快乐巴利palinanda.cc

中部第14经 · 小苦蕴经 Cūḷadukkhakkhandhasuttaṃ

本经目录四、小苦蕴经

已对照

四、小苦蕴经

4. Cūḷadukkhakkhandhasuttaṃ
175PTS 1.91缅 1.126已对照

一七五、如是我闻——一时,世尊住在释迦[国](Sakka)中,迦毘罗卫(Kapilavatthu)的尼拘陀园(Nigrodhārāma)。那时,释迦族的摩诃男(Mahānāma)来到世尊之处;到了之后礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的释迦族的摩诃男对世尊这样说——“尊者,我长久以来这样了知世尊所开示的法——‘贪是心的随烦恼(upakkilesa),瞋是心的随烦恼,痴是心的随烦恼。’尊者,我[确实]这样了知世尊所开示的法——‘贪是心的随烦恼,瞋是心的随烦恼,痴是心的随烦恼。’然而我有时贪法也遍尽[我的]心而住立,瞋法也遍尽[我的]心而住立,痴法也遍尽[我的]心而住立。尊者,于是我这样[想]——‘到底我内[心]还有什么法未断,以致我有时贪法也遍尽[我的]心而住立,瞋法也遍尽[我的]心而住立,痴法也遍尽[我的]心而住立呢?’”

175. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dīgharattāhaṃ, bhante, bhagavatā evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāmi – ‘lobho cittassa upakkileso, doso cittassa upakkileso, moho cittassa upakkileso’ti. Evañcāhaṃ [evaṃpāhaṃ (ka.)], bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi – ‘lobho cittassa upakkileso, doso cittassa upakkileso, moho cittassa upakkileso’ti. Atha ca pana me ekadā lobhadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti, dosadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti, mohadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti. Tassa mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘kosu nāma me dhammo ajjhattaṃ appahīno yena me ekadā lobhadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti, dosadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti, mohadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhantī’’’ti.
176已对照

一七六、“摩诃男,正是你内[心]那个未断之法,使你有时贪法也遍尽[你的]心而住立,瞋法也遍尽[你的]心而住立,痴法也遍尽[你的]心而住立。摩诃男,因为若你内[心]那个法已断,你便不会住于在家,不会受用诸欲。摩诃男,正因为你内[心]那个法未断,所以你住于在家,受用诸欲。

176. ‘‘So eva kho te, mahānāma, dhammo ajjhattaṃ appahīno yena te ekadā lobhadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti, dosadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti, mohadhammāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti. So ca hi te, mahānāma, dhammo ajjhattaṃ pahīno abhavissa, na tvaṃ agāraṃ ajjhāvaseyyāsi, na kāme paribhuñjeyyāsi. Yasmā ca kho te, mahānāma, so eva dhammo ajjhattaṃ appahīno tasmā tvaṃ agāraṃ ajjhāvasasi, kāme paribhuñjasi.
177缅 1.127已对照

一七七、“摩诃男,纵使圣弟子已如实以正慧善见‘诸欲味少而苦多、恼多,此中过患更甚’,但他若未证得离诸欲、离诸不善法[而有]的喜与乐,或比那更寂静的其他[法],那么他于诸欲便还不成为不回转者(anāvaṭṭī)。摩诃男,而当圣弟子已这样如实以正慧善见‘诸欲味少而苦多、恼多,此中过患更甚’,并且证得了离诸欲、离诸不善法[而有]的喜与乐,或比那更寂静的其他[法],那么他于诸欲便成为不回转者。

177. ‘‘‘Appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo [bahūpāyāsā (sī. syā. pī.)] ettha bhiyyo’ti – iti cepi, mahānāma, ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ hoti, so ca [sova (ka.)] aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṃ nādhigacchati, aññaṃ vā tato santataraṃ; atha kho so neva tāva anāvaṭṭī kāmesu hoti. Yato ca kho, mahānāma, ariyasāvakassa ‘appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ hoti, so ca aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṃ adhigacchati aññaṃ vā tato santataraṃ; atha kho so anāvaṭṭī kāmesu hoti.
PTS 1.92已对照

“摩诃男,我自己也是这样:在正觉之前,还是未成正觉的菩萨时,[我]已这样如实以正慧善见‘诸欲味少而苦多、恼多,此中过患更甚’,但我未证得离诸欲、离诸不善法[而有]的喜与乐,或比那更寂静的其他[法],那时我便还不自认于诸欲已成不回转者。摩诃男,而当我已这样如实以正慧善见‘诸欲味少而苦多、恼多,此中过患更甚’,并且证得了离诸欲、离诸不善法[而有]的喜与乐,或比那更寂静的其他[法],我这才自认于诸欲已成不回转者。

‘‘Mayhampi kho, mahānāma, pubbeva sambodhā, anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato, ‘appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ hoti, so ca aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṃ nājjhagamaṃ, aññaṃ vā tato santataraṃ; atha khvāhaṃ neva tāva anāvaṭṭī kāmesu paccaññāsiṃ. Yato ca kho me, mahānāma, ‘appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ ahosi, so ca [sova (ka.)] aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṃ ajjhagamaṃ, aññaṃ vā tato santataraṃ; athāhaṃ anāvaṭṭī kāmesu paccaññāsiṃ.
178已对照

一七八、“摩诃男,什么是诸欲的味著呢?摩诃男,有这五欲功德(kāmaguṇa)。哪五种呢?眼所识的诸色,是可喜的(iṭṭha)、可乐的(kanta)、可意的(manāpa)、可爱的(piyarūpa)、与欲相应的(kāmūpasaṃhita)、能引生贪染的(rajanīya);耳所识的诸声……乃至……鼻所识的诸香……舌所识的诸味……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的——摩诃男,这就是五欲功德。摩诃男,缘这五欲功德而生起的乐与喜悦,这就是诸欲的味著。

178. ‘‘Ko ca, mahānāma, kāmānaṃ assādo? Pañcime, mahānāma, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā; sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, mahānāma, pañca kāmaguṇā. Yaṃ kho, mahānāma, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – ayaṃ kāmānaṃ assādo.
已对照

“摩诃男,什么是诸欲的过患呢?摩诃男,在此,良家子(kulaputta)以某种技艺之处(sippaṭṭhāna)谋生——或以手印(muddā),或以计算(gaṇanā),或以估算(saṅkhāna),或以农耕,或以经商,或以牧牛,或以射术(issattha),或以王家职事(rājaporisa),或以某种其他技艺——[他]置身寒冷之前,置身炎热之前,为虻、蚊、风、日与爬虫之触所伤,为饥渴所逼而濒于死。摩诃男,这也是诸欲现前可见的(sandiṭṭhika)过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

‘‘Ko ca, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo? Idha, mahānāma, kulaputto yena sippaṭṭhānena jīvikaṃ kappeti – yadi muddāya yadi gaṇanāya yadi saṅkhānena yadi kasiyā yadi vaṇijjāya yadi gorakkhena yadi issatthena yadi rājaporisena yadi sippaññatarena, sītassa purakkhato uṇhassa purakkhato ḍaṃsamakasavātātapasarīṃsapasamphassehi rissamāno khuppipāsāya mīyamāno; ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
缅 1.128已对照

“摩诃男,如果那位良家子这样努力、奋斗、精进,而那些财物不得成就,他便忧愁、疲惫、悲泣,捶胸哭泣,陷于迷乱——‘我的努力真是白费了,我的精进真是无果了。’摩诃男,这也是诸欲现前可见的过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

‘‘Tassa ce mahānāma kulaputtassa evaṃ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā nābhinipphajjanti, so socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati ‘moghaṃ vata me uṭṭhānaṃ, aphalo vata me vāyāmo’ti. Ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已对照

“摩诃男,如果那位良家子这样努力、奋斗、精进,而那些财物得以成就,他便以守护那些财物为缘由而感受苦与忧——‘怎样才能使我的财物既不被诸王夺去,也不被盗贼夺去,不被火烧,不被水冲,不被不亲爱的诸嗣(dāyāda)夺去呢?’他这样守护、看守,那些财物却仍被诸王夺去,或被盗贼夺去,或被火烧,或被水冲,或被不亲爱的诸嗣夺去。他便忧愁、疲惫、悲泣,捶胸哭泣,陷于迷乱——‘我曾有的,如今连那也没有了。’摩诃男,这也是诸欲现前可见的过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

‘‘Tassa ce, mahānāma, kulaputtassa evaṃ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā abhinipphajjanti. So tesaṃ bhogānaṃ ārakkhādhikaraṇaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti – ‘kinti me bhoge neva rājāno hareyyuṃ, na corā hareyyuṃ, na aggi daheyya, na udakaṃ vaheyya, na appiyā vā dāyādā hareyyu’nti. Tassa evaṃ ārakkhato gopayato te bhoge rājāno vā haranti, corā vā haranti, aggi vā dahati, udakaṃ vā vahati, appiyā vā dāyādā haranti. So socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati – ‘yampi me ahosi tampi no natthī’ti. Ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已对照

“摩诃男,再者,以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因,诸王也与诸王争斗,诸刹帝利也与诸刹帝利争斗,诸婆罗门也与诸婆罗门争斗,诸居士也与诸居士争斗,母亲也与儿子争斗,儿子也与母亲争斗,父亲也与儿子争斗,儿子也与父亲争斗,兄弟也与兄弟争斗,兄弟也与姊妹争斗,姊妹也与兄弟争斗,朋友也与朋友争斗。他们在那里陷于争吵、冲突与争论,互相也以手攻击,也以土块攻击,也以棍杖攻击,也以刀剑攻击。他们在那里也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。摩诃男,这也是诸欲现前可见的过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu rājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatīpi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhātarā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginīpi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati. Te tattha kalahaviggahavivādāpannā aññamaññaṃ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti, daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
缅 1.129已对照

“摩诃男,再者,以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因,[人们]取刀与盾,佩上弓与箭袋,冲入双方列阵的战场,在箭矢纷飞之时,在长矛纷飞之时,在刀剑闪耀之时。他们在那里也被箭射穿,也被长矛刺穿,[头颅]也被刀剑砍断。他们在那里也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。摩诃男,这也是诸欲现前可见的过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu asicammaṃ gahetvā, dhanukalāpaṃ sannayhitvā, ubhatobyūḷhaṃ saṅgāmaṃ pakkhandanti usūsupi khippamānesu, sattīsupi khippamānāsu, asīsupi vijjotalantesu. Te tattha usūhipi vijjhanti, sattiyāpi vijjhanti, asināpi sīsaṃ chindanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已对照

“摩诃男,再者,以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因,[人们]取刀与盾,佩上弓与箭袋,冲向涂着湿泥的墙基凸堡(addāvalepanā upakāriyo),在箭矢纷飞之时,在长矛纷飞之时,在刀剑闪耀之时。他们在那里也被箭射穿,也被长矛刺穿,也被滚烫的牛粪浇淋,也被百齿之器(abhivagga)压碎,[头颅]也被刀剑砍断。他们在那里也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。摩诃男,这也是诸欲现前可见的过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu asicammaṃ gahetvā, dhanukalāpaṃ sannayhitvā, addāvalepanā upakāriyo pakkhandanti usūsupi khippamānesu, sattīsupi khippamānāsu, asīsupi vijjotalantesu. Te tattha usūhipi vijjhanti, sattiyāpi vijjhanti, chakaṇakāyapi osiñcanti, abhivaggenapi omaddanti, asināpi sīsaṃ chindanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已对照

“摩诃男,再者,以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因,[人们]也挖穿墙壁,也劫掠财物,也行单家劫掠,也埋伏于路上[拦劫],也侵犯他人之妻。诸王抓住他,便施以种种刑罚(kammakāraṇā)——也用鞭子打,也用藤条打,也用半截棍杖打;也砍断[他的]手,也砍断脚,也砍断手与脚,也割去耳,也割去鼻,也割去耳与鼻;也施以酸粥锅刑(bilaṅgathālika),也施以贝秃刑(saṅkhamuṇḍika),也施以罗睺口刑(rāhumukha),也施以火鬘刑(jotimālika),也施以手炬刑(hatthapajjotika),也施以草绳刑(erakavattika),也施以树皮衣刑(cīrakavāsika),也施以羚羊刑(eṇeyyaka),也施以钩肉刑(baḷisamaṃsika),也施以迦利沙槃刑(kahāpaṇika),也施以碱削刑(khārāpatacchika),也施以门闩旋转刑(palighaparivattika),也施以稻草座刑(palālapīṭhaka);也用滚烫的油浇[他],也令狗噬[他],也把[他]活着钉在桩上,也用刀砍断[他的]头。他们在那里也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。摩诃男,这也是诸欲现前可见的过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu sandhimpi chindanti, nillopampi haranti, ekāgārikampi karonti, paripanthepi tiṭṭhanti, paradārampi gacchanti. Tamenaṃ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti – kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷenti; hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti; bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, baḷisamaṃsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṃ chindanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
缅 1.130已对照

“摩诃男,再者,以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因,[人们]以身行恶行,以语行恶行,以意行恶行。他们以身行恶行、以语行恶行、以意行恶行之后,身坏命终,往生苦界、恶趣、堕处、地狱。摩诃男,这也是诸欲关涉来世的(samparāyika)过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti. Te kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā, apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. Ayampi, mahānāma, kāmānaṃ ādīnavo samparāyiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
179PTS 1.93已对照

一七九、“摩诃男,有一次我住在王舍城的灵鹫山(Gijjhakūṭa)。而那时,有众多尼乾陀(nigaṇṭha)在仙人山(Isigili)侧的黑石(Kāḷasilā)常立不坐,感受着由[自]加行[而生]的苦、猛、粗、辛的诸受。摩诃男,那时我于傍晚从静坐(paṭisallāna)中起身,前往仙人山侧的黑石、前往那些尼乾陀之处;到了之后对那些尼乾陀这样说——‘贤友们,诸尼乾陀,你们为什么常立不坐,感受由[自]加行[而生]的苦、猛、粗、辛的诸受呢?’摩诃男,这样说时,那些尼乾陀对我这样说——‘贤友,尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)是一切知者、一切见者,自称有无余的知见——“我于行时、住时、睡时、醒时,知见都恒常不断地现前。”他这样说——“诸尼乾陀,你们确有从前所作的恶业,要以这辛苦的难行之行把它消尽;而此中如今[你们]以身防护、以语防护、以意防护,那就是未来不作恶业。如是,由苦行使诸旧业终尽,由不作诸新业,未来便无流漏;未来无流漏则业尽,业尽则苦尽,苦尽则受尽,受尽则一切苦将被消尽。”而这[话]正是我们所乐、所忍可的,我们因此心满意足。’

179. ‘‘Ekamidāhaṃ, mahānāma, samayaṃ rājagahe viharāmi gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena sambahulā nigaṇṭhā [niganthā (syā. ka.)] isigilipasse kāḷasilāyaṃ ubbhaṭṭhakā honti āsanapaṭikkhittā, opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti. Atha khvāhaṃ, mahānāma, sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena isigilipasse kāḷasilā yena te nigaṇṭhā tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā te nigaṇṭhe etadavocaṃ – ‘kinnu tumhe, āvuso, nigaṇṭhā ubbhaṭṭhakā āsanapaṭikkhittā, opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayathā’ti? Evaṃ vutte, mahānāma, te nigaṇṭhā maṃ etadavocuṃ – ‘nigaṇṭho, āvuso, nāṭaputto [nāthaputto (sī. pī.)] sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānāti – ‘‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’’nti. So evamāha – ‘‘atthi kho vo [atthi kho bho (syā. ka.)], nigaṇṭhā, pubbe pāpakammaṃ kataṃ, taṃ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya nijjīretha [nijjaretha (sī. syā. pī.)]; yaṃ panettha [mayaṃ panettha (ka.)] etarahi kāyena saṃvutā vācāya saṃvutā manasā saṃvutā taṃ āyatiṃ pāpassa kammassa akaraṇaṃ; iti purāṇānaṃ kammānaṃ tapasā byantibhāvā, navānaṃ kammānaṃ akaraṇā, āyatiṃ anavassavo; āyatiṃ anavassavā kammakkhayo, kammakkhayā dukkhakkhayo, dukkhakkhayā vedanākkhayo, vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatī’’ti. Tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camha attamanā’ti.
180缅 1.131已对照

一八〇、“摩诃男,这样说时,我对那些尼乾陀这样说——‘贤友们,诸尼乾陀,那么你们知道“我们从前确实存在过,并非不存在”吗?’‘贤友,这倒不[知道]。’‘贤友们,诸尼乾陀,那么你们知道“我们从前确实作过恶业,并非未作过”吗?’‘贤友,这倒不[知道]。’‘贤友们,诸尼乾陀,那么你们知道“我们作过这样那样的恶业”吗?’‘贤友,这倒不[知道]。’‘贤友们,诸尼乾陀,那么你们知道“已消尽了这么多苦,还应消尽这么多苦,或消尽了这么多苦时一切苦将被消尽”吗?’‘贤友,这倒不[知道]。’‘贤友们,诸尼乾陀,那么你们知道“就在现法中断除诸不善法、成就诸善法”吗?’‘贤友,这倒不[知道]。’

180. ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, mahānāma, te nigaṇṭhe etadavocaṃ – ‘kiṃ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha – ahuvamheva mayaṃ pubbe na nāhuvamhā’ti? ‘No hidaṃ, āvuso’. ‘Kiṃ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha – akaramheva mayaṃ pubbe pāpakammaṃ na nākaramhā’ti? ‘No hidaṃ, āvuso’. ‘Kiṃ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha – evarūpaṃ vā evarūpaṃ vā pāpakammaṃ akaramhā’ti? ‘No hidaṃ, āvuso’. ‘Kiṃ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha – ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ, ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjīretabbaṃ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatī’ti? ‘No hidaṃ, āvuso’. ‘Kiṃ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha – diṭṭheva dhamme akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampada’nti? ‘No hidaṃ, āvuso’.
PTS 1.94已对照

“‘贤友们,诸尼乾陀,这样看来,你们既不知道“我们从前确实存在过,并非不存在”,也不知道“我们从前确实作过恶业,并非未作过”,也不知道“我们作过这样那样的恶业”,也不知道“已消尽了这么多苦,还应消尽这么多苦,或消尽了这么多苦时一切苦将被消尽”;[你们]不知道“就在现法中断除诸不善法、成就诸善法”。贤友们,诸尼乾陀,既然如此,那么世间凡凶暴的、手染血的、作残酷业的[人],生为人时,[便是]在诸尼乾陀中出家的了吗?’‘乔达摩贤友,乐不可由乐而证得,乐要由苦才可证得;乔达摩贤友,若乐可由乐而证得,那么摩揭陀王洗尼耶·频婆娑罗便该证得乐了,摩揭陀王洗尼耶·频婆娑罗比乔达摩尊者更是乐住者。’

‘‘‘Iti kira tumhe, āvuso nigaṇṭhā, na jānātha – ahuvamheva mayaṃ pubbe na nāhuvamhāti, na jānātha – akaramheva mayaṃ pubbe pāpakammaṃ na nākaramhāti, na jānātha – evarūpaṃ vā evarūpaṃ vā pāpakammaṃ akaramhāti, na jānātha – ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ, ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjīretabbaṃ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatīti. Na jānātha – diṭṭheva dhamme akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadaṃ. Evaṃ sante, āvuso nigaṇṭhā, ye loke luddā lohitapāṇino kurūrakammantā manussesu paccājātā te nigaṇṭhesu pabbajantī’ti? ‘Na kho, āvuso gotama, sukhena sukhaṃ adhigantabbaṃ, dukkhena kho sukhaṃ adhigantabbaṃ; sukhena cāvuso gotama, sukhaṃ adhigantabbaṃ abhavissa, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhaṃ adhigaccheyya, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā gotamenā’ti.
已对照

“‘诸位尼乾陀尊者确实是仓促地、未加省思便说出了这话——“乔达摩贤友,乐不可由乐而证得,乐要由苦才可证得;乔达摩贤友,若乐可由乐而证得,那么摩揭陀王洗尼耶·频婆娑罗便该证得乐了,摩揭陀王洗尼耶·频婆娑罗比乔达摩尊者更是乐住者。”其实在这里应当反问我——诸位尊者,摩揭陀王洗尼耶·频婆娑罗与乔达摩尊者,究竟哪一位更是乐住者呢?’‘乔达摩贤友,我们确实是仓促地、未加省思便说出了这话——“乔达摩贤友,乐不可由乐而证得,乐要由苦才可证得;乔达摩贤友,若乐可由乐而证得,那么摩揭陀王洗尼耶·频婆娑罗便该证得乐了,摩揭陀王洗尼耶·频婆娑罗比乔达摩尊者更是乐住者。”不过这[话]且置一边,现在我们就来问乔达摩尊者——诸位尊者,摩揭陀王洗尼耶·频婆娑罗与乔达摩尊者,究竟哪一位更是乐住者呢?’

‘‘‘Addhāyasmantehi nigaṇṭhehi sahasā appaṭisaṅkhā vācā bhāsitā – na kho, āvuso gotama, sukhena sukhaṃ adhigantabbaṃ, dukkhena kho sukhaṃ adhigantabbaṃ; sukhena cāvuso gotama, sukhaṃ adhigantabbaṃ abhavissa, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhaṃ adhigaccheyya, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā gotamenā’’ti. Api ca ahameva tattha paṭipucchitabbo – ko nu kho āyasmantānaṃ sukhavihāritaro rājā vā māgadho seniyo bimbisāro āyasmā vā gotamo’ti? Addhāvuso gotama, amhehi sahasā appaṭisaṅkhā vācā bhāsitā, na kho, āvuso gotama, sukhena sukhaṃ adhigantabbaṃ, dukkhena kho sukhaṃ adhigantabbaṃ; sukhena cāvuso gotama, sukhaṃ adhigantabbaṃ abhavissa, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhaṃ adhigaccheyya, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā gotamenāti. Api ca tiṭṭhatetaṃ, idānipi mayaṃ āyasmantaṃ gotamaṃ pucchāma – ko nu kho āyasmantānaṃ sukhavihāritaro rājā vā māgadho seniyo bimbisāro āyasmā vā gotamo’ti?
缅 1.132已对照

“‘那么贤友们,诸尼乾陀,我就在这[事]上反问你们,你们觉得怎样合适就那样解答。贤友们,诸尼乾陀,你们认为怎样:摩揭陀王洗尼耶·频婆娑罗能够身不动、口不言,七昼夜感受一向乐(ekantasukha)而住吗?’‘贤友,这倒不[能]。’

‘‘‘Tena hāvuso nigaṇṭhā, tumheva tattha paṭipucchissāmi, yathā vo khameyya tathā naṃ byākareyyātha. Taṃ kiṃ maññathāvuso nigaṇṭhā, pahoti rājā māgadho seniyo bimbisāro, aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṃ, satta rattindivāni ekantasukhaṃ paṭisaṃvedī viharitu’nti? ‘No hidaṃ, āvuso’.
已对照

“‘贤友们,诸尼乾陀,你们认为怎样:摩揭陀王洗尼耶·频婆娑罗能够身不动、口不言,六昼夜……乃至……五昼夜……四昼夜……三昼夜……二昼夜……一昼夜感受一向乐而住吗?’‘贤友,这倒不[能]。’

‘‘‘Taṃ kiṃ maññathāvuso nigaṇṭhā, pahoti rājā māgadho seniyo bimbisāro, aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṃ, cha rattindivāni…pe… pañca rattindivāni… cattāri rattindivāni… tīṇi rattindivāni… dve rattindivāni… ekaṃ rattindivaṃ ekantasukhaṃ paṭisaṃvedī viharitu’nti? ‘No hidaṃ, āvuso’.
PTS 1.95已对照

“‘贤友们,诸尼乾陀,我却能够身不动、口不言,一昼夜感受一向乐而住。贤友们,诸尼乾陀,我能够身不动、口不言,二昼夜……三昼夜……四昼夜……五昼夜……六昼夜……七昼夜感受一向乐而住。贤友们,诸尼乾陀,你们认为怎样:既然如此,摩揭陀王洗尼耶·频婆娑罗与我,谁更是乐住者呢?’‘既然如此,乔达摩尊者比摩揭陀王洗尼耶·频婆娑罗更是乐住者。’”

‘‘‘Ahaṃ kho, āvuso nigaṇṭhā, pahomi aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṃ, ekaṃ rattindivaṃ ekantasukhaṃ paṭisaṃvedī viharituṃ. Ahaṃ kho, āvuso nigaṇṭhā, pahomi aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṃ, dve rattindivāni… tīṇi rattindivāni… cattāri rattindivāni… pañca rattindivāni… cha rattindivāni… satta rattindivāni ekantasukhaṃ paṭisaṃvedī viharituṃ. Taṃ kiṃ maññathāvuso nigaṇṭhā, evaṃ sante ko sukhavihāritaro rājā vā māgadho seniyo bimbisāro ahaṃ vā’ti? ‘Evaṃ sante āyasmāva gotamo sukhavihāritaro raññā māgadhena seniyena bimbisārenā’’’ti.
已对照

世尊说了这[经]。释迦族的摩诃男满意、欢喜世尊之所说。

Idamavoca bhagavā. Attamano mahānāmo sakko bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
已对照

《小苦蕴经》终,[《狮子吼品》中之]第四[经]。

Cūḷadukkhakkhandhasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.