快乐巴利palinanda.cc

中部第133经 · 大迦旃延贤善一夜经 Mahākaccānabhaddekarattasuttaṃ

本经目录三、大迦旃延贤善一夜经

279PTS 3.192缅 3.232已对照

三、大迦旃延贤善一夜经

二七九、如是我闻——一时,世尊住在王舍城(Rājagaha)温泉园(Tapodārāma)。那时,具寿三弥提(Samiddhi)在夜的破晓时分起身,前往温泉(Tapoda)洗浴肢体。在温泉洗浴肢体、上岸之后,只披一衣而站立,正擦干肢体。那时,有一位天神在夜将尽时容色殊胜,遍照整座温泉,来到具寿三弥提之处;到了之后,站在一旁。站在一旁的那位天神对具寿三弥提这样说:“比丘,你忆持贤善一夜(bhaddekaratta)的纲要(uddesa)与分别(vibhaṅga)吗?”“贤友,我不忆持贤善一夜的纲要与分别。贤友,那么你忆持贤善一夜的纲要与分别吗?”“比丘,我也不忆持贤善一夜的纲要与分别。比丘,那么你忆持贤善一夜偈吗?”“贤友,我不忆持贤善一夜偈。贤友,那么你忆持贤善一夜偈吗?”“比丘,我也不忆持贤善一夜偈。比丘,你要受学贤善一夜的纲要与分别;比丘,你要通晓贤善一夜的纲要与分别;比丘,你要忆持贤善一夜的纲要与分别。比丘,贤善一夜的纲要与分别具有义利,是梵行之初。”那位天神说了这话。说了这话之后,就在那里隐没了。

279. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati tapodārāme. Atha kho āyasmā samiddhi rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodo [tapodā (sī.)] tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno [sukkhāpayamāno (ka.)]. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ tapodaṃ obhāsetvā yenāyasmā samiddhi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā āyasmantaṃ samiddhiṃ etadavoca – ‘‘dhāresi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Tvaṃ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’’ti? ‘‘Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Dhāresi pana tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthāti. Tvaṃ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’’ti? ‘‘Ahampi kho, bhikkhu na dhāremi bhaddekarattiyo gāthāti. Uggaṇhāhi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; pariyāpuṇāhi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; dhārehi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Atthasaṃhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako’’ti. Idamavoca sā devatā; idaṃ vatvā tatthevantaradhāyi.
280已对照

二八〇、那时,具寿三弥提在那一夜过后,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿三弥提对世尊这样说——

280. Atha kho āyasmā samiddhi tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā samiddhi bhagavantaṃ etadavoca –
PTS 3.193已对照

“尊者,我在这里,在夜的破晓时分起身,前往温泉洗浴肢体。在温泉洗浴肢体、上岸之后,只披一衣而站立,正擦干肢体。尊者,那时,有一位天神在夜将尽时容色殊胜,遍照整座温泉,来到我之处;到了之后,站在一旁。站在一旁的那位天神对我这样说:‘比丘,你忆持贤善一夜的纲要与分别吗?’”

‘‘Idhāhaṃ, bhante, rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodo tenupasaṅkamiṃ gattāni parisiñcituṃ. Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsiṃ gattāni pubbāpayamāno. Atha kho bhante, aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ tapodaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā maṃ etadavoca – ‘dhāresi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’’’ti?
缅 3.233已对照

“尊者,这样说时,我对那位天神这样说:‘贤友,我不忆持贤善一夜的纲要与分别。贤友,那么你忆持贤善一夜的纲要与分别吗?’‘比丘,我也不忆持贤善一夜的纲要与分别。比丘,那么你忆持贤善一夜偈吗?’‘贤友,我不忆持贤善一夜偈。贤友,那么你忆持贤善一夜偈吗?’‘比丘,我也不忆持贤善一夜偈。比丘,你要受学贤善一夜的纲要与分别;比丘,你要通晓贤善一夜的纲要与分别;比丘,你要忆持贤善一夜的纲要与分别。比丘,贤善一夜的纲要与分别具有义利,是梵行之初。’尊者,那位天神说了这话。说了这话之后,就在那里隐没了。尊者,善哉!愿世尊为我说贤善一夜的纲要与分别。”“那么,比丘,你要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”具寿三弥提应诺世尊。世尊这样说——

‘‘Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, taṃ devataṃ etadavocaṃ – ‘na kho ahaṃ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Tvaṃ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’ti? ‘Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Dhāresi pana tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’ti? ‘Na kho ahaṃ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthāti. Tvaṃ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’ti? ‘Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattiyo gāthāti. Uggaṇhāhi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; pariyāpuṇāhi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; dhārehi tvaṃ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Atthasaṃhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako’ti. Idamavoca, bhante, sā devatā; idaṃ vatvā tatthevantaradhāyi. Sādhu me, bhante, bhagavā bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca desetū’’ti. ‘‘Tena hi, bhikkhu, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā samiddhi bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
已对照

“不应追随过去,不应期望未来;

‘‘Atītaṃ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṃ;
已对照

凡过去的,那已舍离;而未来的,尚未到来。

Yadatītaṃ pahīnaṃ taṃ, appattañca anāgataṃ.
已对照

而凡于现在之法,于彼彼处观照者,

‘‘Paccuppannañca yo dhammaṃ, tattha tattha vipassati;
已对照

不被牵引、不被动摇——智者应增长那[境]。

Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, taṃ vidvā manubrūhaye.
已对照

今天就应作热勤,谁知明天的死?

‘‘Ajjeva kiccamātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
已对照

因为我们与那具大军的死神,并无约定。

Na hi no saṅgaraṃ tena, mahāsenena maccunā.
已对照

如是而住、热勤、昼夜不懈者,

‘‘Evaṃ vihāriṃ ātāpiṃ, ahorattamatanditaṃ;
已对照

寂静的牟尼称他为‘贤善一夜者’。”

Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
已对照

世尊说了这[语]。善逝说了这[语]之后,便从座起而入住处。那时,世尊离去不久,那些比丘这样想:“贤友们,世尊为我们略说了纲要而未详解其义,便从座起而入住处——

Idamavoca bhagavā; idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ, acirapakkantassa bhagavato, etadahosi – ‘‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
已对照

‘不应追随过去,不应期望未来;

‘‘Atītaṃ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṃ;
已对照

凡过去的,那已舍离;而未来的,尚未到来。

Yadatītaṃ pahīnaṃ taṃ, appattañca anāgataṃ.
已对照

而凡于现在之法,于彼彼处观照者,

‘‘Paccuppannañca yo dhammaṃ, tattha tattha vipassati;
已对照

不被牵引、不被动摇——智者应增长那[境]。

Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, taṃ vidvā manubrūhaye.
缅 3.234已对照

今天就应作热勤,谁知明天的死?

‘‘Ajjeva kiccamātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
已对照

因为我们与那具大军的死神,并无约定。

Na hi no saṅgaraṃ tena, mahāsenena maccunā.
已对照

如是而住、热勤、昼夜不懈者,

‘‘Evaṃ vihāriṃ ātāpiṃ, ahorattamatanditaṃ;
已对照

寂静的牟尼称他为“贤善一夜者”。’

Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
已对照

这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要,谁能详解其义呢?”

‘‘Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’’ti?
PTS 3.194已对照

那时,那些比丘又这样想:“这位具寿大迦旃延既受导师所赞叹,又为有智的诸同梵行者所敬重;具寿大迦旃延能详解这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要之义。我们何不往具寿大迦旃延[之处]去;到了之后,向具寿大迦旃延请问这一义呢?”

Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ; pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’’ti.
281PTS 3.195缅 3.235已对照

二八一、那时,那些比丘便来到具寿大迦旃延(Mahākaccāna)之处;到了之后,与具寿大迦旃延互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对具寿大迦旃延这样说:“贤友迦旃延,世尊为我们略说了纲要而未详解其义,便从座起而入住处——

‘不应追随过去……乃至……

寂静的牟尼称他为“贤善一夜者”。’

贤友迦旃延,世尊离去不久,我们这样想:‘贤友们,世尊为我们略说了纲要而未详解其义,便从座起而入住处——

“不应追随过去……乃至……

寂静的牟尼称他为‘贤善一夜者’。”

这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要,谁能详解其义呢?’贤友迦旃延,我们又这样想:‘这位具寿大迦旃延既受导师所赞叹,又为有智的诸同梵行者所敬重;具寿大迦旃延能详解这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要之义。我们何不往具寿大迦旃延[之处]去;到了之后,向具寿大迦旃延请问这一义呢?’愿具寿大迦旃延详解[之]。”

“贤友们,犹如有人求心材、寻心材,为遍求心材而行,来到一棵立着的、有心材的大树前,却越过[树]根、越过[树]干,以为应在枝叶间求心材;诸具寿这[所作]也正是这样的[情形]——在导师现前时,你们越过了那位世尊,却以为应向我们请问这一义。贤友们,因为那位世尊知而知、见而见,是成为眼者、成为智者、成为法者、成为梵者、能说者、能宣说者、义之引导者、不死之施与者、法主、如来。而那时正是应向世尊本人请问这一义的时候。世尊怎样为你们解答,你们便应那样受持[它]。”

“贤友迦旃延,确实如此,世尊知而知、见而见,是成为眼者、成为智者、成为法者、成为梵者、能说者、能宣说者、义之引导者、不死之施与者、法主、如来。而那时也正是我们应向世尊本人请问这一义的时候。世尊怎样为我们解答,我们便应那样受持[它]。然而具寿大迦旃延既受导师所赞叹,又为有智的诸同梵行者所敬重;具寿大迦旃延能详解这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要之义。愿具寿大迦旃延不以为难而详解[之]。”

“那么,贤友们,你们要听,好好地作意,我要说了。”“是,贤友。”那些比丘应诺具寿大迦旃延。具寿大迦旃延这样说——

“贤友们,世尊为我们略说了纲要而未详解其义,便从座起而入住处——

‘不应追随过去……乃至……

寂静的牟尼称他为“贤善一夜者”。’

贤友们,对这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要,我是这样详解其义的——

281. Atha kho te bhikkhū yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavocuṃ – ‘‘idaṃ kho no, āvuso kaccāna, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya…pe…
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
‘‘Tesaṃ no, āvuso kaccāna, amhākaṃ, acirapakkantassa bhagavato, etadahosi – idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya…pe…
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
‘‘Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti? Tesaṃ no, āvuso kaccāna, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’ti. Vibhajatāyasmā mahākaccāno’’ti.
‘‘Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva mūlaṃ atikkamma khandhaṃ sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya; evaṃ sampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte taṃ bhagavantaṃ atisitvā amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha [maññetha (pī.)]. So hāvuso, bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, yathā vo bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti.
‘‘Addhāvuso kaccāna, bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyāma; yathā no bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāma. Api cāyasmā mahākaccāno satthuceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ; pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Vibhajatāyasmā mahākaccāno agaruṃ karitvā’’ti [agarukaritvā (sī. syā. kaṃ. pī.)].
‘‘Tena hāvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa paccassosuṃ. Āyasmā mahākaccāno etadavoca –
‘‘Yaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya…pe…
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
Imassa kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi –
282PTS 3.196已对照

二八二、“贤友们,怎样是追随过去呢?‘我的眼于过去世如此,诸色如此’——于那里识为欲贪所系;由于识为欲贪所系[之故],他便欣乐那[过去];欣乐那[过去]便追随过去。‘我的耳于过去世如此,诸声如此’……乃至……‘我的鼻于过去世如此,诸香如此’……‘我的舌于过去世如此,诸味如此’……‘我的身于过去世如此,诸所触如此’……‘我的意于过去世如此,诸法如此’——于那里识为欲贪所系;由于识为欲贪所系[之故],他便欣乐那[过去];欣乐那[过去]便追随过去——贤友们,就是这样追随过去。

282. ‘‘Kathañca, āvuso, atītaṃ anvāgameti? Iti me cakkhu ahosi atītamaddhānaṃ iti rūpāti – tattha chandarāgappaṭibaddhaṃ [chandarāgappaṭibandhaṃ (ka.)] hoti viññāṇaṃ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto atītaṃ anvāgameti. Iti me sotaṃ ahosi atītamaddhānaṃ iti saddāti…pe… iti me ghānaṃ ahosi atītamaddhānaṃ iti gandhāti… iti me jivhā ahosi atītamaddhānaṃ iti rasāti… iti me kāyo ahosi atītamaddhānaṃ iti phoṭṭhabbāti… iti me mano ahosi atītamaddhānaṃ iti dhammāti – tattha chandarāgappaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto atītaṃ anvāgameti – evaṃ kho, āvuso, atītaṃ anvāgameti.
已对照

“贤友们,怎样是不追随过去呢?‘我的眼于过去世如此,诸色如此’——于那里识不为欲贪所系;由于识不为欲贪所系[之故],他便不欣乐那[过去];不欣乐那[过去]便不追随过去。‘我的耳于过去世如此,诸声如此’……乃至……‘我的鼻于过去世如此,诸香如此’……‘我的舌于过去世如此,诸味如此’……‘我的身于过去世如此,诸所触如此’……‘我的意于过去世如此,诸法如此’——于那里识不为欲贪所系;由于识不为欲贪所系[之故],他便不欣乐那[过去];不欣乐那[过去]便不追随过去——贤友们,就是这样不追随过去。

‘‘Kathañca, āvuso, atītaṃ nānvāgameti? Iti me cakkhu ahosi atītamaddhānaṃ iti rūpāti – tattha na chandarāgappaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati, na tadabhinandanto atītaṃ nānvāgameti. Iti me sotaṃ ahosi atītamaddhānaṃ iti saddāti…pe… iti me ghānaṃ ahosi atītamaddhānaṃ iti gandhāti… iti me jivhā ahosi atītamaddhānaṃ iti rasāti… iti me kāyo ahosi atītamaddhānaṃ iti phoṭṭhabbāti… iti me mano ahosi atītamaddhānaṃ iti dhammāti – tattha na chandarāgappaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa, na tadabhinandati, na tadabhinandanto atītaṃ nānvāgameti – evaṃ kho, āvuso, atītaṃ nānvāgameti.
283PTS 3.197缅 3.237已对照

二八三、“贤友们,怎样是期望未来呢?‘愿我的眼于未来世如此,诸色如此’——他便为得未得者而立心愿;以心的立愿为缘,他便欣乐那[未来];欣乐那[未来]便期望未来。‘愿我的耳于未来世如此,诸声如此’……乃至……‘愿我的鼻于未来世如此,诸香如此’……‘愿我的舌于未来世如此,诸味如此’……‘愿我的身于未来世如此,诸所触如此’……‘愿我的意于未来世如此,诸法如此’——他便为得未得者而立心愿;以心的立愿为缘,他便欣乐那[未来];欣乐那[未来]便期望未来——贤友们,就是这样期望未来。

283. ‘‘Kathañca, āvuso, anāgataṃ paṭikaṅkhati? Iti me cakkhu siyā anāgatamaddhānaṃ iti rūpāti – appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṃ paṇidahati, cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati, tadabhinandanto anāgataṃ paṭikaṅkhati. Iti me sotaṃ siyā anāgatamaddhānaṃ iti saddāti…pe… iti me ghānaṃ siyā anāgatamaddhānaṃ iti gandhāti… iti me jivhā siyā anāgatamaddhānaṃ iti rasāti… iti me kāyo siyā anāgatamaddhānaṃ iti phoṭṭhabbāti… iti me mano siyā anāgatamaddhānaṃ iti dhammāti – appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṃ paṇidahati, cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati, tadabhinandanto anāgataṃ paṭikaṅkhati – evaṃ kho, āvuso, anāgataṃ paṭikaṅkhati.
已对照

“贤友们,怎样是不期望未来呢?‘愿我的眼于未来世如此,诸色如此’——他便不为得未得者而立心愿;以心的不立愿为缘,他便不欣乐那[未来];不欣乐那[未来]便不期望未来。‘愿我的耳于未来世如此,诸声如此’……乃至……‘愿我的鼻于未来世如此,诸香如此’……‘愿我的舌于未来世如此,诸味如此’……‘愿我的身于未来世如此,诸所触如此’……‘愿我的意于未来世如此,诸法如此’——他便不为得未得者而立心愿;以心的不立愿为缘,他便不欣乐那[未来];不欣乐那[未来]便不期望未来——贤友们,就是这样不期望未来。

‘‘Kathañca, āvuso, anāgataṃ nappaṭikaṅkhati? Iti me cakkhu siyā anāgatamaddhānaṃ iti rūpāti – appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṃ nappaṇidahati, cetaso appaṇidhānapaccayā na tadabhinandati, na tadabhinandanto anāgataṃ nappaṭikaṅkhati. Iti me sotaṃ siyā anāgatamaddhānaṃ iti saddāti…pe… iti me ghānaṃ siyā anāgatamaddhānaṃ iti gandhāti… iti me jivhā siyā anāgatamaddhānaṃ iti rasāti… iti me kāyo siyā anāgatamaddhānaṃ iti phoṭṭhabbāti… iti me mano siyā anāgatamaddhānaṃ iti dhammāti – appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṃ nappaṇidahati, cetaso appaṇidhānapaccayā na tadabhinandati, na tadabhinandanto anāgataṃ nappaṭikaṅkhati – evaṃ kho, āvuso, anāgataṃ nappaṭikaṅkhati.
284已对照

二八四、“贤友们,怎样是于诸现在法中被牵引呢?贤友们,凡眼与凡诸色——这两者都是现在。若于那现在识为欲贪所系,由于识为欲贪所系[之故],他便欣乐那[现在];欣乐那[现在]便于诸现在法中被牵引。贤友们,凡耳与凡诸声……乃至……贤友们,凡鼻与凡诸香……贤友们,凡舌与凡诸味……贤友们,凡身与凡诸所触……贤友们,凡意与凡诸法——这两者都是现在。若于那现在识为欲贪所系,由于识为欲贪所系[之故],他便欣乐那[现在];欣乐那[现在]便于诸现在法中被牵引——贤友们,就是这样于诸现在法中被牵引。

284. ‘‘Kathañca, āvuso, paccuppannesu dhammesu saṃhīrati? Yañcāvuso, cakkhu ye ca rūpā – ubhayametaṃ paccuppannaṃ. Tasmiṃ ce paccuppanne chandarāgappaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu saṃhīrati. Yañcāvuso, sotaṃ ye ca saddā…pe… yañcāvuso, ghānaṃ ye ca gandhā… yā cāvuso, jivhā ye ca rasā… yo cāvuso, kāyo ye ca phoṭṭhabbā… yo cāvuso, mano ye ca dhammā – ubhayametaṃ paccuppannaṃ. Tasmiṃ ce paccuppanne chandarāgappaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu saṃhīrati – evaṃ kho, āvuso, paccuppannesu dhammesu saṃhīrati.
PTS 3.198缅 3.238已对照

“贤友们,怎样是于诸现在法中不被牵引呢?贤友们,凡眼与凡诸色——这两者都是现在。若于那现在识不为欲贪所系,由于识不为欲贪所系[之故],他便不欣乐那[现在];不欣乐那[现在]便于诸现在法中不被牵引。贤友们,凡耳与凡诸声……乃至……贤友们,凡鼻与凡诸香……贤友们,凡舌与凡诸味……贤友们,凡身与凡诸所触……贤友们,凡意与凡诸法——这两者都是现在。若于那现在识不为欲贪所系,由于识不为欲贪所系[之故],他便不欣乐那[现在];不欣乐那[现在]便于诸现在法中不被牵引——贤友们,就是这样于诸现在法中不被牵引。

‘‘Kathañca, āvuso, paccuppannesu dhammesu na saṃhīrati? Yañcāvuso, cakkhu ye ca rūpā – ubhayametaṃ paccuppannaṃ. Tasmiṃ ce paccuppanne na chandarāgappaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati, na tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu na saṃhīrati. Yañcāvuso, sotaṃ ye ca saddā…pe… yañcāvuso, ghānaṃ ye ca gandhā… yā cāvuso, jivhā ye ca rasā… yo cāvuso, kāyo ye ca phoṭṭhabbā… yo cāvuso, mano ye ca dhammā – ubhayametaṃ paccuppannaṃ. Tasmiṃ ce paccuppanne na chandarāgappaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati, na tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu na saṃhīrati – evaṃ kho, āvuso, paccuppannesu dhammesu na saṃhīrati.
285PTS 3.199缅 3.239已对照

二八五、“贤友们,世尊为我们略说了纲要而未详解其义,便从座起而入住处——

‘不应追随过去……乃至……

寂静的牟尼称他为“贤善一夜者”。’

“贤友们,对这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要,我便是这样详解其义的。而诸具寿若愿意,可往世尊本人[之处]去,请问这一义。世尊怎样为你们解答,你们便应那样受持[它]。”

那时,那些比丘欢喜、随喜具寿大迦旃延所说,便从座起,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的那些比丘对世尊这样说:“尊者,世尊为我们略说了纲要而未详解其义,便从座起而入住处——

‘不应追随过去……乃至……

寂静的牟尼称他为“贤善一夜者”。’

尊者,世尊离去不久,我们这样想:‘贤友们,世尊为我们略说了纲要而未详解其义,便从座起而入住处——

“不应追随过去,不应期望未来;

凡过去的,那已舍离;而未来的,尚未到来。

而凡于现在之法,于彼彼处观照者,

不被牵引、不被动摇——智者应增长那[境]。

今天就应作热勤,谁知明天的死?

因为我们与那具大军的死神,并无约定。

如是而住、热勤、昼夜不懈者,

寂静的牟尼称他为‘贤善一夜者’。”

这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要,谁能详解其义呢?’尊者,我们又这样想:‘这位具寿大迦旃延既受导师所赞叹,又为有智的诸同梵行者所敬重;具寿大迦旃延能详解这由世尊所略说、所说出而未详解其义的纲要之义。我们何不往具寿大迦旃延[之处]去;到了之后,向具寿大迦旃延请问这一义呢?’尊者,于是我们便来到具寿大迦旃延之处;到了之后,向具寿大迦旃延请问了这一义。尊者,具寿大迦旃延以这些行相、这些句、这些文为我们详解了[其]义。”

“诸比丘,大迦旃延是贤智者;诸比丘,大迦旃延是大慧者。诸比丘,你们若向我请问这一义,我也会正像大迦旃延所解答的那样解答[它]。这正是它的义。你们便应这样受持[它]。”

世尊说了这[番话]。那些比丘满意、欢喜世尊之所说。

285. ‘‘Yaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya…pe…
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
‘‘Imassa kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi. Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti.
Atha kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘yaṃ kho no, bhante, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya…pe…
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ, acirapakkantassa bhagavato, etadahosi – ‘‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘‘Atītaṃ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṃ;
Yadatītaṃ pahīnaṃ taṃ, appattañca anāgataṃ.
‘‘Paccuppannañca yo dhammaṃ, tattha tattha vipassati;
Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, taṃ vidvā manubrūhaye.
‘‘Ajjeva kiccamātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
Na hi no saṅgaraṃ tena, mahāsenena maccunā.
‘‘Evaṃ vihāriṃ ātāpiṃ, ahorattamatanditaṃ;
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’’ti.
‘‘‘Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’ti? Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’ti. Atha kho mayaṃ, bhante, yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipucchimha. Tesaṃ no, bhante, āyasmatā mahākaccānena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho vibhatto’’ti.
‘‘Paṇḍito, bhikkhave, mahākaccāno; mahāpañño, bhikkhave mahākaccāno. Maṃ cepi tumhe, bhikkhave, etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ mahākaccānena byākataṃ. Eso, cevetassa attho. Evañca naṃ dhārethā’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Mahākaccānabhaddekarattasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.
已对照

《大迦旃延贤善一夜经》终,[《分别品》中之]第三[经]。