快乐巴利palinanda.cc

中部第26经 · 罗网聚经 Pāsarāsisuttaṃ

本经目录六、《罗网聚经》

已对照

六、《罗网聚经》

6. Pāsarāsisuttaṃ
272缅 1.216已对照

二七二、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇树林(Jetavana)给孤独园。那时,世尊在上午着衣持钵与大衣,入舍卫城行乞食。那时,众多比丘来到具寿阿难(Ānanda)之处;到了之后,对具寿阿难这样说——“阿难贤友,我们久已不曾当面听闻世尊的法语了。阿难贤友,若我们能当面听闻世尊的法语,那就好了。”“那么,诸具寿,你们可到婆罗门蓝摩迦(Rammaka)的草庵(assama)去;或许你们能当面听闻世尊的法语。”“是,贤友。”那些比丘应诺了具寿阿难。

272. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavocuṃ – ‘‘cirassutā no, āvuso ānanda, bhagavato sammukhā dhammī kathā. Sādhu mayaṃ, āvuso ānanda, labheyyāma bhagavato sammukhā dhammiṃ kathaṃ savanāyā’’ti. ‘‘Tena hāyasmanto yena rammakassa brāhmaṇassa assamo tenupasaṅkamatha; appeva nāma labheyyātha bhagavato sammukhā dhammiṃ kathaṃ savanāyā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ.
PTS 1.161已对照

那时,世尊在舍卫城行乞食之后,饭后从乞食归来,唤具寿阿难——“阿难,来吧,我们到东园(Pubbārāma)鹿子母讲堂(Migāramātupāsāda)去作昼住。”“是,尊者。”具寿阿难应诺了世尊。那时,世尊便与具寿阿难一同到东园鹿子母讲堂去作昼住。那时,世尊在傍晚时从静坐(paṭisallāna)起身,唤具寿阿难——“阿难,来吧,我们到东门池(Pubbakoṭṭhaka)去沐洗肢体。”“是,尊者。”具寿阿难应诺了世尊。

Atha kho bhagavā sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘āyāmānanda, yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena saddhiṃ yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkami divāvihārāya. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘āyāmānanda, yena pubbakoṭṭhako tenupasaṅkamissāma gattāni parisiñcitu’’nti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi.
273已对照

二七三、那时,世尊便与具寿阿难一同到东门池去沐洗肢体。在东门池沐洗了肢体、上岸之后,[世尊]只披一衣而立,晾干着肢体。那时,具寿阿难对世尊这样说——“尊者,婆罗门蓝摩迦的草庵就在不远。尊者,婆罗门蓝摩迦的草庵是可喜的;尊者,婆罗门蓝摩迦的草庵是令人净信的。善哉,尊者,愿世尊出于悲悯而前往婆罗门蓝摩迦的草庵。”世尊以默然表示同意。

273. Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena saddhiṃ yena pubbakoṭṭhako tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Pubbakoṭṭhake gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno. Atha kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, bhante, rammakassa brāhmaṇassa assamo avidūre. Ramaṇīyo, bhante, rammakassa brāhmaṇassa assamo; pāsādiko, bhante, rammakassa brāhmaṇassa assamo. Sādhu, bhante, bhagavā yena rammakassa brāhmaṇassa assamo tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
缅 1.217已对照

那时,世尊便前往婆罗门蓝摩迦的草庵。而那时,众多比丘正在婆罗门蓝摩迦的草庵中共坐而作法语。那时,世尊站在门屋之外,等候着谈话的结束。那时,世尊知道谈话已结束,便咳嗽一声,敲了门闩。那些比丘为世尊开了门。那时,世尊进入婆罗门蓝摩迦的草庵,坐在已铺设的座位上。坐下之后,世尊唤诸比丘——“诸比丘,你们方才是共坐而作什么谈话呢?你们中断了的是什么话头呢?”“尊者,我们所中断的法语正是就世尊而起的,这时世尊便到了。”“善哉,诸比丘!诸比丘,你们这些以信从家出家而入非家的良家子,共坐而作法语,这正是与你们相称的。诸比丘,你们既已集会,应作两件事——[作]法语,或[持]圣默然。”

Atha kho bhagavā yena rammakassa brāhmaṇassa assamo tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū rammakassa brāhmaṇassa assame dhammiyā kathāya sannisinnā honti. Atha kho bhagavā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhāsi kathāpariyosānaṃ āgamayamāno. Atha kho bhagavā kathāpariyosānaṃ viditvā ukkāsitvā aggaḷaṃ ākoṭesi. Vivariṃsu kho te bhikkhū bhagavato dvāraṃ. Atha kho bhagavā rammakassa brāhmaṇassa assamaṃ pavisitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāyanuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā? Kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? ‘‘Bhagavantameva kho no, bhante, ārabbha dhammī kathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Etaṃ kho, bhikkhave, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ yaṃ tumhe dhammiyā kathāya sannisīdeyyātha. Sannipatitānaṃ vo, bhikkhave, dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā, ariyo vā tuṇhībhāvo’’.
274已对照

二七四、“诸比丘,有这两种遍求(pariyesanā)——圣遍求与非圣遍求。

274. ‘‘Dvemā, bhikkhave, pariyesanā – ariyā ca pariyesanā, anariyā ca pariyesanā.
PTS 1.162已对照

“诸比丘,什么是非圣遍求呢?诸比丘,于此,有人自己是生法(jātidhamma),却仍遍求生法;自己是老法,却仍遍求老法;自己是病法,却仍遍求病法;自己是死法,却仍遍求死法;自己是愁法,却仍遍求愁法;自己是杂染法,却仍遍求杂染法。

‘‘Katamā ca, bhikkhave, anariyā pariyesanā? Idha, bhikkhave, ekacco attanā jātidhammo samāno jātidhammaṃyeva pariyesati, attanā jarādhammo samāno jarādhammaṃyeva pariyesati, attanā byādhidhammo samāno byādhidhammaṃyeva pariyesati, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhammaṃyeva pariyesati, attanā sokadhammo samāno sokadhammaṃyeva pariyesati, attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhammaṃyeva pariyesati.
已对照

“诸比丘,你们说什么是生法呢?诸比丘,妻子是生法,婢仆是生法,山羊与绵羊是生法,鸡与猪是生法,象、牛、马、牝马是生法,金银是生法。诸比丘,这些依着[之物](upadhi)都是生法;于此贪着、迷醉、陷溺的人,自己是生法,却仍遍求生法。

‘‘Kiñca, bhikkhave, jātidhammaṃ vadetha? Puttabhariyaṃ, bhikkhave, jātidhammaṃ, dāsidāsaṃ jātidhammaṃ, ajeḷakaṃ jātidhammaṃ, kukkuṭasūkaraṃ jātidhammaṃ, hatthigavāssavaḷavaṃ jātidhammaṃ, jātarūparajataṃ jātidhammaṃ. Jātidhammā hete, bhikkhave, upadhayo. Etthāyaṃ gathito [gadhīto (syā. ka.)] mucchito ajjhāpanno attanā jātidhammo samāno jātidhammaṃyeva pariyesati.
缅 1.218已对照

“诸比丘,你们说什么是老法呢?诸比丘,妻子是老法,婢仆是老法,山羊与绵羊是老法,鸡与猪是老法,象、牛、马、牝马是老法,金银是老法。诸比丘,这些依着[之物]都是老法;于此贪着、迷醉、陷溺的人,自己是老法,却仍遍求老法。

‘‘Kiñca, bhikkhave, jarādhammaṃ vadetha? Puttabhariyaṃ, bhikkhave, jarādhammaṃ, dāsidāsaṃ jarādhammaṃ, ajeḷakaṃ jarādhammaṃ, kukkuṭasūkaraṃ jarādhammaṃ, hatthigavāssavaḷavaṃ jarādhammaṃ, jātarūparajataṃ jarādhammaṃ. Jarādhammā hete, bhikkhave, upadhayo. Etthāyaṃ gathito mucchito ajjhāpanno attanā jarādhammo samāno jarādhammaṃyeva pariyesati.
已对照

“诸比丘,你们说什么是病法呢?诸比丘,妻子是病法,婢仆是病法,山羊与绵羊是病法,鸡与猪是病法,象、牛、马、牝马是病法。诸比丘,这些依着[之物]都是病法;于此贪着、迷醉、陷溺的人,自己是病法,却仍遍求病法。

‘‘Kiñca, bhikkhave, byādhidhammaṃ vadetha? Puttabhariyaṃ, bhikkhave, byādhidhammaṃ, dāsidāsaṃ byādhidhammaṃ, ajeḷakaṃ byādhidhammaṃ, kukkuṭasūkaraṃ byādhidhammaṃ, hatthigavāssavaḷavaṃ byādhidhammaṃ. Byādhidhammā hete, bhikkhave, upadhayo. Etthāyaṃ gathito mucchito ajjhāpanno attanā byādhidhammo samāno byādhidhammaṃyeva pariyesati.
已对照

“诸比丘,你们说什么是死法呢?诸比丘,妻子是死法,婢仆是死法,山羊与绵羊是死法,鸡与猪是死法,象、牛、马、牝马是死法。诸比丘,这些依着[之物]都是死法;于此贪着、迷醉、陷溺的人,自己是死法,却仍遍求死法。

‘‘Kiñca, bhikkhave, maraṇadhammaṃ vadetha? Puttabhariyaṃ, bhikkhave, maraṇadhammaṃ, dāsidāsaṃ maraṇadhammaṃ, ajeḷakaṃ maraṇadhammaṃ, kukkuṭasūkaraṃ maraṇadhammaṃ, hatthigavāssavaḷavaṃ maraṇadhammaṃ. Maraṇadhammā hete, bhikkhave, upadhayo. Etthāyaṃ gathito mucchito ajjhāpanno attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhammaṃyeva pariyesati.
已对照

“诸比丘,你们说什么是愁法呢?诸比丘,妻子是愁法,婢仆是愁法,山羊与绵羊是愁法,鸡与猪是愁法,象、牛、马、牝马是愁法。诸比丘,这些依着[之物]都是愁法;于此贪着、迷醉、陷溺的人,自己是愁法,却仍遍求愁法。

‘‘Kiñca, bhikkhave, sokadhammaṃ vadetha? Puttabhariyaṃ, bhikkhave, sokadhammaṃ, dāsidāsaṃ sokadhammaṃ, ajeḷakaṃ sokadhammaṃ, kukkuṭasūkaraṃ sokadhammaṃ, hatthigavāssavaḷavaṃ sokadhammaṃ. Sokadhammā hete, bhikkhave, upadhayo. Etthāyaṃ gathito mucchito ajjhāpanno attanā sokadhammo samāno sokadhammaṃyeva pariyesati.
已对照

“诸比丘,你们说什么是杂染法呢?诸比丘,妻子是杂染法,婢仆是杂染法,山羊与绵羊是杂染法,鸡与猪是杂染法,象、牛、马、牝马是杂染法,金银是杂染法。诸比丘,这些依着[之物]都是杂染法;于此贪着、迷醉、陷溺的人,自己是杂染法,却仍遍求杂染法。诸比丘,这就是非圣遍求。

‘‘Kiñca, bhikkhave, saṃkilesadhammaṃ vadetha? Puttabhariyaṃ, bhikkhave, saṃkilesadhammaṃ, dāsidāsaṃ saṃkilesadhammaṃ, ajeḷakaṃ saṃkilesadhammaṃ, kukkuṭasūkaraṃ saṃkilesadhammaṃ, hatthigavāssavaḷavaṃ saṃkilesadhammaṃ, jātarūparajataṃ saṃkilesadhammaṃ. Saṃkilesadhammā hete, bhikkhave, upadhayo. Etthāyaṃ gathito mucchito ajjhāpanno attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhammaṃyeva pariyesati. Ayaṃ, bhikkhave, anariyā pariyesanā.
275PTS 1.163缅 1.219已对照

二七五、“诸比丘,什么是圣遍求呢?诸比丘,于此,有人自己是生法,了知了生法中的过患(ādīnava),便遍求无生、无上、安稳(yogakkhema)的涅槃;自己是老法,了知了老法中的过患,便遍求无老、无上、安稳的涅槃;自己是病法,了知了病法中的过患,便遍求无病、无上、安稳的涅槃;自己是死法,了知了死法中的过患,便遍求不死、无上、安稳的涅槃;自己是愁法,了知了愁法中的过患,便遍求无愁、无上、安稳的涅槃;自己是杂染法,了知了杂染法中的过患,便遍求无杂染、无上、安稳的涅槃。诸比丘,这就是圣遍求。

275. ‘‘Katamā ca, bhikkhave, ariyā pariyesanā? Idha, bhikkhave, ekacco attanā jātidhammo samāno jātidhamme ādīnavaṃ viditvā ajātaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati, attanā jarādhammo samāno jarādhamme ādīnavaṃ viditvā ajaraṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati, attanā byādhidhammo samāno byādhidhamme ādīnavaṃ viditvā abyādhiṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhamme ādīnavaṃ viditvā amataṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati, attanā sokadhammo samāno sokadhamme ādīnavaṃ viditvā asokaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati, attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhamme ādīnavaṃ viditvā asaṃkiliṭṭhaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati. Ayaṃ, bhikkhave, ariyā pariyesanā.
276已对照

二七六、“诸比丘,我在正觉之前,尚未现等觉、仍是菩萨之时,也曾自己是生法,却仍遍求生法;自己是老法,却仍遍求老法;自己是病法,却仍遍求病法;自己是死法,却仍遍求死法;自己是愁法,却仍遍求愁法;自己是杂染法,却仍遍求杂染法。诸比丘,那时我心里这样想——‘我自己是生法,为什么却仍遍求生法呢?自己是老法……乃至……是病法……是死法……是愁法……自己是杂染法,[为什么]却仍遍求杂染法呢?我何不自己是生法,了知了生法中的过患,便遍求无生、无上、安稳的涅槃;自己是老法,了知了老法中的过患,便遍求无老、无上、安稳的涅槃;自己是病法,了知了病法中的过患,便遍求无病、无上、安稳的涅槃;自己是死法,了知了死法中的过患,便遍求不死、无上、安稳的涅槃;自己是愁法,了知了愁法中的过患,便遍求无愁、无上、安稳的涅槃;自己是杂染法,了知了杂染法中的过患,便遍求无杂染、无上、安稳的涅槃呢?’

276. ‘‘Ahampi sudaṃ, bhikkhave, pubbeva sambodhā anabhisambuddho bodhisattova samāno attanā jātidhammo samāno jātidhammaṃyeva pariyesāmi, attanā jarādhammo samāno jarādhammaṃyeva pariyesāmi, attanā byādhidhammo samāno byādhidhammaṃyeva pariyesāmi, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhammaṃyeva pariyesāmi, attanā sokadhammo samāno sokadhammaṃyeva pariyesāmi, attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhammaṃyeva pariyesāmi. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kiṃ nu kho ahaṃ attanā jātidhammo samāno jātidhammaṃyeva pariyesāmi, attanā jarādhammo samāno…pe… byādhidhammo samāno… maraṇadhammo samāno… sokadhammo samāno… attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhammaṃyeva pariyesāmi? Yaṃnūnāhaṃ attanā jātidhammo samāno jātidhamme ādīnavaṃ viditvā ajātaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyeseyyaṃ, attanā jarādhammo samāno jarādhamme ādīnavaṃ viditvā ajaraṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyeseyyaṃ, attanā byādhidhammo samāno byādhidhamme ādīnavaṃ viditvā abyādhiṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyeseyyaṃ, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhamme ādīnavaṃ viditvā amataṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyeseyyaṃ, attanā sokadhammo samāno sokadhamme ādīnavaṃ viditvā asokaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyeseyyaṃ, attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhamme ādīnavaṃ viditvā asaṃkiliṭṭhaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyeseyya’nti.
277PTS 1.164缅 1.220已对照

二七七、“诸比丘,后来,我还年轻,[发]甚是黑亮,具足贤善的青春,正当第一期年岁,在父母不愿、泪流满面、哭泣[之中],剃除了须发,披上袈裟衣,从家出家而入非家。如是出家之后,我为求何者是善(kiṃ kusalagavesī)、遍求无上寂静殊胜之处(anuttaraṃ santivarapada),便前往阿罗逻·迦罗摩(Āḷāra Kālāma)之处。到了之后,我对阿罗逻·迦罗摩这样说——‘迦罗摩贤友,我愿在这法与律中行梵行。’诸比丘,这样说时,阿罗逻·迦罗摩对我这样说——‘具寿请住下;这法是这样的:有智之人在其中不久便能以自己的证智作证、成就其自己老师的[所证]而住。’诸比丘,我不久、很快便通晓了那法。诸比丘,我仅以那样动动嘴唇、复说言语的程度,便说着知论(ñāṇavāda)与长老论(theravāda),并且我自己与别人都自称‘我知、我见’。诸比丘,那时我心里这样想——‘阿罗逻·迦罗摩宣说这法“我以自己的证智作证、成就而住”,并不只是以单单的信;阿罗逻·迦罗摩必定是知着、见着这法而住的。’

277. ‘‘So kho ahaṃ, bhikkhave, aparena samayena daharova samāno susukāḷakeso, bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā akāmakānaṃ mātāpitūnaṃ assumukhānaṃ rudantānaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajiṃ. So evaṃ pabbajito samāno kiṃ kusalagavesī [kiṃkusalaṃgavesī (ka.)] anuttaraṃ santivarapadaṃ pariyesamāno yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṃ. Upasaṅkamitvā āḷāraṃ kālāmaṃ etadavocaṃ – ‘icchāmahaṃ, āvuso kālāma, imasmiṃ dhammavinaye brahmacariyaṃ caritu’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, āḷāro kālāmo maṃ etadavoca – ‘viharatāyasmā; tādiso ayaṃ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṃ ācariyakaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. So kho ahaṃ, bhikkhave, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ pariyāpuṇiṃ. So kho ahaṃ, bhikkhave, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi theravādañca, ‘jānāmi passāmī’ti ca paṭijānāmi ahañceva aññe ca. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘na kho āḷāro kālāmo imaṃ dhammaṃ kevalaṃ saddhāmattakena sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti; addhā āḷāro kālāmo imaṃ dhammaṃ jānaṃ passaṃ viharatī’ti.
已对照

“诸比丘,于是我便前往阿罗逻·迦罗摩之处;到了之后,我对阿罗逻·迦罗摩这样说——‘迦罗摩贤友,您是到什么程度而宣说“我以自己的证智作证、成就这法而住”的呢?’诸比丘,这样说时,阿罗逻·迦罗摩宣说了无所有处。诸比丘,那时我心里这样想——‘不只是阿罗逻·迦罗摩有信,我也有信;不只是阿罗逻·迦罗摩有精进,我也有精进;不只是阿罗逻·迦罗摩有念,我也有念;不只是阿罗逻·迦罗摩有定,我也有定;不只是阿罗逻·迦罗摩有慧,我也有慧。我何不为了作证阿罗逻·迦罗摩所宣说“我以自己的证智作证、成就而住”的那个法,而致力精勤呢?’诸比丘,我不久、很快便以自己的证智作证、成就那法而住了。

‘‘Atha khvāhaṃ, bhikkhave, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā āḷāraṃ kālāmaṃ etadavocaṃ – ‘kittāvatā no, āvuso kālāma, imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti [upasampajja pavedesīti (sī. syā. pī.)]? Evaṃ vutte, bhikkhave, āḷāro kālāmo ākiñcaññāyatanaṃ pavedesi. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘na kho āḷārasseva kālāmassa atthi saddhā, mayhaṃpatthi saddhā; na kho āḷārasseva kālāmassa atthi vīriyaṃ, mayhaṃpatthi vīriyaṃ; na kho āḷārasseva kālāmassa atthi sati, mayhaṃpatthi sati; na kho āḷārasseva kālāmassa atthi samādhi, mayhaṃpatthi samādhi; na kho āḷārasseva kālāmassa atthi paññā, mayhaṃpatthi paññā. Yaṃnūnāhaṃ yaṃ dhammaṃ āḷāro kālāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti, tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyya’nti. So kho ahaṃ, bhikkhave, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṃ.
已对照

“诸比丘,于是我便前往阿罗逻·迦罗摩之处;到了之后,我对阿罗逻·迦罗摩这样说——

‘‘Atha khvāhaṃ, bhikkhave, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā āḷāraṃ kālāmaṃ etadavocaṃ –
已对照

‘迦罗摩贤友,您是到这个程度而宣说以自己的证智作证、成就这法的吗?’

‘Ettāvatā no, āvuso kālāma, imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?
缅 1.221已对照

‘贤友,我正是到这个程度而宣说以自己的证智作证、成就这法的。’

‘Ettāvatā kho ahaṃ, āvuso, imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemī’ti.
已对照

‘贤友,我也是到这个程度而以自己的证智作证、成就这法而住的。’

‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.
PTS 1.165已对照

‘贤友,我们有所得啊!贤友,我们所得甚善啊——我们竟见到具寿这样的同梵行者(sabrahmacārī)。如是,我以自己的证智作证、成就而宣说的那个法,您也以自己的证智作证、成就而住;您以自己的证智作证、成就而住的那个法,我也以自己的证智作证、成就而宣说。如是,我所知的那个法,您也知;您所知的那个法,我也知。如是,我怎样,您也怎样;您怎样,我也怎样。贤友,来吧,如今我们两人一同统领这个众(gaṇa)。’诸比丘,如是,阿罗逻·迦罗摩身为我的老师,却把身为弟子的我安立在与自己完全平等[的地位],并且以隆重的供养供养我。诸比丘,那时我心里这样想——‘这法不导向厌离、不[导向]离贪、不[导向]灭、不[导向]寂止、不[导向]证智、不[导向]正觉、不[导向]涅槃,而只[导向]无所有处之生。’诸比丘,我便不满足于那法,厌离那法而离去了。

‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṃ no, āvuso, ye mayaṃ āyasmantaṃ tādisaṃ sabrahmacāriṃ passāma. Iti yāhaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi taṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi. Yaṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi tamahaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi. Iti yāhaṃ dhammaṃ jānāmi taṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi, yaṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi tamahaṃ dhammaṃ jānāmi. Iti yādiso ahaṃ tādiso tuvaṃ, yādiso tuvaṃ tādiso ahaṃ. Ehi dāni, āvuso, ubhova santā imaṃ gaṇaṃ pariharāmā’ti. Iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno (attano) [( ) natthi (sī. syā. pī.)] antevāsiṃ maṃ samānaṃ attanā [attano (sī. pī.)] samasamaṃ ṭhapesi, uḷārāya ca maṃ pūjāya pūjesi. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘nāyaṃ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, yāvadeva ākiñcaññāyatanūpapattiyā’ti. So kho ahaṃ, bhikkhave, taṃ dhammaṃ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṃ.
278缅 1.222已对照

二七八、“诸比丘,我为求何者是善、遍求无上寂静殊胜之处,便前往郁陀迦·罗摩子(Udaka Rāmaputta)之处;到了之后,我对郁陀迦·罗摩子这样说——‘贤友,我愿在这法与律中行梵行。’诸比丘,这样说时,郁陀迦·罗摩子对我这样说——‘具寿请住下;这法是这样的:有智之人在其中不久便能以自己的证智作证、成就其自己老师的[所证]而住。’诸比丘,我不久、很快便通晓了那法。诸比丘,我仅以那样动动嘴唇、复说言语的程度,便说着知论与长老论,并且我自己与别人都自称‘我知、我见’。诸比丘,那时我心里这样想——‘罗摩(Rāma)宣说这法“我以自己的证智作证、成就而住”,并不只是以单单的信;罗摩必定是知着、见着这法而住过的。’

278. ‘‘So kho ahaṃ, bhikkhave, kiṃ kusalagavesī anuttaraṃ santivarapadaṃ pariyesamāno yena udako [uddako (sī. syā. pī.)] rāmaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā udakaṃ rāmaputtaṃ etadavocaṃ – ‘icchāmahaṃ, āvuso [āvuso rāma (sī. syā. ka.) mahāsatto rāmaputtameva avoca, na rāmaṃ, rāmo hi tattha gaṇācariyo bhaveyya, tadā ca kālaṅkato asanto. tenevettha rāmāyattāni kriyapadāni atītakālavasena āgatāni, udako ca rāmaputto mahāsattassa sabrahmacārītveva vutto, na ācariyoti. ṭīkāyaṃ ca ‘‘pāḷiyaṃ rāmasseva samāpattilābhitā āgatā na udakassā’’ti ādi pacchābhāge pakāsitā], imasmiṃ dhammavinaye brahmacariyaṃ caritu’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, udako rāmaputto maṃ etadavoca – ‘viharatāyasmā; tādiso ayaṃ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṃ ācariyakaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. So kho ahaṃ, bhikkhave, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ pariyāpuṇiṃ. So kho ahaṃ, bhikkhave, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi theravādañca, ‘jānāmi passāmī’ti ca paṭijānāmi ahañceva aññe ca. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘na kho rāmo imaṃ dhammaṃ kevalaṃ saddhāmattakena sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi; addhā rāmo imaṃ dhammaṃ jānaṃ passaṃ vihāsī’ti.
PTS 1.166已对照

“诸比丘,于是我便前往郁陀迦·罗摩子之处;到了之后,我对郁陀迦·罗摩子这样说——‘贤友,罗摩是到什么程度而宣说“我以自己的证智作证、成就这法而住”的呢?’诸比丘,这样说时,郁陀迦·罗摩子宣说了非想非非想处。诸比丘,那时我心里这样想——‘不只是罗摩曾有信,我也有信;不只是罗摩曾有精进,我也有精进;不只是罗摩曾有念,我也有念;不只是罗摩曾有定,我也有定;不只是罗摩曾有慧,我也有慧。我何不为了作证罗摩所宣说“我以自己的证智作证、成就而住”的那个法,而致力精勤呢?’诸比丘,我不久、很快便以自己的证智作证、成就那法而住了。

‘‘Atha khvāhaṃ, bhikkhave, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā udakaṃ rāmaputtaṃ etadavocaṃ – ‘kittāvatā no, āvuso, rāmo imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti? Evaṃ vutte, bhikkhave, udako rāmaputto nevasaññānāsaññāyatanaṃ pavedesi. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘na kho rāmasseva ahosi saddhā, mayhaṃpatthi saddhā; na kho rāmasseva ahosi vīriyaṃ, mayhaṃpatthi vīriyaṃ; na kho rāmasseva ahosi sati, mayhaṃpatthi sati; na kho rāmasseva ahosi samādhi, mayhaṃpatthi samādhi, na kho rāmasseva ahosi paññā, mayhaṃpatthi paññā. Yaṃnūnāhaṃ yaṃ dhammaṃ rāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi, tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyya’nti. So kho ahaṃ, bhikkhave, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṃ.
已对照

“诸比丘,于是我便前往郁陀迦·罗摩子之处;到了之后,我对郁陀迦·罗摩子这样说——

‘‘Atha khvāhaṃ, bhikkhave, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā udakaṃ rāmaputtaṃ etadavocaṃ –
已对照

‘贤友,罗摩是到这个程度而宣说以自己的证智作证、成就这法的吗?’

‘Ettāvatā no, āvuso, rāmo imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?
已对照

‘贤友,罗摩正是到这个程度而宣说以自己的证智作证、成就这法的。’

‘Ettāvatā kho, āvuso, rāmo imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti.
已对照

‘贤友,我也是到这个程度而以自己的证智作证、成就这法而住的。’

‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.
缅 1.223已对照

‘贤友,我们有所得啊!贤友,我们所得甚善啊——我们竟见到具寿这样的同梵行者。如是,罗摩以自己的证智作证、成就而宣说的那个法,您也以自己的证智作证、成就而住;您以自己的证智作证、成就而住的那个法,罗摩也以自己的证智作证、成就而宣说。如是,罗摩所证知的那个法,您也知;您所知的那个法,罗摩也曾证知。如是,罗摩曾怎样,您也怎样;您怎样,罗摩也曾怎样。贤友,来吧,如今就由您来统领这个众。’诸比丘,如是,郁陀迦·罗摩子身为我的同梵行者,却把我安立在老师之位,并且以隆重的供养供养我。诸比丘,那时我心里这样想——‘这法不导向厌离、不[导向]离贪、不[导向]灭、不[导向]寂止、不[导向]证智、不[导向]正觉、不[导向]涅槃,而只[导向]非想非非想处之生。’诸比丘,我便不满足于那法,厌离那法而离去了。

‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṃ no, āvuso, ye mayaṃ āyasmantaṃ tādisaṃ sabrahmacāriṃ passāma. Iti yaṃ dhammaṃ rāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi, taṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi. Yaṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi, taṃ dhammaṃ rāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi. Iti yaṃ dhammaṃ rāmo abhiññāsi taṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi, yaṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi, taṃ dhammaṃ rāmo abhiññāsi. Iti yādiso rāmo ahosi tādiso tuvaṃ, yādiso tuvaṃ tādiso rāmo ahosi. Ehi dāni, āvuso, tuvaṃ imaṃ gaṇaṃ pariharā’ti. Iti kho, bhikkhave, udako rāmaputto sabrahmacārī me samāno ācariyaṭṭhāne maṃ ṭhapesi, uḷārāya ca maṃ pūjāya pūjesi. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘nāyaṃ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, yāvadeva nevasaññānāsaññāyatanūpapattiyā’ti. So kho ahaṃ, bhikkhave, taṃ dhammaṃ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṃ.
279PTS 1.167已对照

二七九、“诸比丘,我为求何者是善、遍求无上寂静殊胜之处,便在摩揭陀(Magadha)依次游行,来到了优楼频螺(Uruvelā)的军村(Senānigama)。在那里我见到一片可喜的地方、一座令人净信的丛林、一条流着清净而有好渡口的可喜之河,四周还有可行[乞]的村落。诸比丘,那时我心里这样想——‘诸位,这地方实在可喜,这丛林令人净信,这河流着清净而有好渡口、可喜,四周还有可行[乞]的村落。这对于欲求精勤的良家子的精勤,实在是足够了。’诸比丘,我便就在那里坐下——[心想]‘这[地方]足以精勤了’。

279. ‘‘So kho ahaṃ, bhikkhave, kiṃ kusalagavesī anuttaraṃ santivarapadaṃ pariyesamāno magadhesu anupubbena cārikaṃ caramāno yena uruvelā senānigamo tadavasariṃ. Tatthaddasaṃ ramaṇīyaṃ bhūmibhāgaṃ, pāsādikañca vanasaṇḍaṃ, nadiñca sandantiṃ setakaṃ supatitthaṃ ramaṇīyaṃ, samantā [sāmantā (?)] ca gocaragāmaṃ. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘ramaṇīyo vata, bho, bhūmibhāgo, pāsādiko ca vanasaṇḍo, nadī ca sandati setakā supatitthā ramaṇīyā, samantā ca gocaragāmo. Alaṃ vatidaṃ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāyā’ti. So kho ahaṃ, bhikkhave, tattheva nisīdiṃ – alamidaṃ padhānāyāti.
280已对照

二八〇、“诸比丘,我自己是生法,了知了生法中的过患,遍求无生、无上、安稳的涅槃,便证得了无生、无上、安稳的涅槃;自己是老法,了知了老法中的过患,遍求无老、无上、安稳的涅槃,便证得了无老、无上、安稳的涅槃;自己是病法,了知了病法中的过患,遍求无病、无上、安稳的涅槃,便证得了无病、无上、安稳的涅槃;自己是死法,了知了死法中的过患,便证得了不死、无上、安稳的涅槃;自己是愁法,了知了愁法中的过患,便证得了无愁、无上、安稳的涅槃;自己是杂染法,了知了杂染法中的过患,遍求无杂染、无上、安稳的涅槃,便证得了无杂染、无上、安稳的涅槃。而我生起了智与见——‘我的解脱不可动摇,这是[我]最后一生,如今再没有后有了。’

280. ‘‘So kho ahaṃ, bhikkhave, attanā jātidhammo samāno jātidhamme ādīnavaṃ viditvā ajātaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesamāno ajātaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃ, attanā jarādhammo samāno jarādhamme ādīnavaṃ viditvā ajaraṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesamāno ajaraṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃ, attanā byādhidhammo samāno byādhidhamme ādīnavaṃ viditvā abyādhiṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesamāno abyādhiṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃ, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhamme ādīnavaṃ viditvā amataṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃ, attanā sokadhammo samāno sokadhamme ādīnavaṃ viditvā asokaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃ, attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhamme ādīnavaṃ viditvā asaṃkiliṭṭhaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesamāno asaṃkiliṭṭhaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’ti.
281PTS 1.168缅 1.224已对照

二八一、“诸比丘,那时我心里这样想——‘我所证得的这法甚深、难见、难觉悟、寂静、殊胜、超越思辨之境(atakkāvacara)、微妙、唯智者能体验。然而这世人乐于执着(ālaya)、喜于执着、欣于执着。对于乐于执着、喜于执着、欣于执着的世人,这一处实难见,即此缘性、缘起(idappaccayatā paṭiccasamuppāda);这一处也实难见,即一切行的止息、一切依(upadhi)的舍离、爱尽、离贪、灭、涅槃。假如我说法,而别人不了知我,那对我是疲劳,那对我是疲恼。’诸比丘,而且这些前所未闻的稀有之偈,显现于我[心中]——

281. ‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘adhigato kho myāyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo. Ālayarāmā kho panāyaṃ pajā ālayaratā ālayasammuditā. Ālayarāmā kho panāyaṃ pajā ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṃ idaṃ ṭhānaṃ yadidaṃ – idappaccayatā paṭiccasamuppādo. Idampi kho ṭhānaṃ duddasaṃ yadidaṃ – sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Ahañceva kho pana dhammaṃ deseyyaṃ, pare ca me na ājāneyyuṃ, so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā’ti. Apissu maṃ, bhikkhave, imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṃsu pubbe assutapubbā –
已对照

‘我所证得实为艰难,如今何须宣说;

‘Kicchena me adhigataṃ, halaṃ dāni pakāsituṃ;
已对照

为贪与瞋所缠者,难以觉悟此法。

Rāgadosaparetehi, nāyaṃ dhammo susambudho.
已对照

[此法]逆流而行,微妙、甚深、难见、精细;

‘Paṭisotagāmiṃ nipuṇaṃ, gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ;
已对照

为贪所染者不得见,为黑暗之蕴所覆。’

Rāgarattā na dakkhanti, tamokhandhena āvuṭā’’’ti [āvaṭāti (sī.), āvutā (syā.)].
282已对照

二八二、“诸比丘,我如是省察时,心倾向于无所为,不倾向于说法。诸比丘,那时,娑婆主梵天(Brahmā Sahampati)以心了知我心中的思虑,便想——‘诸位,世间要毁灭了!诸位,世间要败坏了!因为如来、阿罗汉、正等正觉者的心竟倾向于无所为,不倾向于说法。’诸比丘,那时,娑婆主梵天犹如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那样,从梵天界隐没,出现在我面前。诸比丘,那时,娑婆主梵天把上衣偏袒一肩,向我合掌,对我这样说——‘尊者,愿世尊说法,愿善逝说法!有少尘垢性的众生,因不闻法而衰退;[若得闻法,]他们将成为法的了知者。’诸比丘,娑婆主梵天说了这[话]。说了这[话]之后,他又这样说——

282. ‘‘Itiha me, bhikkhave, paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṃ namati, no dhammadesanāya. Atha kho, bhikkhave, brahmuno sahampatissa mama cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi – ‘nassati vata bho loko, vinassati vata bho loko, yatra hi nāma tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṃ namati [namissati (?)], no dhammadesanāyā’ti. Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi. Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā maṃ etadavoca – ‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṃ, desetu sugato dhammaṃ. Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti. Bhavissanti dhammassa aññātāro’ti. Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati. Idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –
缅 1.225已对照

‘[此法]从前曾出现于摩揭陀,

‘Pāturahosi magadhesu pubbe,
已对照

[而后]为有垢者所思构,成了不净之法;

Dhammo asuddho samalehi cintito;
已对照

请开启这不死之门,

Apāpuretaṃ [avāpuretaṃ (sī.)] amatassa dvāraṃ,
已对照

愿[他们]听闻由无垢者所随觉的法。

Suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhaṃ.
已对照

‘犹如立于石山之顶者,

‘Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito,
已对照

能遍观四周的众人;

Yathāpi passe janataṃ samantato;
已对照

如是,善慧者(sumedha)、普眼者啊,

Tathūpamaṃ dhammamayaṃ sumedha,
已对照

请登上法所成之殿[而观];

Pāsādamāruyha samantacakkhu;
已对照

自身已离忧者,请垂观那沉没于忧、

Sokāvatiṇṇaṃ [sokāvakiṇṇaṃ (syā.)] janatamapetasoko,
已对照

为生老所制伏的众人。

Avekkhassu jātijarābhibhūtaṃ.
PTS 1.169已对照

‘起来吧,英雄、战胜者!

‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,
已对照

商队之主、无债者啊,请游行于世间;

Satthavāha aṇaṇa vicara loke;
已对照

愿世尊说法,

Desassu [desetu (syā. ka.)] bhagavā dhammaṃ,
已对照

[必]将有了知者。’

Aññātāro bhavissantī’’’ti.
283缅 1.226已对照

二八三、“诸比丘,那时,我知道了梵天的劝请,又因为对众生的悲愍,便以佛眼观察世间。诸比丘,我以佛眼观察世间时,看见诸众生有少尘垢者、多尘垢者,利根者、钝根者,善行相者、恶行相者,易教者、难教者;有一些住于见后世罪过之怖畏,有一些不住于见后世罪过之怖畏。诸比丘,犹如在青莲池、白莲池或红莲池中,有些青莲、白莲或红莲生于水中、长于水中,未出水面,沉没水中而生长;有些青莲、白莲或红莲生于水中、长于水中,与水面齐平而立;有些青莲、白莲或红莲生于水中、长于水中,出于水面而立,不为水所染。正是如此,诸比丘,我以佛眼观察世间时,看见诸众生有少尘垢者、多尘垢者,利根者、钝根者,善行相者、恶行相者,易教者、难教者;有一些住于见后世罪过之怖畏,有一些不住于见后世罪过之怖畏。诸比丘,那时我便以偈回答娑婆主梵天——

283. ‘‘Atha kho ahaṃ, bhikkhave, brahmuno ca ajjhesanaṃ viditvā sattesu ca kāruññataṃ paṭicca buddhacakkhunā lokaṃ volokesiṃ. Addasaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, buddhacakkhunā lokaṃ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe, tikkhindriye mudindriye, svākāre dvākāre, suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine [dassāvino (syā. kaṃ. ka.)] viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine [dassāvino (syā. kaṃ. ka.)] viharante. Seyyathāpi nāma uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni samodakaṃ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakaṃ accuggamma ṭhitāni [tiṭṭhanti (sī. syā. pī.)] anupalittāni udakena; evameva kho ahaṃ, bhikkhave, buddhacakkhunā lokaṃ volokento addasaṃ satte apparajakkhe mahārajakkhe, tikkhindriye mudindriye, svākāre dvākāre, suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante. Atha khvāhaṃ, bhikkhave, brahmānaṃ sahampatiṃ gāthāya paccabhāsiṃ –
已对照

‘为彼等开启了不死之门:

‘Apārutā tesaṃ amatassa dvārā,
已对照

诸有耳者,请发其信!

Ye sotavanto pamuñcantu saddhaṃ;
已对照

梵天,我因觉有恼害之想,

Vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃ,
已对照

才未在人间宣说这熟习而殊胜的法。’

Dhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme’’’ti.
已对照

“诸比丘,那时,娑婆主梵天想:‘我已使世尊允可说法了。’便礼敬我,右绕之后,就在那里隐没。

‘‘Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati ‘katāvakāso khomhi bhagavatā dhammadesanāyā’ti maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.
284PTS 1.170已对照

二八四、“诸比丘,那时我心里这样想——‘我应当先为谁说法呢?谁能很快地了知这法呢?’诸比丘,那时我心里这样想——‘这位阿罗逻·迦罗摩是贤智者、聪敏者、贤明者,长时以来是少尘垢性者。我何不先为阿罗逻·迦罗摩说法呢?他能很快地了知这法。’诸比丘,那时有一位天神来到我面前,这样说——‘尊者,阿罗逻·迦罗摩已在七日前命终了。’而我也生起了智与见——‘阿罗逻·迦罗摩已在七日前命终了。’诸比丘,那时我心里这样想——‘阿罗逻·迦罗摩实是损失甚大者。若他能听闻这法,便会很快地了知。’

284. ‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ; ko imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘ayaṃ kho āḷāro kālāmo paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṃ apparajakkhajātiko. Yaṃnūnāhaṃ āḷārassa kālāmassa paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ. So imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti. Atha kho maṃ, bhikkhave, devatā upasaṅkamitvā etadavoca – ‘sattāhakālaṅkato, bhante, āḷāro kālāmo’ti. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘sattāhakālaṅkato āḷāro kālāmo’ti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘mahājāniyo kho āḷāro kālāmo. Sace hi so imaṃ dhammaṃ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti.
缅 1.227已对照

“诸比丘,那时我心里这样想——‘我应当先为谁说法呢?谁能很快地了知这法呢?’诸比丘,那时我心里这样想——‘这位郁陀迦·罗摩子是贤智者、聪敏者、贤明者,长时以来是少尘垢性者。我何不先为郁陀迦·罗摩子说法呢?他能很快地了知这法。’诸比丘,那时有一位天神来到我面前,这样说——‘尊者,郁陀迦·罗摩子已在昨夜命终了。’而我也生起了智与见——‘郁陀迦·罗摩子已在昨夜命终了。’诸比丘,那时我心里这样想——‘郁陀迦·罗摩子实是损失甚大者。若他能听闻这法,便会很快地了知。’

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ; ko imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘ayaṃ kho udako rāmaputto paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṃ apparajakkhajātiko. Yaṃnūnāhaṃ udakassa rāmaputtassa paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ. So imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti. Atha kho maṃ, bhikkhave, devatā upasaṅkamitvā etadavoca – ‘abhidosakālaṅkato, bhante, udako rāmaputto’ti. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘abhidosakālaṅkato udako rāmaputto’ti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘mahājāniyo kho udako rāmaputto. Sace hi so imaṃ dhammaṃ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti.
已对照

“诸比丘,那时我心里这样想——‘我应当先为谁说法呢?谁能很快地了知这法呢?’诸比丘,那时我心里这样想——‘那五比丘(pañcavaggiyā bhikkhū)对我有大恩,他们曾在我致力精勤时侍奉我。我何不先为那五比丘说法呢?’诸比丘,那时我心里这样想——‘那五比丘如今住在哪里呢?’诸比丘,我以清净、超越人[眼]的天眼,见到那五比丘住在波罗奈(Bārāṇasī)的仙人堕处鹿野苑(Isipatana Migadāya)。诸比丘,那时我在优楼频螺随意住了[一段时候]之后,便向波罗奈游行而去。

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ; ko imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘bahukārā kho me pañcavaggiyā bhikkhū, ye maṃ padhānapahitattaṃ upaṭṭhahiṃsu. Yaṃnūnāhaṃ pañcavaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyya’nti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘kahaṃ nu kho etarahi pañcavaggiyā bhikkhū viharantī’ti? Addasaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena pañcavaggiye bhikkhū bārāṇasiyaṃ viharante isipatane migadāye. Atha khvāhaṃ, bhikkhave, uruvelāyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṃ pakkamiṃ [pakkāmiṃ (syā. pī. ka.)].
285PTS 1.171已对照

二八五、“诸比丘,邪命外道优波迦(Upaka ājīvaka)在伽耶(Gayā)与菩提[树]之间,见到我正行于长途之道。见了之后,他对我这样说——‘贤友,你的诸根甚是明净,肤色清净皎洁!贤友,你是为谁[之故]而出家的呢?或者,谁是你的老师?或者,你所乐的是谁的法?’诸比丘,这样说时,我便以诸偈对邪命外道优波迦说——

285. ‘‘Addasā kho maṃ, bhikkhave, upako ājīvako antarā [ājīviko (sī. pī. ka.)] ca gayaṃ antarā ca bodhiṃ addhānamaggappaṭipannaṃ. Disvāna maṃ etadavoca – ‘vippasannāni kho te, āvuso, indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto! Kaṃsi tvaṃ, āvuso, uddissa pabbajito, ko vā te satthā, kassa vā tvaṃ dhammaṃ rocesī’ti? Evaṃ vutte, ahaṃ, bhikkhave, upakaṃ ājīvakaṃ gāthāhi ajjhabhāsiṃ –
已对照

‘我是一切胜者、一切知者,于一切法中无所染;

‘Sabbābhibhū sabbavidūhamasmi, sabbesu dhammesu anūpalitto;
已对照

我舍一切,于爱尽中解脱,自己证知,[还]应指谁[为师]?

Sabbañjaho taṇhākkhaye vimutto, sayaṃ abhiññāya kamuddiseyyaṃ.
已对照

‘我没有老师,与我相似者不可得;

‘Na me ācariyo atthi, sadiso me na vijjati;
已对照

在连同诸天的世间中,没有能与我相比者。

Sadevakasmiṃ lokasmiṃ, natthi me paṭipuggalo.
已对照

‘我实是世间的阿罗汉,我是无上之师;

‘Ahañhi arahā loke, ahaṃ satthā anuttaro;
已对照

我独自是正等正觉者,已清凉、已寂灭。

Ekomhi sammāsambuddho, sītibhūtosmi nibbuto.
已对照

‘我为转法轮而去迦尸(Kāsi)人之城;

‘Dhammacakkaṃ pavattetuṃ, gacchāmi kāsinaṃ puraṃ;
已对照

在这已成盲暗的世间中,我要击响不死之鼓。’

Andhībhūtasmiṃ [andhabhūtasmiṃ (sī. syā. pī.)] lokasmiṃ, āhañchaṃ amatadundubhi’nti.
已对照

‘贤友,照你所自称的,你应当是无边胜者(anantajina)了!’

‘Yathā kho tvaṃ, āvuso, paṭijānāsi, arahasi anantajino’ti!
已对照

‘凡已得漏尽者,他们才是像我这样的胜者;

‘Mādisā ve jinā honti, ye pattā āsavakkhayaṃ;
已对照

诸恶法已为我所胜,优波迦,所以我是胜者。’

Jitā me pāpakā dhammā, tasmāhamupaka jino’ti.
缅 1.228已对照

“诸比丘,这样说时,邪命外道优波迦说了‘贤友,但愿如此’,便摇了摇头,取了岔道而离去。

‘‘Evaṃ vutte, bhikkhave, upako ājīvako ‘hupeyyapāvuso’ti [huveyyapāvuso (sī. pī.), huveyyāvuso (syā.)] vatvā sīsaṃ okampetvā ummaggaṃ gahetvā pakkāmi.
286已对照

二八六、“诸比丘,于是我依次游行,来到波罗奈的仙人堕处鹿野苑,前往那五比丘之处。诸比丘,那五比丘远远地见到我走来。见了之后,他们互相立下约定——‘贤友们,这位沙门乔达摩来了,他是耽于丰足者、已从精勤退失、已转向丰足。不应向他敬礼,不应起身迎接,不应接他的钵与大衣。不过还是应当放一个座位,他若愿意,就会坐下。’诸比丘,可是我怎样走近,那五比丘就怎样不能守住他们自己的约定。有一些迎上来接了我的钵与大衣,有一些铺设了座位,有一些备好了洗足水。不过他们仍以名字、以‘贤友’之称呼我。

286. ‘‘Atha khvāhaṃ, bhikkhave, anupubbena cārikaṃ caramāno yena bārāṇasī isipatanaṃ migadāyo yena pañcavaggiyā bhikkhū tenupasaṅkamiṃ. Addasaṃsu kho maṃ, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū dūrato āgacchantaṃ. Disvāna aññamaññaṃ saṇṭhapesuṃ [aññamaññaṃ katikaṃ saṇṭhapesuṃ (vinayapiṭake mahāvagge)] – ‘ayaṃ kho, āvuso, samaṇo gotamo āgacchati bāhulliko [bāhuliko (sī. pī.) sāratthadīpanīṭīkāya sameti] padhānavibbhanto āvatto bāhullāya. So neva abhivādetabbo, na paccuṭṭhātabbo; nāssa pattacīvaraṃ paṭiggahetabbaṃ. Api ca kho āsanaṃ ṭhapetabbaṃ, sace ākaṅkhissati nisīdissatī’ti. Yathā yathā kho ahaṃ, bhikkhave, upasaṅkamiṃ tathā tathā pañcavaggiyā bhikkhū nāsakkhiṃsu sakāya katikāya saṇṭhātuṃ. Appekacce maṃ paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭiggahesuṃ, appekacce āsanaṃ paññapesuṃ, appekacce pādodakaṃ upaṭṭhapesuṃ. Api ca kho maṃ nāmena ca āvusovādena ca samudācaranti.
PTS 1.172缅 1.229已对照

“诸比丘,这样时,我对那五比丘这样说——‘诸比丘,不要以名字、以“贤友”之称呼如来。诸比丘,如来是阿罗汉、正等正觉者。诸比丘,你们侧耳[而听],[我已]证得不死,我要教诫,我要说法。依所教诫而如是行道的人,不久便能于现法中以自己的证智作证、成就而住于——诸良家子正是为了它而正确地从家出家入非家的那个无上的——梵行的究竟。’诸比丘,这样说时,那五比丘对我这样说——‘乔达摩贤友,你以那样的威仪、那样的行道、那样的难行,尚且未证得超人之法、足以为圣的殊胜智见;如今你既是耽于丰足者、已从精勤退失、已转向丰足,又怎能证得超人之法、足以为圣的殊胜智见呢?’诸比丘,这样说时,我对那五比丘这样说——‘诸比丘,如来不是耽于丰足者,不是已从精勤退失,不是已转向丰足。诸比丘,如来是阿罗汉、正等正觉者。诸比丘,你们侧耳[而听],[我已]证得不死,我要教诫,我要说法。依所教诫而如是行道的人,不久便能于现法中以自己的证智作证、成就而住于——诸良家子正是为了它而正确地从家出家入非家的那个无上的——梵行的究竟。’诸比丘,那五比丘第二次又对我这样说——‘乔达摩贤友,你以那样的威仪、那样的行道、那样的难行,尚且未证得超人之法、足以为圣的殊胜智见;如今你既是耽于丰足者、已从精勤退失、已转向丰足,又怎能证得超人之法、足以为圣的殊胜智见呢?’诸比丘,我第二次也对那五比丘这样说——‘诸比丘,如来不是耽于丰足者……乃至……成就而住。’诸比丘,那五比丘第三次又对我这样说——‘乔达摩贤友,你以那样的威仪、那样的行道、那样的难行,尚且未证得超人之法、足以为圣的殊胜智见;如今你既是耽于丰足者、已从精勤退失、已转向丰足,又怎能证得超人之法、足以为圣的殊胜智见呢?’

‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṃ – ‘mā, bhikkhave, tathāgataṃ nāmena ca āvusovādena ca samudācaratha [samudācarittha (sī. syā. pī.)]. Arahaṃ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Odahatha, bhikkhave, sotaṃ, amatamadhigataṃ, ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamānā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū maṃ etadavocuṃ – ‘tāyapi kho tvaṃ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ, kiṃ pana tvaṃ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesa’nti? Evaṃ vutte, ahaṃ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṃ – ‘na, bhikkhave, tathāgato bāhulliko, na padhānavibbhanto, na āvatto bāhullāya. Arahaṃ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Odahatha, bhikkhave, sotaṃ, amatamadhigataṃ, ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamānā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti. Dutiyampi kho, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū maṃ etadavocuṃ – ‘tāyapi kho tvaṃ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ, kiṃ pana tvaṃ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesa’nti? Dutiyampi kho ahaṃ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṃ – ‘na, bhikkhave, tathāgato bāhulliko…pe… upasampajja viharissathā’ti. Tatiyampi kho, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū maṃ etadavocuṃ – ‘tāyapi kho tvaṃ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ, kiṃ pana tvaṃ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesa’nti?
PTS 1.173已对照

“诸比丘,这样说时,我对那五比丘这样说——‘诸比丘,你们记得我在此之前曾发过这样的话吗?’‘不曾,尊者。’‘诸比丘,如来是阿罗汉、正等正觉者。诸比丘,你们侧耳[而听],[我已]证得不死,我要教诫,我要说法。依所教诫而如是行道的人,不久便能于现法中以自己的证智作证、成就而住于——诸良家子正是为了它而正确地从家出家入非家的那个无上的——梵行的究竟。’

‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṃ – ‘abhijānātha me no tumhe, bhikkhave, ito pubbe evarūpaṃ pabhāvitameta’nti [bhāsitametanti (sī. syā. vinayepi)]? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Arahaṃ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Odahatha, bhikkhave, sotaṃ, amatamadhigataṃ, ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamānā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
缅 1.230已对照

“诸比丘,我能够使那五比丘信解了。诸比丘,我教诫两位比丘,[另]三位比丘便去行乞食;三位比丘行乞食所带回来的,我们六人便以它维生。诸比丘,我[又]教诫三位比丘,[另]两位比丘便去行乞食;两位比丘行乞食所带回来的,我们六人便以它维生。诸比丘,那时,那五比丘被我这样教诫、这样教导,便自己是生法,了知了生法中的过患,遍求无生、无上、安稳的涅槃,证得了无生、无上、安稳的涅槃;自己是老法,了知了老法中的过患,遍求无老、无上、安稳的涅槃,证得了无老、无上、安稳的涅槃;自己是病法……乃至……自己是死法……自己是愁法……自己是杂染法,了知了杂染法中的过患,遍求无杂染、无上、安稳的涅槃,证得了无杂染、无上、安稳的涅槃。而他们生起了智与见——‘我们的解脱不可动摇,这是[我们]最后一生,如今再没有后有了。’

‘‘Asakkhiṃ kho ahaṃ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū saññāpetuṃ. Dvepi sudaṃ, bhikkhave, bhikkhū ovadāmi, tayo bhikkhū piṇḍāya caranti. Yaṃ tayo bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti tena chabbaggiyā [chabbaggā (sī. syā.)] yāpema. Tayopi sudaṃ, bhikkhave, bhikkhū ovadāmi, dve bhikkhū piṇḍāya caranti. Yaṃ dve bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti tena chabbaggiyā yāpema. Atha kho, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū mayā evaṃ ovadiyamānā evaṃ anusāsiyamānā attanā jātidhammā samānā jātidhamme ādīnavaṃ viditvā ajātaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesamānā ajātaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃsu, attanā jarādhammā samānā jarādhamme ādīnavaṃ viditvā ajaraṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesamānā ajaraṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃsu, attanā byādhidhammā samānā…pe… attanā maraṇadhammā samānā… attanā sokadhammā samānā… attanā saṃkilesadhammā samānā saṃkilesadhamme ādīnavaṃ viditvā asaṃkiliṭṭhaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesamānā asaṃkiliṭṭhaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ ajjhagamaṃsu. Ñāṇañca pana nesaṃ dassanaṃ udapādi – ‘akuppā no vimutti [akuppā nesaṃ vimutti (ka.)], ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’ti.
287PTS 1.174缅 1.231已对照

二八七、“诸比丘,有这五欲功德(pañca kāmaguṇā)。是哪五[种]呢?眼所识的诸色,是可喜的(iṭṭha)、可乐的(kanta)、可意的(manāpa)、可爱的(piyarūpa)、与欲相应的(kāmūpasaṃhita)、能引生贪染的(rajanīya);耳所识的诸声……乃至……鼻所识的诸香……舌所识的诸味……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的。诸比丘,这就是五欲功德。诸比丘,凡有沙门或婆罗门,于这五欲功德贪着、迷醉、陷溺,不见过患、无出离之慧而受用[它们],对他们应当这样了知——‘[他们]已陷入不幸、已陷入灾祸、任波旬所欲而摆布。’诸比丘,犹如有一头林野之鹿被缚而卧于罗网聚(pāsarāsi)之上,对它应当这样了知——[它]已陷入不幸、已陷入灾祸、任猎师(luddaka)所欲而摆布;而当猎师来时,它不能随所欲而逃去。正是如此,诸比丘,凡有沙门或婆罗门,于这五欲功德贪着、迷醉、陷溺,不见过患、无出离之慧而受用[它们],对他们应当这样了知——‘[他们]已陷入不幸、已陷入灾祸、任波旬所欲而摆布。’诸比丘,而凡有沙门或婆罗门,于这五欲功德不贪着、不迷醉、不陷溺,见过患、有出离之慧而受用[它们],对他们应当这样了知——‘[他们]未陷入不幸、未陷入灾祸、不任波旬所欲而摆布。’

287. ‘‘Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ime pañca kāmaguṇe gathitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjanti, te evamassu veditabbā – ‘anayamāpannā byasanamāpannā yathākāmakaraṇīyā pāpimato’ [pāpimato’’ti (?)]. ‘Seyyathāpi, bhikkhave, āraññako mago baddho pāsarāsiṃ adhisayeyya. So evamassa veditabbo – anayamāpanno byasanamāpanno yathākāmakaraṇīyo luddassa. Āgacchante ca pana ludde yena kāmaṃ na pakkamissatī’ti. Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā ime pañca kāmaguṇe gathitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjanti, te evamassu veditabbā – ‘anayamāpannā byasanamāpannā yathākāmakaraṇīyā pāpimato’. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ime pañca kāmaguṇe agathitā amucchitā anajjhopannā ādīnavadassāvino nissaraṇapaññā paribhuñjanti, te evamassu veditabbā – ‘na anayamāpannā na byasanamāpannā na yathākāmakaraṇīyā pāpimato’.
已对照

“诸比丘,犹如有一头林野之鹿未被缚而卧于罗网聚之上,对它应当这样了知——‘[它]未陷入不幸、未陷入灾祸、不任猎师所欲而摆布;而当猎师来时,它能随所欲而逃去。’正是如此,诸比丘,凡有沙门或婆罗门,于这五欲功德不贪着、不迷醉、不陷溺,见过患、有出离之慧而受用[它们],对他们应当这样了知——‘[他们]未陷入不幸、未陷入灾祸、不任波旬所欲而摆布。’

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, āraññako mago abaddho pāsarāsiṃ adhisayeyya. So evamassa veditabbo – ‘na anayamāpanno na byasanamāpanno na yathākāmakaraṇīyo luddassa. Āgacchante ca pana ludde yena kāmaṃ pakkamissatī’ti. Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā ime pañca kāmaguṇe agathitā amucchitā anajjhopannā ādīnavadassāvino nissaraṇapaññā paribhuñjanti, te evamassu veditabbā – ‘na anayamāpannā na byasanamāpannā na yathākāmakaraṇīyā pāpimato’.
已对照

“诸比丘,犹如一头林野之鹿在林野、密林中游走,安然而行,安然而立,安然而坐,安然而卧。那是什么缘故呢?诸比丘,[因为]它未入猎师的视域(anāpāthagata)。正是如此,诸比丘,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻(vitakka)、有伺(vicāra),离生喜、乐,成就并住于初禅。诸比丘,这称为比丘已使魔盲目,已使魔眼无迹可寻而摧毁之,已去到波旬所不见之处。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, āraññako mago araññe pavane caramāno vissattho gacchati, vissattho tiṭṭhati, vissattho nisīdati, vissattho seyyaṃ kappeti. Taṃ kissa hetu? Anāpāthagato, bhikkhave, luddassa. Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ, vadhitvā māracakkhuṃ adassanaṃ gato pāpimato.
已对照

“诸比丘,复次,比丘由寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅。诸比丘,这称为……乃至……波旬[所不见之处]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave…pe… pāpimato.
已对照

“诸比丘,复次,比丘离喜,住于舍(upekkhā),具念与正知,以身受乐,正如圣者们所说的:‘舍、具念、乐住。’成就并住于第三禅。诸比丘,这称为……乃至……波旬[所不见之处]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave…pe… pāpimato.
已对照

“诸比丘,复次,比丘舍断乐与舍断苦,先前的喜、忧已经灭没,不苦不乐,舍念清净(upekkhāsatipārisuddhi),成就并住于第四禅。诸比丘,这称为……乃至……波旬[所不见之处]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave…pe… pāpimato.
已对照

“诸比丘,复次,比丘由于一切方面超越诸色想、由诸有对想之灭没、由于诸种种想不作意,[知]‘虚空无边’而成就并住于空无边处。诸比丘,这称为……乃至……波旬[所不见之处]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave…pe… pāpimato.
缅 1.232已对照

“诸比丘,复次,比丘由于一切方面超越空无边处,[知]‘识无边’而成就并住于识无边处。诸比丘,这称为……乃至……波旬[所不见之处]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave…pe… pāpimato.
已对照

“诸比丘,复次,比丘由于一切方面超越识无边处,[知]‘无有一物’而成就并住于无所有处。诸比丘,这称为……乃至……波旬[所不见之处]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave…pe… pāpimato.
PTS 1.175已对照

“诸比丘,复次,比丘由于一切方面超越无所有处而成就并住于非想非非想处。诸比丘,这称为……乃至……波旬[所不见之处]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave…pe… pāpimato.
已对照

“诸比丘,复次,比丘由于一切方面超越非想非非想处而成就并住于想受灭(saññāvedayitanirodha),而他以慧见了[四谛]之后,诸漏便遍尽了。诸比丘,这称为比丘已使魔盲目,已使魔眼无迹可寻而摧毁之,已去到波旬所不见之处。已渡世间之贪着(visattikā),[他]安然而行,安然而立,安然而坐,安然而卧。那是什么缘故呢?诸比丘,[因为他]未入波旬的视域。”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ, vadhitvā māracakkhuṃ adassanaṃ gato pāpimato. Tiṇṇo loke visattikaṃ vissattho gacchati, vissattho tiṭṭhati, vissattho nisīdati, vissattho seyyaṃ kappeti. Taṃ kissa hetu? Anāpāthagato, bhikkhave, pāpimato’’ti.
已对照

世尊说了这[经]。那些比丘满意、欢喜世尊之所说。

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
已对照

《罗网聚经》终,[《譬喻品》中之]第六[经]。

Pāsarāsisuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ.