快乐巴利palinanda.cc

中部第12经 · 大师子吼经 Mahāsīhanādasuttaṃ

本经目录二、大狮子吼经

已对照

二、大狮子吼经

2. Mahāsīhanādasuttaṃ
146已对照

一四六、如是我闻——一时,世尊住在毘舍离(Vesālī)城外西面(aparapura)的林丛中。那时,离车子善星(Sunakkhatta licchaviputta)刚离开这个法与律不久。他在毘舍离的会众中这样说——“沙门乔达摩没有上人法(uttarimanussadhamma),没有足以为圣的殊胜智见(alamariyañāṇadassanavisesa)。沙门乔达摩所说的法是以寻思所推得的(takkapariyāhata)、随审察而行的(vīmaṃsānucarita)、自己所思辨的(sayaṃpaṭibhāna)。而他为某[种]目的所说的法,那[法]确能引导实行者正确地灭尽苦。”

146. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati bahinagare aparapure vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena sunakkhatto licchaviputto acirapakkanto hoti imasmā dhammavinayā. So vesāliyaṃ parisati [parisatiṃ (sī. pī.)] evaṃ [etaṃ (pī. ka.)] vācaṃ bhāsati – ‘‘natthi samaṇassa gotamassa uttari [uttariṃ (pī.)] manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso. Takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ. Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’ti.
缅 1.98已对照

那时,具寿舍利弗在上午穿好[下]衣,取了钵与衣,入毘舍离乞食。具寿舍利弗听到离车子善星在毘舍离的会众中这样说——“沙门乔达摩没有上人法,没有足以为圣的殊胜智见。沙门乔达摩所说的法是以寻思所推得的、随审察而行的、自己所思辨的。而他为某[种]目的所说的法,那[法]确能引导实行者正确地灭尽苦。”

Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisi. Assosi kho āyasmā sāriputto sunakkhattassa licchaviputtassa vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsamānassa – ‘‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso. Takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ. Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’ti.
已对照

于是具寿舍利弗在毘舍离乞食而行,食后从乞食处归来,来到世尊之处;到了之后礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿舍利弗对世尊这样说:“尊者,离车子善星刚离开这个法与律不久。他在毘舍离的会众中这样说——‘沙门乔达摩没有上人法,没有足以为圣的殊胜智见。沙门乔达摩所说的法是以寻思所推得的、随审察而行的、自己所思辨的。而他为某[种]目的所说的法,那[法]确能引导实行者正确地灭尽苦。’”

Atha kho āyasmā sāriputto vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sunakkhatto, bhante, licchaviputto acirapakkanto imasmā dhammavinayā. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso. Takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ. Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’’ti.
147PTS 1.69已对照

一四七、“舍利弗,那愚人(moghapurisa)善星是个易怒的人;他说这话正是出于忿怒。舍利弗,愚人善星心想‘我要说[他的]坏话’,说出来的却唯是对如来的赞叹。舍利弗,凡这样说的人,那正是对如来的赞叹——‘而他为某[种]目的所说的法,那[法]确能引导实行者正确地灭尽苦。’

147. ‘‘Kodhano heso, sāriputta, sunakkhatto moghapuriso. Kodhā ca panassa esā vācā bhāsitā. ‘Avaṇṇaṃ bhāsissāmī’ti kho, sāriputta, sunakkhatto moghapuriso vaṇṇaṃyeva tathāgatassa bhāsati. Vaṇṇo heso, sāriputta, tathāgatassa yo evaṃ vadeyya – ‘yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti.
已对照

“舍利弗,那愚人善星对我竟连这样的随法之知(dhammanvaya)也将不会有——‘那位世尊亦即是阿罗汉、正等正觉者、明行具足(vijjācaraṇasampanna)、善逝(sugata)、世间解(lokavidū)、无上者、调御丈夫(anuttara purisadammasārathi)、天人导师(satthā devamanussānaṃ)、佛陀(buddha)、世尊。’

‘‘Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṃ, buddho bhagavā’ti.
已对照

“舍利弗,那愚人善星对我竟连这样的随法之知也将不会有——‘那位世尊体验多种神变(iddhividha):一身能变成多身,多身能合成一身;或显现,或隐没;穿越墙壁、垣墙、山岳,无所障碍,犹如在虚空中;出没于大地之中,犹如在水中;在水上行走而不沉没,犹如在地上;在虚空中结跏趺坐而行,犹如有翼之鸟;甚至以手触摸、抚摸有如此大神力、大威德的日月;以身自在通行,直到梵天界(brahmaloka)。’

‘‘Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati – ‘itipi so bhagavā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāno gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattetī’ti.
缅 1.99已对照

“舍利弗,那愚人善星对我竟连这样的随法之知也将不会有——‘那位世尊以清净、超人的天耳界(dibbā sotadhātu),听见天的与人的两种声音,无论远的还是近的。’

‘‘Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati – ‘itipi so bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti – dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike cā’ti.
已对照

“舍利弗,那愚人善星对我竟连这样的随法之知也将不会有——‘那位世尊以心遍知其他有情、其他人的心——有贪的心,了知为「有贪的心」;离贪的心,了知为「离贪的心」;有瞋的心,了知为「有瞋的心」;离瞋的心,了知为「离瞋的心」;有痴的心,了知为「有痴的心」;离痴的心,了知为「离痴的心」;萎缩的心(saṅkhitta),了知为「萎缩的心」;散乱的心,了知为「散乱的心」;广大的心,了知为「广大的心」;不广大的心,了知为「不广大的心」;有上的心,了知为「有上的心」;无上的心,了知为「无上的心」;得定的心,了知为「得定的心」;无定的心,了知为「无定的心」;解脱的心,了知为「解脱的心」;未解脱的心,了知为「未解脱的心」。’

‘‘Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati – ‘itipi so bhagavā parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti – sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajānāti; sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajānāti, vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajānāti; samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajānāti, vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ cittanti pajānāti; saṃkhittaṃ vā cittaṃ saṃkhittaṃ cittanti pajānāti, vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ cittanti pajānāti; mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ cittanti pajānāti, amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ cittanti pajānāti; sauttaraṃ vā cittaṃ sauttaraṃ cittanti pajānāti, anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittanti pajānāti; samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittanti pajānāti, asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ cittanti pajānāti; vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajānāti, avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānātī’ti.
148已对照

一四八、“舍利弗,而如来有这十种如来力(tathāgatabala);具足这些力,如来自称[居于]牛王之处,在众中作狮子吼,转起梵轮。哪十种呢?

148. ‘‘Dasa kho panimāni, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalāni yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Katamāni dasa?
PTS 1.70已对照

“舍利弗,于此,如来如实了知处为处、非处为非处。舍利弗,如来如实了知处为处、非处为非处——舍利弗,这也是如来的如来力;依这力,如来自称[居于]牛王之处(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在众中作狮子吼,转起梵轮(brahmacakka)。

‘‘Idha, sāriputta, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
缅 1.100已对照

“再者,舍利弗,如来如实了知过去、未来、现在诸业受(kammasamādāna)的依处、依因的果报。舍利弗,如来如实了知过去、未来、现在诸业受(kammasamādāna)的依处、依因的果报——舍利弗,这也是如来的如来力;依这力,如来自称[居于]牛王之处(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在众中作狮子吼,转起梵轮(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已对照

“再者,舍利弗,如来如实了知趣向一切处的行道(sabbatthagāminī paṭipadā)。舍利弗,如来如实了知趣向一切处的行道(sabbatthagāminī paṭipadā)——舍利弗,这也是如来的如来力;依这力,如来自称[居于]牛王之处(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在众中作狮子吼,转起梵轮(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已对照

“再者,舍利弗,如来如实了知有多界、有种种界的世间。舍利弗,如来如实了知有多界、有种种界的世间——舍利弗,这也是如来的如来力;依这力,如来自称[居于]牛王之处(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在众中作狮子吼,转起梵轮(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已对照

“再者,舍利弗,如来如实了知诸有情的种种意向性(nānādhimuttikatā)。舍利弗,如来如实了知诸有情的种种意向性(nānādhimuttikatā)——舍利弗,这也是如来的如来力;依这力,如来自称[居于]牛王之处(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在众中作狮子吼,转起梵轮(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已对照

“再者,舍利弗,如来如实了知其他有情、其他人的诸根上下(indriyaparopariyatta)。舍利弗,如来如实了知其他有情、其他人的诸根上下(indriyaparopariyatta)——舍利弗,这也是如来的如来力;依这力,如来自称[居于]牛王之处(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在众中作狮子吼,转起梵轮(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已对照

“再者,舍利弗,如来如实了知诸禅、诸解脱、诸定、诸等至的杂染、净白与出起。舍利弗,如来如实了知诸禅、诸解脱、诸定、诸等至的杂染、净白与出起——舍利弗,这也是如来的如来力;依这力,如来自称[居于]牛王之处(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在众中作狮子吼,转起梵轮(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
缅 1.101已对照

“再者,舍利弗,如来能随念种种宿住,即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生,许多坏劫、许多成劫、许多成坏劫——‘我在那里名叫某某,姓某某,容色如此,饮食如此,感受如此的苦乐,寿量如此;我从那里死后,生于某处;在那里我也名叫某某,姓某某,容色如此,饮食如此,感受如此的苦乐,寿量如此;我从那里死后,生于此处。’如是,[他]能随念带有行相、带有细节的种种宿住。舍利弗,如来能随念种种宿住,即:一生、二生……乃至……如是能随念带有行相、带有细节的种种宿住——舍利弗,这也是如来的如来力;依这力,如来自称[居于]牛王之处(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在众中作狮子吼,转起梵轮(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Yampi, sāriputta, tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
PTS 1.71缅 1.102已对照

“再者,舍利弗,如来以清净、超人的天眼(dibbacakkhu),看见众生的死亡与投生:或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣,了知众生随业而去——‘这些众生确实具足身恶行、具足语恶行、具足意恶行,诽谤圣者,持邪见,受持邪见之业;他们身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。而这些众生具足身善行、具足语善行、具足意善行,不诽谤圣者,持正见,受持正见之业;他们身坏命终之后,投生于善趣、天界。’如是,[他]以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生:或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣,了知众生随业而去。舍利弗,如来以清净、超人的天眼(dibbacakkhu),看见众生的死亡与投生:或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣,了知众生随业而去——‘这些众生确实具足身恶行、具足语恶行、具足意恶行,诽谤圣者,持邪见,受持邪见之业;他们身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。而这些众生具足身善行、具足语善行、具足意善行,不诽谤圣者,持正见,受持正见之业;他们身坏命终之后,投生于善趣、天界。’如是,[他]以清净、超人的天眼,看见众生的死亡与投生:或低贱或高贵,或美丽或丑陋,或善趣或恶趣,了知众生随业而去——舍利弗,这也是如来的如来力;依这力,如来自称[居于]牛王之处(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在众中作狮子吼,转起梵轮(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已对照

“再者,舍利弗,如来由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。舍利弗,如来由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住——舍利弗,这也是如来的如来力;依这力,如来自称[居于]牛王之处(āsabhaṃ ṭhānaṃ),在众中作狮子吼,转起梵轮(brahmacakka)。

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Yampi, sāriputta, tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已对照

“舍利弗,这就是如来的十种如来力;具足这些力,如来自称[居于]牛王之处,在众中作狮子吼,转起梵轮。

‘‘Imāni kho, sāriputta, dasa tathāgatassa tathāgatabalāni yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
149缅 1.103已对照

一四九、“舍利弗,对我这样了知、这样见[的人],若有人这样说——‘沙门乔达摩没有上人法,没有足以为圣的殊胜智见;沙门乔达摩所说的法是以寻思所推得的、随审察而行的、自己所思辨的’——舍利弗,[那人]不舍那[言]语、不舍那心[念]、不舍离那见,便如被取来放下[一般],就这样[堕]在地狱中。舍利弗,犹如具戒、具定、具慧的比丘能就在现法中证得究竟智(aññā)——舍利弗,我说这[事]也是同样的确定:[他]不舍那[言]语、不舍那心[念]、不舍离那见,便如被取来放下[一般],就这样[堕]在地狱中。

149. ‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso; takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya, taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.
150已对照

一五〇、“舍利弗,如来有这四种无所畏(vesārajja);具足这些无所畏,如来自称[居于]牛王之处,在众中作狮子吼,转起梵轮。哪四种呢?

150. ‘‘Cattārimāni, sāriputta, tathāgatassa vesārajjāni yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Katamāni cattāri?
PTS 1.72已对照

“‘你自称是正等正觉者,[可是]这些法你并未现等觉’——舍利弗,那么,[能有]沙门、或婆罗门、或天、或魔、或梵天、或世间任何人如法地这样诘责我吗?——舍利弗,我看不到有这[样的]因相。舍利弗,由于看不到这因相,我便得安稳、得无畏、得无所畏而住。

‘‘‘Sammāsambuddhassa te paṭijānato ime dhammā anabhisambuddhā’ti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ [etampahaṃ (sī. pī.)], sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
已对照

“‘你自称是漏尽者,[可是]这些漏你并未遍尽’——舍利弗,那么,[能有]沙门、或婆罗门、或天、或魔、或梵天、或世间任何人如法地这样诘责我吗?——舍利弗,我看不到有这[样的]因相。舍利弗,由于看不到这因相,我便得安稳、得无畏、得无所畏而住。

‘‘‘Khīṇāsavassa te paṭijānato ime āsavā aparikkhīṇā’ti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
已对照

“‘凡你所说的那些障碍法,受用它们并不足以成障碍’——舍利弗,那么,[能有]沙门、或婆罗门、或天、或魔、或梵天、或世间任何人如法地这样诘责我吗?——舍利弗,我看不到有这[样的]因相。舍利弗,由于看不到这因相,我便得安稳、得无畏、得无所畏而住。

‘‘‘Ye kho pana te antarāyikā dhammā vuttā, te paṭisevato nālaṃ antarāyāyā’ti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
已对照

“‘凡你为某[种]目的所说的法,那[法]并不能引导实行者正确地灭尽苦’——舍利弗,那么,[能有]沙门、或婆罗门、或天、或魔、或梵天、或世间任何人如法地这样诘责我吗?——舍利弗,我看不到有这[样的]因相。舍利弗,由于看不到这因相,我便得安稳、得无畏、得无所畏而住。

‘‘‘Yassa kho pana te atthāya dhammo desito, so na niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatī’ti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
缅 1.104已对照

“舍利弗,这就是如来的四种无所畏;具足这些无所畏,如来自称[居于]牛王之处,在众中作狮子吼,转起梵轮。

‘‘Imāni kho, sāriputta, cattāri tathāgatassa vesārajjāni yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
已对照

“舍利弗,对我这样了知、这样见[的人],若有人这样说——‘沙门乔达摩没有上人法,没有足以为圣的殊胜智见;沙门乔达摩所说的法是以寻思所推得的、随审察而行的、自己所思辨的’——舍利弗,[那人]不舍那[言]语、不舍那心[念]、不舍离那见,便如被取来放下[一般],就这样[堕]在地狱中。舍利弗,犹如具戒、具定、具慧的比丘能就在现法中证得究竟智(aññā)——舍利弗,我说这[事]也是同样的确定:[他]不舍那[言]语、不舍那心[念]、不舍离那见,便如被取来放下[一般],就这样[堕]在地狱中。

‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.
151已对照

一五一、“舍利弗,而有这八众(parisā)。哪八种呢?刹帝利众、婆罗门众、居士众、沙门众、四大王[天]众(cātumahārājikaparisā)、三十三天众(tāvatiṃsaparisā)、魔众、梵天众——舍利弗,这就是八众。舍利弗,具足这四种无所畏,如来便前往这八众、深入[其中]。舍利弗,而我记得我曾前往数百个刹帝利众。在那里,我也曾与[他们]同坐,也曾与[他们]交谈,也曾与[他们]进行讨论。舍利弗,那么,在那里会有怖畏或怯懦降临于我吗?——舍利弗,我看不到有这[样的]因相。舍利弗,由于看不到这因相,我便得安稳、得无畏、得无所畏而住。

151. ‘‘Aṭṭha kho imā, sāriputta, parisā. Katamā aṭṭha? Khattiyaparisā, brāhmaṇaparisā, gahapatiparisā, samaṇaparisā, cātumahārājikaparisā [cātummahārājikā (sī. syā. pī.)], tāvatiṃsaparisā, māraparisā, brahmaparisā – imā kho, sāriputta, aṭṭha parisā. Imehi kho, sāriputta, catūhi vesārajjehi samannāgato tathāgato imā aṭṭha parisā upasaṅkamati ajjhogāhati. Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, anekasataṃ khattiyaparisaṃ upasaṅkamitā. Tatrapi mayā sannisinnapubbañceva, sallapitapubbañca, sākacchā ca samāpajjitapubbā. Tatra vata maṃ bhayaṃ vā sārajjaṃ vā okkamissatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
PTS 1.73已对照

“舍利弗,而我记得我曾前往数百个婆罗门众……乃至……居士众……沙门众……四大王[天]众……三十三天众……魔众……梵天众。在那里,我也曾与[他们]同坐,也曾与[他们]交谈,也曾与[他们]进行讨论。舍利弗,那么,在那里会有怖畏或怯懦降临于我吗?——舍利弗,我看不到有这[样的]因相。舍利弗,由于看不到这因相,我便得安稳、得无畏、得无所畏而住。

‘‘Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, anekasataṃ brāhmaṇaparisaṃ…pe… gahapatiparisaṃ… samaṇaparisaṃ… cātumahārājikaparisaṃ… tāvatiṃsaparisaṃ… māraparisaṃ… brahmaparisaṃ upasaṅkamitā. Tatrapi mayā sannisinnapubbañceva, sallapitapubbañca, sākacchā ca samāpajjitapubbā. Tatra vata maṃ bhayaṃ vā sārajjaṃ vā okkamissatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
缅 1.105已对照

“舍利弗,对我这样了知、这样见[的人],若有人这样说——‘沙门乔达摩没有上人法,没有足以为圣的殊胜智见;沙门乔达摩所说的法是以寻思所推得的、随审察而行的、自己所思辨的’——舍利弗,[那人]不舍那[言]语、不舍那心[念]、不舍离那见,便如被取来放下[一般],就这样[堕]在地狱中。舍利弗,犹如具戒、具定、具慧的比丘能就在现法中证得究竟智(aññā)——舍利弗,我说这[事]也是同样的确定:[他]不舍那[言]语、不舍那心[念]、不舍离那见,便如被取来放下[一般],就这样[堕]在地狱中。

‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.
152已对照

一五二、“舍利弗,而有这四生(yoni)。哪四种呢?卵生、胎生、湿生、化生。舍利弗,什么是卵生呢?舍利弗,那些破卵壳而生的众生——舍利弗,这称为卵生。舍利弗,什么是胎生呢?舍利弗,那些破胎膜而生的众生——舍利弗,这称为胎生。舍利弗,什么是湿生呢?舍利弗,那些生于腐鱼中、或生于腐尸中、或生于腐酸粥中、或生于污水池中、或生于粪沟中的众生——舍利弗,这称为湿生。舍利弗,什么是化生呢?诸天、地狱众生、一部分人、一部分堕处者(vinipātika)——舍利弗,这称为化生。舍利弗,这就是四生。

152. ‘‘Catasso kho imā, sāriputta, yoniyo. Katamā catasso? Aṇḍajā yoni, jalābujā yoni, saṃsedajā yoni, opapātikā yoni. Katamā ca, sāriputta, aṇḍajā yoni? Ye kho te, sāriputta, sattā aṇḍakosaṃ abhinibbhijja jāyanti – ayaṃ vuccati, sāriputta, aṇḍajā yoni. Katamā ca, sāriputta, jalābujā yoni? Ye kho te, sāriputta, sattā vatthikosaṃ abhinibbhijja jāyanti – ayaṃ vuccati, sāriputta, jalābujā yoni. Katamā ca, sāriputta, saṃsedajā yoni? Ye kho te, sāriputta, sattā pūtimacche vā jāyanti pūtikuṇape vā pūtikummāse vā candanikāye vā oḷigalle vā jāyanti – ayaṃ vuccati, sāriputta, saṃsedajā yoni. Katamā ca, sāriputta, opapātikā yoni? Devā, nerayikā, ekacce ca manussā, ekacce ca vinipātikā – ayaṃ vuccati, sāriputta, opapātikā yoni. Imā kho, sāriputta, catasso yoniyo.
已对照

“舍利弗,对我这样了知、这样见[的人],若有人这样说——‘沙门乔达摩没有上人法,没有足以为圣的殊胜智见;沙门乔达摩所说的法是以寻思所推得的、随审察而行的、自己所思辨的’——舍利弗,[那人]不舍那[言]语、不舍那心[念]、不舍离那见,便如被取来放下[一般],就这样[堕]在地狱中。舍利弗,犹如具戒、具定、具慧的比丘能就在现法中证得究竟智(aññā)——舍利弗,我说这[事]也是同样的确定:[他]不舍那[言]语、不舍那心[念]、不舍离那见,便如被取来放下[一般],就这样[堕]在地狱中。

‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.
153PTS 1.74缅 1.106已对照

一五三、“舍利弗,而有这五趣(gati)。哪五种呢?地狱、畜生胎、饿鬼界、人、天。舍利弗,我了知地狱,也了知趣往地狱之道,也了知趣往地狱的行道;而[人]如何行道,身坏命终之后便投生于苦界、恶趣、堕处、地狱——我也了知那[行道]。舍利弗,我了知畜生胎,也了知趣往畜生胎之道,也了知趣往畜生胎的行道;而[人]如何行道,身坏命终之后便投生于畜生胎——我也了知那[行道]。舍利弗,我了知饿鬼界,也了知趣往饿鬼界之道,也了知趣往饿鬼界的行道;而[人]如何行道,身坏命终之后便投生于饿鬼界——我也了知那[行道]。舍利弗,我了知人,也了知趣往人间世界之道,也了知趣往人间世界的行道;而[人]如何行道,身坏命终之后便生于诸人中——我也了知那[行道]。舍利弗,我了知天,也了知趣往天界之道,也了知趣往天界的行道;而[人]如何行道,身坏命终之后便投生于善趣、天界——我也了知那[行道]。舍利弗,我也了知涅槃,也了知趣往涅槃之道,也了知趣往涅槃的行道;而[人]如何行道,便由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住——我也了知那[行道]。

153. ‘‘Pañca kho imā, sāriputta, gatiyo. Katamā pañca? Nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā. Nirayañcāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, nirayagāmiñca maggaṃ, nirayagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tañca pajānāmi. Tiracchānayoniñcāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, tiracchānayonigāmiñca maggaṃ, tiracchānayonigāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjati tañca pajānāmi. Pettivisayaṃ cāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, pettivisayagāmiñca maggaṃ, pettivisayagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjati tañca pajānāmi. Manusse cāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, manussalokagāmiñca maggaṃ, manussalokagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapajjati tañca pajānāmi. Deve cāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, devalokagāmiñca maggaṃ, devalokagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati tañca pajānāmi. Nibbānañcāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, nibbānagāmiñca maggaṃ, nibbānagāminiñca paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati tañca pajānāmi.
154缅 1.107已对照

一五四、“舍利弗,于此,我以心遍知此处某一个人的心而这样了知——‘这个人这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于身坏命终之后将投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。’其后,我以清净、超人的天眼看见他身坏命终之后已投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,正领受着一向是苦的、剧烈的、辛酸的受。舍利弗,犹如有一个炭火坑,深过一人身量(porisa),满是无焰无烟的炭火。这时有一个人前来,为暑热所炙、为暑热所迫,疲乏、焦渴、干渴,循着唯一的一条路径径直朝那炭火坑而去。有眼的人见了他,便这样说——‘这位先生这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于将来到这炭火坑。’其后他看见那[人]已堕入那炭火坑中,正领受着一向是苦的、剧烈的、辛酸的受。舍利弗,正是这样,我以心遍知此处某一个人的心而这样了知——‘这个人这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于身坏命终之后将投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。’其后,我以清净、超人的天眼看见他身坏命终之后已投生于苦界、恶趣、堕处、地狱,正领受着一向是苦的、剧烈的、辛酸的受。

154. ‘‘Idhāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ, ekantadukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, aṅgārakāsu sādhikaporisā pūrā aṅgārānaṃ vītaccikānaṃ vītadhūmānaṃ. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva aṅgārakāsuṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva aṅgārakāsuṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena tassā aṅgārakāsuyā patitaṃ, ekantadukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ, ekantadukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ.
PTS 1.75已对照

“舍利弗,而于此,我以心遍知此处某一个人的心而这样了知——‘这个人这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于身坏命终之后将投生于畜生胎。’其后,我以清净、超人的天眼看见他身坏命终之后已投生于畜生胎,正领受着苦的、剧烈的、辛酸的受。舍利弗,犹如有一个粪坑,深过一人身量(porisa),满是粪便。这时有一个人前来,为暑热所炙、为暑热所迫,疲乏、焦渴、干渴,循着唯一的一条路径径直朝那粪坑而去。有眼的人见了他,便这样说——‘这位先生这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于将来到这粪坑。’其后他看见那[人]已堕入那粪坑中,正领受着苦的、剧烈的、辛酸的受。舍利弗,正是这样,我以心遍知此处某一个人的心而这样了知——‘这个人这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于身坏命终之后将投生于畜生胎。’其后,我以清净、超人的天眼看见他身坏命终之后已投生于畜生胎,正领受着苦的、剧烈的、辛酸的受。

‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapannaṃ, dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, gūthakūpo sādhikaporiso, pūro gūthassa. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva gūthakūpaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā imaṃyeva gūthakūpaṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena tasmiṃ gūthakūpe patitaṃ, dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapannaṃ, dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ.
缅 1.108已对照

“舍利弗,而于此,我以心遍知此处某一个人的心而这样了知——‘这个人这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于身坏命终之后将投生于饿鬼界。’其后,我以清净、超人的天眼看见他身坏命终之后已投生于饿鬼界,正领受着多苦的受。舍利弗,犹如有一棵树生在崎岖不平的地方,叶稀疏,影斑驳。这时有一个人前来,为暑热所炙、为暑热所迫,疲乏、焦渴、干渴,循着唯一的一条路径径直朝那树而去。有眼的人见了他,便这样说——‘这位先生这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于将来到这树。’其后他看见那[人]已坐在或卧在那棵树的影下,正领受着多苦的受。舍利弗,正是这样,我以心遍知此处某一个人的心而这样了知——‘这个人这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于身坏命终之后将投生于饿鬼界。’其后,我以清净、超人的天眼看见他身坏命终之后已投生于饿鬼界,正领受着多苦的受。

‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapannaṃ, dukkhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, rukkho visame bhūmibhāge jāto tanupattapalāso kabaracchāyo. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva rukkhaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva rukkhaṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya, aparena samayena tassa rukkhassa chāyāya nisinnaṃ vā nipannaṃ vā dukkhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapannaṃ, dukkhabahulā vedanā vedayamānaṃ.
缅 1.109已对照

“舍利弗,而于此,我以心遍知此处某一个人的心而这样了知——‘这个人这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于身坏命终之后将生于诸人中。’其后,我以清净、超人的天眼看见他身坏命终之后已生于诸人中,正领受着多乐的受。舍利弗,犹如有一棵树生在平坦的地方,叶茂密,影浓密。这时有一个人前来,为暑热所炙、为暑热所迫,疲乏、焦渴、干渴,循着唯一的一条路径径直朝那树而去。有眼的人见了他,便这样说——‘这位先生这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于将来到这树。’其后他看见那[人]已坐在或卧在那棵树的影下,正领受着多乐的受。舍利弗,正是这样,我以心遍知此处某一个人的心而这样了知——‘这个人这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于身坏命终之后将生于诸人中。’其后,我以清净、超人的天眼看见他身坏命终之后已生于诸人中,正领受着多乐的受。

‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapannaṃ, sukhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, rukkho same bhūmibhāge jāto bahalapattapalāso sandacchāyo [saṇḍacchāyo (syā.), santacchāyo (ka.)]. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva rukkhaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imameva rukkhaṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena tassa rukkhassa chāyāya nisinnaṃ vā nipannaṃ vā sukhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapannaṃ, sukhabahulā vedanā vedayamānaṃ.
PTS 1.76已对照

“舍利弗,而于此,我以心遍知此处某一个人的心而这样了知——‘这个人这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于身坏命终之后将投生于善趣、天界。’其后,我以清净、超人的天眼看见他身坏命终之后已投生于善趣、天界,正领受着一向是乐的受。舍利弗,犹如有一座楼阁,其中有一间尖顶室,内外涂饰,无风[可入],门闩紧闭,窗户关严;其中有一张床,铺以长毛毯,铺以白色毛毯,铺以绣花毛毯,[敷]迦陀利鹿皮的殊胜敷具,上有华盖,两端有红枕。这时有一个人前来,为暑热所炙、为暑热所迫,疲乏、焦渴、干渴,循着唯一的一条路径径直朝那楼阁而去。有眼的人见了他,便这样说——‘这位先生这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于将来到这楼阁。’其后他看见那[人]已坐在或卧在那楼阁中、那尖顶室中、那张床上,正领受着一向是乐的受。舍利弗,正是这样,我以心遍知此处某一个人的心而这样了知——‘这个人这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于身坏命终之后将投生于善趣、天界。’其后,我以清净、超人的天眼看见他身坏命终之后已投生于善趣、天界,正领受着一向是乐的受。

‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissatī’ti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, pāsādo, tatrāssa kūṭāgāraṃ ullittāvalittaṃ nivātaṃ phusitaggaḷaṃ pihitavātapānaṃ. Tatrāssa pallaṅko gonakatthato paṭikatthato paṭalikatthato kadalimigapavarapaccattharaṇo sauttaracchado ubhatolohitakūpadhāno. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva pāsādaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva pāsādaṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena tasmiṃ pāsāde tasmiṃ kūṭāgāre tasmiṃ pallaṅke nisinnaṃ vā nipannaṃ vā ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ.
PTS 1.77缅 1.110已对照

“舍利弗,而于此,我以心遍知此处某一个人的心而这样了知——‘这个人这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于将由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。’其后,我看见他由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住,正领受着一向是乐的受。舍利弗,犹如有一个莲池,水清、水甘、水凉、[水]洁净,岸边好,可爱乐;离它不远有一片浓密的林丛。这时有一个人前来,为暑热所炙、为暑热所迫,疲乏、焦渴、干渴,循着唯一的一条路径径直朝那莲池而去。有眼的人见了他,便这样说——‘这位先生这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于将来到这莲池。’其后他看见那[人]已潜入那莲池,沐浴、饮水,止息了一切烦躁、疲乏与热恼,出来后坐在或卧在那林丛中,正领受着一向是乐的受。舍利弗,正是这样,我以心遍知此处某一个人的心而这样了知——‘这个人这样行道、这样行止、登上这样的道路,以至于将由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。’其后,我看见他由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住,正领受着一向是乐的受。舍利弗,这就是五趣。

‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā āsavānaṃ khayā anāsaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, pokkharaṇī acchodakā sātodakā sītodakā setakā supatitthā ramaṇīyā. Avidūre cassā tibbo vanasaṇḍo. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva pokkharaṇiṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya – ‘tathā bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva pokkharaṇiṃ āgamissatī’ti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena taṃ pokkharaṇiṃ ogāhetvā nhāyitvā ca pivitvā ca sabbadarathakilamathapariḷāhaṃ paṭippassambhetvā paccuttaritvā tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ vā nipannaṃ vā, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatī’ti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Imā kho, sāriputta, pañca gatiyo.
已对照

“舍利弗,对我这样了知、这样见[的人],若有人这样说——‘沙门乔达摩没有上人法,没有足以为圣的殊胜智见;沙门乔达摩所说的法是以寻思所推得的、随审察而行的、自己所思辨的’——舍利弗,[那人]不舍那[言]语、不舍那心[念]、不舍离那见,便如被取来放下[一般],就这样[堕]在地狱中。舍利弗,犹如具戒、具定、具慧的比丘能就在现法中证得究竟智(aññā)——舍利弗,我说这[事]也是同样的确定:[他]不舍那[言]语、不舍那心[念]、不舍离那见,便如被取来放下[一般],就这样[堕]在地狱中。

‘‘Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya – ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso; takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhāna’nti taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi ‘taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye’.
155PTS 1.78缅 1.111已对照

一五五、“舍利弗,而我记得我曾行过具足四支的梵行——我曾是苦行者(tapassī),是最上的苦行者;我曾是粗陋者(lūkha),是最上的粗陋者;我曾是厌离者(jegucchī),是最上的厌离者;我曾是独住者(pavivitta),是最上的独住者。舍利弗,我的苦行是这样的——我是裸行者(acelaka),行为无拘,舔手[而食],[被唤]“来吧,尊者”而不来,[被唤]“请住,尊者”而不住,不领受特地持来的[食物],不领受特为[我]而作的[食物],不领受邀请。我不从锅口领受,不从盆口领受,不[领受]隔着门槛的、不[领受]隔着棍杖的、不[领受]隔着杵的[食物],不[领受]二人共食时[其中一人所施]的,不[领受]孕妇的,不[领受]哺乳妇的,不[领受]正与男子相处的妇人的,不[领受]募集共煮的,不[领受]有狗守候之处的,不[领受]苍蝇成群飞集之处的;不[食]鱼,不[食]肉,不饮谷酒,不[饮]花果酒,不饮糠水。我或是一家[乞食]者、一团[食]者,或是二家[乞食]者、二团[食]者……乃至……或是七家[乞食]者、七团[食]者;我以一施钵[之食]维生,以二施钵[之食]维生……以七施钵[之食]维生;我隔一日进一次食,隔二日进一次食……隔七日进一次食。我就这样住于修习乃至半月一次的定期进食(pariyāyabhattabhojana)之行。

155. ‘‘Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, caturaṅgasamannāgataṃ brahmacariyaṃ caritā [caritvā (ka.)] – tapassī sudaṃ homi paramatapassī, lūkho sudaṃ [lūkhassudaṃ (sī. pī.)] homi paramalūkho, jegucchī sudaṃ homi paramajegucchī, pavivitto sudaṃ [pavivittassudaṃ (sī. pī.)] homi paramapavivitto. Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, tapassitāya hoti – acelako homi muttācāro hatthāpalekhano [hatthāvalekhano (syā.)], na ehibhaddantiko na tiṭṭhabhaddantiko; nābhihaṭaṃ na uddissakataṃ na nimantanaṃ sādiyāmi. So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāmi, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāmi, na eḷakamantaraṃ, na daṇḍamantaraṃ, na musalamantaraṃ, na dvinnaṃ bhuñjamānānaṃ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya [pāyantiyā (ka.)], na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī; na macchaṃ na maṃsaṃ na suraṃ na merayaṃ na thusodakaṃ pivāmi; so ekāgāriko vā homi ekālopiko, dvāgāriko vā homi dvālopiko…pe… sattāgāriko vā homi sattālopiko; ekissāpi dattiyā yāpemi, dvīhipi dattīhi yāpemi…pe… sattahipi dattīhi yāpemi; ekāhikampi āhāraṃ āhāremi, dvīhikampi āhāraṃ āhāremi…pe… sattāhikampi āhāraṃ āhāremi; iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharāmi.
已对照

“我或以菜蔬为食,或以稷米为食,或以野生稻为食,或以皮屑为食,或以水藻为食,或以米糠为食,或以锅巴为食,或以胡麻渣为食,或以草为食,或以牛粪为食;以林中的根果为食而维生,食自落之果。

‘‘So sākabhakkho vā homi, sāmākabhakkho vā homi, nīvārabhakkho vā homi, daddulabhakkho vā homi, haṭabhakkho vā homi, kaṇabhakkho vā homi, ācāmabhakkho vā homi, piññākabhakkho vā homi, tiṇabhakkho vā homi, gomayabhakkho vā homi, vanamūlaphalāhāro yāpemi pavattaphalabhojī.
缅 1.112已对照

“我也穿麻衣,也穿麻混织衣,也穿裹尸布衣,也穿粪扫衣,也穿树皮衣,也穿羚羊皮,也穿羚羊皮条衣,也穿吉祥草衣,也穿树皮纤维衣,也穿木片衣,也穿人发毯,也穿马尾毛毯,也穿枭羽衣;我是拔除须发者,住于拔除须发之行;我是常立者,拒绝座位;我是蹲踞者,住于蹲踞精勤之行;我是卧刺者,在刺床上安置卧处;我住于以傍晚为第三次的入水之行——我就这样住于修习种种炙烤、逼迫身体之行。舍利弗,这就是我的苦行。

‘‘So sāṇānipi dhāremi, masāṇānipi dhāremi, chavadussānipi dhāremi, paṃsukūlānipi dhāremi, tirīṭānipi dhāremi, ajinampi dhāremi, ajinakkhipampi dhāremi, kusacīrampi dhāremi, vākacīrampi dhāremi, phalakacīrampi dhāremi, kesakambalampi dhāremi, vāḷakambalampi dhāremi, ulūkapakkhampi dhāremi; kesamassulocakopi homi kesamassulocanānuyogamanuyutto; ubbhaṭṭhakopi homi āsanapaṭikkhitto; ukkuṭikopi homi ukkuṭikappadhānamanuyutto; kaṇṭakāpassayikopi homi kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappemi [imassānantare aññopi koci pāṭhapadeso aññesu ājīvakavatadīpakasuttesu dissati]; sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharāmi – iti evarūpaṃ anekavihitaṃ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharāmi. Idaṃsu me, sāriputta, tapassitāya hoti.
156已对照

一五六、“舍利弗,我的粗陋是这样的——多年积聚的尘垢在身上结成了硬皮。舍利弗,犹如镇头迦(tinduka)[树]桩多年积聚而结成硬皮,舍利弗,我身上多年积聚的尘垢也正是这样结成了硬皮。舍利弗,而我不曾这样想——‘啊,愿我以手把这尘垢擦去,或愿别人为我以手把这尘垢擦去。’舍利弗,我连这样[的念头]也不曾有。舍利弗,这就是我的粗陋。

156. ‘‘Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, lūkhasmiṃ hoti – nekavassagaṇikaṃ rajojallaṃ kāye sannicitaṃ hoti papaṭikajātaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, tindukakhāṇu nekavassagaṇiko sannicito hoti papaṭikajāto, evamevāssu me, sāriputta, nekavassagaṇikaṃ rajojallaṃ kāye sannicitaṃ hoti papaṭikajātaṃ. Tassa mayhaṃ, sāriputta, na evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ imaṃ rajojallaṃ pāṇinā parimajjeyyaṃ, aññe vā pana me imaṃ rajojallaṃ pāṇinā parimajjeyyu’nti. Evampi me, sāriputta, na hoti. Idaṃsu me, sāriputta, lūkhasmiṃ hoti.
已对照

“舍利弗,我的厌离是这样的——舍利弗,我正念地前行,正念地后退,乃至对一滴水也现起了悲愍——‘愿我不要伤害那些处于险境的微小生类。’舍利弗,这就是我的厌离。

‘‘Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, jegucchismiṃ hoti – so kho ahaṃ, sāriputta, satova abhikkamāmi, satova paṭikkamāmi, yāva udakabindumhipi me dayā paccupaṭṭhitā hoti – ‘māhaṃ khuddake pāṇe visamagate saṅghātaṃ āpādesi’nti. Idaṃsu me, sāriputta, jegucchismiṃ hoti.
PTS 1.79已对照

“舍利弗,我的独住是这样的——舍利弗,我深入某一处林野而住。当我看见牧牛人、牧畜人、割草人、拾柴人或林中作务的人时,便从这林逃到那林,从这丛林逃到那丛林,从这低处逃到那低处,从这高处逃到那高处。这是什么缘故呢?[为的是]‘不要让他们见到我,我也不要见到他们’。舍利弗,犹如林中的野鹿见了人便从这林逃到那林,从这丛林逃到那丛林,从这低处逃到那低处,从这高处逃到那高处——舍利弗,我也正是这样,当我看见牧牛人、牧畜人、割草人、拾柴人或林中作务的人时,便从这林逃到那林,从这丛林逃到那丛林,从这低处逃到那低处,从这高处逃到那高处。这是什么缘故呢?[为的是]‘不要让他们见到我,我也不要见到他们’。舍利弗,这就是我的独住。

‘‘Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, pavivittasmiṃ hoti – so kho ahaṃ, sāriputta, aññataraṃ araññāyatanaṃ ajjhogāhetvā viharāmi. Yadā passāmi gopālakaṃ vā pasupālakaṃ vā tiṇahārakaṃ vā kaṭṭhahārakaṃ vā vanakammikaṃ vā, vanena vanaṃ gahanena gahanaṃ ninnena ninnaṃ thalena thalaṃ saṃpatāmi [papatāmi (sī. syā. pī.)]. Taṃ kissa hetu? Mā maṃ te addasaṃsu ahañca mā te addasanti. Seyyathāpi, sāriputta, āraññako mago manusse disvā vanena vanaṃ gahanena gahanaṃ ninnena ninnaṃ thalena thalaṃ saṃpatati, evameva kho ahaṃ, sāriputta, yadā passāmi gopālakaṃ vā pasupālakaṃ vā tiṇahārakaṃ vā kaṭṭhahārakaṃ vā vanakammikaṃ vā vanena vanaṃ gahanena gahanaṃ ninnena ninnaṃ thalena thalaṃ saṃpatāmi. Taṃ kissa hetu? Mā maṃ te addasaṃsu ahañca mā te addasanti. Idaṃsu me, sāriputta, pavivittasmiṃ hoti.
缅 1.113已对照

“舍利弗,凡是那些牛已出去、牧牛人也已离开的牛栏,我便四肢着地爬到那里,把那些还在吃奶的幼犊的牛粪吃下去。舍利弗,只要我自己的大小便还没有用尽,我就唯吃自己的大小便。舍利弗,这就是我的大秽食(mahāvikaṭabhojana)。

‘‘So kho ahaṃ, sāriputta, ye te goṭṭhā paṭṭhitagāvo apagatagopālakā, tattha catukkuṇḍiko upasaṅkamitvā yāni tāni vacchakānaṃ taruṇakānaṃ dhenupakānaṃ gomayāni tāni sudaṃ āhāremi. Yāvakīvañca me, sāriputta, sakaṃ muttakarīsaṃ apariyādinnaṃ hoti, sakaṃyeva sudaṃ muttakarīsaṃ āhāremi. Idaṃsu me, sāriputta, mahāvikaṭabhojanasmiṃ hoti.
157已对照

一五七、“舍利弗,我深入某一处可怖的林丛而住。舍利弗,那可怖林丛的可怖之处是这样的——凡未离贪者进入那林丛,多半都会毛发竖立。舍利弗,在那些寒冷的、属冬季的、寒八日(antaraṭṭhaka)之间的、降雪时节的夜里,在这样的夜里我夜间住在露地,白天住在林丛中;而在热季的最后一月,我白天住在露地,夜间住在林丛中。舍利弗,那时有这前所未闻的、稀有的偈颂现于我[心]——

157. ‘‘So kho ahaṃ, sāriputta, aññataraṃ bhiṃsanakaṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā viharāmi. Tatrāssudaṃ, sāriputta, bhiṃsanakassa vanasaṇḍassa bhiṃsanakatasmiṃ hoti – yo koci avītarāgo taṃ vanasaṇḍaṃ pavisati, yebhuyyena lomāni haṃsanti. So kho ahaṃ, sāriputta, yā tā rattiyo sītā hemantikā antaraṭṭhakā himapātasamayā [antaraṭṭhake himapātasamaye (sī. pī.)] tathārūpāsu rattīsu rattiṃ abbhokāse viharāmi, divā vanasaṇḍe; gimhānaṃ pacchime māse divā abbhokāse viharāmi, rattiṃ vanasaṇḍe. Apissu maṃ, sāriputta, ayaṃ anacchariyagāthā paṭibhāsi pubbe assutapubbā –
已对照

[时]热[时]寒,独[处]于可怖之林;

‘‘Sotatto sosinno [sosīno (sī. pī. ka.), sosino (syā.), sosindo (saddanīti)] ceva, eko bhiṃsanake vane;
已对照

裸身而不近火,牟尼专务于求[道]。

Naggo na caggimāsīno, esanāpasuto munī’’ti.
已对照

“舍利弗,我在坟场安置卧处,以死尸的骸骨为枕。舍利弗,那时有牧牛童(gāmaṇḍalā)前来,向我吐唾,向我撒尿,又以尘土撒我,还把[木]签插入我的耳孔。舍利弗,而我不记得自己曾对他们生起过恶心。舍利弗,这就是我的舍住(upekkhāvihāra)。

‘‘So kho ahaṃ, sāriputta, susāne seyyaṃ kappemi chavaṭṭhikāni upadhāya. Apissu maṃ, sāriputta, gāmaṇḍalā [gomaṇḍalā (bahūsu) cariyāpiṭakaaṭṭhakathā oloketabbā] upasaṅkamitvā oṭṭhubhantipi, omuttentipi, paṃsukenapi okiranti, kaṇṇasotesupi salākaṃ pavesenti. Na kho panāhaṃ, sāriputta, abhijānāmi tesu pāpakaṃ cittaṃ uppādetā. Idaṃsu me, sāriputta, upekkhāvihārasmiṃ hoti.
158PTS 1.80缅 1.114已对照

一五八、“舍利弗,而有一些沙门婆罗门这样说、这样见——‘由食物而清净。’他们这样说——‘我们以枣(kola)维生。’他们也吃枣,也吃枣粉,也饮枣汁——他们受用种种枣的制品。舍利弗,而我记得我曾唯以一颗枣为食。舍利弗,你或许会这样想——‘那时的枣想必很大吧。’舍利弗,[这事]不应这样看:那时的枣也不过就是这么大,正如现今[一样]。舍利弗,当我唯以一颗枣为食时,舍利弗,我的身体达到了极度消瘦。犹如阿私提迦(āsītika)[藤]之节或黑[藤]之节,我的肢体支节也正是这样,全由于[饮食]极少之故。犹如骆驼的蹄,我的臀部也正是这样,全由于[饮食]极少之故。犹如一串纺锤,我的脊骨也凹凸不平,全由于[饮食]极少之故。犹如旧堂朽坏断折的椽子,我的肋骨也朽坏断折,全由于[饮食]极少之故。犹如深井中的水星深深陷落而显现,我眼窝中的眼珠也深深陷落而显现,全由于[饮食]极少之故。犹如生割的苦瓠被风吹日晒而萎缩皱缩,我的头皮也萎缩皱缩,全由于[饮食]极少之故。舍利弗,我[想]‘我要摸一摸腹皮’,摸到的却正是脊骨;[想]‘我要摸一摸脊骨’,摸到的却正是腹皮——舍利弗,全由于[饮食]极少之故,我的腹皮竟贴上了脊骨。舍利弗,我[想]‘我要大便或小便’,却就在那里俯面倒下,全由于[饮食]极少之故。舍利弗,我为抚慰这身体而以手揉摩肢体;舍利弗,当我以手揉摩肢体时,根已腐烂的毛便从身上脱落,全由于[饮食]极少之故。

158. ‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘āhārena suddhī’ti. Te evamāhaṃsu – ‘kolehi yāpemā’ti. Te kolampi khādanti, kolacuṇṇampi khādanti, kolodakampi pivanti – anekavihitampi kolavikatiṃ paribhuñjanti. Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, ekaṃyeva kolaṃ āhāraṃ āhāritā. Siyā kho pana te, sāriputta, evamassa – ‘mahā nūna tena samayena kolo ahosī’ti. Na kho panetaṃ, sāriputta, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Tadāpi etaparamoyeva kolo ahosi seyyathāpi etarahi. Tassa mayhaṃ, sāriputta, ekaṃyeva kolaṃ āhāraṃ āhārayato adhimattakasimānaṃ patto kāyo hoti. Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā, evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṃ, evamevassu me ānisadaṃ hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī, evamevassu me piṭṭhikaṇṭako unnatāvanato hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti, evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti, evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma tittakālābuāmakacchinno vātātapena saṃphuṭito [samphusito (syā.), saṃpuṭito (pī. ka.) ettha saṃphuṭitoti saṅkucitoti attho] hoti sammilāto, evamevassu me sīsacchavi saṃphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, ‘udaracchaviṃ parimasissāmī’ti piṭṭhikaṇṭakaṃyeva pariggaṇhāmi, ‘piṭṭhikaṇṭakaṃ parimasissāmī’ti udaracchaviṃyeva pariggaṇhāmi, yāvassu me, sāriputta, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṃ allīnā hoti tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, ‘vaccaṃ vā muttaṃ vā karissāmī’ti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, tameva kāyaṃ assāsento pāṇinā gattāni anomajjāmi. Tassa mayhaṃ, sāriputta, pāṇinā gattāni anomajjato pūtimūlāni lomāni kāyasmā patanti tāyevappāhāratāya.
159PTS 1.81缅 1.115已对照

一五九、“舍利弗,而有一些沙门婆罗门这样说、这样见——‘由食物而清净。’他们这样说——‘我们以绿豆维生……乃至……我们以胡麻维生……乃至……我们以米维生。’他们也吃米,也吃米粉,也饮米汤——他们受用种种米的制品。舍利弗,而我记得我曾唯以一粒米为食。舍利弗,你或许会这样想——‘那时的米想必很大吧。’舍利弗,[这事]不应这样看:那时的米也不过就是这么大,正如现今[一样]。舍利弗,当我唯以一粒米为食时,舍利弗,我的身体达到了极度消瘦。犹如阿私提迦(āsītika)[藤]之节或黑[藤]之节,我的肢体支节也正是这样,全由于[饮食]极少之故。犹如骆驼的蹄,我的臀部也正是这样,全由于[饮食]极少之故。犹如一串纺锤,我的脊骨也凹凸不平,全由于[饮食]极少之故。犹如旧堂朽坏断折的椽子,我的肋骨也朽坏断折,全由于[饮食]极少之故。犹如深井中的水星深深陷落而显现,我眼窝中的眼珠也深深陷落而显现,全由于[饮食]极少之故。犹如生割的苦瓠被风吹日晒而萎缩皱缩,我的头皮也萎缩皱缩,全由于[饮食]极少之故。舍利弗,我[想]‘我要摸一摸腹皮’,摸到的却正是脊骨;[想]‘我要摸一摸脊骨’,摸到的却正是腹皮——舍利弗,全由于[饮食]极少之故,我的腹皮竟贴上了脊骨。舍利弗,我[想]‘我要大便或小便’,却就在那里俯面倒下,全由于[饮食]极少之故。舍利弗,我为抚慰这身体而以手揉摩肢体;舍利弗,当我以手揉摩肢体时,根已腐烂的毛便从身上脱落,全由于[饮食]极少之故。

159. ‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘āhārena suddhī’ti. Te evamāhaṃsu – ‘muggehi yāpema…pe… tilehi yāpema…pe… taṇḍulehi yāpemā’ti. Te taṇḍulampi khādanti, taṇḍulacuṇṇampi khādanti, taṇḍulodakampi pivanti – anekavihitampi taṇḍulavikatiṃ paribhuñjanti. Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, ekaṃyeva taṇḍulaṃ āhāraṃ āhāritā. Siyā kho pana te, sāriputta, evamassa – ‘mahā nūna tena samayena taṇḍulo ahosī’ti. Na kho panetaṃ, sāriputta, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Tadāpi etaparamoyeva taṇḍulo ahosi, seyyathāpi etarahi. Tassa mayhaṃ, sāriputta, ekaṃyeva taṇḍulaṃ āhāraṃ āhārayato adhimattakasimānaṃ patto kāyo hoti. Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā, evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṃ, evamevassu me ānisadaṃ hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī, evamevassu me piṭṭhikaṇṭako unnatāvanato hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti, evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti, evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma tittakālābu āmakacchinno vātātapena saṃphuṭito hoti sammilāto, evamevassu me sīsacchavi saṃphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, ‘udaracchaviṃ parimasissāmī’ti piṭṭhikaṇṭakaṃyeva pariggaṇhāmi, ‘piṭṭhikaṇṭakaṃ parimasissāmī’ti udaracchaviṃyeva pariggaṇhāmi. Yāvassu me, sāriputta, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṃ allīnā hoti tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, ‘vaccaṃ vā muttaṃ vā karissāmī’ti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, tameva kāyaṃ assāsento pāṇinā gattāni anomajjāmi. Tassa mayhaṃ, sāriputta, pāṇinā gattāni anomajjato pūtimūlāni lomāni kāyasmā patanti tāyevappāhāratāya.
已对照

“舍利弗,而我以那样的威仪、那样的行道、那样的难行之行,仍未证得上人法、[未证得]足以为圣的殊胜智见。这是什么缘故呢?[因为]未证得正是这圣慧;而这已证得的圣慧是圣的、能出离的,[它]能引导实行者正确地灭尽苦。

‘‘Tāyapi kho ahaṃ, sāriputta, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamaṃ uttariṃ manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ. Taṃ kissa hetu? Imissāyeva ariyāya paññāya anadhigamā, yāyaṃ ariyā paññā adhigatā ariyā niyyānikā, niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya.
160PTS 1.82缅 1.116已对照

一六〇、“舍利弗,而有一些沙门婆罗门这样说、这样见——‘由轮回而清净。’舍利弗,然而在这漫长的时间里,除了净居天(Suddhāvāsa)之外,没有哪一种轮回是我未曾轮回过而[还]容易得到的。舍利弗,若我曾轮回于净居天,我就不会再回到这个世间来了。

160. ‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘saṃsārena suddhī’ti. Na kho pana so [na kho paneso (sī. syā.)], sāriputta, saṃsāro sulabharūpo yo mayā asaṃsaritapubbo iminā dīghena addhunā, aññatra suddhāvāsehi devehi. Suddhāvāse cāhaṃ, sāriputta, deve saṃsareyyaṃ, nayimaṃ lokaṃ punarāgaccheyyaṃ.
已对照

“舍利弗,而有一些沙门婆罗门这样说、这样见——‘由受生而清净。’舍利弗,然而在这漫长的时间里,除了净居天之外,没有哪一种受生是我未曾受生过而[还]容易得到的。舍利弗,若我曾受生于净居天,我就不会再回到这个世间来了。

‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘upapattiyā suddhī’ti. Na kho pana sā, sāriputta, upapatti sulabharūpā yā mayā anupapannapubbā iminā dīghena addhunā, aññatra suddhāvāsehi devehi. Suddhāvāse cāhaṃ, sāriputta, deve upapajjeyyaṃ, nayimaṃ lokaṃ punarāgaccheyyaṃ.
已对照

“舍利弗,而有一些沙门婆罗门这样说、这样见——‘由住处而清净。’舍利弗,然而在这漫长的时间里,除了净居天之外,没有哪一个住处是我未曾住过而[还]容易得到的。舍利弗,若我曾住于净居天,我就不会再回到这个世间来了。

‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘āvāsena suddhī’ti. Na kho pana so, sāriputta, āvāso sulabharūpo yo mayā anāvuṭṭhapubbo [anāvutthapubbo (sī. pī.)] iminā dīghena addhunā, aññatra suddhāvāsehi devehi. Suddhāvāse cāhaṃ, sāriputta, deve āvaseyyaṃ, nayimaṃ lokaṃ punarāgaccheyyaṃ.
已对照

“舍利弗,而有一些沙门婆罗门这样说、这样见——‘由祭祀而清净。’舍利弗,然而在这漫长的时间里,没有哪一种祭祀是我未曾祭过而[还]容易得到的;而那[些祭祀],[我]是作为王、作为受灌顶的刹帝利,或作为大富婆罗门[而祭的]。

‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaññena suddhī’ti. Na kho pana so, sāriputta, yañño sulabharūpo yo mayā ayiṭṭhapubbo iminā dīghena addhunā, tañca kho raññā vā satā khattiyena muddhāvasittena brāhmaṇena vā mahāsālena.
已对照

“舍利弗,而有一些沙门婆罗门这样说、这样见——‘由事火而清净。’舍利弗,然而在这漫长的时间里,没有哪一种火是我未曾事奉过而[还]容易得到的;而那[事火],[我]是作为王、作为受灌顶的刹帝利,或作为大富婆罗门[而事的]。

‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘aggiparicariyāya suddhī’ti. Na kho pana so, sāriputta, aggi sulabharūpo yo mayā apariciṇṇapubbo iminā dīghena addhunā, tañca kho raññā vā satā khattiyena muddhāvasittena brāhmaṇena vā mahāsālena.
161PTS 1.83缅 1.117已对照

一六一、“舍利弗,而有一些沙门婆罗门这样说、这样见——‘只要这位先生还年少、年青、黑发乌润、具足青春的美好、处于初期的年岁,他便具足最上的慧的明辨(paññāveyyatti);而当这位先生衰老、年迈、耆宿、历时已久、到了[晚]年,[即]八十岁、或九十岁、或百岁时,他便从那慧的明辨退失了。’舍利弗,[这事]不应这样看。舍利弗,而我如今已衰老、年迈、耆宿、历时已久、到了[晚]年——我的年岁已行八十。舍利弗,假使我有四位弟子,寿百岁、活满百岁,具足最上的念(sati)、[最上的]持(gati)、[最上的]坚毅(dhiti),并具足最上的慧的明辨;舍利弗,犹如持强弓的射手,已受学、手已练熟、已习射,能以轻箭毫不费力地横穿棕榈树影而射过——这[四位弟子]便有这样超强的念、这样超强的持、这样超强的坚毅,并这样具足最上的慧的明辨。他们依四念处(satipaṭṭhāna)一项一项地向我发问,而我被问到什么便为他们解答;我所解答的,他们便受持为[我]所解答的,不会就同一[问题]第二次再向我追问。舍利弗,除了饮、食、咀、尝,除了大小便之事,除了除去睡眠与疲劳[之时],如来的法之开示不会穷尽,如来的法句文句不会穷尽,如来对问题的辩答不会穷尽。而我那四位寿百岁、活满百岁的弟子,在百年终了时便会命终。舍利弗,纵使你们用床[抬着]我到处走,如来的慧的明辨也不会有丝毫变异。舍利弗,若有人正确地说,他应当这样说——‘有一位不痴迷之法(asammohadhamma)的有情出现于世间,为了众人的利益、为了众人的安乐,出于对世间的悲愍,为了诸天与人的福祉、利益与安乐’;他若正确地说,正应就我而这样说——‘有一位不痴迷之法的有情出现于世间,为了众人的利益、为了众人的安乐,出于对世间的悲愍,为了诸天与人的福祉、利益与安乐。’”

161. ‘‘Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yāvadevāyaṃ bhavaṃ puriso daharo hoti yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā tāvadeva paramena paññāveyyattiyena samannāgato hoti. Yato ca kho ayaṃ bhavaṃ puriso jiṇṇo hoti vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā, atha tamhā paññāveyyattiyā, parihāyatī’ti. Na kho panetaṃ, sāriputta, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ kho pana, sāriputta, etarahi jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, āsītiko me vayo vattati. Idha me assu, sāriputta, cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino, paramāya satiyā ca gatiyā ca dhitiyā ca samannāgatā paramena ca paññāveyyattiyena. Seyyathāpi, sāriputta, daḷhadhammā [daḷhadhammo (bahūsu) ṭīkā ca moggallānabyākaraṇaṃ ca oloketabbaṃ] dhanuggaho sikkhito katahattho katūpāsano lahukena asanena appakasireneva tiriyaṃ tālacchāyaṃ atipāteyya, evaṃ adhimattasatimanto evaṃ adhimattagatimanto evaṃ adhimattadhitimanto evaṃ paramena paññāveyyattiyena samannāgatā. Te maṃ catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ upādāyupādāya pañhaṃ puccheyyuṃ, puṭṭho puṭṭho cāhaṃ tesaṃ byākareyyaṃ, byākatañca me byākatato dhāreyyuṃ, na ca maṃ dutiyakaṃ uttari paṭipuccheyyuṃ. Aññatra asitapītakhāyitasāyitā aññatra uccārapassāvakammā, aññatra niddākilamathapaṭivinodanā apariyādinnāyevassa, sāriputta, tathāgatassa dhammadesanā, apariyādinnaṃyevassa tathāgatassa dhammapadabyañjanaṃ, apariyādinnaṃyevassa tathāgatassa pañhapaṭibhānaṃ. Atha me te cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino vassasatassa accayena kālaṃ kareyyuṃ. Mañcakena cepi maṃ, sāriputta, pariharissatha, nevatthi tathāgatassa paññāveyyattiyassa aññathattaṃ. Yaṃ kho taṃ [yaṃ kho panetaṃ (sī.)], sāriputta, sammā vadamāno vadeyya – ‘asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’nti, mameva taṃ sammā vadamāno vadeyya ‘asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’’nti.
162已对照

一六二、那时,具寿那伽萨摩罗(Nāgasamāla)站在世尊身后,为世尊扇风。于是具寿那伽萨摩罗对世尊这样说:“奇哉,尊者!未曾有哉,尊者!尊者,我听了这法门(dhammapariyāya),毛发都竖立起来了。尊者,这法门叫什么名字呢?”“那伽萨摩罗,那么你就把这法门受持为‘毛竖法门(lomahaṃsanapariyāya)’吧。”

162. Tena kho pana samayena āyasmā nāgasamālo bhagavato piṭṭhito ṭhito hoti bhagavantaṃ bījayamāno. Atha kho āyasmā nāgasamālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Api hi me, bhante, imaṃ dhammapariyāyaṃ sutvā lomāni haṭṭhāni. Konāmo ayaṃ, bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Tasmātiha tvaṃ, nāgasamāla, imaṃ dhammapariyāyaṃ lomahaṃsanapariyāyo tveva naṃ dhārehī’’ti.
缅 1.118已对照

世尊说了这[经]。具寿那伽萨摩罗心满意足,欢喜世尊所说。

Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā nāgasamālo bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
已对照

《大狮子吼经》终,[《狮子吼品》中之]第二[经]。

Mahāsīhanādasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.