快乐巴利palinanda.cc

中部第32经 · 大牛角娑罗林经 Mahāgosiṅgasuttaṃ

本经目录二、《大牛角娑罗林经》

已对照

二、《大牛角娑罗林经》

2. Mahāgosiṅgasuttaṃ
332PTS 1.212缅 1.273已对照

三三二、如是我闻——一时,世尊住在牛角娑罗林苑(gosiṅgasālavanadāya),与众多极有名声的长老弟子们在一起,[即]与具寿舍利弗、具寿大目犍连、具寿大迦叶、具寿阿那律、具寿离婆多、具寿阿难,以及其他极有名声的长老弟子们在一起。那时,具寿大目犍连于傍晚从静坐中起身,便往具寿大迦叶之处去;到了之后,对具寿大迦叶这样说——“来吧,迦叶贤友,我们往具寿舍利弗之处去闻法。”“好的,贤友。”具寿大迦叶应诺了具寿大目犍连。于是,具寿大目犍连、具寿大迦叶与具寿阿那律便往具寿舍利弗之处去闻法。具寿阿难看见具寿大目犍连、具寿大迦叶与具寿阿那律正往具寿舍利弗之处去闻法。看见之后,他便往具寿离婆多之处去;到了之后,对具寿离婆多这样说——“离婆多贤友,那些善士正往具寿舍利弗之处去闻法。来吧,离婆多贤友,我们也往具寿舍利弗之处去闻法。”“好的,贤友。”具寿离婆多应诺了具寿阿难。于是,具寿离婆多与具寿阿难便往具寿舍利弗之处去闻法。

332. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā gosiṅgasālavanadāye viharati sambahulehi abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṃ – āyasmatā ca sāriputtena āyasmatā ca mahāmoggallānena āyasmatā ca mahākassapena āyasmatā ca anuruddhena āyasmatā ca revatena āyasmatā ca ānandena, aññehi ca abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṃ. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca – ‘‘āyāmāvuso, kassapa, yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamissāma dhammassavanāyā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā mahākassapo āyasmato mahāmoggallānassa paccassosi. Atha kho āyasmā ca mahāmoggallāno āyasmā ca mahākassapo āyasmā ca anuruddho yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamiṃsu dhammassavanāya. Addasā kho āyasmā ānando āyasmantañca mahāmoggallānaṃ āyasmantañca mahākassapaṃ āyasmantañca anuruddhaṃ yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamante dhammassavanāya. Disvāna yenāyasmā revato tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ revataṃ etadavoca – ‘‘upasaṅkamantā kho amū, āvuso [āyasmantāvuso (ka.)] revata, sappurisā yenāyasmā sāriputto tena dhammassavanāya. Āyāmāvuso revata, yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamissāma dhammassavanāyā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā revato āyasmato ānandassa paccassosi. Atha kho āyasmā ca revato āyasmā ca ānando yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamiṃsu dhammassavanāya.
333PTS 1.213缅 1.274已对照

三三三、具寿舍利弗远远地看见具寿离婆多与具寿阿难走来。看见之后,他对具寿阿难这样说——“具寿阿难请来!世尊的侍者、常在世尊近旁的具寿阿难,善来!”“贤友阿难,牛角娑罗林令人喜乐,月夜清朗(dosinā ratti),诸娑罗树全部盛开,我想诸天香正四处飘散。贤友阿难,怎样的比丘才能使牛角娑罗林光辉呢?”“贤友舍利弗,于此,比丘是多闻者、忆持所闻者、积集所闻者。凡是那些初善、中善、后善的,具足义理与文句的,显示完全圆满、遍净的梵行的法,他对这样的诸法多闻、忆持、以语熟习、以意随观察、以见善通达。他以圆满的词句、以不断绝[的相续]为四众说法,为正断诸随眠。“贤友舍利弗,以这样的比丘便能使牛角娑罗林光辉。”

333. Addasā kho āyasmā sāriputto āyasmantañca revataṃ āyasmantañca ānandaṃ dūratova āgacchante. Disvāna āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘etu kho āyasmā ānando! Svāgataṃ āyasmato ānandassa bhagavato upaṭṭhākassa bhagavato santikāvacarassa! Ramaṇīyaṃ, āvuso ānanda, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā [sabbapāliphullā (sī.)] sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti; kathaṃrūpena, āvuso ānanda, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti? ‘‘Idhāvuso sāriputta, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā; kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti, dhātā [dhatā (sī. syā. kaṃ. pī.)], vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā. So catassannaṃ parisānaṃ dhammaṃ deseti parimaṇḍalehi padabyañjanehi anuppabandhehi [appabaddhehi (sī. pī.)] anusayasamugghātāya. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti.
334已对照

三三四、这样说了之后,具寿舍利弗对具寿离婆多这样说——“离婆多贤友,具寿阿难已随其各自的辩才(paṭibhāna)作了解答。那么现在我们要问具寿离婆多——‘贤友离婆多,牛角娑罗林令人喜乐,月夜清朗(dosinā ratti),诸娑罗树全部盛开,我想诸天香正四处飘散。贤友离婆多,怎样的比丘才能使牛角娑罗林光辉呢?’”“贤友舍利弗,于此,比丘是乐于静坐者、喜好静坐者,勤修内心之止,不废弃禅,具足毗婆舍那,是诸空闲处的增修者。“贤友舍利弗,以这样的比丘便能使牛角娑罗林光辉。”

334. Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṃ revataṃ etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso revata, āyasmatā ānandena yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ revataṃ pucchāma – ‘ramaṇīyaṃ, āvuso revata, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti; kathaṃrūpena, āvuso revata, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti? ‘‘Idhāvuso sāriputta, bhikkhu paṭisallānārāmo hoti paṭisallānarato, ajjhattaṃ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno, vipassanāya samannāgato, brūhetā suññāgārānaṃ. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti.
335已对照

三三五、这样说了之后,具寿舍利弗对具寿阿那律这样说——“阿那律贤友,具寿离婆多已随其各自的辩才作了解答。那么现在我们要问具寿阿那律——‘贤友阿那律,牛角娑罗林令人喜乐,月夜清朗(dosinā ratti),诸娑罗树全部盛开,我想诸天香正四处飘散。贤友阿那律,怎样的比丘才能使牛角娑罗林光辉呢?’”“贤友舍利弗,于此,比丘以清净、超人的天眼(dibbacakkhu)观察千个世界。贤友舍利弗,犹如有眼之人登上殊胜殿之上层,能观察千个轮辋之圈;正是这样,贤友舍利弗,比丘以清净、超人的天眼观察千个世界。“贤友舍利弗,以这样的比丘便能使牛角娑罗林光辉。”

335. Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso anuruddha, āyasmatā revatena yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ anuruddhaṃ pucchāma – ‘ramaṇīyaṃ, āvuso anuruddha, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti; kathaṃrūpena, āvuso anuruddha, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti? ‘‘Idhāvuso sāriputta, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokānaṃ voloketi. Seyyathāpi, āvuso sāriputta, cakkhumā puriso uparipāsādavaragato sahassaṃ nemimaṇḍalānaṃ volokeyya; evameva kho, āvuso sāriputta, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokānaṃ voloketi. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti.
336PTS 1.214缅 1.275已对照

三三六、这样说了之后,具寿舍利弗对具寿大迦叶这样说——“迦叶贤友,具寿阿那律已随其各自的辩才作了解答。那么现在我们要问具寿大迦叶——‘贤友迦叶,牛角娑罗林令人喜乐,月夜清朗(dosinā ratti),诸娑罗树全部盛开,我想诸天香正四处飘散。贤友迦叶,怎样的比丘才能使牛角娑罗林光辉呢?’”“贤友舍利弗,于此,比丘自己是林野住者(āraññika),也是林野住之状的赞叹者;自己是常乞食者,也是常乞食之状的赞叹者;自己是粪扫衣者,也是粪扫衣之状的赞叹者;自己是三衣者,也是三衣之状的赞叹者;自己是少欲者,也是少欲之状的赞叹者;自己是知足者,也是知足之状的赞叹者;自己是远离者,也是远离的赞叹者;自己是不杂处者,也是不杂处的赞叹者;自己是已发勤精进者,也是发起精进的赞叹者;自己是戒具足者,也是戒具足的赞叹者;自己是定具足者,也是定具足的赞叹者;自己是慧具足者,也是慧具足的赞叹者;自己是解脱具足者,也是解脱具足的赞叹者;自己是解脱知见具足者,也是解脱知见具足的赞叹者。“贤友舍利弗,以这样的比丘便能使牛角娑罗林光辉。”

336. Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso kassapa, āyasmatā anuruddhena yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ mahākassapaṃ pucchāma – ‘ramaṇīyaṃ, āvuso kassapa, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti; kathaṃrūpena, āvuso kassapa, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti? ‘‘Idhāvuso sāriputta, bhikkhu attanā ca āraññiko hoti āraññikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca piṇḍapātiko hoti piṇḍapātikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca paṃsukūliko hoti paṃsukūlikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca tecīvariko hoti tecīvarikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca appiccho hoti appicchatāya ca vaṇṇavādī, attanā ca santuṭṭho hoti santuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, attanā ca pavivitto hoti pavivekassa ca vaṇṇavādī, attanā ca asaṃsaṭṭho hoti asaṃsaggassa ca vaṇṇavādī, attanā ca āraddhavīriyo hoti vīriyārambhassa ca vaṇṇavādī, attanā ca sīlasampanno hoti sīlasampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca samādhisampanno hoti samādhisampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca paññāsampanno hoti paññāsampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca vimuttisampanno hoti vimuttisampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti vimuttiñāṇadassanasampadāya ca vaṇṇavādī. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti.
337已对照

三三七、这样说了之后,具寿舍利弗对具寿大目犍连这样说——“目犍连贤友,具寿大迦叶已随其各自的辩才作了解答。那么现在我们要问具寿大目犍连——‘贤友目犍连,牛角娑罗林令人喜乐,月夜清朗(dosinā ratti),诸娑罗树全部盛开,我想诸天香正四处飘散。贤友目犍连,怎样的比丘才能使牛角娑罗林光辉呢?’”“贤友舍利弗,于此,两位比丘谈论阿毗达摩之论(abhidhammakathā)。他们互相问难,被互相问了问题便解答,而不[令对方]窘沉,他们的法语得以流转。“贤友舍利弗,以这样的比丘便能使牛角娑罗林光辉。”

337. Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso moggallāna, āyasmatā mahākassapena yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ pucchāma – ‘ramaṇīyaṃ, āvuso moggallāna, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti; kathaṃrūpena, āvuso moggallāna, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti? ‘‘Idhāvuso sāriputta, dve bhikkhū abhidhammakathaṃ kathenti, te aññamaññaṃ pañhaṃ pucchanti, aññamaññassa pañhaṃ puṭṭhā vissajjenti, no ca saṃsādenti [saṃsārenti (ka.)], dhammī ca nesaṃ kathā pavattinī hoti. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti.
338PTS 1.215缅 1.276已对照

三三八、于是,具寿大目犍连对具寿舍利弗这样说——“舍利弗贤友,我们一切人都已随其各自的辩才作了解答。那么现在我们要问具寿舍利弗——‘贤友舍利弗,牛角娑罗林令人喜乐,月夜清朗(dosinā ratti),诸娑罗树全部盛开,我想诸天香正四处飘散。贤友舍利弗,怎样的比丘才能使牛角娑罗林光辉呢?’”“贤友目犍连,于此,比丘令心随[己]转,而比丘不随心而转。他愿以哪一种住等至度上午,便以那住等至度上午;愿以哪一种住等至度中午,便以那住等至度中午;愿以哪一种住等至度傍晚,便以那住等至度傍晚。贤友目犍连,犹如国王或王之大臣有一只装满种种染色之衣的衣箧(dussakaraṇḍaka)。他愿在上午披哪一对衣,便在上午披那一对衣;愿在中午披哪一对衣,便在中午披那一对衣;愿在傍晚披哪一对衣,便在傍晚披那一对衣。正是这样,贤友目犍连,比丘令心随[己]转,而比丘不随心而转。他愿以哪一种住等至度上午,便以那住等至度上午;愿以哪一种住等至度中午,便以那住等至度中午;愿以哪一种住等至度傍晚,便以那住等至度傍晚。贤友目犍连,以这样的比丘便能使牛角娑罗林光辉。”

338. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso sāriputta, amhehi sabbeheva yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ sāriputtaṃ pucchāma – ‘ramaṇīyaṃ, āvuso sāriputta, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti; kathaṃrūpena, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti? ‘‘Idhāvuso moggallāna, bhikkhu cittaṃ vasaṃ vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati. So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṃ [majjhantikasamayaṃ (sī. syā. kaṃ. pī. ka.)] viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṃ viharati. Seyyathāpi, āvuso moggallāna, rañño vā rājamahāmattassa vā nānārattānaṃ dussānaṃ dussakaraṇḍako pūro assa. So yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya pubbaṇhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ pubbaṇhasamayaṃ pārupeyya; yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya majjhanhikasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ majjhanhikasamayaṃ pārupeyya; yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya sāyanhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ sāyanhasamayaṃ pārupeyya. Evameva kho, āvuso moggallāna, bhikkhu cittaṃ vasaṃ vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati. So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṃ viharati. Evarūpena kho, āvuso moggallāna, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti.
339PTS 1.216缅 1.277已对照

三三九、于是,具寿舍利弗对那些具寿这样说——“诸位贤友,我们一切人都已随其各自的辩才作了解答。来吧,诸位贤友,我们往世尊之处去;到了之后,把这件事禀告世尊。世尊怎样解答,我们便怎样受持。”“好的,贤友。”那些具寿应诺了具寿舍利弗。于是,那些具寿便往世尊之处去;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿舍利弗对世尊这样说——“尊者,我远远地看见具寿离婆多与具寿阿难走来。看见之后,我对具寿阿难这样说——‘具寿阿难请来!世尊的侍者、常在世尊近旁的具寿阿难,善来!贤友阿难,牛角娑罗林令人喜乐,月夜清朗,诸娑罗树全部盛开,我想诸天香正四处飘散。贤友阿难,怎样的比丘才能使牛角娑罗林光辉呢?’尊者,这样说了之后,具寿阿难对我这样说——‘贤友舍利弗,于此,比丘是多闻者、忆持所闻者……乃至……为正断诸随眠。贤友舍利弗,以这样的比丘便能使牛角娑罗林光辉。’”“善哉,善哉,舍利弗!正如阿难才会那样正确地解答而解答[的那样]。舍利弗,因为阿难是多闻者、忆持所闻者、积集所闻者。凡是那些初善、中善、后善的,具足义理与文句的,显示完全圆满、遍净的梵行的法,他对这样的诸法多闻、忆持、以语熟习、以意随观察、以见善通达。他以圆满的词句、以不断绝[的相续]为四众说法,为正断诸随眠。”

339. Atha kho āyasmā sāriputto te āyasmante etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso, amhehi sabbeheva yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Āyāmāvuso, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā etamatthaṃ bhagavato ārocessāma. Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te āyasmanto āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Atha kho te āyasmanto yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘addasaṃ kho ahaṃ, bhante, āyasmantañca revataṃ āyasmantañca ānandaṃ dūratova āgacchante. Disvāna āyasmantaṃ ānandaṃ etadavocaṃ – ‘etu kho āyasmā ānando! Svāgataṃ āyasmato ānandassa bhagavato upaṭṭhākassa bhagavato santikāvacarassa! Ramaṇīyaṃ, āvuso ānanda, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti; kathaṃrūpena, āvuso ānanda, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’ti? Evaṃ vutte, bhante, āyasmā ānando maṃ etadavoca – ‘idhāvuso, sāriputta, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo…pe… anusayasamugghātāya. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, sāriputta! Yathā taṃ ānandova sammā byākaramāno byākareyya. Ānando hi, sāriputta, bahussuto sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā; kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti, dhātā, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā. So catassannaṃ parisānaṃ dhammaṃ deseti parimaṇḍalehi padabyañjanehi anuppabandhehi anusayasamugghātāyā’’ti.
340缅 1.278已对照

三四〇、“尊者,这样说了之后,我对具寿离婆多这样说——‘离婆多贤友,具寿阿难已随其各自的辩才作了解答。那么现在我们要问具寿离婆多——离婆多贤友,牛角娑罗林令人喜乐,月夜清朗,诸娑罗树全部盛开,我想诸天香正四处飘散。贤友离婆多,怎样的比丘才能使牛角娑罗林光辉呢?’尊者,这样说了之后,具寿离婆多对我这样说——‘贤友舍利弗,于此,比丘是乐于静坐者、喜好静坐者,勤修内心之止,不废弃禅,具足毗婆舍那,是诸空闲处的增修者。贤友舍利弗,以这样的比丘便能使牛角娑罗林光辉。’”“善哉,善哉,舍利弗!正如离婆多才会那样正确地解答而解答[的那样]。舍利弗,因为离婆多是乐于静坐者、喜好静坐者,勤修内心之止,不废弃禅,具足毗婆舍那,是诸空闲处的增修者。”

340. ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhante, āyasmantaṃ revataṃ etadavocaṃ – ‘byākataṃ kho, āvuso revata āyasmatā ānandena yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ revataṃ pucchāma – ramaṇīyaṃ, āvuso revata, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā maññe gandhā sampavanti. Kathaṃrūpena, āvuso revata, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’ti? Evaṃ vutte, bhante, āyasmā revato maṃ etadavoca – ‘idhāvuso sāriputta bhikkhu paṭisallānārāmo hoti paṭisallānarato, ajjhattaṃ cetosamathamanuyutto, anirākatajjhāno, vipassanāya samannāgato, brūhetā suññāgārānaṃ. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, sāriputta! Yathā taṃ revatova sammā byākaramāno byākareyya. Revato hi, sāriputta, paṭisallānārāmo paṭisallānarato, ajjhattaṃ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno, vipassanāya samannāgato brūhetā suññāgārāna’’nti.
341PTS 1.217已对照

三四一、“尊者,这样说了之后,我对具寿阿那律这样说——‘阿那律贤友,具寿离婆多已[随其各自的辩才作了解答]……乃至……贤友阿那律,怎样的比丘才能使牛角娑罗林光辉呢?’尊者,这样说了之后,具寿阿那律对我这样说——‘贤友舍利弗,于此,比丘以清净、超人的天眼观察千个世界。贤友舍利弗,犹如有眼之人……乃至……贤友舍利弗,以这样的比丘便能使牛角娑罗林光辉。’”“善哉,善哉,舍利弗!正如阿那律才会那样正确地解答而解答[的那样]。舍利弗,因为阿那律以清净、超人的天眼观察千个世界。”

341. ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhante, āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocaṃ – ‘byākataṃ kho āvuso anuruddha āyasmatā revatena…pe… kathaṃrūpena, āvuso anuruddha, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’ti. Evaṃ vutte, bhante, āyasmā anuruddho maṃ etadavoca – ‘idhāvuso sāriputta, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokānaṃ voloketi. Seyyathāpi, āvuso sāriputta, cakkhumā puriso…pe… evarūpena kho āvuso sāriputta bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, sāriputta, yathā taṃ anuruddhova sammā byākaramāno byākareyya. Anuruddho hi, sāriputta, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokānaṃ voloketī’’ti.
342PTS 1.218缅 1.279已对照

三四二、“尊者,这样说了之后,我对具寿大迦叶这样说——‘迦叶贤友,具寿阿那律已随其各自的辩才作了解答。那么现在我们要问具寿大迦叶……乃至……贤友迦叶,怎样的比丘才能使牛角娑罗林光辉呢?’尊者,这样说了之后,具寿大迦叶对我这样说——‘贤友舍利弗,于此,比丘自己是林野住者,也是林野住之状的赞叹者;自己是常乞食者,也是……乃至……;自己是粪扫衣者,也是……乃至……;自己是三衣者,也是……乃至……;自己是少欲者,也是……乃至……;自己是知足者,也是……乃至……;自己是远离者,也是……乃至……;自己是不杂处者,也是……乃至……;自己是已发勤精进者,也是……乃至……;自己是戒具足者,也是……乃至……;自己是定具足者,也是……乃至……;自己是慧具足者,也是……;自己是解脱具足者,也是……;自己是解脱知见具足者,也是解脱知见具足的赞叹者。贤友舍利弗,以这样的比丘便能使牛角娑罗林光辉。’”“善哉,善哉,舍利弗!正如迦叶才会那样正确地解答而解答[的那样]。舍利弗,因为迦叶自己是林野住者(āraññika),也是林野住之状的赞叹者;自己是常乞食者,也是常乞食之状的赞叹者;自己是粪扫衣者,也是粪扫衣之状的赞叹者;自己是三衣者,也是三衣之状的赞叹者;自己是少欲者,也是少欲之状的赞叹者;自己是知足者,也是知足之状的赞叹者;自己是远离者,也是远离的赞叹者;自己是不杂处者,也是不杂处的赞叹者;自己是已发勤精进者,也是发起精进的赞叹者;自己是戒具足者,也是戒具足的赞叹者;自己是定具足者,也是定具足的赞叹者;自己是慧具足者,也是慧具足的赞叹者;自己是解脱具足者,也是解脱具足的赞叹者;自己是解脱知见具足者,也是解脱知见具足的赞叹者。”

342. ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhante, āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavocaṃ – ‘byākataṃ kho, āvuso kassapa āyasmatā anuruddhena yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ mahākassapaṃ pucchāma…pe… kathaṃ rūpena kho, āvuso kassapa, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’ti? Evaṃ vutte bhante, āyasmā mahākassapo maṃ etadavoca – ‘idhāvuso sāriputta, bhikkhu attanā ca āraññiko hoti āraññikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca piṇḍapātiko hoti…pe… attanā ca paṃsukūliko hoti…pe… attanā ca tecīvariko hoti…pe… attanā ca appiccho hoti…pe… attanā ca santuṭṭho hoti…pe… attanā ca pavivitto hoti…pe… attanā ca asaṃsaṭṭho hoti…pe… attanā ca āraddhavīriyo hoti…pe… attanā ca sīlasampanno hoti…pe… attanā ca samādhisampanno hoti…pe… attanā ca paññāsampanno hoti… attanā ca vimuttisampanno hoti… attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti vimuttiñāṇadassanasampadāya ca vaṇṇavādī. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, sāriputta! Yathā taṃ kassapova sammā byākaramāno byākareyya. Kassapo hi, sāriputta, attanā ca āraññiko āraññikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca piṇḍapātiko piṇḍapātikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca paṃsukūliko paṃsukūlikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca tecīvariko tecīvarikattassa ca vaṇṇavādī, attanā ca appiccho appicchatāya ca vaṇṇavādī, attanā ca santuṭṭho santuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, attanā ca pavivitto pavivekassa ca vaṇṇavādī, attanā ca asaṃsaṭṭho asaṃsaggassa ca vaṇṇavādī, attanā ca āraddhavīriyo vīriyārambhassa ca vaṇṇavādī, attanā ca sīlasampanno sīlasampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca samādhisampanno samādhisampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca paññāsampanno paññāsampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca vimuttisampanno vimuttisampadāya ca vaṇṇavādī, attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno vimuttiñāṇadassanasampadāya ca vaṇṇavādī’’ti.
343已对照

三四三、“尊者,这样说了之后,我对具寿大目犍连这样说——‘目犍连贤友,具寿大迦叶已随其各自的辩才作了解答。那么现在我们要问具寿大目犍连……乃至……贤友目犍连,怎样的比丘才能使牛角娑罗林光辉呢?’尊者,这样说了之后,具寿大目犍连对我这样说——‘贤友舍利弗,于此,两位比丘谈论阿毗达摩之论。他们互相问难,被互相问了问题便解答,而不[令对方]窘沉,他们的法语得以流转。贤友舍利弗,以这样的比丘便能使牛角娑罗林光辉。’”“善哉,善哉,舍利弗!正如目犍连才会那样正确地解答而解答[的那样]。舍利弗,因为目犍连是说法者。”

343. ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ bhante āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavocaṃ – ‘byākataṃ kho, āvuso moggallāna, āyasmatā mahākassapena yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ pucchāma…pe… kathaṃrūpena, āvuso moggallāna, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’ti? Evaṃ vutte, bhante, āyasmā mahāmoggallāno maṃ etadavoca – ‘idhāvuso sāriputta, dve bhikkhū abhidhammakathaṃ kathenti. Te aññamaññaṃ pañhaṃ pucchanti, aññamaññassa pañhaṃ puṭṭhā vissajjenti, no ca saṃsādenti, dhammī ca nesaṃ kathā pavattinī hoti. Evarūpena kho, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, sāriputta, yathā taṃ moggallānova sammā byākaramāno byākareyya. Moggallāno hi, sāriputta, dhammakathiko’’ti.
344PTS 1.219缅 1.280已对照

三四四、这样说了之后,具寿大目犍连对世尊这样说——“尊者,于是我对具寿舍利弗这样说——‘舍利弗贤友,我们一切人都已随其各自的辩才作了解答。那么现在我们要问具寿舍利弗——舍利弗贤友,牛角娑罗林令人喜乐,月夜清朗,诸娑罗树全部盛开,我想诸天香正四处飘散。贤友舍利弗,怎样的比丘才能使牛角娑罗林光辉呢?’尊者,这样说了之后,具寿舍利弗对我这样说——‘贤友目犍连,于此,比丘令心随[己]转,而比丘不随心而转。他愿以哪一种住等至度上午,便以那住等至度上午;愿以哪一种住等至度中午,便以那住等至度中午;愿以哪一种住等至度傍晚,便以那住等至度傍晚。贤友目犍连,犹如国王或王之大臣有一只装满种种染色之衣的衣箧(dussakaraṇḍaka)。他愿在上午披哪一对衣,便在上午披那一对衣;愿在中午披哪一对衣,便在中午披那一对衣;愿在傍晚披哪一对衣,便在傍晚披那一对衣。正是这样,贤友目犍连,比丘令心随[己]转,而比丘不随心而转。他愿以哪一种住等至度上午,便以那住等至度上午;愿以哪一种住等至度中午,便以那住等至度中午;愿以哪一种住等至度傍晚,便以那住等至度傍晚。贤友目犍连,以这样的比丘便能使牛角娑罗林光辉。’”“善哉,善哉,目犍连!正如舍利弗才会那样正确地解答而解答[的那样]。目犍连,因为舍利弗令心随[己]转,而舍利弗不随心而转。他愿以哪一种住等至度上午,便以那住等至度上午;愿以哪一种住等至度中午,便以那住等至度中午;愿以哪一种住等至度傍晚,便以那住等至度傍晚。”

344. Evaṃ vutte, āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atha khvāhaṃ, bhante, āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavocaṃ – ‘byākataṃ kho, āvuso sāriputta, amhehi sabbeheva yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Tattha dāni mayaṃ āyasmantaṃ sāriputtaṃ pucchāma – ramaṇīyaṃ, āvuso sāriputta, gosiṅgasālavanaṃ, dosinā ratti, sabbaphāliphullā sālā, dibbā, maññe, gandhā sampavanti. Kathaṃrūpena, āvuso sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’ti? Evaṃ vutte, bhante, āyasmā sāriputto maṃ etadavoca – ‘idhāvuso, moggallāna, bhikkhu cittaṃ vasaṃ vatteti no ca bhikkhu cittassa vasena vattati. So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṃ viharati. Seyyathāpi, āvuso moggallāna, rañño vā rājamahāmattassa vā nānārattānaṃ dussānaṃ dussakaraṇḍako pūro assa. So yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya pubbaṇhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ pubbaṇhasamayaṃ pārupeyya; yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya majjhanhikasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ majjhanhikasamayaṃ pārupeyya; yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya sāyanhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ sāyanhasamayaṃ pārupeyya. Evameva kho, āvuso moggallāna, bhikkhu cittaṃ vasaṃ vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati. So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṃ viharati. Evarūpena kho, āvuso moggallāna, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, moggallāna! Yathā taṃ sāriputtova sammā byākaramāno byākareyya. Sāriputto hi, moggallāna, cittaṃ vasaṃ vatteti no ca sāriputto cittassa vasena vattati. So yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā pubbaṇhasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati majjhanhikasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā majjhanhikasamayaṃ viharati; yāya vihārasamāpattiyā ākaṅkhati sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tāya vihārasamāpattiyā sāyanhasamayaṃ viharatī’’ti.
345缅 1.281已对照

三四五、这样说了之后,具寿舍利弗对世尊这样说——“尊者,那么是谁说得善呢?”“舍利弗,你们一切人所说的,各依其理(pariyāya)都是善说。然而你们也听我[说]:怎样的比丘能使牛角娑罗林光辉。舍利弗,于此,比丘于食后从团食处归来,结跏趺而坐,保持其身正直,使念现起于面前——‘我不解开这跏趺坐,直到我的心由不执取而从诸漏解脱。’舍利弗,以这样的比丘便能使牛角娑罗林光辉。”

345. Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhante, subhāsita’’nti? ‘‘Sabbesaṃ vo, sāriputta, subhāsitaṃ pariyāyena. Api ca mamapi suṇātha yathārūpena bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyya. Idha, sāriputta, bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā – ‘na tāvāhaṃ imaṃ pallaṅkaṃ bhindissāmi yāva me nānupādāya āsavehi cittaṃ vimuccissatī’ti. Evarūpena kho, sāriputta, bhikkhunā gosiṅgasālavanaṃ sobheyyā’’ti.
已对照

世尊说了这[经]。那些具寿心满意足,欢喜世尊所说。

Idamavoca bhagavā. Attamanā te āyasmanto [te bhikkhū (ka.)] bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
已对照

《大牛角娑罗林经》终,第二。

Mahāgosiṅgasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.