快乐巴利palinanda.cc

中部第13经 · 大苦蕴经 Mahādukkhakkhandhasuttaṃ

本经目录三、大苦蕴经

已对照

三、大苦蕴经

3. Mahādukkhakkhandhasuttaṃ
163PTS 1.84已对照

一六三、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇树林(Jetavana)给孤独园(Anāthapiṇḍika 之园)。那时,众多比丘在午前穿好[下]衣,取钵与衣,为乞食而入舍卫城。那时,那些比丘心中这样想——“现在为乞食而行于舍卫城还太早,我们何不前往其他外道的游方者(aññatitthiya paribbājaka)们的园林呢?”于是那些比丘便前往其他外道的游方者们的园林;到了之后,与那些其他外道的游方者互相问候;互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。那些比丘坐在一旁时,那些其他外道的游方者对他们这样说——“贤友们,沙门乔达摩宣说诸欲的遍知(pariññā),我们也宣说诸欲的遍知;贤友们,沙门乔达摩宣说诸色的遍知,我们也宣说诸色的遍知;贤友们,沙门乔达摩宣说诸受的遍知,我们也宣说诸受的遍知。贤友们,那么在这里,沙门乔达摩与我们之间有什么差别、有什么殊异、有什么不同呢——就说法与说法而言,或就教诫与教诫而言?”那时,那些比丘对那些其他外道的游方者所说的话既不欢喜,也不呵斥;不欢喜、不呵斥而从座而起离去——“我们要到世尊那里去了知这话的义。”

163. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ, yaṃ nūna mayaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’’ti. Atha kho te bhikkhū yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodiṃsu; sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ – ‘‘samaṇo, āvuso, gotamo kāmānaṃ pariññaṃ paññapeti, mayampi kāmānaṃ pariññaṃ paññapema; samaṇo, āvuso, gotamo rūpānaṃ pariññaṃ paññapeti, mayampi rūpānaṃ pariññaṃ paññapema; samaṇo, āvuso, gotamo vedanānaṃ pariññaṃ paññapeti, mayampi vedanānaṃ pariññaṃ paññapema; idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṃ nānākaraṇaṃ samaṇassa vā gotamassa amhākaṃ vā – yadidaṃ dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ, anusāsaniyā vā anusāsani’’nti? Atha kho te bhikkhū tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandiṃsu, nappaṭikkosiṃsu; anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu – ‘‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmā’’ti.
164PTS 1.85缅 1.119已对照

一六四、那时,那些比丘在舍卫城行乞食之后,于食后从乞食[处]返回,前往世尊之处;到了之后礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对世尊这样说——“尊者,我们在午前穿好[下]衣,取钵与衣,为乞食而入舍卫城。尊者,那时我们心中这样想——‘现在为乞食而行于舍卫城还太早,我们何不前往其他外道的游方者们的园林呢?’尊者,于是我们便前往其他外道的游方者们的园林;到了之后,与那些其他外道的游方者互相问候;互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。尊者,我们坐在一旁时,那些其他外道的游方者对我们这样说——‘贤友们,沙门乔达摩宣说诸欲的遍知,我们也宣说诸欲的遍知。贤友们,沙门乔达摩宣说诸色的遍知,我们也宣说诸色的遍知。贤友们,沙门乔达摩宣说诸受的遍知,我们也宣说诸受的遍知。贤友们,那么在这里,沙门乔达摩与我们之间有什么差别、有什么殊异、有什么不同呢,就说法与说法而言,或就教诫与教诫而言?’尊者,那时我们对那些其他外道的游方者所说的话既不欢喜,也不呵斥;不欢喜、不呵斥而从座而起离去——‘我们要到世尊那里去了知这话的义。’”

164. Atha kho te bhikkhū sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha mayaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisimha. Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ, yaṃ nūna mayaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’ti. Atha kho mayaṃ, bhante, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodimha; sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdimha. Ekamantaṃ nisinne kho amhe, bhante, te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ – ‘samaṇo, āvuso, gotamo kāmānaṃ pariññaṃ paññapeti, mayampi kāmānaṃ pariññaṃ paññapema. Samaṇo, āvuso, gotamo rūpānaṃ pariññaṃ paññapeti, mayampi rūpānaṃ pariññaṃ paññapema. Samaṇo, āvuso, gotamo vedanānaṃ pariññaṃ paññapeti, mayampi vedanānaṃ pariññaṃ paññapema. Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṃ nānākaraṇaṃ samaṇassa vā gotamassa amhākaṃ vā, yadidaṃ dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ anusāsaniyā vā anusāsani’nti. Atha kho mayaṃ, bhante, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandimha, nappaṭikkosimha; anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamimha – ‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmā’’’ti.
165已对照

一六五、“诸比丘,对这样说的其他外道的游方者们,应当这样说——‘那么贤友们,诸欲的味著(assāda)是什么,过患(ādīnava)是什么,出离(nissaraṇa)是什么?诸色的味著是什么,过患是什么,出离是什么?诸受的味著是什么,过患是什么,出离是什么?’诸比丘,被这样问时,那些其他外道的游方者既答不上来,还会陷于更多的苦恼。这是什么缘故呢?诸比丘,正如[所问]在[他们的]非境之中[便会如此]。诸比丘,在有天、有魔、有梵天的世间,在有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,我不见有谁能以这些问题的解答使[人]心满意——除了如来,或如来的弟子,或从此[教法]听闻[而知]者。

165. ‘‘Evaṃvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘ko panāvuso, kāmānaṃ assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ? Ko rūpānaṃ assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ? Ko vedanānaṃ assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’nti? Evaṃ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttariñca vighātaṃ āpajjissanti. Taṃ kissa hetu? Yathā taṃ, bhikkhave, avisayasmiṃ. Nāhaṃ taṃ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yo imesaṃ pañhānaṃ veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā, ito vā pana sutvā.
166缅 1.120已对照

一六六、“诸比丘,什么是诸欲的味著呢?诸比丘,有这五欲功德(kāmaguṇa)。哪五种呢?眼所识的诸色,是可喜的(iṭṭha)、可乐的(kanta)、可意的(manāpa)、可爱的(piyarūpa)、与欲相应的(kāmūpasaṃhita)、能引生贪染的(rajanīya);耳所识的诸声……乃至……鼻所识的诸香……舌所识的诸味……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的——诸比丘,这就是五欲功德。诸比丘,缘这五欲功德而生起的乐与喜悦,这就是诸欲的味著。

166. ‘‘Ko ca, bhikkhave, kāmānaṃ assādo? Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā … jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā. Yaṃ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – ayaṃ kāmānaṃ assādo.
167PTS 1.86已对照

一六七、“诸比丘,什么是诸欲的过患呢?诸比丘,在此,良家子(kulaputta)以某种技艺之处(sippaṭṭhāna)谋生——或以手印(muddā),或以计算(gaṇanā),或以估算(saṅkhāna),或以农耕,或以经商,或以牧牛,或以射术(issattha),或以王家职事(rājaporisa),或以某种其他技艺——[他]置身寒冷之前,置身炎热之前,为虻、蚊、风、日与爬虫之触所伤,为饥渴所逼而濒于死。诸比丘,这也是诸欲现前可见的(sandiṭṭhika)过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

167. ‘‘Ko ca, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo? Idha, bhikkhave, kulaputto yena sippaṭṭhānena jīvikaṃ kappeti – yadi muddāya yadi gaṇanāya yadi saṅkhānena [saṅkhāya (ka.)] yadi kasiyā yadi vaṇijjāya yadi gorakkhena yadi issatthena yadi rājaporisena yadi sippaññatarena – sītassa purakkhato uṇhassa purakkhato ḍaṃsamakasavātātapasarīṃsapasamphassehi rissamāno [īrayamāno (ka.), samphassamāno (cūḷani. khaggavisāṇasutta 136)] khuppipāsāya mīyamāno; ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已对照

“诸比丘,如果那位良家子这样努力、奋斗、精进,而那些财物不得成就,他便忧愁、疲惫、悲泣,捶胸哭泣,陷于迷乱——‘我的努力真是白费了,我的精进真是无果了。’诸比丘,这也是诸欲现前可见的过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, kulaputtassa evaṃ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā nābhinipphajjanti. So socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati, sammohaṃ āpajjati – ‘moghaṃ vata me uṭṭhānaṃ, aphalo vata me vāyāmo’ti. Ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已对照

“诸比丘,如果那位良家子这样努力、奋斗、精进,而那些财物得以成就,他便以守护那些财物为缘由而感受苦与忧——‘怎样才能使我的财物既不被诸王夺去,也不被盗贼夺去,不被火烧,不被水冲,不被不亲爱的诸嗣(dāyāda)夺去呢?’他这样守护、看守,那些财物却仍被诸王夺去,或被盗贼夺去,或被火烧,或被水冲,或被不亲爱的诸嗣夺去。他便忧愁、疲惫、悲泣,捶胸哭泣,陷于迷乱——‘我曾有的,如今连那也没有了。’诸比丘,这也是诸欲现前可见的过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

‘‘Tassa ce, bhikkhave, kulaputtassa evaṃ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā abhinipphajjanti. So tesaṃ bhogānaṃ ārakkhādhikaraṇaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti – ‘kinti me bhoge neva rājāno hareyyuṃ, na corā hareyyuṃ, na aggi daheyya, na udakaṃ vaheyya [vāheyya (ka.)], na appiyā dāyādā hareyyu’nti. Tassa evaṃ ārakkhato gopayato te bhoge rājāno vā haranti, corā vā haranti, aggi vā dahati, udakaṃ vā vahati, appiyā vā dāyādā haranti. So socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati, sammohaṃ āpajjati – ‘yampi me ahosi tampi no natthī’ti. Ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
168缅 1.121已对照

一六八、“诸比丘,再者,以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因,诸王也与诸王争斗,诸刹帝利也与诸刹帝利争斗,诸婆罗门也与诸婆罗门争斗,诸居士也与诸居士争斗,母亲也与儿子争斗,儿子也与母亲争斗,父亲也与儿子争斗,儿子也与父亲争斗,兄弟也与兄弟争斗,兄弟也与姊妹争斗,姊妹也与兄弟争斗,朋友也与朋友争斗。他们在那里陷于争吵、冲突与争论,互相也以手攻击,也以土块攻击,也以棍杖攻击,也以刀剑攻击。他们在那里也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。诸比丘,这也是诸欲现前可见的过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

168. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu rājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatīpi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhātarā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginīpi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati. Te tattha kalahaviggahavivādāpannā aññamaññaṃ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti, daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已对照

“诸比丘,再者,以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因,[人们]取刀与盾,佩上弓与箭袋,冲入双方列阵的战场,在箭矢纷飞之时,在长矛纷飞之时,在刀剑闪耀之时。他们在那里也被箭射穿,也被长矛刺穿,[头颅]也被刀剑砍断。他们在那里也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。诸比丘,这也是诸欲现前可见的过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu asicammaṃ gahetvā, dhanukalāpaṃ sannayhitvā, ubhatobyūḷhaṃ saṅgāmaṃ pakkhandanti usūsupi khippamānesu, sattīsupi khippamānāsu, asīsupi vijjotalantesu. Te tattha usūhipi vijjhanti, sattiyāpi vijjhanti, asināpi sīsaṃ chindanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
PTS 1.87已对照

“诸比丘,再者,以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因,[人们]取刀与盾,佩上弓与箭袋,冲向涂着湿泥的墙基凸堡(addāvalepanā upakāriyo),在箭矢纷飞之时,在长矛纷飞之时,在刀剑闪耀之时。他们在那里也被箭射穿,也被长矛刺穿,也被滚烫的牛粪浇淋,也被百齿之器(abhivagga)压碎,[头颅]也被刀剑砍断。他们在那里也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。诸比丘,这也是诸欲现前可见的过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu asicammaṃ gahetvā, dhanukalāpaṃ sannayhitvā, addāvalepanā [aṭṭāvalepanā (syā. ka.)] upakāriyo pakkhandanti usūsupi khippamānesu, sattīsupi khippamānāsu, asīsupi vijjotalantesu. Te tattha usūhipi vijjhanti, sattiyāpi vijjhanti, chakaṇakāyapi [pakaṭṭhiyāpi (sī.)] osiñcanti, abhivaggenapi omaddanti, asināpi sīsaṃ chindanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
169缅 1.122已对照

一六九、“诸比丘,再者,以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因,[人们]也挖穿墙壁,也劫掠财物,也行单家劫掠,也埋伏于路上[拦劫],也侵犯他人之妻。诸王抓住他,便施以种种刑罚(kammakāraṇā)——也用鞭子打,也用藤条打,也用半截棍杖打;也砍断[他的]手,也砍断脚,也砍断手与脚,也割去耳,也割去鼻,也割去耳与鼻;也施以酸粥锅刑(bilaṅgathālika),也施以贝秃刑(saṅkhamuṇḍika),也施以罗睺口刑(rāhumukha),也施以火鬘刑(jotimālika),也施以手炬刑(hatthapajjotika),也施以草绳刑(erakavattika),也施以树皮衣刑(cīrakavāsika),也施以羚羊刑(eṇeyyaka),也施以钩肉刑(baḷisamaṃsika),也施以迦利沙槃刑(kahāpaṇika),也施以碱削刑(khārāpatacchika),也施以门闩旋转刑(palighaparivattika),也施以稻草座刑(palālapīṭhaka);也用滚烫的油浇[他],也令狗噬[他],也把[他]活着钉在桩上,也用刀砍断[他的]头。他们在那里也遭遇死亡,也[遭受]死亡般的苦。诸比丘,这也是诸欲现前可见的过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

169. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu sandhimpi chindanti, nillopampi haranti, ekāgārikampi karonti, paripanthepi tiṭṭhanti, paradārampi gacchanti. Tamenaṃ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti – kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷenti; hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti; bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, baḷisamaṃsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṃ chindanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṃ. Ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
已对照

“诸比丘,再者,以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因,[人们]以身行恶行,以语行恶行,以意行恶行。他们以身行恶行、以语行恶行、以意行恶行之后,身坏命终,往生苦界、恶趣、堕处、地狱。诸比丘,这也是诸欲关涉来世的(samparāyika)过患,[是]以欲为因、以欲为因缘、以欲为缘由,正以诸欲为因的苦蕴。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti. Te kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. Ayampi, bhikkhave, kāmānaṃ ādīnavo samparāyiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu.
170已对照

一七〇、“诸比丘,什么是诸欲的出离呢?诸比丘,凡对诸欲调伏欲贪(chandarāga)、断除欲贪,这就是诸欲的出离。

170. ‘‘Kiñca, bhikkhave, kāmānaṃ nissaraṇaṃ? Yo kho, bhikkhave, kāmesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ – idaṃ kāmānaṃ nissaraṇaṃ.
PTS 1.88已对照

“诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,若不如实了知诸欲的味著为味著、过患为过患、出离为出离,那么他们将自己遍知诸欲,或将劝导他人趣于那样的状态、使[他]如所行道而遍知诸欲——无此可能。诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,若如实了知诸欲的味著为味著、过患为过患、出离为出离,那么他们将自己遍知诸欲,或将劝导他人趣于那样的状态、使[他]如所行道而遍知诸欲——有此可能。

‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ kāmānaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nappajānanti te vata sāmaṃ vā kāme parijānissanti, paraṃ vā tathattāya samādapessanti yathā paṭipanno kāme parijānissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ kāmānaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ pajānanti, te vata sāmaṃ vā kāme parijānissanti paraṃ vā tathattāya samādapessanti yathā paṭipanno kāme parijānissatīti – ṭhānametaṃ vijjati.
171缅 1.123已对照

一七一、“诸比丘,什么是诸色的味著呢?诸比丘,譬如刹帝利之女、或婆罗门之女、或居士之女,年十五、或年十六,不太高也不太矮,不太瘦也不太胖,不太黑也不太白——诸比丘,她在那时是最极美丽的容光(subhā vaṇṇanibhā)吗?”“是的,尊者。”“诸比丘,缘那美丽的容光而生起的乐与喜悦,这就是诸色的味著。

171. ‘‘Ko ca, bhikkhave, rūpānaṃ assādo? Seyyathāpi, bhikkhave, khattiyakaññā vā brāhmaṇakaññā vā gahapatikaññā vā pannarasavassuddesikā vā soḷasavassuddesikā vā, nātidīghā nātirassā nātikisā nātithūlā nātikāḷī nāccodātā paramā sā, bhikkhave, tasmiṃ samaye subhā vaṇṇanibhāti? ‘Evaṃ, bhante’. Yaṃ kho, bhikkhave, subhaṃ vaṇṇanibhaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – ayaṃ rūpānaṃ assādo.
已对照

“诸比丘,什么是诸色的过患呢?诸比丘,在此,[有人]后来又看见那同一位姊妹(bhaginī),已八十岁、或九十岁、或一百岁,[已]衰老,如屋椽般佝偻,身躯弯曲,以杖为依,颤抖而行,病弱,青春已逝,牙齿残缺,头发斑白,[头发]脱落,头顶光秃,皮肤起皱,全身长满斑点。诸比丘,你们认为怎样:先前那美丽的容光已隐没,过患已现起了吗?”“是的,尊者。”“诸比丘,这也是诸色的过患。

‘‘Ko ca, bhikkhave, rūpānaṃ ādīnavo? Idha, bhikkhave, tameva bhaginiṃ passeyya aparena samayena āsītikaṃ vā nāvutikaṃ vā vassasatikaṃ vā jātiyā, jiṇṇaṃ gopānasivaṅkaṃ bhoggaṃ daṇḍaparāyanaṃ pavedhamānaṃ gacchantiṃ āturaṃ gatayobbanaṃ khaṇḍadantaṃ [khaṇḍadantiṃ (sī. pī.)] palitakesaṃ [palitakesiṃ], vilūnaṃ khalitasiraṃ valinaṃ tilakāhatagattaṃ [tilakāhatagattiṃ (bahūsu) aṭṭhakathā ṭīkā oloketabbā]. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, yā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti? ‘Evaṃ, bhante’. Ayampi, bhikkhave, rūpānaṃ ādīnavo.
已对照

“诸比丘,再者,[有人]又看见那同一位姊妹患病、受苦、病重,卧于自己的屎尿中,被他人扶起,被他人放下。诸比丘,你们认为怎样:先前那美丽的容光已隐没,过患已现起了吗?”“是的,尊者。”“诸比丘,这也是诸色的过患。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tameva bhaginiṃ passeyya ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ, sake muttakarīse palipannaṃ semānaṃ [seyyamānaṃ (ka.)], aññehi vuṭṭhāpiyamānaṃ, aññehi saṃvesiyamānaṃ. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, yā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti? ‘Evaṃ, bhante’. Ayampi, bhikkhave, rūpānaṃ ādīnavo.
172已对照

一七二、“诸比丘,再者,[有人]又看见那同一位姊妹的尸体被弃于墓地——死了一天、或死了两天、或死了三天,[已]膨胀、青瘀、脓烂。诸比丘,你们认为怎样:先前那美丽的容光已隐没,过患已现起了吗?”“是的,尊者。”“诸比丘,这也是诸色的过患。

172. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tameva bhaginiṃ passeyya sarīraṃ sivathikāya chaḍḍitaṃ – ekāhamataṃ vā dvīhamataṃ vā tīhamataṃ vā, uddhumātakaṃ vinīlakaṃ vipubbakajātaṃ. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, yā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti? ‘Evaṃ, bhante’. Ayampi, bhikkhave, rūpānaṃ ādīnavo.
PTS 1.89已对照

“诸比丘,再者,[有人]又看见那同一位姊妹的尸体被弃于墓地——被乌鸦所食、或被鹰所食、或被鹫所食、或被苍鹭所食、或被狗所食、或被虎所食、或被豹所食、或被豺所食,或被种种小生类所食。诸比丘,你们认为怎样:先前那美丽的容光已隐没,过患已现起了吗?”“是的,尊者。”“诸比丘,这也是诸色的过患。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tameva bhaginiṃ passeyya sarīraṃ sivathikāya chaḍḍitaṃ – kākehi vā khajjamānaṃ, kulalehi vā khajjamānaṃ, gijjhehi vā khajjamānaṃ, kaṅkehi vā khajjamānaṃ, sunakhehi vā khajjamānaṃ, byagghehi vā khajjamānaṃ, dīpīhi vā khajjamānaṃ, siṅgālehi vā khajjamānaṃ, vividhehi vā pāṇakajātehi khajjamānaṃ. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, yā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti? ‘Evaṃ, bhante’. Ayampi, bhikkhave, rūpānaṃ ādīnavo.
缅 1.124已对照

“诸比丘,再者,[有人]又看见那同一位姊妹的尸体被弃于墓地——[成为]骸骨连锁,有肉有血,为腱所连结;[成为]骸骨连锁,无肉而血涂,为腱所连结;[成为]骸骨连锁,肉与血已离,为腱所连结;[成为]诸骨已脱连结,散落于四方四隅——这里是手骨,那里是足骨,那里是踝骨,那里是胫骨,那里是股骨,那里是髋骨,那里是肋骨,那里是脊骨,那里是肩骨,那里是颈骨,那里是颚骨,那里是齿骨,那里是头盖骨。诸比丘,你们认为怎样:先前那美丽的容光已隐没,过患已现起了吗?”“是的,尊者。”“诸比丘,这也是诸色的过患。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tameva bhaginiṃ passeyya sarīraṃ sivathikāya chaḍḍitaṃ – aṭṭhikasaṅkhalikaṃ samaṃsalohitaṃ nhārusambandhaṃ, aṭṭhikasaṅkhalikaṃ nimaṃsalohitamakkhitaṃ nhārusambandhaṃ, aṭṭhikasaṅkhalikaṃ apagatamaṃsalohitaṃ nhārusambandhaṃ, aṭṭhikāni apagatasambandhāni disāvidisāvikkhittāni – aññena hatthaṭṭhikaṃ, aññena pādaṭṭhikaṃ, aññena gopphakaṭṭhikaṃ, aññena jaṅghaṭṭhikaṃ, aññena ūruṭṭhikaṃ, aññena kaṭiṭṭhikaṃ, aññena phāsukaṭṭhikaṃ, aññena piṭṭhiṭṭhikaṃ, aññena khandhaṭṭhikaṃ, aññena gīvaṭṭhikaṃ, aññena hanukaṭṭhikaṃ, aññena dantaṭṭhikaṃ, aññena sīsakaṭāhaṃ. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, yā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti? ‘Evaṃ, bhante’. Ayampi, bhikkhave, rūpānaṃ ādīnavo.
已对照

“诸比丘,再者,[有人]又看见那同一位姊妹的尸体被弃于墓地——[成为]诸骨白如螺色;[成为]诸骨堆积,经一年以上;[成为]诸骨腐朽,化为粉末。诸比丘,你们认为怎样:先前那美丽的容光已隐没,过患已现起了吗?”“是的,尊者。”“诸比丘,这也是诸色的过患。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tameva bhaginiṃ passeyya sarīraṃ sivathikāya chaḍḍitaṃ – aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni, aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni, aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇakajātāni. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, yā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti? ‘Evaṃ, bhante’. Ayampi, bhikkhave, rūpānaṃ ādīnavo.
已对照

“诸比丘,什么是诸色的出离呢?诸比丘,凡对诸色调伏欲贪、断除欲贪,这就是诸色的出离。

‘‘Kiñca, bhikkhave, rūpānaṃ nissaraṇaṃ? Yo, bhikkhave, rūpesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ – idaṃ rūpānaṃ nissaraṇaṃ.
已对照

“诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,若不如实了知诸色的味著为味著、过患为过患、出离为出离,那么他们将自己遍知诸色,或将劝导他人趣于那样的状态、使[他]如所行道而遍知诸色——无此可能。诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,若如实了知诸色的味著为味著、过患为过患、出离为出离,那么他们将自己遍知诸色,或将劝导他人趣于那样的状态、使[他]如所行道而遍知诸色——有此可能。

‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpānaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nappajānanti te vata sāmaṃ vā rūpe parijānissanti, paraṃ vā tathattāya samādapessanti yathā paṭipanno rūpe parijānissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpānaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ pajānanti te vata sāmaṃ vā rūpe parijānissanti paraṃ vā tathattāya samādapessanti yathā paṭipanno rūpe parijānissatīti – ṭhānametaṃ vijjati.
173PTS 1.90缅 1.125已对照

一七三、“诸比丘,什么是诸受的味著呢?诸比丘,在此,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻(vitakka)、有伺(vicāra),离生喜、乐,成就并住于初禅。诸比丘,当比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅之时,那时他既不思于自身的损害(byābādha),也不思于他人的损害,也不思于两者的损害;那时他所感受的唯是无损害的(abyābajjha)受。诸比丘,我说诸受的味著以无损害为极。

173. ‘‘Ko ca, bhikkhave, vedanānaṃ assādo? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, neva tasmiṃ samaye attabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti; abyābajjhaṃyeva tasmiṃ samaye vedanaṃ vedeti. Abyābajjhaparamāhaṃ, bhikkhave, vedanānaṃ assādaṃ vadāmi.
已对照

“诸比丘,再者,比丘由寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅……乃至……诸比丘,当比丘离喜,住于舍(upekkhā),具念与正知,以身受乐,正如圣者们所说的:‘舍、具念、乐住。’成就并住于第三禅之时……乃至……诸比丘,当比丘舍断乐与舍断苦,先前的喜、忧已经灭没,不苦不乐,舍念清净(upekkhāsatipārisuddhi),成就并住于第四禅之时,那时他既不思于自身的损害,也不思于他人的损害,也不思于两者的损害;那时他所感受的唯是无损害的受。诸比丘,我说诸受的味著以无损害为极。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati…pe… yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā, upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati…pe… yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, neva tasmiṃ samaye attabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti; abyābajjhaṃyeva tasmiṃ samaye vedanaṃ vedeti. Abyābajjhaparamāhaṃ, bhikkhave, vedanānaṃ assādaṃ vadāmi.
174已对照

一七四、“诸比丘,什么是诸受的过患呢?诸比丘,诸受是无常的、苦的、有变易之法的——这就是诸受的过患。

174. ‘‘Ko ca, bhikkhave, vedanānaṃ ādīnavo? Yaṃ, bhikkhave, vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā – ayaṃ vedanānaṃ ādīnavo.
已对照

“诸比丘,什么是诸受的出离呢?诸比丘,凡对诸受调伏欲贪、断除欲贪,这就是诸受的出离。

‘‘Kiñca, bhikkhave, vedanānaṃ nissaraṇaṃ? Yo, bhikkhave, vedanāsu chandarāgavinayo, chandarāgappahānaṃ – idaṃ vedanānaṃ nissaraṇaṃ.
已对照

“诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,若不如实了知诸受的味著为味著、过患为过患、出离为出离,那么他们将自己遍知诸受,或将劝导他人趣于那样的状态、使[他]如所行道而遍知诸受——无此可能。诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,若如实了知诸受的味著为味著、过患为过患、出离为出离,那么他们将自己遍知诸受,或将劝导他人趣于那样的状态、使[他]如所行道而遍知诸受——有此可能。”

‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanānaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nappajānanti, te vata sāmaṃ vā vedanaṃ parijānissanti, paraṃ vā tathattāya samādapessanti yathā paṭipanno vedanaṃ parijānissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanānaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ pajānanti te vata sāmaṃ vā vedanaṃ parijānissanti, paraṃ vā tathattāya samādapessanti yathā paṭipanno vedanaṃ parijānissatīti – ṭhānametaṃ vijjatī’’ti.
已对照

世尊说了这[经]。那些比丘满意、欢喜世尊之所说。

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
已对照

《大苦蕴经》终,[《狮子吼品》中之]第三[经]。

Mahādukkhakkhandhasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.