ atītamaddhānaṃ, nanu kho ahesumha atītamaddhānaṃ, kiṃ nu kho ahesumha atītamaddhānaṃ, kathaṃ nu kho ahesumha atītamaddhānaṃ, kiṃ hutvā kiṃ ahesumha nu kho mayaṃ atītamaddhāna’’’nti?
已对照

“不会的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
缅 1.332已对照

“诸比丘,你们这样知、这样见,还会追溯未来[之际](aparanta)吗——‘我们在未来世将存在吗?我们在未来世将不存在吗?我们在未来世将是什么?我们在未来世将如何存在?我们在未来世将由什么而成为什么?’”

‘‘Api nu tumhe, bhikkhave, evaṃ jānantā evaṃ passantā aparantaṃ vā paṭidhāveyyātha – bhavissāma nu kho mayaṃ anāgatamaddhānaṃ, nanu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṃ, kiṃ nu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṃ, kathaṃ nu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṃ, kiṃ hutvā kiṃ bhavissāma nu kho mayaṃ anāgatamaddhāna’’nti?
已对照

“不会的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,你们这样知、这样见,还会于现今、于现在世对内怀有疑惑(kathaṃkathī)吗——‘我究竟存在吗?我究竟不存在吗?我是什么?我如何存在?这个众生从何处来?他将往何处去?’”

‘‘Api nu tumhe, bhikkhave, evaṃ jānantā evaṃ passantā etarahi vā paccuppannamaddhānaṃ ajjhattaṃ kathaṃkathī assatha – ahaṃ nu khosmi, no nu khosmi, kiṃ nu khosmi, kathaṃ nu khosmi, ayaṃ nu kho satto kuto āgato, so kuhiṃgāmī bhavissatī’’ti?
已对照

“不会的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,你们这样知、这样见,还会这样说吗——‘导师于我们是可尊的(garu),我们是出于对导师的恭敬才这样说的’?”

‘‘Api nu tumhe, bhikkhave, evaṃ jānantā evaṃ passantā evaṃ vadeyyātha – satthā no garu, satthugāravena ca mayaṃ evaṃ vademā’’ti?
已对照

“不会的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,你们这样知、这样见,还会这样说吗——‘沙门这样说,而我们既是沙门,[所以]我们这样说’?”

‘‘Api nu tumhe, bhikkhave, evaṃ jānantā evaṃ passantā evaṃ vadeyyātha – samaṇo evamāha, samaṇā ca nāma mayaṃ evaṃ vademā’’ti?
已对照

“不会的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,你们这样知、这样见,还会指认(uddiseyyātha)另一位导师吗?”

‘‘Api nu tumhe, bhikkhave, evaṃ jānantā evaṃ passantā aññaṃ satthāraṃ uddiseyyāthā’’ti?
已对照

“不会的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,你们这样知、这样见,还会把种种沙门婆罗门的那些禁行(vata)、好奇之见(kotūhala)与吉兆(maṅgala)当作坚实(sāra)而回归吗?”

‘‘Api nu tumhe, bhikkhave, evaṃ jānantā evaṃ passantā yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ vata kotūhalamaṅgalāni tāni sārato paccāgaccheyyāthā’’ti?
已对照

“不会的,尊者。”

‘‘No hetaṃ, bhante’’.
已对照

“诸比丘,凡是你们自己所知、自己所见、自己所了达的,你们不正是说那些吗?”

‘‘Nanu, bhikkhave, yadeva tumhākaṃ sāmaṃ ñātaṃ sāmaṃ diṭṭhaṃ sāmaṃ viditaṃ, tadeva tumhe vadethā’’ti.
已对照

“是的,尊者。”

‘‘Evaṃ, bhante’’.
已对照

“善哉,诸比丘!诸比丘,我已以这现见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的法把你们引导[至涅槃]。‘诸比丘,此法是现见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的’——先前所说的那[话],正是缘于这[事]而说的。”

‘‘Sādhu, bhikkhave, upanītā kho me tumhe, bhikkhave, iminā sandiṭṭhikena dhammena akālikena ehipassikena opaneyyikena paccattaṃ veditabbena viññūhi. Sandiṭṭhiko ayaṃ, bhikkhave, dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhi – iti yantaṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vutta’’nti.
408PTS 1.266缅 1.333已对照

四〇八、“诸比丘,而由三[事]的和合(sannipāta)而有入胎(gabbhassāvakkanti)。于此,父母和合,而母不在经期(utunī),乾闼婆(gandhabba)也未现前——则尚无入胎。于此,父母和合,母在经期,而乾闼婆未现前——则尚无入胎。而诸比丘,当父母和合、母在经期、乾闼婆也现前时——这样由三[事]的和合而有入胎。诸比丘,于是母亲怀着极大的[性命]疑虑,以腹部护持这胎——这沉重的负担——九个月或十个月。诸比丘,于是母亲在九个月或十个月过后,怀着极大的疑虑而生产这沉重的负担。[那孩子]既已出生,[母亲]便以自己的血养育他;诸比丘,在圣者之律中,母乳(mātuthañña)正是血。诸比丘,那童子随着长大、随着诸根的成熟,便玩那些童子的玩具(kīḷāpanaka),即:小犁(vaṅkaka)、击棒(ghaṭikā)、翻筋斗(mokkhacikā)、风车(ciṅgulaka)、叶斗(pattāḷhaka)、小车(rathaka)、小弓(dhanuka)。诸比丘,那童子随着长大、随着诸根的成熟,便具足、拥有五欲功德(kāmaguṇa)而享乐——眼所识的诸色,是可喜的(iṭṭha)、可乐的(kanta)、可意的(manāpa)、可爱的(piyarūpa)、与欲相应的(kāmūpasaṃhita)、能引生贪染的(rajanīya);耳所识的诸声……鼻所识的诸香……舌所识的诸味……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。

408. ‘‘Tiṇṇaṃ kho pana, bhikkhave, sannipātā gabbhassāvakkanti hoti. Idha mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca na utunī hoti, gandhabbo ca na paccupaṭṭhito hoti, neva tāva gabbhassāvakkanti hoti. Idha mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca utunī hoti, gandhabbo ca na paccupaṭṭhito hoti, neva tāva gabbhassāvakkanti hoti. Yato ca kho, bhikkhave, mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca utunī hoti, gandhabbo ca paccupaṭṭhito hoti – evaṃ tiṇṇaṃ sannipātā gabbhassāvakkanti hoti. Tamenaṃ, bhikkhave, mātā nava vā dasa vā māse gabbhaṃ kucchinā pariharati mahatā saṃsayena garubhāraṃ [garumbhāraṃ (sī. pī.)]. Tamenaṃ, bhikkhave, mātā navannaṃ vā dasannaṃ vā māsānaṃ accayena vijāyati mahatā saṃsayena garubhāraṃ. Tamenaṃ jātaṃ samānaṃ sakena lohitena poseti. Lohitañhetaṃ, bhikkhave, ariyassa vinaye yadidaṃ mātuthaññaṃ. Sa kho so, bhikkhave, kumāro vuddhimanvāya indriyānaṃ paripākamanvāya yāni tāni kumārakānaṃ kīḷāpanakāni tehi kīḷati, seyyathidaṃ – vaṅkakaṃ ghaṭikaṃ mokkhacikaṃ ciṅgulakaṃ pattāḷhakaṃ rathakaṃ dhanukaṃ. Sa kho so, bhikkhave, kumāro vuddhimanvāya indriyānaṃ paripākamanvāya pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti – cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi, sotaviññeyyehi saddehi… ghānaviññeyyehi gandhehi… jivhāviññeyyehi rasehi… kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi.
409PTS 1.267缅 1.334已对照

四〇九、“他以眼见色之后,对可爱的色起贪染,对不可爱的色起瞋恚;不使身念(kāyasati)现起而住,心狭小(parittacetaso)。他也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些恶不善法无余地灭去。他这样陷入了顺与逆(anurodhavirodha),凡感受任何受——或乐、或苦、或不苦不乐——他欢喜那受、称说、耽著而住;他于那受欢喜、称说、耽著而住时,便生起欢喜(nandī)。凡于诸受中的欢喜即是取;由他的取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。这样,这整个苦蕴就集起了。以耳闻声之后……乃至……以鼻嗅香之后……乃至……以舌尝味之后……乃至……以身触所触之后……乃至……以意识知法之后,对可爱的法起贪染,对不可爱的法起瞋恚;不使身念现起而住,心狭小。他也不如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些恶不善法无余地灭去。他这样陷入了顺与逆,凡感受任何受——或乐、或苦、或不苦不乐——他欢喜那受、称说、耽著而住;他于那受欢喜、称说、耽著而住时,便生起欢喜。凡于诸受中的欢喜即是取;由他的取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。这样,这整个苦蕴就集起了。

409. ‘‘So cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe sārajjati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyasati ca viharati parittacetaso. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti – yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. So evaṃ anurodhavirodhaṃ samāpanno yaṃ kiñci vedanaṃ vedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, so taṃ vedanaṃ abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ vedanaṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī. Yā vedanāsu nandī tadupādānaṃ, tassupādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme sārajjati, appiyarūpe dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyasati ca viharati parittacetaso. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti – yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. So evaṃ anurodhavirodhaṃ samāpanno yaṃ kiñci vedanaṃ vedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, so taṃ vedanaṃ abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ vedanaṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī. Yā vedanāsu nandī tadupādānaṃ, tassupādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
410已对照

四一〇、“诸比丘,于此,如来(Tathāgata)出现于世间,是阿罗汉(arahaṃ)、正等正觉者(sammāsambuddho)、明行具足(vijjācaraṇasampanno)、善逝(sugato)、世间解(lokavidū)、无上者(anuttaro)、调御丈夫(purisadammasārathi)、天人导师(satthā devamanussānaṃ)、佛陀(buddho)、世尊(bhagavā)。他自己以证智证知这个有诸天、魔(māra)、梵天(brahma)的世间,以及有沙门、婆罗门、诸天与人的人众之后,予以宣说。他教导初善、中善、后善的,具足义理与文句的法,显示完全圆满、遍净的梵行(brahmacariya)。居士(gahapati)、居士之子,或出生于其他某个家族者听闻那法。他听闻那法之后,获得对如来的信心。他具足如此获得的信心,如是思察——‘在家生活是狭窄的尘垢之道,出家则是空旷开阔的。住在家中,不容易行持完全圆满、完全清净、如磨光的螺贝般的梵行。我何不剃除须发,披上袈裟衣,舍离俗家而出家,成为无家者呢?’后来某个时候,他舍弃少量财产或舍弃大量财产,舍弃少数亲眷或舍弃众多亲眷,剃除须发,披上袈裟衣,舍离俗家而出家,成为无家者。

410. ‘‘Idha, bhikkhave, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ; kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Taṃ dhammaṃ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṃ vā kule paccājāto. So taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate saddhaṃ paṭilabhati. So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati – ‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā. Nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā, kāsāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’’’nti. So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya, mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya, appaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya, mahantaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya, kesamassuṃ ohāretvā, kāsāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṃ pabbajati.
411已对照

四一一、“他如此出家之后,具足比丘们的学处与共住(sikkhāsājīva),舍断杀生(pāṇātipāta),远离杀生,放下棍棒,放下刀剑,有惭愧,具同情心,怀着利益、悲悯一切众生生命之心而住。

411. ‘‘So evaṃ pabbajito samāno bhikkhūnaṃ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.
PTS 1.268已对照

“舍断不与取,远离不与取,只取所与,只期待所与;他以非盗贼、清净的自身而住。

‘‘Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti, dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī athenena sucibhūtena attanā viharati.
已对照

“舍断非梵行,是梵行者,远行[于非梵行之外],远离在俗之法——淫欲。

‘‘Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī hoti, ārācārī virato methunā gāmadhammā.
缅 1.335已对照

“舍断妄语,远离妄语,是说真实语者、以真实连结真实者、坚定者、可信赖者、不欺世间者。

‘‘Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti, saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa.
已对照

“舍断离间语,远离离间语;从这里听到的不去那里说以离间这些人,或从那里听到的不来这里说以离间那些人。他就这样使分裂者和合、使和合者[更]相应,乐于和合,喜于和合,欣于和合,是说能成就和合之语者。

‘‘Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti – ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī, samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.
已对照

“舍断粗恶语,远离粗恶语;凡是无瑕、悦耳、可爱、沁入人心、文雅、为众人所喜、为众人所意的语言,他便是说这样语言者。

‘‘Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti – yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.
已对照

“舍断绮语,远离绮语,是应时而说者、说真实者、说义利者、说法者、说律者;他是说值得藏于心中之语者,[所说]应时、有依据、有分限、具足义利。

‘‘Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti, kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena, sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ.
已对照

“他远离损害种子类与草木类(bījagāmabhūtagāma),是一食者、止于[非]夜食者、远离非时食者。远离观看歌舞奏乐等违逆之事,远离佩戴、装饰、涂饰花鬘香料脂粉之处,远离高床大床,远离接受金银,远离接受生谷,远离接受生肉,远离接受妇女童女,远离接受婢奴,远离接受山羊与绵羊,远离接受鸡与猪,远离接受象、牛、马与母马,远离接受田地与地产,远离受使传信与跑腿,远离买卖,远离假秤、假称、假量,远离贿赂、欺诈、诈伪、行骗,远离砍杀、杀害、绑缚、拦路抢劫、掠夺、暴力行为[参见《中部》1.293《小象迹喻经》]。

‘‘So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti, ekabhattiko hoti rattūparato, virato vikālabhojanā. Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti, mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti, uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti, jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, hatthigavāssavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti, kayavikkayā paṭivirato hoti, tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti, ukkoṭanavañcana-nikati-sāciyogā paṭivirato hoti, chedana-vadhabandhanaviparāmosa-ālopa-sahasākārā paṭivirato hoti [passa ma. ni. 1.293 cūḷahatthipadopame].
PTS 1.269缅 1.336已对照

“他满足于护身之衣、护腹之施食(piṇḍapāta)。无论他去往何处,都只随身携带[这些]而行。犹如有翼之鸟,无论飞往何处,都只以自己的双翼为负担而飞;正是如此,比丘满足于护身之衣、护腹之施食,无论他去往何处,都只随身携带[这些]而行。他具足这圣洁的戒蕴(sīlakkhandha),内心感受无过失之乐。

‘‘So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati. Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti, evameva bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati. So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedeti.
已对照

“他以眼见色后,不取于相,不取随相。若不守护眼根而住,贪与忧(abhijjhādomanassa)等恶、不善法就会流入,所以他为防护它而行道,守护眼根,致力于眼根的律仪。以耳闻声后……乃至……以鼻嗅香后……乃至……以舌尝味后……乃至……以身触所触后……乃至……以意识知法后,不取于相,不取随相。若不守护意根而住,贪与忧等恶、不善法就会流入,所以他为防护它而行道,守护意根,致力于意根的律仪。他具足这圣洁的根律仪(indriyasaṃvara),内心感受无染污之乐。

‘‘So cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ manindriye saṃvaraṃ āpajjati. So iminā ariyena indriyasaṃvarena samannāgato ajjhattaṃ abyāsekasukhaṃ paṭisaṃvedeti.
已对照

“他在前进、返回时保持正知,向前看、向旁看时保持正知,屈、伸[肢体]时保持正知,持僧伽梨(saṅghāṭi)、钵与衣时保持正知,食、饮、嚼、尝时保持正知,大便、小便时保持正知,行走、站立、坐着、睡眠、觉醒、说话、沉默时保持正知。

‘‘So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
412缅 1.337已对照

四一二、“他具足这圣洁的戒蕴,[具足这圣洁的知足(santuṭṭhi),]具足这圣洁的根律仪,具足这圣洁的念与正知之后,前往僻静的坐卧处(senāsana)——林野(arañña)、树下、山岳、峡谷、山洞、坟场、丛林边地(vanapattha)、露地、草堆[参见《中部》1.296《小象迹喻经》]。他于食后从托钵处返回,结跏趺而坐,保持其身正直,使念现起于面前。他舍断对世间的贪欲(abhijjhā),以离贪欲之心而住,使心从贪欲中净化。舍断瞋恚(byāpāda)与恼恨,以无瞋之心而住,怀着利益、悲悯一切众生生命之心,使心从瞋恚与恼恨中净化。舍断昏沉睡眠(thinamiddha),离昏沉睡眠而住,有光明想,具念、正知,使心从昏沉睡眠中净化。舍断掉举追悔(uddhaccakukkucca),不掉举而住,内心寂静,使心从掉举追悔中净化。舍断疑(vicikicchā),度脱疑惑而住,对诸善法不再犹豫,使心从疑中净化。

412. ‘‘So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, (imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato) [passa ma. ni. 1.296 cūḷahatthipadopame], iminā ca ariyena indriyasaṃvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato, vivittaṃ senāsanaṃ bhajati – araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā, ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya, parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti; byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati, sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṃ parisodheti; thīnamiddhaṃ pahāya vigatathīnamiddho viharati ālokasaññī, sato sampajāno, thīnamiddhā cittaṃ parisodheti; uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti; vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti.
413PTS 1.270已对照

四一三、“他舍断这五盖(pañca nīvaraṇā)——心的随烦恼(cetaso upakkilesa)、令慧羸弱者——之后,已离诸欲,离诸不善法,有寻(vitakka)、有伺(vicāra),离生喜、乐,成就并住于初禅。诸比丘,再者,比丘寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅……乃至……第三禅……乃至……成就并住于第四禅。

413. ‘‘So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.
414PTS 1.271缅 1.338已对照

四一四、“他以眼见色之后,对可爱的色不起贪染,对不可爱的色不起瞋恚;身念现起而住,心无量(appamāṇacetaso)。他如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些恶不善法无余地灭去。他这样舍断了顺与逆,凡感受任何受——或乐、或苦、或不苦不乐——他不欢喜那受、不称说、不耽著而住;他于那受不欢喜、不称说、不耽著而住时,凡于诸受中的欢喜便灭去。由他的欢喜之灭而有取之灭,由取之灭而有有之灭,由有之灭而有生之灭,由生之灭而老死、愁、悲、苦、忧、恼便灭。这样,这整个苦蕴就灭了。以耳闻声之后……乃至……以鼻嗅香之后……乃至……以舌尝味之后……乃至……以身触所触之后……乃至……以意识知法之后,对可爱的法不起贪染,对不可爱的法不起瞋恚;身念现起而住,心无量;他如实了知那心解脱、慧解脱——在其中他的那些恶不善法无余地灭去。他这样舍断了顺与逆,凡感受任何受——或乐、或苦、或不苦不乐——他不欢喜那受、不称说、不耽著而住;他于那受不欢喜、不称说、不耽著而住时,凡于诸受中的欢喜便灭去。由他的欢喜之灭而有取之灭,由取之灭而有有之灭,由有之灭而有生之灭,由生之灭而老死、愁、悲、苦、忧、恼便灭。这样,这整个苦蕴就灭了。诸比丘,你们要这样忆持我这简略[而说]的由渴爱灭尽而解脱(taṇhāsaṅkhayavimutti)[之说];而[要忆持]嗏帝渔夫子比丘是被套在大爱网(mahātaṇhājāla)与爱结(taṇhāsaṅghāṭa)之中的。”

414. ‘‘So cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe na sārajjati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyasati ca viharati appamāṇacetaso. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti – yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. So evaṃ anurodhavirodhavippahīno yaṃ kiñci vedanaṃ vedeti, sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, so taṃ vedanaṃ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ vedanaṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā vedanāsu nandī sā nirujjhati. Tassa nandīnirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme na sārajjati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyasati ca viharati appamāṇacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti – yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. So evaṃ anurodhavirodhavippahīno yaṃ kiñci vedanaṃ vedeti, sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, so taṃ vedanaṃ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ vedanaṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā vedanāsu nandī sā nirujjhati. Tassa nandīnirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Imaṃ kho me tumhe, bhikkhave, saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimuttiṃ dhāretha, sātiṃ pana bhikkhuṃ kevaṭṭaputtaṃ mahātaṇhājālataṇhāsaṅghāṭappaṭimukka’’nti.
已对照

世尊说了这[番话]。那些比丘满意、欢喜世尊之所说。

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
已对照

《大爱尽经》终,[《大双品》中之]第八[经]。

Mahātaṇhāsaṅkhayasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.