快乐巴利palinanda.cc

中部第127经 · 阿那律经 Anuruddhasuttaṃ

本经目录七、阿那律经

229PTS 3.145已对照

七、阿那律经

二二九、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇树林(Jetavana)给孤独园(Anāthapiṇḍika 之园)。于是,五支木匠(Pañcakaṅga thapati)召唤某人:“喂,人啊,你来,前往具寿阿那律(Anuruddha)那里;到了之后,以我的名义以头礼敬具寿阿那律双足,[说]:‘尊者,五支木匠以头礼敬具寿阿那律双足。’并且这样说:‘尊者,请具寿阿那律以自身为第四[人],接受五支木匠明日的饭食;尊者,也请具寿阿那律早些前来;尊者,五支木匠因王务而事务繁多、要办的事很多。’”“是的,主人。”那人应诺了五支木匠,便前往具寿阿那律那里;到了之后,礼敬具寿阿那律,坐在一旁。坐在一旁的那人对具寿阿那律这样说——“尊者,五支木匠以头礼敬具寿阿那律双足,并且这样说:‘尊者,请具寿阿那律以自身为第四[人],接受五支木匠明日的饭食;尊者,也请具寿阿那律早些前来;尊者,五支木匠因王务而事务繁多、要办的事很多。’”具寿阿那律以默然表示接受。

229. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho pañcakaṅgo thapati aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato anuruddhassa pāde sirasā vandāhi [vandāhi, evañca vadehi (sī. pī.)] – ‘pañcakaṅgo, bhante, thapati āyasmato anuruddhassa pāde sirasā vandatī’ti; evañca vadehi [evañca vadeti (sī. pī.)] – ‘adhivāsetu kira, bhante, āyasmā anuruddho pañcakaṅgassa thapatissa svātanāya attacatuttho bhattaṃ; yena ca kira, bhante, āyasmā anuruddho pagevataraṃ āgaccheyya; pañcakaṅgo, bhante, thapati [pañcakaṅgo thapati (sī. pī.)] bahukicco bahukaraṇīyo rājakaraṇīyenā’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so puriso pañcakaṅgassa thapatissa paṭissutvā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘pañcakaṅgo, bhante, thapati āyasmato anuruddhassa pāde sirasā vandati, evañca vadeti – ‘adhivāsetu kira, bhante, āyasmā anuruddho pañcakaṅgassa thapatissa svātanāya attacatuttho bhattaṃ; yena ca kira, bhante, āyasmā anuruddho pagevataraṃ āgaccheyya; pañcakaṅgo, bhante, thapati bahukicco bahukaraṇīyo rājakaraṇīyenā’’’ti. Adhivāsesi kho āyasmā anuruddho tuṇhībhāvena.
230缅 3.185已对照

二三〇、于是,具寿阿那律在那一夜过后,在上午穿好[下衣],取了钵与衣,来到五支木匠的住处;到了之后,坐在所敷设的座位上。于是,五支木匠以上妙的嚼食、啖食亲手奉侍具寿阿那律,使之饱足满意。于是,当具寿阿那律食毕、手已离钵时,五支木匠取了一个低座,坐在一旁。坐在一旁的五支木匠对具寿阿那律这样说——

230. Atha kho āyasmā anuruddho tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena pañcakaṅgassa thapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ anuruddhaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ anuruddhaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca –
PTS 3.146已对照

“尊者,在此,长老比丘们来到我[这里],这样说:‘居士,你要修习无量心解脱(appamāṇā cetovimutti)。’有些长老这样说:‘居士,你要修习广大心解脱(mahaggatā cetovimutti)。’尊者,这无量心解脱与广大心解脱——此等法是义异而文亦异呢,还是义一而唯文异呢?”“那么,居士,在这一点上就由你自己来说吧;由此你将得到无误[之见]。”“尊者,我是这样想的:‘这无量心解脱与广大心解脱——此等法是义一而唯文异。’”“居士,这无量心解脱与广大心解脱——此等法是义异而文亦异。居士,也应依这一理趣(pariyāya)了知此事:这些法是如何义异而文亦异的。”

‘‘Idha maṃ, bhante, therā bhikkhū upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘appamāṇaṃ, gahapati, cetovimuttiṃ bhāvehī’ti [appamāṇā gahapati cetovimutti bhāvetabbāti (ka.)]. Ekacce therā evamāhaṃsu – ‘mahaggataṃ, gahapati, cetovimuttiṃ bhāvehī’ti. Yā cāyaṃ, bhante, appamāṇā cetovimutti yā ca mahaggatā cetovimutti – ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā byañjanameva nāna’’nti? ‘‘Tena hi, gahapati, taṃ yevettha paṭibhātu. Apaṇṇakante ito bhavissatī’’ti. ‘‘Mayhaṃ kho, bhante, evaṃ hoti – ‘yā cāyaṃ appamāṇā cetovimutti yā ca mahaggatā cetovimutti ime dhammā ekatthā byañjanameva nāna’’’nti. ‘‘Yā cāyaṃ, gahapati, appamāṇā cetovimutti yā ca mahaggatā cetovimutti ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca. Tadamināpetaṃ, gahapati, pariyāyena veditabbaṃ yathā ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca’’.
已对照

“居士,什么是无量心解脱呢?居士,在此,比丘以与慈俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然;如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与慈俱的心,广(vipula)、大(mahaggata)、无量(appamāṇa)、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。以与悲俱的心……以与喜俱的心……以与舍俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然;如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与舍俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。居士,这称为无量心解脱。

‘‘Katamā ca, gahapati, appamāṇā cetovimutti? Idha, gahapati, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati. Ayaṃ vuccati, gahapati, appamāṇā cetovimutti.
231PTS 3.147缅 3.186已对照

二三一、“居士,什么是广大心解脱呢?居士,在此,比丘于一棵树下那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住。居士,这称为广大心解脱。居士,又在此,比丘于两棵或三棵树下那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住。居士,这也称为广大心解脱。居士,又在此,比丘于一个村落的地域那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住。居士,这也称为广大心解脱。居士,又在此,比丘于两个或三个村落的地域那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住。居士,这也称为广大心解脱。居士,又在此,比丘于一个大王国那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住。居士,这也称为广大心解脱。居士,又在此,比丘于两个或三个大王国那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住。居士,这也称为广大心解脱。居士,又在此,比丘于以海洋为边际的大地那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住。居士,这也称为广大心解脱。居士,应依这一理趣了知此事:这些法是如何义异而文亦异的。

231. ‘‘Katamā ca, gahapati, mahaggatā cetovimutti? Idha, gahapati, bhikkhu yāvatā ekaṃ rukkhamūlaṃ mahaggatanti pharitvā adhimuccitvā viharati. Ayaṃ vuccati, gahapati, mahaggatā cetovimutti. Idha pana, gahapati, bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā rukkhamūlāni mahaggatanti pharitvā adhimuccitvā viharati. Ayampi [ayaṃ (syā. kaṃ. ka.)] vuccati, gahapati, mahaggatā cetovimutti. Idha pana, gahapati, bhikkhu yāvatā ekaṃ gāmakkhettaṃ mahaggatanti pharitvā adhimuccitvā viharati. Ayampi vuccati, gahapati, mahaggatā cetovimutti. Idha pana, gahapati, bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā gāmakkhettāni mahaggatanti pharitvā adhimuccitvā viharati. Ayampi vuccati, gahapati, mahaggatā cetovimutti. Idha pana, gahapati, bhikkhu yāvatā ekaṃ mahārajjaṃ mahaggatanti pharitvā adhimuccitvā viharati. Ayampi vuccati, gahapati, mahaggatā cetovimutti. Idha pana, gahapati, bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā mahārajjāni mahaggatanti pharitvā adhimuccitvā viharati. Ayampi vuccati, gahapati, mahaggatā cetovimutti. Idha pana, gahapati, bhikkhu yāvatā samuddapariyantaṃ pathaviṃ mahaggatanti pharitvā adhimuccitvā viharati. Ayampi vuccati, gahapati, mahaggatā cetovimutti. Iminā kho etaṃ, gahapati, pariyāyena veditabbaṃ yathā ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca.
232已对照

二三二、“居士,有这四种有之受生(bhavūpapatti)。哪四种[有之受生]呢?居士,在此,有一类人遍满、胜解为‘少光’而住,他身坏命终之后,投生于少光天诸天的同伴中。居士,又在此,有一类人遍满、胜解为‘无量光’而住,他身坏命终之后,投生于无量光天诸天的同伴中。居士,又在此,有一类人遍满、胜解为‘杂染光’而住,他身坏命终之后,投生于杂染光天诸天的同伴中。居士,又在此,有一类人遍满、胜解为‘遍净光’而住,他身坏命终之后,投生于遍净光天诸天的同伴中。居士,这就是四种有之受生。

232. ‘‘Catasso kho imā gahapati, bhavūpapattiyo. Katamā catasso? Idha, gahapati, ekacco ‘parittābhā’ti pharitvā adhimuccitvā viharati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā parittābhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Idha pana, gahapati, ekacco ‘appamāṇābhā’ti pharitvā adhimuccitvā viharati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā appamāṇābhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Idha pana, gahapati, ekacco ‘saṃkiliṭṭhābhā’ti pharitvā adhimuccitvā viharati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā saṃkiliṭṭhābhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Idha pana, gahapati, ekacco ‘parisuddhābhā’ti pharitvā adhimuccitvā viharati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā parisuddhābhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Imā kho, gahapati, catasso bhavūpapattiyo.
PTS 3.148缅 3.187已对照

“居士,有这样的时候:那些天神聚集在一处,聚集在一处的那些[天神],容色的差异被见到,而光的差异不被见到。居士,犹如有人把许多油灯带进一间屋里;带进一间屋里的那些[油灯],焰的差异会被见到,而光的差异不会被见到;居士,正是这样,有这样的时候:那些天神聚集在一处,聚集在一处的那些[天神],容色的差异被见到,而光的差异不被见到。

‘‘Hoti kho so, gahapati, samayo, yā tā devatā ekajjhaṃ sannipatanti, tāsaṃ ekajjhaṃ sannipatitānaṃ vaṇṇanānattañhi kho paññāyati no ca ābhānānattaṃ. Seyyathāpi, gahapati, puriso sambahulāni telappadīpāni ekaṃ gharaṃ paveseyya. Tesaṃ ekaṃ gharaṃ pavesitānaṃ accinānattañhi kho paññāyetha, no ca ābhānānattaṃ; evameva kho, gahapati, hoti kho so samayo, yā tā devatā ekajjhaṃ sannipatanti tāsaṃ ekajjhaṃ sannipatitānaṃ vaṇṇanānattañhi kho paññāyati, no ca ābhānānattaṃ.
已对照

“居士,有这样的时候:那些天神从那里离去,从那里离去的那些[天神],容色的差异被见到,光的差异也被见到。居士,犹如有人把那许多油灯从那间屋里拿出来;从那里拿出来的那些[油灯],焰的差异会被见到,光的差异也会被见到;居士,正是这样,有这样的时候:那些天神从那里离去,从那里离去的那些[天神],容色的差异被见到,光的差异也被见到。

‘‘Hoti kho so, gahapati, samayo, yā tā devatā tato vipakkamanti, tāsaṃ tato vipakkamantīnaṃ vaṇṇanānattañceva paññāyati ābhānānattañca. Seyyathāpi, gahapati, puriso tāni sambahulāni telappadīpāni tamhā gharā nīhareyya. Tesaṃ tato nīhatānaṃ [nīharantānaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] accinānattañceva paññāyetha ābhānānattañca; evameva kho, gahapati, hoti kho so samayo, yā tā devatā tato vipakkamanti, tāsaṃ tato vipakkamantīnaṃ vaṇṇanānattañceva paññāyati ābhānānattañca.
已对照

“居士,那些天神不会这样想:‘这对我们是常的’,或‘是恒的’,或‘是永恒的’,而是那些天神在何处住下,那些天神就在那里喜乐。居士,犹如以担杖或篮子运送的苍蝇,不会这样想:‘这对我们是常的’,或‘是恒的’,或‘是永恒的’,而是那些苍蝇在何处住下,那些苍蝇就在那里喜乐;居士,正是这样,那些天神不会这样想:‘这对我们是常的’,或‘是恒的’,或‘是永恒的’,而是那些天神在何处住下,那些天神就在那里喜乐。”

‘‘Na kho, gahapati, tāsaṃ devatānaṃ evaṃ hoti – ‘idaṃ amhākaṃ niccanti vā dhuvanti vā sassata’nti vā, api ca yattha yattheva tā [yā (ka.)] devatā abhinivisanti tattha tattheva tā devatā abhiramanti. Seyyathāpi, gahapati, makkhikānaṃ kājena vā piṭakena vā harīyamānānaṃ na evaṃ hoti – ‘idaṃ amhākaṃ niccanti vā dhuvanti vā sassata’nti vā, api ca yattha yattheva tā [yā (ka.)] makkhikā abhinivisanti tattha tattheva tā makkhikā abhiramanti; evameva kho, gahapati, tāsaṃ devatānaṃ na evaṃ hoti – ‘idaṃ amhākaṃ niccanti vā dhuvanti vā sassata’nti vā, api ca yattha yattheva tā devatā abhinivisanti tattha tattheva tā devatā abhiramantī’’ti.
233PTS 3.149缅 3.188已对照

二三三、这样说时,具寿萨毗耶迦旃延(Sabhiya Kaccāna)对具寿阿那律这样说——“善哉,阿那律尊者!而我对此还有更进一步要请问的。尊者,凡那些具光的天神,是全都少光的呢,还是其中有些天神是无量光的?”“贤友迦旃延,就那[有之受生的]一支而言,其中有些天神是少光的,也有些天神是无量光的。”“阿那律尊者,是什么因、什么缘,使投生于同一天众的那些天神,其中有些天神是少光的,也有些天神是无量光的?”

233. Evaṃ vutte, āyasmā sabhiyo kaccāno [kaccāyano (sī.)] āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘sādhu, bhante anuruddha! Atthi ca me ettha uttariṃ paṭipucchitabbaṃ. Yā tā, bhante, devatā ābhā sabbā tā parittābhā udāhu santettha ekaccā devatā appamāṇābhā’’ti? ‘‘Tadaṅgena kho, āvuso kaccāna, santettha ekaccā devatā parittābhā, santi panettha ekaccā devatā appamāṇābhā’’ti. ‘‘Ko nu kho, bhante anuruddha, hetu ko paccayo yena tāsaṃ devatānaṃ ekaṃ devanikāyaṃ upapannānaṃ santettha ekaccā devatā parittābhā, santi panettha ekaccā devatā appamāṇābhā’’ti?
已对照

“那么,贤友迦旃延,我就此反问你,你认为怎样合适,就怎样回答。贤友迦旃延,你认为怎样?那位于一棵树下那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘,与那位于两棵或三棵树下那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘——这两种心之修习之中,哪一种心之修习更广大?”“尊者,那位于两棵或三棵树下那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘——这是这两种心之修习之中更广大的。”

‘‘Tena hāvuso kaccāna, taṃyevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, āvuso kaccāna, yvāyaṃ bhikkhu yāvatā ekaṃ rukkhamūlaṃ ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati, yocāyaṃ [yopāyaṃ (ka.)] bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā rukkhamūlāni ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati – imāsaṃ ubhinnaṃ cittabhāvanānaṃ katamā cittabhāvanā mahaggatatarā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā rukkhamūlāni ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati – ayaṃ imāsaṃ ubhinnaṃ cittabhāvanānaṃ mahaggatatarā’’ti.
已对照

“贤友迦旃延,你认为怎样?那位于两棵或三棵树下那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘,与那位于一个村落的地域那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘——这两种心之修习之中,哪一种心之修习更广大?”“尊者,那位于一个村落的地域那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘——这是这两种心之修习之中更广大的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, āvuso kaccāna, yvāyaṃ bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā rukkhamūlāni ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati, yocāyaṃ bhikkhu yāvatā ekaṃ gāmakkhettaṃ ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati – imāsaṃ ubhinnaṃ cittabhāvanānaṃ katamā cittabhāvanā mahaggatatarā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, bhikkhu yāvatā ekaṃ gāmakkhettaṃ ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati – ayaṃ imāsaṃ ubhinnaṃ cittabhāvanānaṃ mahaggatatarā’’ti.
已对照

“贤友迦旃延,你认为怎样?那位于一个村落的地域那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘,与那位于两个或三个村落的地域那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘——这两种心之修习之中,哪一种心之修习更广大?”“尊者,那位于两个或三个村落的地域那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘——这是这两种心之修习之中更广大的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, āvuso kaccāna, yvāyaṃ bhikkhu yāvatā ekaṃ gāmakkhettaṃ ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati, yocāyaṃ bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā gāmakkhettāni ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati – imāsaṃ ubhinnaṃ cittabhāvanānaṃ katamā cittabhāvanā mahaggatatarā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā gāmakkhettāni ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati – ayaṃ imāsaṃ ubhinnaṃ cittabhāvanānaṃ mahaggatatarā’’ti.
PTS 3.150缅 3.189已对照

“贤友迦旃延,你认为怎样?那位于两个或三个村落的地域那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘,与那位于一个大王国那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘——这两种心之修习之中,哪一种心之修习更广大?”“尊者,那位于一个大王国那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘——这是这两种心之修习之中更广大的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, āvuso kaccāna, yvāyaṃ bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā gāmakkhettāni ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati, yocāyaṃ bhikkhu yāvatā ekaṃ mahārajjaṃ ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati – imāsaṃ ubhinnaṃ cittabhāvanānaṃ katamā cittabhāvanā mahaggatatarā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, bhikkhu yāvatā ekaṃ mahārajjaṃ ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati – ayaṃ imāsaṃ ubhinnaṃ cittabhāvanānaṃ mahaggatatarā’’ti.
已对照

“贤友迦旃延,你认为怎样?那位于一个大王国那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘,与那位于两个或三个大王国那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘——这两种心之修习之中,哪一种心之修习更广大?”“尊者,那位于两个或三个大王国那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘——这是这两种心之修习之中更广大的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, āvuso kaccāna, yvāyaṃ bhikkhu yāvatā ekaṃ mahārajjaṃ ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati, yocāyaṃ bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā mahārajjāni ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati – imāsaṃ ubhinnaṃ cittabhāvanānaṃ katamā cittabhāvanā mahaggatatarā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā mahārajjāni ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati – ayaṃ imāsaṃ ubhinnaṃ cittabhāvanānaṃ mahaggatatarā’’ti.
已对照

“贤友迦旃延,你认为怎样?那位于两个或三个大王国那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘,与那位于以海洋为边际的大地那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘——这两种心之修习之中,哪一种心之修习更广大?”“尊者,那位于以海洋为边际的大地那么大[的范围],遍满、胜解为‘广大’而住的比丘——这是这两种心之修习之中更广大的。”“贤友迦旃延,这就是因,这就是缘,使投生于同一天众的那些天神,其中有些天神是少光的,也有些天神是无量光的。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, āvuso kaccāna, yvāyaṃ bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā mahārajjāni ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati, yocāyaṃ bhikkhu yāvatā samuddapariyantaṃ pathaviṃ ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati – imāsaṃ ubhinnaṃ cittabhāvanānaṃ katamā cittabhāvanā mahaggatatarā’’ti? ‘‘Yvāyaṃ, bhante, bhikkhu yāvatā samuddapariyantaṃ pathaviṃ ‘mahaggata’nti pharitvā adhimuccitvā viharati – ayaṃ imāsaṃ ubhinnaṃ cittabhāvanānaṃ mahaggatatarā’’ti? ‘‘Ayaṃ kho, āvuso kaccāna, hetu ayaṃ paccayo, yena tāsaṃ devatānaṃ ekaṃ devanikāyaṃ upapannānaṃ santettha ekaccā devatā parittābhā, santi panettha ekaccā devatā appamāṇābhā’’ti.
234PTS 3.151已对照

二三四、“善哉,阿那律尊者!而我对此还有更进一步要请问的。尊者,凡是具光的天神,是全都杂染光的呢,还是其中有些天神是遍净光的?”“贤友迦旃延,就那[有之受生的]一支而言,其中有些天神是杂染光的,也有些天神是遍净光的。”“阿那律尊者,是什么因、什么缘,使投生于同一天众的那些天神,其中有些天神是杂染光的,也有些天神是遍净光的?”

234. ‘‘Sādhu, bhante anuruddha! Atthi ca me ettha uttariṃ paṭipucchitabbaṃ. Yāvatā [yā tā (ka.)], bhante, devatā ābhā sabbā tā saṃkiliṭṭhābhā udāhu santettha ekaccā devatā parisuddhābhā’’ti? ‘‘Tadaṅgena kho, āvuso kaccāna, santettha ekaccā devatā saṃkiliṭṭhābhā, santi panettha ekaccā devatā parisuddhābhā’’ti. ‘‘Ko nu kho, bhante, anuruddha, hetu ko paccayo, yena tāsaṃ devatānaṃ ekaṃ devanikāyaṃ upapannānaṃ santettha ekaccā devatā saṃkiliṭṭhābhā, santi panettha ekaccā devatā parisuddhābhā’’ti?
PTS 3.152缅 3.190已对照

“那么,贤友迦旃延,我为你作一譬喻;有些有智的人也正是由譬喻而知晓所说之义的。贤友迦旃延,犹如油灯燃烧时,油也不遍净,灯芯也不遍净;它由于油也不遍净、灯芯也不遍净,就像昏昏暗暗地燃烧;贤友迦旃延,正是这样,在此,有某位比丘遍满、胜解为‘杂染光’而住,他的身的粗重也未善止息,昏沉睡眠也未善根除,掉举追悔也未善调伏。他由于身的粗重也未善止息、昏沉睡眠也未善根除、掉举追悔也未善调伏,就像昏昏暗暗地禅思。他身坏命终之后,投生于杂染光天诸天的同伴中。贤友迦旃延,犹如油灯燃烧时,油也遍净,灯芯也遍净;它由于油也遍净、灯芯也遍净,就不像昏昏暗暗地燃烧;贤友迦旃延,正是这样,在此,有某位比丘遍满、胜解为‘遍净光’而住。他的身的粗重也善止息,昏沉睡眠也善根除,掉举追悔也善调伏。他由于身的粗重也善止息、昏沉睡眠也善根除、掉举追悔也善调伏,就不像昏昏暗暗地禅思。他身坏命终之后,投生于遍净光天诸天的同伴中。贤友迦旃延,这就是因,这就是缘,使投生于同一天众的那些天神,其中有些天神是杂染光的,也有些天神是遍净光的。”

‘‘Tena, hāvuso kaccāna, upamaṃ te karissāmi. Upamāyapidhekacce [upamāyamidhekacce (ka.)] viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Seyyathāpi, āvuso kaccāna, telappadīpassa jhāyato telampi aparisuddhaṃ vaṭṭipi aparisuddhā. So telassapi aparisuddhattā vaṭṭiyāpi aparisuddhattā andhandhaṃ viya jhāyati; evameva kho, āvuso kaccāna, idhekacco bhikkhu ‘saṃkiliṭṭhābhā’ti pharitvā adhimuccitvā viharati, tassa kāyaduṭṭhullampi na suppaṭippassaddhaṃ hoti, thinamiddhampi na susamūhataṃ hoti, uddhaccakukkuccampi na suppaṭivinītaṃ hoti. So kāyaduṭṭhullassapi na suppaṭippassaddhattā thinamiddhassapi na susamūhatattā uddhaccakukkuccassapi na suppaṭivinītattā andhandhaṃ viya jhāyati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā saṃkiliṭṭhābhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Seyyathāpi, āvuso kaccāna, telappadīpassa jhāyato telampi parisuddhaṃ vaṭṭipi parisuddhā. So telassapi parisuddhattā vaṭṭiyāpi parisuddhattā na andhandhaṃ viya jhāyati; evameva kho, āvuso kaccāna, idhekacco bhikkhu ‘parisuddhābhā’ti pharitvā adhimuccitvā viharati. Tassa kāyaduṭṭhullampi suppaṭippassaddhaṃ hoti, thinamiddhampi susamūhataṃ hoti, uddhaccakukkuccampi suppaṭivinītaṃ hoti. So kāyaduṭṭhullassapi suppaṭippassaddhattā thinamiddhassapi susamūhatattā uddhaccakukkuccassapi suppaṭivinītattā na andhandhaṃ viya jhāyati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā parisuddhābhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ayaṃ kho, āvuso kaccāna, hetu ayaṃ paccayo yena tāsaṃ devatānaṃ ekaṃ devanikāyaṃ upapannānaṃ santettha ekaccā devatā saṃkiliṭṭhābhā, santi panettha ekaccā devatā parisuddhābhā’’ti.
235缅 3.191已对照

二三五、这样说时,具寿萨毗耶迦旃延对具寿阿那律这样说——“善哉,阿那律尊者!尊者,具寿阿那律并没有这样说:‘我如是听闻’,或‘理应是如此’;尊者,具寿阿那律只是说:‘那些天神是这样的,那些天神是如此的。’尊者,因此我这样想:‘具寿阿那律必定曾与那些天神共住过,也曾交谈过,也曾进行过讨论。’”“贤友迦旃延,这话确实是触[我之德]而引近[我]才说出的;不过我还是要为你解答:‘贤友迦旃延,我长夜以来确实曾与那些天神共住过,也曾交谈过,也曾进行过讨论。’”

这样说时,具寿萨毗耶迦旃延对五支木匠这样说——“居士,这是你的所得;居士,这是你的善得!你既舍断了那疑惑之法,我们也得以听闻这一法门。”

235. Evaṃ vutte, āyasmā sabhiyo kaccāno āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘sādhu, bhante anuruddha! Na, bhante, āyasmā anuruddho evamāha – ‘evaṃ me suta’nti vā ‘evaṃ arahati bhavitu’nti vā; atha ca pana, bhante, āyasmā anuruddho ‘evampi tā devatā, itipi tā devatā’tveva bhāsati. Tassa mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘addhā āyasmatā anuruddhena tāhi devatāhi saddhiṃ sannivutthapubbañceva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpajjitapubbā’’’ti. ‘‘Addhā kho ayaṃ, āvuso kaccāna, āsajja upanīya vācā bhāsitā, api ca te ahaṃ byākarissāmi – ‘dīgharattaṃ kho me, āvuso kaccāna, tāhi devatāhi saddhiṃ sannivutthapubbañceva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpajjitapubbā’’’ti.
Evaṃ vutte, āyasmā sabhiyo kaccāno pañcakaṅgaṃ thapatiṃ etadavoca – ‘‘lābhā te, gahapati, suladdhaṃ te, gahapati, yaṃ tvañceva taṃ kaṅkhādhammaṃ pahāsi [pajahasi (ka.)], mayañcimaṃ [yampimaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] dhammapariyāyaṃ alatthamhā savanāyā’’ti.
Anuruddhasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ.
已对照

《阿那律经》终,[《空品》中之]第七[经]。