快乐巴利palinanda.cc

中部第21经 · 锯喻经 Kakacūpamasuttaṃ

本经目录一、锯喻经

已对照

一、锯喻经

1. Kakacūpamasuttaṃ
222缅 1.173已对照

二二二、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城祇树林给孤独园。那时,具寿牟犁破群那(Moḷiyaphagguna)过限地(ativelaṃ)与比丘尼们交杂(saṃsaṭṭha)而住。具寿牟犁破群那与比丘尼们这样交杂而住——若有哪位比丘当着具寿牟犁破群那的面说那些比丘尼的坏话(avaṇṇa),具寿牟犁破群那便因此生忿、不悦,乃至兴起诤事(adhikaraṇa);而若有哪位比丘当着那些比丘尼的面说具寿牟犁破群那的坏话,那些比丘尼也因此生忿、不悦,乃至兴起诤事。具寿牟犁破群那便是这样与比丘尼们交杂而住的。于是有某位比丘往世尊那里去;去了以后礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那位比丘对世尊这样说:“尊者,具寿牟犁破群那过限地与比丘尼们交杂而住。尊者,具寿牟犁破群那与比丘尼们这样交杂而住——若有哪位比丘当着具寿牟犁破群那的面说那些比丘尼的坏话,具寿牟犁破群那便因此生忿、不悦,乃至兴起诤事;而若有哪位比丘当着那些比丘尼的面说具寿牟犁破群那的坏话,那些比丘尼也因此生忿、不悦,乃至兴起诤事。尊者,具寿牟犁破群那便是这样与比丘尼们交杂而住的。”

222. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṃ ativelaṃ saṃsaṭṭho viharati. Evaṃ saṃsaṭṭho āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṃ viharati – sace koci bhikkhu āyasmato moḷiyaphaggunassa sammukhā tāsaṃ bhikkhunīnaṃ avaṇṇaṃ bhāsati, tenāyasmā moḷiyaphagguno kupito anattamano adhikaraṇampi karoti. Sace pana koci bhikkhu tāsaṃ bhikkhunīnaṃ sammukhā āyasmato moḷiyaphaggunassa avaṇṇaṃ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti. Evaṃ saṃsaṭṭho āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṃ viharati. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā, bhante, moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṃ ativelaṃ saṃsaṭṭho viharati. Evaṃ saṃsaṭṭho, bhante, āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṃ viharati – sace koci bhikkhu āyasmato moḷiyaphaggunassa sammukhā tāsaṃ bhikkhunīnaṃ avaṇṇaṃ bhāsati, tenāyasmā moḷiyaphagguno kupito anattamano adhikaraṇampi karoti. Sace pana koci bhikkhu tāsaṃ bhikkhunīnaṃ sammukhā āyasmato moḷiyaphaggunassa avaṇṇaṃ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti. Evaṃ saṃsaṭṭho, bhante, āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṃ viharatī’’ti.
223PTS 1.123缅 1.174已对照

二二三、于是世尊召唤某位比丘:“来,比丘,你以我的话去召唤牟犁破群那比丘——‘贤友破群那,导师召唤你。’”“是,尊者。”那位比丘应诺世尊,便往具寿牟犁破群那那里去;去了以后对具寿牟犁破群那这样说:“贤友破群那,导师召唤你。”“是,贤友。”具寿牟犁破群那应诺那位比丘,便往世尊那里去;去了以后礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿牟犁破群那这样说——

223. Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena moḷiyaphaggunaṃ bhikkhuṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso phagguna, āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā moḷiyaphagguno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ moḷiyaphaggunaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso phagguna, āmantetī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā moḷiyaphagguno tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ moḷiyaphaggunaṃ bhagavā etadavoca –
已对照

“破群那,听说你过限地与比丘尼们交杂而住,是真的吗?听说你与比丘尼们这样交杂而住——若有哪位比丘当着你的面说那些比丘尼的坏话,你便因此生忿、不悦,乃至兴起诤事;而若有哪位比丘当着那些比丘尼的面说你的坏话,那些比丘尼也因此生忿、不悦,乃至兴起诤事。破群那,听说你与比丘尼们这样交杂而住,是真的吗?”“是的,尊者。”“破群那,你不正是良家子(kulaputta),由信从家出家而为无家者吗?”“是的,尊者。”

‘‘Saccaṃ kira tvaṃ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṃ ativelaṃ saṃsaṭṭho viharasi? Evaṃ saṃsaṭṭho kira tvaṃ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṃ viharasi – sace koci bhikkhu tuyhaṃ sammukhā tāsaṃ bhikkhunīnaṃ avaṇṇaṃ bhāsati, tena tvaṃ kupito anattamano adhikaraṇampi karosi. Sace pana koci bhikkhu tāsaṃ bhikkhunīnaṃ sammukhā tuyhaṃ avaṇṇaṃ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti. Evaṃ saṃsaṭṭho kira tvaṃ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṃ viharasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti. ‘‘Nanu tvaṃ, phagguna, kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.
224已对照

二二四、“破群那,你既是由信从家出家而为无家者的良家子,那么你过限地与比丘尼们交杂而住,这于你便不相称。因此,破群那,纵使有谁当着你的面说那些比丘尼的坏话,破群那,就在那[事]上你也应当舍断那些依于在家的欲(gehasitā chandā)、那些依于在家的寻(gehasitā vitakkā)。破群那,就在那[事]上你也应当这样修学——‘我的心将不变异,我也不发出恶语,我将以利益而怀悯而住,有慈心,不内怀瞋。’破群那,你应当这样修学。

224. ‘‘Na kho te etaṃ, phagguna, patirūpaṃ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitassa, yaṃ tvaṃ bhikkhunīhi saddhiṃ ativelaṃ saṃsaṭṭho vihareyyāsi. Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā tāsaṃ bhikkhunīnaṃ avaṇṇaṃ bhāseyya, tatrāpi tvaṃ, phagguna, ye gehasitā [gehassitā (?)] chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi. Tatrāpi te, phagguna, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na ceva me cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti. Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṃ.
已对照

“因此,破群那,纵使有谁当着你的面用手给那些比丘尼一击,用土块给一击,用棍杖给一击,用刀给一击,破群那,就在那[事]上你也应当舍断那些依于在家的欲、那些依于在家的寻。破群那,就在那[事]上你也应当这样修学——‘我的心将不变异,我也不发出恶语,我将以利益而怀悯而住,有慈心,不内怀瞋。’破群那,你应当这样修学。

‘‘Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā tāsaṃ bhikkhunīnaṃ pāṇinā pahāraṃ dadeyya, leḍḍunā pahāraṃ dadeyya, daṇḍena pahāraṃ dadeyya, satthena pahāraṃ dadeyya. Tatrāpi tvaṃ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi. Tatrāpi te, phagguna, evaṃ sikkhitabbaṃ ‘na ceva me cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti. Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṃ.
缅 1.175已对照

“因此,破群那,纵使有谁当着你的面说你的坏话,破群那,就在那[事]上你也应当舍断那些依于在家的欲、那些依于在家的寻。破群那,就在那[事]上你也应当这样修学——‘我的心将不变异,我也不发出恶语,我将以利益而怀悯而住,有慈心,不内怀瞋。’破群那,你应当这样修学。

‘‘Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā avaṇṇaṃ bhāseyya, tatrāpi tvaṃ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi. Tatrāpi te, phagguna, evaṃ sikkhitabbaṃ ‘na ceva me cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti. Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṃ.
PTS 1.124已对照

“因此,破群那,纵使有谁用手给你一击,用土块给一击,用棍杖给一击,用刀给一击,破群那,就在那[事]上你也应当舍断那些依于在家的欲、那些依于在家的寻。破群那,就在那[事]上你也应当这样修学——‘我的心将不变异,我也不发出恶语,我将以利益而怀悯而住,有慈心,不内怀瞋。’破群那,你应当这样修学。”

‘‘Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci pāṇinā pahāraṃ dadeyya, leḍḍunā pahāraṃ dadeyya, daṇḍena pahāraṃ dadeyya, satthena pahāraṃ dadeyya, tatrāpi tvaṃ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi. Tatrāpi te, phagguna, evaṃ sikkhitabbaṃ ‘na ceva me cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti. Evañhi te, phagguna, sikkhitabba’’nti.
225已对照

二二五、于是世尊召唤诸比丘:“诸比丘,曾有一时,诸比丘满足了我的心。诸比丘,那时我召唤诸比丘[说]——诸比丘,我食一坐食(ekāsanabhojana)。诸比丘,我食一坐食时,觉知少病(appābādhatā)、少恼(appātaṅkatā)、轻快起身(lahuṭṭhāna)、有力(bala)与安乐住(phāsuvihāra)。诸比丘,你们也来食一坐食吧。诸比丘,你们食一坐食时,也将觉知少病、少恼、轻快起身、有力与安乐住。诸比丘,于那些比丘我无须作教诫(anusāsanī);诸比丘,于那些比丘我只须作念的生起(satuppāda)。

225. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘ārādhayiṃsu vata me, bhikkhave, bhikkhū ekaṃ samayaṃ cittaṃ. Idhāhaṃ, bhikkhave, bhikkhū āmantesiṃ – ahaṃ kho, bhikkhave, ekāsanabhojanaṃ bhuñjāmi. Ekāsanabhojanaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, bhuñjamāno appābādhatañca sañjānāmi appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Etha tumhepi, bhikkhave, ekāsanabhojanaṃ bhuñjatha. Ekāsanabhojanaṃ kho, bhikkhave, tumhepi bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcāti. Na me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu anusāsanī karaṇīyā ahosi; satuppādakaraṇīyameva me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu ahosi.
已对照

“诸比丘,犹如在好地上、四大道的交衢(catumahāpatha)处,停着一辆套上良种马的车(ājaññaratha),刺棒(patoda)横放[在扶手上]。有一位熟练的调车师、调马的御者(assadammasārathi)登上[车]去,左手执缰,右手取刺棒,便能随其所欲的[道]、随其所欲的[行],既令前行,也令折返。诸比丘,正是这样,于那些比丘我无须作教诫,诸比丘,于那些比丘我只须作念的生起。因此,诸比丘,你们也要舍断不善,于诸善法作努力(āyoga)。诸比丘,这样你们也将于此法与律中达到增长、繁茂、广大。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, subhūmiyaṃ catumahāpathe ājaññaratho yutto assa ṭhito odhastapatodo. Tamenaṃ dakkho yoggācariyo assadammasārathi abhiruhitvā, vāmena hatthena rasmiyo gahetvā, dakkhiṇena hatthena patodaṃ gahetvā, yenicchakaṃ yadicchakaṃ sāreyyapi paccāsāreyyapi. Evameva kho, bhikkhave, na me tesu bhikkhūsu anusāsanī karaṇīyā ahosi, satuppādakaraṇīyameva me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu ahosi. Tasmātiha, bhikkhave, tumhepi akusalaṃ pajahatha, kusalesu dhammesu āyogaṃ karotha. Evañhi tumhepi imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatha.
PTS 1.125缅 1.176已对照

“诸比丘,犹如离村或离市镇不远处有一片大娑罗林,而它被蓖麻(eḷaṇḍa)所遮覆。有某个人出现了,他欲[其]利益、欲[其]福祉、欲[其]安稳;他把那些弯曲的、夺[树]精的娑罗树苗砍掉,运出林外,把林内彻底清净;而那些笔直的、生得端好的娑罗树苗,他便好好地照料。诸比丘,这样一来,这片娑罗林在往后之时便会达到增长、繁茂、广大。诸比丘,正是这样,你们也要舍断不善,于诸善法作努力。诸比丘,这样你们也将于此法与律中达到增长、繁茂、广大。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gāmassa vā nigamassa vā avidūre mahantaṃ sālavanaṃ. Tañcassa eḷaṇḍehi sañchannaṃ. Tassa kocideva puriso uppajjeyya atthakāmo hitakāmo yogakkhemakāmo. So yā tā sālalaṭṭhiyo kuṭilā ojāpaharaṇiyo [ojaharaṇiyo (ka.)] tā chetvā [tacchetvā (sī. syā. pī.)] bahiddhā nīhareyya, antovanaṃ suvisodhitaṃ visodheyya. Yā pana tā sālalaṭṭhiyo ujukā sujātā tā sammā parihareyya. Evañhetaṃ, bhikkhave, sālavanaṃ aparena samayena vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. Evameva kho, bhikkhave, tumhepi akusalaṃ pajahatha, kusalesu dhammesu āyogaṃ karotha. Evañhi tumhepi imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatha.
226已对照

二二六、“诸比丘,从前,就在这舍卫城中有一位名叫韦提希迦(Vedehikā)的女居士(gahapatānī)。诸比丘,韦提希迦女居士传出了这样美好的名声(kittisadda)——‘韦提希迦女居士温和(sorata),韦提希迦女居士谦下(nivāta),韦提希迦女居士寂静(upasanta)。’诸比丘,而韦提希迦女居士有一个名叫迦利(Kāḷī)的婢女,[她]精明、不懈怠、善作诸事。

226. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, imissāyeva sāvatthiyā vedehikā nāma gahapatānī ahosi. Vedehikāya, bhikkhave, gahapatāniyā evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘soratā vedehikā gahapatānī, nivātā vedehikā gahapatānī, upasantā vedehikā gahapatānī’ti. Vedehikāya kho pana, bhikkhave, gahapatāniyā kāḷī nāma dāsī ahosi dakkhā analasā susaṃvihitakammantā.
缅 1.177已对照

“诸比丘,于是婢女迦利这样想——‘我的女主人传出了这样美好的名声——“韦提希迦女居士温和,韦提希迦女居士谦下,韦提希迦女居士寂静。”那么我的女主人究竟是内里确有忿(kopa)而不显露呢,还是[内里]并没有[忿]呢?又或者只是因为我这些事办得妥善,我的女主人才不显露内里确有的忿,而并非[内里]没有[忿]呢?我何不审察(vīmaṃsati)一下女主人。’诸比丘,于是婢女迦利白天[很晚]才起。诸比丘,于是韦提希迦女居士对婢女迦利这样说——‘喂,迦利。’‘什么事,女主人?’‘怎么,你白天才起?’‘没什么,女主人。’‘还说没什么,坏婢女,白天才起!’[她]生忿、不悦,皱起了眉。诸比丘,于是婢女迦利这样想——‘我的女主人确是内里有忿而不显露,并非[内里]没有[忿];只是因为我这些事办得妥善,我的女主人才不显露内里确有的忿,而并非[内里]没有[忿]。我何不更进一步审察女主人。’”

‘‘Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi – ‘mayhaṃ kho ayyāya evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘‘soratā vedehikā gahapatānī, nivātā vedehikā gahapatānī, upasantā vedehikā gahapatānī’’ti. Kiṃ nu kho me ayyā santaṃyeva nu kho ajjhattaṃ kopaṃ na pātukaroti udāhu asantaṃ udāhu mayhamevete [mayhevete (sī. pī.)] kammantā susaṃvihitā yena me ayyā santaṃyeva ajjhattaṃ kopaṃ na pātukaroti, no asantaṃ? Yaṃnūnāhaṃ ayyaṃ vīmaṃseyya’nti. Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divā uṭṭhāsi. Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṃ dāsiṃ etadavoca – ‘he je kāḷī’ti. ‘Kiṃ, ayye’ti? ‘Kiṃ, je, divā uṭṭhāsī’ti? ‘Na khvayye [na kho ayye (sī. pī.)], kiñcī’ti. ‘No vata re kiñci, pāpi dāsi [pāpadāsi (syā. ka.)], divā uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā bhākuṭiṃ [bhūkuṭiṃ (sī. pī.), bhakuṭīṃ (syā.)] akāsi. Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi – ‘santaṃyeva kho me ayyā ajjhattaṃ kopaṃ na pātukaroti, no asantaṃ; mayhamevete kammantā susaṃvihitā, yena me ayyā santaṃyeva ajjhattaṃ kopaṃ na pātukaroti, no asantaṃ. Yaṃnūnāhaṃ bhiyyosomattāya ayyaṃ vīmaṃseyya’’’nti.
已对照

“诸比丘,于是婢女迦利起得更晚了。诸比丘,于是韦提希迦女居士对婢女迦利这样说——‘喂,迦利。’‘什么事,女主人?’‘怎么,你起得更晚了?’‘没什么,女主人。’‘还说没什么,坏婢女,起得更晚了!’[她]生忿、不悦,发出了不悦之语。诸比丘,于是婢女迦利这样想——‘我的女主人确是内里有忿而不显露,并非[内里]没有[忿]。只是因为我这些事办得妥善,我的女主人才不显露内里确有的忿,而并非[内里]没有[忿]。我何不更进一步审察女主人。’

‘‘Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divātaraṃyeva uṭṭhāsi. Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṃ dāsiṃ etadavoca – ‘he je, kāḷī’ti. ‘Kiṃ, ayye’ti? ‘Kiṃ, je, divātaraṃ uṭṭhāsī’ti? ‘Na khvayye, kiñcī’ti. ‘No vata re kiñci, pāpi dāsi, divātaraṃ uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā anattamanavācaṃ nicchāresi. Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi – ‘santaṃyeva kho me ayyā ajjhattaṃ kopaṃ na pātukaroti, no asantaṃ. Mayhamevete kammantā susaṃvihitā, yena me ayyā santaṃyeva ajjhattaṃ kopaṃ na pātukaroti, no asantaṃ. Yaṃnūnāhaṃ bhiyyosomattāya ayyaṃ vīmaṃseyya’nti.
PTS 1.126已对照

“诸比丘,于是婢女迦利起得更晚了。诸比丘,于是韦提希迦女居士对婢女迦利这样说——‘喂,迦利。’‘什么事,女主人?’‘怎么,你白天才起?’‘没什么,女主人。’‘还说没什么,坏婢女,白天才起!’[她]生忿、不悦,取了门闩之针(aggaḷasūci)朝[她]头上给了一击,把[她的]头打破了。诸比丘,于是婢女迦利头破血流,向诸邻人(paṭivissaka)非难(ujjhāpesi)[主人]——‘诸位请看温和者之所作;诸位请看谦下者之所作;诸位请看寂静者之所作!怎么会为了一个婢女白天才起,便生忿、不悦,取了门闩之针朝[她]头上给一击,把[她的]头打破呢!’

‘‘Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divātaraṃyeva uṭṭhāsi. Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṃ dāsiṃ etadavoca – ‘he je, kāḷī’ti. ‘Kiṃ, ayye’ti? ‘Kiṃ, je, divā uṭṭhāsī’ti? ‘Na khvayye, kiñcī’ti. ‘No vata re kiñci, pāpi dāsi, divā uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā aggaḷasūciṃ gahetvā sīse pahāraṃ adāsi, sīsaṃ vobhindi [vi + ava + bhindi = vobhindi]. Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī bhinnena sīsena lohitena galantena paṭivissakānaṃ ujjhāpesi – ‘passathayye, soratāya kammaṃ; passathayye, nivātāya kammaṃ, passathayye, upasantāya kammaṃ! Kathañhi nāma ekadāsikāya divā uṭṭhāsīti kupitā anattamanā aggaḷasūciṃ gahetvā sīse pahāraṃ dassati, sīsaṃ vobhindissatī’ti.
已对照

“诸比丘,于是在往后之时,韦提希迦女居士传出了这样恶劣的名声——‘韦提希迦女居士暴恶(caṇḍī),韦提希迦女居士不谦下,韦提希迦女居士不寂静。’

‘‘Atha kho, bhikkhave, vedehikāya gahapatāniyā aparena samayena evaṃ pāpako kittisaddo abbhuggacchi – ‘caṇḍī vedehikā gahapatānī, anivātā vedehikā gahapatānī, anupasantā vedehikā gahapatānī’ti.
缅 1.178已对照

“诸比丘,正是这样,此处有某位比丘,只在不合意的诸语路(amanāpā vacanapathā)还未触及他之时,才温和而又温和、谦下而又谦下、寂静而又寂静。诸比丘,而当不合意的诸语路触及比丘时,那时才应当知[他]是‘温和’的,应当知[他]是‘谦下’的,应当知[他]是‘寂静’的。诸比丘,凡比丘是为了衣、钵食、坐卧处、病缘药资具(cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāra)之故而成为易受劝者(suvaca)、达于易受劝之性(sovacassatā)的,我不说那位比丘是‘易受劝者’。这是什么缘故呢?因为,诸比丘,那位比丘一旦得不到衣、钵食、坐卧处、病缘药资具,便不再是易受劝者,也不再达于易受劝之性了。诸比丘,而凡比丘是唯恭敬法、尊重法、尊崇法、供养法、敬顺法而成为易受劝者、达于易受劝之性的,我才说他是‘易受劝者’。因此,诸比丘,[你们应当这样修学:]‘我们要唯恭敬法、尊重法、尊崇法、供养法、敬顺法,成为易受劝者,达于易受劝之性。’诸比丘,你们应当这样修学。

‘‘Evameva kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu tāvadeva soratasorato hoti nivātanivāto hoti upasantūpasanto hoti yāva na amanāpā vacanapathā phusanti. Yato ca, bhikkhave, bhikkhuṃ amanāpā vacanapathā phusanti, atha bhikkhu ‘sorato’ti veditabbo, ‘nivāto’ti veditabbo, ‘upasanto’ti veditabbo. Nāhaṃ taṃ, bhikkhave, bhikkhuṃ ‘suvaco’ti vadāmi yo cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārahetu suvaco hoti, sovacassataṃ āpajjati. Taṃ kissa hetu? Tañhi so, bhikkhave, bhikkhu cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ alabhamāno na suvaco hoti, na sovacassataṃ āpajjati. Yo ca kho, bhikkhave, bhikkhu dhammaṃyeva sakkaronto, dhammaṃ garuṃ karonto, dhammaṃ mānento, dhammaṃ pūjento, dhammaṃ apacāyamāno [dhammaṃ yeva sakkaronto dhammaṃ garukaronto dhammaṃ apacāyamāno (sī. syā. pī.)] suvaco hoti, sovacassataṃ āpajjati, tamahaṃ ‘suvaco’ti vadāmi. Tasmātiha, bhikkhave, ‘dhammaṃyeva sakkarontā, dhammaṃ garuṃ karontā, dhammaṃ mānentā, dhammaṃ pūjentā, dhammaṃ apacāyamānā suvacā bhavissāma, sovacassataṃ āpajjissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
227PTS 1.127已对照

二二七、“诸比丘,有这五种语路(vacanapatha),他人对你们说时会用它们来说——合时的或不合时的;真实的或不真实的;柔软的或粗恶的;有义利的或无义利的;有慈心的或内怀瞋的。诸比丘,他人对你们说时,或以合时的[语]说,或以不合时的[语]说;诸比丘,他人对你们说时,或以真实的[语]说,或以不真实的[语]说;诸比丘,他人对你们说时,或以柔软的[语]说,或以粗恶的[语]说;诸比丘,他人对你们说时,或以有义利的[语]说,或以无义利的[语]说;诸比丘,他人对你们说时,或有慈心地说,或内怀瞋地说。诸比丘,就在那[些语路]上你们也应当这样修学——‘我们的心将不变异,我们也不发出恶语,我们将以利益而怀悯而住,有慈心,不内怀瞋。并且我们将以与慈俱的心(mettāsahagatena cetasā)遍满那人而住,并以那[人]为所缘(tadārammaṇa),以与慈俱的心——广、大、无量、无怨、无恼害——遍满一切世间而住。’诸比丘,你们应当这样修学。

227. ‘‘Pañcime, bhikkhave, vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṃ – kālena vā akālena vā; bhūtena vā abhūtena vā; saṇhena vā pharusena vā; atthasaṃhitena vā anatthasaṃhitena vā; mettacittā vā dosantarā vā. Kālena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ akālena vā; bhūtena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ abhūtena vā; saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ pharusena vā; atthasaṃhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ anatthasaṃhitena vā; mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ dosantarā vā. Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na ceva no cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā, na dosantarā. Tañca puggalaṃ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cittena vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena [abyāpajjhena (sī. syā. pī.), abyāpajjena (ka.) aṅguttaratikanipātaṭīkā oloketabbā] pharitvā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
228缅 1.179已对照

二二八、“诸比丘,犹如有个人取了锄与筐(kudālapiṭaka)而来。他这样说——‘我要把这大地弄成非地(apathavī)。’他便这里那里地挖,这里那里地撒,这里那里地吐唾,这里那里地便溺,[说]:‘你成为非地吧,你成为非地吧!’诸比丘,你们认为怎样,那个人能把这大地弄成非地吗?”“不能,尊者。”“这是什么缘故呢?”“尊者,因为这大地深(gambhīra)而不可量(appameyya)。它不容易被弄成非地;而那个人只会白白分得疲劳与恼害(vighāta)罢了。”“诸比丘,正是这样,有这五种语路,他人对你们说时会用它们来说——合时的或不合时的;真实的或不真实的;柔软的或粗恶的;有义利的或无义利的;有慈心的或内怀瞋的。诸比丘,他人对你们说时,或以合时的[语]说,或以不合时的[语]说;诸比丘,他人对你们说时,或以真实的[语]说,或以不真实的[语]说;诸比丘,他人对你们说时,或以柔软的[语]说,或以粗恶的[语]说;诸比丘,他人对你们说时,或以有义利的[语]说,或以无义利的[语]说;诸比丘,他人对你们说时,或有慈心地说,或内怀瞋地说。诸比丘,就在那[些语路]上你们也应当这样修学——‘我们的心将不变异,我们也不发出恶语,我们将以利益而怀悯而住,有慈心,不内怀瞋。并且我们将以与慈俱的心遍满那人而住,并以那[人]为所缘,以与地相等的心——广(vipula)、大(mahaggata)、无量(appamāṇa)、无怨、无恼害(abyābajjha)——遍满一切世间而住。’诸比丘,你们应当这样修学。

228. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya kudālapiṭakaṃ [kuddālapiṭakaṃ (sī. syā. pī.)] ādāya. So evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ imaṃ mahāpathaviṃ apathaviṃ karissāmī’ti. So tatra tatra vikhaṇeyya [khaṇeyya (sī. syā. pī.)], tatra tatra vikireyya, tatra tatra oṭṭhubheyya, tatra tatra omutteyya – ‘apathavī bhavasi, apathavī bhavasī’ti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu so puriso imaṃ mahāpathaviṃ apathaviṃ kareyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Ayañhi, bhante, mahāpathavī gambhīrā appameyyā. Sā na sukarā apathavī kātuṃ; yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṃ – kālena vā akālena vā; bhūtena vā abhūtena vā; saṇhena vā pharusena vā; atthasaṃhitena vā anatthasaṃhitena vā; mettacittā vā dosantarā vā. Kālena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ akālena vā; bhūtena vā bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ abhūtena vā; saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ pharusena vā; atthasaṃhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ anatthasaṃhitena vā; mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ dosantarā vā. Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na ceva no cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā. Tañca puggalaṃ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṃ lokaṃ pathavisamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
229PTS 1.128缅 1.180已对照

二二九、“诸比丘,犹如有个人取了紫胶(lākhā)、郁金(haliddi)、青(nīla)或茜(mañjiṭṭha)而来。他这样说——‘我要在这虚空中画色,令色显现。’诸比丘,你们认为怎样,那个人能在这虚空中画色,令色显现吗?”“不能,尊者。”“这是什么缘故呢?”“尊者,因为这虚空无色(arūpī)、无可指示(anidassana)。在那里不容易画色、令色显现;而那个人只会白白分得疲劳与恼害罢了。”“诸比丘,正是这样,有这五种语路,他人对你们说时会用它们来说——或以合时的[语],或以不合时的[语]……乃至……‘我们的心将不变异……并以那[人]为所缘,以与虚空相等的心——广(vipula)、大(mahaggata)、无量(appamāṇa)、无怨、无恼害(abyābajjha)——遍满一切世间而住。’诸比丘,你们应当这样修学。

229. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya lākhaṃ vā haliddiṃ vā nīlaṃ vā mañjiṭṭhaṃ vā ādāya. So evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ imasmiṃ ākāse rūpaṃ likhissāmi, rūpapātubhāvaṃ karissāmī’ti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu so puriso imasmiṃ ākāse rūpaṃ likheyya, rūpapātubhāvaṃ kareyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Ayañhi, bhante, ākāso arūpī anidassano. Tattha na sukaraṃ rūpaṃ likhituṃ, rūpapātubhāvaṃ kātuṃ; yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṃ kālena vā akālena vā …pe… ‘na ceva… tadārammaṇañca sabbāvantaṃ lokaṃ ākāsasamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
230已对照

二三〇、“诸比丘,犹如有个人取了燃着的草炬(ādittā tiṇukkā)而来。他这样说——‘我要用这燃着的草炬把恒河(Gaṅgā)烤热、遍烤热。’诸比丘,你们认为怎样,那个人能用燃着的草炬把恒河烤热、遍烤热吗?”“不能,尊者。”“这是什么缘故呢?”“尊者,因为恒河深而不可量。它不容易用燃着的草炬烤热、遍烤热;而那个人只会白白分得疲劳与恼害罢了。”“诸比丘,正是这样,有这五种语路,他人对你们说时会用它们来说——或以合时的[语],或以不合时的[语]……乃至……‘我们的心将不变异……并以那[人]为所缘,以与恒河相等的心——广(vipula)、大(mahaggata)、无量(appamāṇa)、无怨、无恼害(abyābajjha)——遍满一切世间而住。’诸比丘,你们应当这样修学。

230. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya ādittaṃ tiṇukkaṃ ādāya. So evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ imāya ādittāya tiṇukkāya gaṅgaṃ nadiṃ santāpessāmi saṃparitāpessāmī’ti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu so puriso ādittāya tiṇukkāya gaṅgaṃ nadiṃ santāpeyya saṃparitāpeyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Gaṅgā hi, bhante, nadī gambhīrā appameyyā. Sā na sukarā ādittāya tiṇukkāya santāpetuṃ saṃparitāpetuṃ; yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṃ kālena vā akālena vā…pe… ‘na ceva… tadārammaṇañca sabbāvantaṃ lokaṃ gaṅgāsamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
231PTS 1.129缅 1.181已对照

二三一、“诸比丘,犹如有一个猫皮袋(biḷārabhastā),[已经]揉过、善揉、极善揉,柔软(mudukā)、如绵(tūlinī),断了沙沙声(chinnasassarā)、断了噼啪声(chinnabhabbharā)。这时有个人取了木片或瓦片而来。他这样说——‘我要用木片或瓦片,把这揉过、善揉、极善揉,柔软、如绵,断了沙沙声、断了噼啪声的猫皮袋弄出沙沙声、弄出噼啪声。’诸比丘,你们认为怎样,那个人能用木片或瓦片把那揉过、善揉、极善揉,柔软、如绵,断了沙沙声、断了噼啪声的猫皮袋弄出沙沙声、弄出噼啪声吗?”“不能,尊者。”“这是什么缘故呢?”“尊者,因为那个猫皮袋[已经]揉过、善揉、极善揉,柔软、如绵,断了沙沙声、断了噼啪声。它不容易用木片或瓦片弄出沙沙声、弄出噼啪声;而那个人只会白白分得疲劳与恼害罢了。”“诸比丘,正是这样,有这五种语路,他人对你们说时会用它们来说——合时的或不合时的;真实的或不真实的;柔软的或粗恶的;有义利的或无义利的;有慈心的或内怀瞋的。诸比丘,他人对你们说时,或以合时的[语]说,或以不合时的[语]说;诸比丘,他人对你们说时,或以真实的[语]说,或以不真实的[语]说;诸比丘,他人对你们说时,或以柔软的[语]说,或以粗恶的[语]说;诸比丘,他人对你们说时,或以有义利的[语]说,或以无义利的[语]说;诸比丘,他人对你们说时,或有慈心地说,或内怀瞋地说。诸比丘,就在那[些语路]上你们也应当这样修学——‘我们的心将不变异,我们也不发出恶语,我们将以利益而怀悯而住,有慈心,不内怀瞋。并且我们将以与慈俱的心遍满那人而住,并以那[人]为所缘,以与猫皮袋相等的心——广(vipula)、大(mahaggata)、无量(appamāṇa)、无怨、无恼害(abyābajjha)——遍满一切世间而住。’诸比丘,你们应当这样修学。

231. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, biḷārabhastā madditā sumadditā suparimadditā, mudukā tūlinī chinnasassarā chinnabhabbharā. Atha puriso āgaccheyya kaṭṭhaṃ vā kathalaṃ [kaṭhalaṃ (sī. syā. pī.)] vā ādāya. So evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ imaṃ biḷārabhastaṃ madditaṃ sumadditaṃ suparimadditaṃ, mudukaṃ tūliniṃ, chinnasassaraṃ chinnabhabbharaṃ kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṃ karissāmi bharabharaṃ karissāmī’ti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu so puriso amuṃ biḷārabhastaṃ madditaṃ sumadditaṃ suparimadditaṃ, mudukaṃ tūliniṃ, chinnasassaraṃ chinnabhabbharaṃ kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṃ kareyya, bharabharaṃ kareyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Amu hi, bhante, biḷārabhastā madditā sumadditā suparimadditā, mudukā tūlinī, chinnasassarā chinnabhabbharā. Sā na sukarā kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṃ kātuṃ bharabharaṃ kātuṃ; yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṃ kālena vā akālena vā; bhūtena vā abhūtena vā; saṇhena vā pharusena vā; atthasaṃhitena vā anatthasaṃhitena vā; mettacittā vā dosantarā vā. Kālena vā bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṃ akālena vā; bhūtena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ abhūtena vā; saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ pharusena vā; atthasaṃhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ anatthasaṃhitena vā; mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ dosantarā vā. Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na ceva no cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāma hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā. Tañca puggalaṃ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṃ lokaṃ biḷārabhastāsamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
232已对照

二三二、“诸比丘,纵使诸盗贼、卑劣行者(corā ocarakā)用两端有柄的锯(ubhatodaṇḍaka kakaca)把[你们的]肢节一节一节地锯断,就在那[事]上若有谁使心败坏,他便不因此而是奉行我教诫者(sāsanakara)。诸比丘,就在那[事]上你们也应当这样修学——‘我们的心将不变异,我们也不发出恶语,我们将以利益而怀悯而住,有慈心,不内怀瞋。并且我们将以与慈俱的心遍满那人而住,并以那[人]为所缘,以与慈俱的心——广、大、无量、无怨、无恼害——遍满一切世间而住。’诸比丘,你们应当这样修学。

232. ‘‘Ubhatodaṇḍakena cepi, bhikkhave, kakacena corā ocarakā aṅgamaṅgāni okanteyyuṃ, tatrāpi yo mano padūseyya, na me so tena sāsanakaro. Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na ceva no cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā. Tañca puggalaṃ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma tadārammaṇañca sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
233已对照

二三三、“诸比丘,而你们应当常常作意此锯喻之教诫(kakacūpamaṃ ovādaṃ)。诸比丘,你们还看得到有哪一种语路,或细(aṇu)或粗(thūla),是你们所不能忍受(nādhivāseyyātha)的吗?”“没有,尊者。”“因此,诸比丘,你们要常常作意此锯喻之教诫。那将使你们长夜得利益、得安乐。”

233. ‘‘Imañca [imañce (?)] tumhe, bhikkhave, kakacūpamaṃ ovādaṃ abhikkhaṇaṃ manasi kareyyātha. Passatha no tumhe, bhikkhave, taṃ vacanapathaṃ, aṇuṃ vā thūlaṃ vā, yaṃ tumhe nādhivāseyyāthā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Tasmātiha, bhikkhave, imaṃ kakacūpamaṃ ovādaṃ abhikkhaṇaṃ manasikarotha. Taṃ vo bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.
已对照

世尊说了这[些]。那些比丘心悦,欢喜世尊之所说。

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
已对照

《锯喻经》第一,终。

Kakacūpamasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.