快乐巴利palinanda.cc

中部第128经 · 随烦恼经 Upakkilesasuttaṃ

本经目录八、随烦恼经

236–237PTS 3.153缅 3.192已对照

八、随烦恼经

二三六、如是我闻——一时,世尊住在憍赏弥(Kosambī)瞿师罗园(Ghositārāma)。那时,憍赏弥的比丘们起了纠纷、起了争吵、陷入争论,以口舌之矛互相刺戳而住。于是,有一位比丘来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,站在一旁。站在一旁的那位比丘对世尊这样说——“尊者,此处憍赏弥的比丘们起了纠纷、起了争吵、陷入争论,以口舌之矛互相刺戳而住。尊者,善哉!愿世尊出于悲悯,前往那些比丘之处。”世尊以默然表示接受。于是,世尊前往那些比丘之处;到了之后,对那些比丘这样说——“诸比丘,够了!不要[作]纠纷,不要[作]争吵,不要[作]争执,不要[作]争论。”

这样说时,有一位比丘对世尊这样说——“尊者,请稍待!世尊是法主。尊者,愿世尊无所为而住,致力于现法乐住;我们自会因这纠纷、争吵、争执、争论而为人所知。”第二次,世尊又对那些比丘这样说——“诸比丘,够了!不要[作]纠纷,不要[作]争吵,不要[作]争执,不要[作]争论。”第二次,那位比丘又对世尊这样说——“尊者,请稍待!世尊是法主。尊者,愿世尊无所为而住,致力于现法乐住;我们自会因这纠纷、争吵、争执、争论而为人所知。”第三次,世尊又对那些比丘这样说——“诸比丘,够了!不要[作]纠纷,不要[作]争吵,不要[作]争执,不要[作]争论。”第三次,那位比丘又对世尊这样说——“尊者,请稍待!世尊是法主。尊者,愿世尊无所为而住,致力于现法乐住;我们自会因这纠纷、争吵、争执、争论而为人所知。”

于是,世尊在上午穿好[下衣],取了钵与衣,进入憍赏弥乞食。在憍赏弥乞食之后,饭后从乞食处回来,收拾了卧坐处,取了钵与衣,就站着说了这些偈——

236. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tena kho pana samayena kosambiyaṃ bhikkhū bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, kosambiyaṃ bhikkhū bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti. Sādhu, bhante, bhagavā yena te bhikkhū tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho bhagavā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘alaṃ, bhikkhave, mā bhaṇḍanaṃ, mā kalahaṃ, mā viggahaṃ, mā vivāda’’nti.
Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āgametu, bhante! Bhagavā dhammassāmī; appossukko, bhante, bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāraṃ anuyutto viharatu; mayametena bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmā’’ti. Dutiyampi kho bhagavā te bhikkhū etadavoca – ‘‘alaṃ, bhikkhave, mā bhaṇḍanaṃ, mā kalahaṃ, mā viggahaṃ, mā vivāda’’nti. Dutiyampi kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āgametu, bhante! Bhagavā dhammassāmī; appossukko, bhante, bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāraṃ anuyutto viharatu; mayametena bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmā’’ti. Tatiyampi kho bhagavā te bhikkhū etadavoca – ‘‘alaṃ, bhikkhave, mā bhaṇḍanaṃ, mā kalahaṃ, mā viggahaṃ, mā vivāda’’nti. Tatiyampi kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āgametu, bhante, bhagavā dhammassāmī; appossukko, bhante, bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāraṃ anuyutto viharatu; mayametena bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmā’’ti.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṃ piṇḍāya pāvisi. Kosambiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya ṭhitakova imā gāthā abhāsi –
237.
PTS 3.154缅 3.193已对照

二百三十七

“喧声高大的同类之众,没有谁自认为是愚人;

当僧团正在分裂时,更不思量另外[的事]。

“失念的、貌似智者的,以言语为行处而说话者,

随其所欲张口[而说],不知自己被什么所牵引。

“‘他骂我,他打我,他胜了我,他夺了我的’——

凡对那[事]怀恨的人,他们的怨不会止息。

“‘他骂我,他打我,他胜了我,他夺了我的’——

凡对那[事]不怀恨的人,他们的怨就止息。

“在这世间,诸怨永不以怨而止息;

而以无怨止息,这是古老的法。

“其他人不知道:‘我们在这里将走向毁灭。’

而在那里了知的人,诸诤便由此止息。

“断骨者、夺命者、劫掠牛马财物者,

掠夺国土者,他们尚且有和解;

为什么你们不能有呢?

“若能得到审慎的同伴,

同行、善住、坚定的[同伴],

便应克服一切危难,

与他一同欢喜、具念而行。

“若不能得到审慎的同伴,

同行、善住、坚定的[同伴],

就应如国王舍弃已征服的国土,

如林野中的大象,独自而行。

“独自而行更好,与愚人不成同伴;

应独自而行,也不作诸恶,

无所为,如林野中的大象。”

‘‘Puthusaddo samajano, na bālo koci maññatha;
Saṅghasmiṃ bhijjamānasmiṃ, nāññaṃ bhiyyo amaññaruṃ.
‘‘Parimuṭṭhā paṇḍitābhāsā, vācāgocarabhāṇino;
Yāvicchanti mukhāyāmaṃ, yena nītā na taṃ vidū.
‘‘Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me;
Ye ca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ na sammati.
‘‘Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me;
Ye ca taṃ nupanayhanti, veraṃ tesūpasammati.
‘‘Na hi verena verāni, sammantīdha kudācanaṃ;
Averena ca sammanti, esa dhammo sanantano.
‘‘Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase;
Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.
‘‘Aṭṭhicchinnā pāṇaharā, gavassadhanahārino;
Raṭṭhaṃ vilumpamānānaṃ, tesampi hoti saṅgati;
Kasmā tumhākaṃ no siyā.
‘‘Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ,
Saddhiṃ caraṃ sādhuvihāri dhīraṃ;
Abhibhuyya sabbāni parissayāni,
Careyya tenattamano satīmā.
‘‘No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ,
Saddhiṃ caraṃ sādhuvihāri dhīraṃ;
Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya,
Eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
‘‘Ekassa caritaṃ seyyo, natthi bāle sahāyatā;
Eko care na ca pāpāni kayirā,
Appossukko mātaṅgaraññeva nāgo’’ti.
238PTS 3.155已对照

二三八、于是,世尊就站着说了这些偈之后,便往婆罗楼罗村(Bālakaloṇakāragāma)去。那时,具寿婆咎(Bhagu)住在婆罗楼罗村。具寿婆咎远远地看见世尊走来。看见之后,他敷设了座位,以及洗足的水。世尊坐在所敷设的座位上。坐下之后,洗了足。具寿婆咎也礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿婆咎这样说——“比丘,你可还堪忍?可还得以维持?可不因团食而疲累?”“世尊,还堪忍;世尊,还得以维持。尊者,我也不因团食而疲累。”于是,世尊以法语为具寿婆咎开示、劝导、激励、令欢喜之后,从座而起,便往东竹林(Pācīnavaṃsadāya)去。

238. Atha kho bhagavā ṭhitakova imā gāthā bhāsitvā yena bālakaloṇakāragāmo [bālakaloṇakagāmo (ka.), tathā vinayepi] tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena āyasmā bhagu bālakaloṇakāragāme viharati. Addasā kho āyasmā bhagu bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna āsanaṃ paññapesi udakañca pādānaṃ dhovanaṃ [udakañca pādānaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja pāde pakkhālesi. Āyasmāpi kho bhagu bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ bhaguṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kacci, bhikkhu, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci piṇḍakena na kilamasī’’ti? ‘‘Khamanīyaṃ bhagavā, yāpanīyaṃ bhagavā, na cāhaṃ, bhante, piṇḍakena kilamāmī’’ti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ bhaguṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā yena pācīnavaṃsadāyo tenupasaṅkami.
已对照

那时,具寿阿那律(Anuruddha)、具寿难提(Nandiya)、具寿金毗罗(Kimila)住在东竹林。守苑人(dāyapāla)远远地看见世尊走来。看见之后,他对世尊这样说——“大沙门,不要进入这苑林。这里住着三位欲求自利(attakāmarūpa)的良家子,莫令他们不安乐。”具寿阿那律听到了守苑人与世尊交谈。听到之后,他对守苑人这样说——“守苑人贤友,不要拦阻世尊。我们的导师世尊已经到了。”

Tena kho pana samayena āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo [bhaddiyo (ma. ni. 2.166 naḷakapāne] āyasmā ca kimilo [kimbilo (sī. syā. kaṃ. pī.)] pācīnavaṃsadāye viharanti. Addasā kho dāyapālo bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mā, mahāsamaṇa, etaṃ dāyaṃ pāvisi. Santettha tayo kulaputtā attakāmarūpā viharanti. Mā tesaṃ aphāsumakāsī’’ti. Assosi kho āyasmā anuruddho dāyapālassa bhagavatā saddhiṃ mantayamānassa. Sutvāna dāyapālaṃ etadavoca – ‘‘mā, āvuso dāyapāla, bhagavantaṃ vāresi. Satthā no bhagavā anuppatto’’ti.
239PTS 3.156缅 3.194已对照

二三九、于是,具寿阿那律便往具寿难提与具寿金毗罗之处去;到了之后,对具寿难提与具寿金毗罗这样说——“具寿们,请前来;具寿们,请前来!我们的导师世尊已经到了。”于是,具寿阿那律、具寿难提、具寿金毗罗便迎向世尊——一人接过世尊的钵与衣,一人敷设座位,一人备置洗足水。世尊坐在所敷设的座位上。坐下之后,洗了足。那几位具寿也礼敬世尊,然后坐在一旁。世尊对坐在一旁的具寿阿那律这样说——“阿那律们,你们可还堪忍?可还得以维持?可不因团食而疲累?”“世尊,还堪忍;世尊,还得以维持。尊者,我们也不因团食而疲累。”“阿那律们,你们可是和合、和睦、无争,成乳水[交融]之状,以亲爱之眼互相看视而住呢?”“尊者,我们确实是和合、和睦、无争,成乳水[交融]之状,以亲爱之眼互相看视而住的。”“阿那律们,那么你们是怎样和合、和睦、无争,成乳水[交融]之状,以亲爱之眼互相看视而住的呢?”“尊者,我在此是这样[想]的——‘我确有所得,我确善得——我竟能与这样的同梵行者们一同而住!’尊者,我对这些具寿,慈的身业已现起,于显、于隐[皆然];慈的语业已现起,于显、于隐[皆然];慈的意业已现起,于显、于隐[皆然]。尊者,我是这样[想]的——‘我何不放下自己的心,唯随这些具寿的心而转呢?’尊者,于是我便放下自己的心,唯随这些具寿的心而转。尊者,我们的身确实各别,然而我想[我们的]心是一个。”

239. Atha kho āyasmā anuruddho yenāyasmā ca nandiyo yenāyasmā ca kimilo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantañca nandiyaṃ āyasmantañca kimilaṃ etadavoca – ‘‘abhikkamathāyasmanto, abhikkamathāyasmanto, satthā no bhagavā anuppatto’’ti. Atha kho āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo bhagavantaṃ paccuggantvā eko bhagavato pattacīvaraṃ paṭiggahesi, eko āsanaṃ paññapesi, eko pādodakaṃ upaṭṭhapesi. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja pāde pakkhālesi. Tepi kho āyasmanto bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ anuruddhaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kacci vo, anuruddhā, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci piṇḍakena na kilamathā’’ti? ‘‘Khamanīyaṃ bhagavā, yāpanīyaṃ bhagavā, na ca mayaṃ, bhante, piṇḍakena kilamāmā’’ti. ‘‘Kacci pana vo, anuruddhā, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharathā’’ti? ‘‘Taggha mayaṃ, bhante, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharāmā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tumhe, anuruddhā, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharathā’’ti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me yohaṃ evarūpehi sabrahmacārīhi saddhiṃ viharāmī’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, imesu āyasmantesu mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca, mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca, mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca. Tassa, mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘yaṃnūnāhaṃ sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vatteyya’nti. So kho ahaṃ, bhante, sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vattāmi. Nānā hi kho no, bhante, kāyā, ekañca pana maññe citta’’nti.
缅 3.195已对照

具寿难提也……乃至……具寿金毗罗也对世尊这样说——“尊者,我也是这样[想]的——‘我确有所得,我确善得——我竟能与这样的同梵行者们一同而住!’尊者,我对这些具寿,慈的身业已现起,于显、于隐[皆然];慈的语业已现起,于显、于隐[皆然];慈的意业已现起,于显、于隐[皆然]。尊者,我是这样[想]的——‘我何不放下自己的心,唯随这些具寿的心而转呢?’尊者,于是我便放下自己的心,唯随这些具寿的心而转。尊者,我们的身确实各别,然而我想[我们的]心是一个。尊者,我们就是这样和合、和睦、无争,成乳水[交融]之状,以亲爱之眼互相看视而住的。”

Āyasmāpi kho nandiyo…pe… āyasmāpi kho kimilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayhampi kho, bhante, evaṃ hoti – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me yohaṃ evarūpehi sabrahmacārīhi saddhiṃ viharāmī’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, imesu āyasmantesu mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca, mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca, mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca. Tassa mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘yaṃnūnāhaṃ sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vatteyya’nti. So kho ahaṃ, bhante, sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vattāmi. Nānā hi kho no, bhante, kāyā, ekañca pana maññe cittanti. Evaṃ kho mayaṃ, bhante, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharāmā’’ti.
240PTS 3.157已对照

二四〇、“善哉,善哉,阿那律们!阿那律们,你们可是不放逸、热勤、自策励而住呢?”“尊者,我们确实是不放逸、热勤、自策励而住的。”“阿那律们,那么你们是怎样不放逸、热勤、自策励而住的呢?”“尊者,我们在此,先从村中为团食而归来的那一位,便敷设诸座,备置饮用水与洗用水,备置残食钵(avakkārapāti)。后从村中为团食而归来的那一位——若有余食,欲食则食;若不欲,便弃于无草处,或沉入无虫水中——他收起诸座,收起饮用水与洗用水,把残食钵洗净后收起,扫净食堂。谁见到饮水瓶、洗用水瓶或净身瓶(vaccaghaṭa)空虚无物,便去盛置。若非他力所能,便以手势招呼第二人,我们以双手相搭而盛置;然而尊者,我们绝不为此而破语[出声]。又,尊者,我们每第五日整夜以法语共坐。尊者,我们就是这样不放逸、热勤、自策励而住的。”

240. ‘‘Sādhu, sādhu, anuruddhā! Kacci pana vo, anuruddhā, appamattā ātāpino pahitattā viharathā’’ti? ‘‘Taggha mayaṃ, bhante, appamattā ātāpino pahitattā viharāmā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tumhe, anuruddhā, appamattā ātāpino pahitattā viharathā’’ti? ‘‘Idha, bhante, amhākaṃ yo paṭhamaṃ gāmato piṇḍāya paṭikkamati, so āsanāni paññapeti, pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpeti, avakkārapātiṃ upaṭṭhāpeti. Yo pacchā gāmato piṇḍāya paṭikkamati – sace hoti bhuttāvaseso, sace ākaṅkhati, bhuñjati; no ce ākaṅkhati, appaharite vā chaḍḍeti apāṇake vā udake opilāpeti – so āsanāni paṭisāmeti, pānīyaṃ paribhojanīyaṃ paṭisāmeti, avakkārapātiṃ dhovitvā paṭisāmeti, bhattaggaṃ sammajjati. Yo passati pānīyaghaṭaṃ vā paribhojanīyaghaṭaṃ vā vaccaghaṭaṃ vā rittaṃ tucchaṃ so upaṭṭhāpeti. Sacassa hoti avisayhaṃ, hatthavikārena dutiyaṃ āmantetvā hatthavilaṅghakena upaṭṭhāpema [upaṭṭhapeti (sī.)], na tveva mayaṃ, bhante, tappaccayā vācaṃ bhindāma. Pañcāhikaṃ kho pana mayaṃ, bhante, sabbarattiṃ dhammiyā kathāya sannisīdāma. Evaṃ kho mayaṃ, bhante, appamattā ātāpino pahitattā viharāmā’’ti.
241已对照

二四一、“善哉,善哉,阿那律们!阿那律们,你们这样不放逸、热勤、自策励而住,可有已证得的上人法(uttarimanussadhamma)、足以为圣的殊胜智见、[是]安乐之住吗?”“尊者,我们在此不放逸、热勤、自策励而住时,既觉知光明(obhāsa),也[觉知]诸色之见(dassanaṃ rūpānaṃ)。然而我们的那光明不久就消失了,诸色之见也[消失了];而我们没有通达那因相。”

241. ‘‘Sādhu, sādhu, anuruddhā! Atthi pana vo, anuruddhā, evaṃ appamattānaṃ ātāpīnaṃ pahitattānaṃ viharataṃ uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro’’ti? ‘‘Idha mayaṃ, bhante, appamattā ātāpino pahitattā viharantā obhāsañceva sañjānāma dassanañca rūpānaṃ. So kho pana no obhāso nacirasseva antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ; tañca nimittaṃ nappaṭivijjhāmā’’ti.
PTS 3.158缅 3.196已对照

“阿那律们,你们应当通达那因相。阿那律们,我也是在正觉之前,还是未成正觉的菩萨时,既觉知光明,也[觉知]诸色之见。然而我的那光明不久就消失了,诸色之见也[消失了]。阿那律们,我这样想:‘什么是因,什么是缘,使我的光明消失,诸色之见也[消失]?’阿那律们,我这样想:‘我生起了疑,而以疑为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。我要这样做,使我不再生起疑。’”

‘‘Taṃ kho pana vo, anuruddhā, nimittaṃ paṭivijjhitabbaṃ. Ahampi sudaṃ, anuruddhā, pubbeva sambodhā anabhisambuddho bodhisattova samāno obhāsañceva sañjānāmi dassanañca rūpānaṃ. So kho pana me obhāso nacirasseva antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo yena me obhāso antaradhāyati dassanañca rūpāna’nti? Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘vicikicchā kho me udapādi, vicikicchādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissatī’’’ti.
已对照

“阿那律们,于是我不放逸、热勤、自策励而住,既觉知光明,也[觉知]诸色之见。然而我的那光明不久就消失了,诸色之见也[消失了]。阿那律们,我这样想:‘什么是因,什么是缘,使我的光明消失,诸色之见也[消失]?’阿那律们,我这样想:‘我生起了不作意,而以不作意为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。我要这样做,使我不再生起疑,不[生起]不作意。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā, appamatto ātāpī pahitatto viharanto obhāsañceva sañjānāmi dassanañca rūpānaṃ. So kho pana me obhāso nacirasseva antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo yena me obhāso antaradhāyati dassanañca rūpāna’nti? Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘amanasikāro kho me udapādi, amanasikārādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati na amanasikāro’’’ti.
已对照

“阿那律们,于是我……乃至……阿那律们,我这样想:‘我生起了昏沉睡眠,而以昏沉睡眠为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。我要这样做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘thinamiddhaṃ kho me udapādi, thinamiddhādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati na amanasikāro na thinamiddha’’’nti.
PTS 3.159缅 3.197已对照

“阿那律们,于是我……乃至……阿那律们,我这样想:‘我生起了惊惧,而以惊惧为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。阿那律们,犹如有人行走在大道上,在他两侧有鹌鹑飞起,他由此因缘生起惊惧;阿那律们,正是这样,我生起了惊惧,而以惊惧为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。我要这样做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]惊惧。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘chambhitattaṃ kho me udapādi, chambhitattādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Seyyathāpi, anuruddhā, puriso addhānamaggappaṭipanno, tassa ubhatopasse vaṭṭakā [vadhakā (sī. syā. kaṃ. pī.)] uppateyyuṃ, tassa tatonidānaṃ chambhitattaṃ uppajjeyya; evameva kho me, anuruddhā, chambhitattaṃ udapādi, chambhitattādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati na amanasikāro na thinamiddhaṃ na chambhitatta’’’nti.
已对照

“阿那律们,于是我……乃至……阿那律们,我这样想:‘我生起了雀跃,而以雀跃为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。阿那律们,犹如有人寻求一处宝藏口,却一举得到了五处宝藏口,他由此因缘生起雀跃;阿那律们,正是这样,我生起了雀跃,而以雀跃为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。我要这样做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]惊惧,不[生起]雀跃。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘uppilaṃ [ubbillaṃ (sī. pī.), ubbilaṃ (syā. kaṃ.)] kho me udapādi, uppilādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Seyyathāpi, anuruddhā, puriso ekaṃ nidhimukhaṃ gavesanto sakideva pañcanidhimukhāni adhigaccheyya, tassa tatonidānaṃ uppilaṃ uppajjeyya; evameva kho me, anuruddhā, uppilaṃ udapādi, uppilādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati, na amanasikāro, na thinamiddhaṃ, na chambhitattaṃ, na uppila’’’nti.
已对照

“阿那律们,于是我……乃至……阿那律们,我这样想:‘我生起了粗重,而以粗重为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。我要这样做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]惊惧,不[生起]雀跃,不[生起]粗重。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘duṭṭhullaṃ kho me udapādi, duṭṭhullādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati, na amanasikāro, na thinamiddhaṃ, na chambhitattaṃ, na uppilaṃ, na duṭṭhulla’’’nti.
已对照

“阿那律们,于是我……乃至……阿那律们,我这样想:‘我生起了过度发起的精进,而以过度发起的精进为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。阿那律们,犹如有人用双手紧紧地抓住鹌鹑,它就会死在那里;阿那律们,正是这样,我生起了过度发起的精进,而以过度发起的精进为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。我要这样做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]惊惧,不[生起]雀跃,不[生起]粗重,不[生起]过度发起的精进。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘accāraddhavīriyaṃ kho me udapādi, accāraddhavīriyādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Seyyathāpi, anuruddhā, puriso ubhohi hatthehi vaṭṭakaṃ gāḷhaṃ gaṇheyya, so tattheva patameyya [matameyya (bahūsu) pa + taṃ + eyya = patameyya-iti padavibhāgo]; evameva kho me, anuruddhā, accāraddhavīriyaṃ udapādi, accāraddhavīriyādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati, na amanasikāro, na thinamiddhaṃ, na chambhitattaṃ, na uppilaṃ, na duṭṭhullaṃ, na accāraddhavīriya’’’nti.
PTS 3.160缅 3.198已对照

“阿那律们,于是我……乃至……阿那律们,我这样想:‘我生起了过于松懈的精进,而以过于松懈的精进为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。阿那律们,犹如有人松松地抓住鹌鹑,它就会从他手中飞走;阿那律们,正是这样,我生起了过于松懈的精进,而以过于松懈的精进为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。我要这样做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]惊惧,不[生起]雀跃,不[生起]粗重,不[生起]过度发起的精进,不[生起]过于松懈的精进。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘atilīnavīriyaṃ kho me udapādi, atilīnavīriyādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Seyyathāpi, anuruddhā, puriso vaṭṭakaṃ sithilaṃ gaṇheyya, so tassa hatthato uppateyya; evameva kho me, anuruddhā, atilīnavīriyaṃ udapādi, atilīnavīriyādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati, na amanasikāro, na thinamiddhaṃ, na chambhitattaṃ, na uppilaṃ, na duṭṭhullaṃ, na accāraddhavīriyaṃ, na atilīnavīriya’’’nti.
已对照

“阿那律们,于是我……乃至……阿那律们,我这样想:‘我生起了渴望,而以渴望为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。我要这样做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]惊惧,不[生起]雀跃,不[生起]粗重,不[生起]过度发起的精进,不[生起]过于松懈的精进,不[生起]渴望。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘abhijappā kho me udapādi, abhijappādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati, na amanasikāro, na thinamiddhaṃ, na chambhitattaṃ, na uppilaṃ, na duṭṭhullaṃ, na accāraddhavīriyaṃ, na atilīnavīriyaṃ, na abhijappā’’’ti.
已对照

“阿那律们,于是我……乃至……阿那律们,我这样想:‘我生起了种种想,而以种种想为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。我要这样做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]惊惧,不[生起]雀跃,不[生起]粗重,不[生起]过度发起的精进,不[生起]过于松懈的精进,不[生起]渴望,不[生起]种种想。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā…pe… tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘nānattasaññā kho me udapādi, nānattasaññādhikaraṇañca pana me samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati, na amanasikāro, na thinamiddhaṃ, na chambhitattaṃ, na uppilaṃ, na duṭṭhullaṃ, na accāraddhavīriyaṃ, na atilīnavīriyaṃ, na abhijappā, na nānattasaññā’’’ti.
已对照

“阿那律们,于是我不放逸、热勤、自策励而住,既觉知光明,也[觉知]诸色之见。然而我的那光明不久就消失了,诸色之见也[消失了]。阿那律们,我这样想:‘什么是因,什么是缘,使我的光明消失,诸色之见也[消失]?’阿那律们,我这样想:‘我生起了对诸色的过度凝视,而以对诸色的过度凝视为因,我的定退落了。定退落时,光明消失,诸色之见也[消失]。我要这样做,使我不再生起疑,不[生起]不作意,不[生起]昏沉睡眠,不[生起]惊惧,不[生起]雀跃,不[生起]粗重,不[生起]过度发起的精进,不[生起]过于松懈的精进,不[生起]渴望,不[生起]种种想,不[生起]对诸色的过度凝视。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā, appamatto ātāpī pahitatto viharanto obhāsañceva sañjānāmi dassanañca rūpānaṃ. So kho pana me obhāso nacirasseva antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Tassa mayhaṃ anuruddhā etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo yena me obhāso antaradhāyati dassanañca rūpāna’nti. Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘atinijjhāyitattaṃ kho me rūpānaṃ udapādi, atinijjhāyitattādhikaraṇañca pana me rūpānaṃ samādhi cavi. Samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṃ. Sohaṃ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissati, na amanasikāro, na thinamiddhaṃ, na chambhitattaṃ, na uppilaṃ, na duṭṭhullaṃ, na accāraddhavīriyaṃ, na atilīnavīriyaṃ, na abhijappā, na nānattasaññā, na atinijjhāyitattaṃ rūpāna’’’nti.
242PTS 3.161缅 3.199已对照

二四二、“阿那律们,我这样了知:‘疑是心的随烦恼’——如是了知而舍断了疑这一心的随烦恼;这样了知:‘不作意是心的随烦恼’——如是了知而舍断了不作意这一心的随烦恼;这样了知:‘昏沉睡眠是心的随烦恼’——如是了知而舍断了昏沉睡眠这一心的随烦恼;这样了知:‘惊惧是心的随烦恼’——如是了知而舍断了惊惧这一心的随烦恼;这样了知:‘雀跃是心的随烦恼’——如是了知而舍断了雀跃这一心的随烦恼;这样了知:‘粗重是心的随烦恼’——如是了知而舍断了粗重这一心的随烦恼;这样了知:‘过度发起的精进是心的随烦恼’——如是了知而舍断了过度发起的精进这一心的随烦恼;这样了知:‘过于松懈的精进是心的随烦恼’——如是了知而舍断了过于松懈的精进这一心的随烦恼;这样了知:‘渴望是心的随烦恼’——如是了知而舍断了渴望这一心的随烦恼;这样了知:‘种种想是心的随烦恼’——如是了知而舍断了种种想这一心的随烦恼;这样了知:‘对诸色的过度凝视是心的随烦恼’——如是了知而舍断了对诸色的过度凝视这一心的随烦恼。

242. ‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā, ‘vicikicchā cittassa upakkileso’ti – iti viditvā vicikicchaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘amanasikāro cittassa upakkileso’ti – iti viditvā amanasikāraṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘thinamiddhaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā thinamiddhaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘chambhitattaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā chambhitattaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘uppilaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā uppilaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘duṭṭhullaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā duṭṭhullaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘accāraddhavīriyaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā accāraddhavīriyaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘atilīnavīriyaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā atilīnavīriyaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘abhijappā cittassa upakkileso’ti – iti viditvā abhijappaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘nānattasaññā cittassa upakkileso’ti – iti viditvā nānattasaññaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ, ‘atinijjhāyitattaṃ rūpānaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā atinijjhāyitattaṃ rūpānaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahiṃ.
243已对照

二四三、“阿那律们,于是我不放逸、热勤、自策励而住,觉知光明,却不见诸色;见诸色,却不觉知光明——或整夜,或整日,或整个日夜。阿那律们,我这样想:‘什么是因,什么是缘,使我觉知光明却不见诸色,见诸色却不觉知光明——或整夜,或整日,或整个日夜?’阿那律们,我这样想:‘凡在我不作意色相而作意光明相之时,那时我觉知光明,却不见诸色;凡在我不作意光明相而作意色相之时,那时我见诸色,却不觉知光明——或整夜,或整日,或整个日夜。’”

243. ‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā, appamatto ātāpī pahitatto viharanto obhāsañhi kho sañjānāmi, na ca rūpāni passāmi; rūpāni hi kho passāmi, na ca obhāsaṃ sañjānāmi – ‘kevalampi rattiṃ, kevalampi divaṃ [divasaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)], kevalampi rattindivaṃ’ [rattidivaṃ (ka.)]. Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo yvāhaṃ obhāsañhi kho sañjānāmi na ca rūpāni passāmi; rūpāni hi kho [kho tasmiṃ samaye (sī. ka.)] passāmi na ca obhāsaṃ sañjānāmi – kevalampi rattiṃ, kevalampi divaṃ, kevalampi rattindiva’nti. Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘yasmiñhi kho ahaṃ samaye rūpanimittaṃ amanasikaritvā obhāsanimittaṃ manasi karomi, obhāsañhi kho tasmiṃ samaye sañjānāmi, na ca rūpāni passāmi. Yasmiṃ panāhaṃ samaye obhāsanimittaṃ amanasikaritvā rūpanimittaṃ manasi karomi, rūpāni hi kho tasmiṃ samaye passāmi na ca obhāsaṃ sañjānāmi – kevalampi rattiṃ, kevalampi divaṃ, kevalampi rattindiva’’’nti.
缅 3.200已对照

“阿那律们,于是我不放逸、热勤、自策励而住,觉知有限的光明,也见有限的诸色;觉知无量的光明,也见无量的诸色——或整夜,或整日,或整个日夜。阿那律们,我这样想:‘什么是因,什么是缘,使我觉知有限的光明,也见有限的诸色;觉知无量的光明,也见无量的诸色——或整夜,或整日,或整个日夜?’阿那律们,我这样想:‘凡在我的定有限之时,那时我的眼也有限。我以有限的眼觉知有限的光明,也见有限的诸色。凡在我的定无量之时,那时我的眼也无量。我以无量的眼觉知无量的光明,也见无量的诸色——或整夜,或整日,或整个日夜。’”

‘‘So kho ahaṃ, anuruddhā, appamatto ātāpī pahitatto viharanto parittañceva obhāsaṃ sañjānāmi, parittāni ca rūpāni passāmi; appamāṇañceva obhāsaṃ sañjānāmi, appamāṇāni ca rūpāni passāmi – kevalampi rattiṃ, kevalampi divaṃ, kevalampi rattindivaṃ. Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo yvāhaṃ parittañceva obhāsaṃ sañjānāmi, parittāni ca rūpāni passāmi; appamāṇañceva obhāsaṃ sañjānāmi, appamāṇāni ca rūpāni passāmi – kevalampi rattiṃ, kevalampi divaṃ, kevalampi rattindiva’nti. Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘yasmiṃ kho me samaye paritto samādhi hoti, parittaṃ me tasmiṃ samaye cakkhu hoti. Sohaṃ parittena cakkhunā parittañceva obhāsaṃ sañjānāmi, parittāni ca rūpāni passāmi. Yasmiṃ pana me samaye appamāṇo samādhi hoti, appamāṇaṃ me tasmiṃ samaye cakkhu hoti. Sohaṃ appamāṇena cakkhunā appamāṇañceva obhāsaṃ sañjānāmi, appamāṇāni ca rūpāni passāmi – kevalampi rattiṃ, kevalampi divaṃ, kevalampi rattindiva’’’nti.
244PTS 3.162缅 3.201已对照

二四四、阿那律们,当我这样了知:‘疑是心的随烦恼’——如是了知而疑这一心的随烦恼已断;这样了知:‘不作意是心的随烦恼’——如是了知而不作意这一心的随烦恼已断;这样了知:‘昏沉睡眠是心的随烦恼’——如是了知而昏沉睡眠这一心的随烦恼已断;这样了知:‘惊惧是心的随烦恼’——如是了知而惊惧这一心的随烦恼已断;这样了知:‘雀跃是心的随烦恼’——如是了知而雀跃这一心的随烦恼已断;这样了知:‘粗重是心的随烦恼’——如是了知而粗重这一心的随烦恼已断;这样了知:‘过度发起的精进是心的随烦恼’——如是了知而过度发起的精进这一心的随烦恼已断;这样了知:‘过于松懈的精进是心的随烦恼’——如是了知而过于松懈的精进这一心的随烦恼已断;这样了知:‘渴望是心的随烦恼’——如是了知而渴望这一心的随烦恼已断;这样了知:‘种种想是心的随烦恼’——如是了知而种种想这一心的随烦恼已断;这样了知:‘对诸色的过度凝视是心的随烦恼’——如是了知而对诸色的过度凝视这一心的随烦恼已断之时,

244. Yato kho me, anuruddhā, ‘vicikicchā cittassa upakkileso’ti – iti viditvā vicikicchā cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘amanasikāro cittassa upakkileso’ti – iti viditvā amanasikāro cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘thinamiddhaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā thinamiddhaṃ cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘chambhitattaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā chambhitattaṃ cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘uppilaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā uppilaṃ cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘duṭṭhullaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā duṭṭhullaṃ cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘accāraddhavīriyaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā accāraddhavīriyaṃ cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘atilīnavīriyaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā atilīnavīriyaṃ cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘abhijappā cittassa upakkileso’ti – iti viditvā abhijappā cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘nānattasaññā cittassa upakkileso’ti – iti viditvā nānattasaññā cittassa upakkileso pahīno ahosi, ‘atinijjhāyitattaṃ rūpānaṃ cittassa upakkileso’ti – iti viditvā atinijjhāyitattaṃ rūpānaṃ cittassa upakkileso pahīno ahosi.
245已对照

二四五、“阿那律们,我这样想:‘凡我心的诸随烦恼,它们都已断了。来吧,现在我要以三种方式修习定。’阿那律们,于是我修习了有寻有伺的定,也修习了无寻唯伺的定,也修习了无寻无伺的定,也修习了有喜的定,也修习了无喜的定,也修习了与适悦俱行的定,也修习了与舍俱行的定。阿那律们,当我已修习了有寻有伺的定,也已修习了无寻唯伺的定,也已修习了无寻无伺的定,也已修习了有喜的定,也已修习了无喜的定,也已修习了与适悦俱行的定,也已修习了与舍俱行的定时,我生起了智与见:‘我的心解脱不动摇,这是最后一生,如今不再有后有。’”

世尊说了这[番话]。具寿阿那律满意、欢喜世尊之所说。

245. ‘‘Tassa mayhaṃ, anuruddhā, etadahosi – ‘ye kho me cittassa upakkilesā te me pahīnā. Handa, dānāhaṃ tividhena samādhiṃ bhāvemī’ti [bhāvesinti (sī. syā. kaṃ.)]. So kho ahaṃ, anuruddhā, savitakkampi savicāraṃ samādhiṃ bhāvesiṃ [bhāvemi (ka.)], avitakkampi vicāramattaṃ samādhiṃ bhāvesiṃ, avitakkampi avicāraṃ samādhiṃ bhāvesiṃ, sappītikampi samādhiṃ bhāvesiṃ, nippītikampi samādhiṃ bhāvesiṃ, sātasahagatampi samādhiṃ bhāvesiṃ, upekkhāsahagatampi samādhiṃ bhāvesiṃ. Yato kho me, anuruddhā, savitakkopi savicāro samādhi bhāvito ahosi, avitakkopi vicāramatto samādhi bhāvito ahosi, avitakkopi avicāro samādhi bhāvito ahosi, sappītikopi samādhi bhāvito ahosi, nippītikopi samādhi bhāvito ahosi, sātasahagatopi samādhi bhāvito ahosi, upekkhāsahagatopi samādhi bhāvito ahosi. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi, akuppā me cetovimutti. Ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā anuruddho bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Upakkilesasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.
已对照

《随烦恼经》终,[《空品》中之]第八[经]。