快乐巴利palinanda.cc

中部第115经 · 多界经 Bahudhātukasuttaṃ

本经目录五、多界经

124已对照

五、多界经

一二四、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇树林(Jetavana)给孤独园(Anāthapiṇḍika 之园)。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

124. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
缅 3.107已对照

“诸比丘,凡生起的任何怖畏,一切都从愚人生起,不从智者[生起]。凡生起的任何祸患,一切都从愚人生起,不从智者[生起]。凡生起的任何灾难,一切都从愚人生起,不从智者[生起]。诸比丘,犹如从芦苇屋或草屋放出的火,也会烧掉内外涂饰、无风[可入]、门闩紧闭、窗户关严的诸尖顶屋;诸比丘,正是这样,凡生起的任何怖畏,一切都从愚人生起,不从智者[生起]。凡生起的任何祸患,一切都从愚人生起,不从智者[生起]。凡生起的任何灾难,一切都从愚人生起,不从智者[生起]。诸比丘,如是,愚人是有怖畏的,智者是无怖畏的;愚人是有祸患的,智者是无祸患的;愚人是有灾难的,智者是无灾难的。诸比丘,从智者没有怖畏,从智者没有祸患,从智者没有灾难。因此,诸比丘,你们应当这样修学:‘我们要成为智者、审察者(vīmaṃsaka)。’诸比丘,你们应当这样修学。”

‘‘Yāni kānici, bhikkhave, bhayāni uppajjanti sabbāni tāni bālato uppajjanti, no paṇḍitato; ye keci upaddavā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato; ye keci upasaggā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Seyyathāpi, bhikkhave, naḷāgārā vā tiṇāgārā vā aggi mutto [aggimukko (sī. pī.)] kūṭāgārānipi dahati ullittāvalittāni nivātāni phusitaggaḷāni pihitavātapānāni; evameva kho, bhikkhave, yāni kānici bhayāni uppajjanti sabbāni tāni bālato uppajjanti, no paṇḍitato; ye keci upaddavā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato; ye keci upasaggā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Iti kho, bhikkhave, sappaṭibhayo bālo, appaṭibhayo paṇḍito; saupaddavo bālo, anupaddavo paṇḍito; saupasaggo bālo, anupasaggo paṇḍito. Natthi, bhikkhave, paṇḍitato bhayaṃ, natthi paṇḍitato upaddavo, natthi paṇḍitato upasaggo. Tasmātiha, bhikkhave, ‘paṇḍitā bhavissāma vīmaṃsakā’ti – evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti.
PTS 3.62已对照

这样说时,具寿阿难对世尊这样说——“尊者,到什么程度才足以称智者比丘为‘审察者’呢?”“阿难,当比丘既善巧于界,又善巧于处、善巧于缘起、善巧于处非处时,阿难,到这个程度便足以称智者比丘为‘审察者’。”

Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bhante, paṇḍito bhikkhu ‘vīmaṃsako’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Yato kho, ānanda, bhikkhu dhātukusalo ca hoti, āyatanakusalo ca hoti, paṭiccasamuppādakusalo ca hoti, ṭhānāṭhānakusalo ca hoti – ettāvatā kho, ānanda, paṇḍito bhikkhu ‘vīmaṃsako’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
125已对照

一二五、“尊者,到什么程度才足以称[他]为‘善巧于界的比丘’呢?”“阿难,有这十八界:眼界、色界、眼识界;耳界、声界、耳识界;鼻界、香界、鼻识界;舌界、味界、舌识界;身界、触界、身识界;意界、法界、意识界。阿难,当[他]知、见这十八界时,阿难,到这个程度也足以称[他]为‘善巧于界的比丘’。”

125. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Aṭṭhārasa kho imā, ānanda, dhātuyo – cakkhudhātu, rūpadhātu, cakkhuviññāṇadhātu; sotadhātu, saddadhātu, sotaviññāṇadhātu; ghānadhātu, gandhadhātu, ghānaviññāṇadhātu; jivhādhātu, rasadhātu, jivhāviññāṇadhātu; kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, kāyaviññāṇadhātu; manodhātu, dhammadhātu, manoviññāṇadhātu. Imā kho, ānanda, aṭṭhārasa dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
缅 3.108已对照

“尊者,可还有别的理趣(pariyāya),[依之]足以称[他]为‘善巧于界的比丘’呢?”“阿难,可以有。阿难,有这六界:地界、水界、火界、风界、空界、识界。阿难,当[他]知、见这六界时,阿难,到这个程度也足以称[他]为‘善巧于界的比丘’。”

‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Chayimā, ānanda, dhātuyo – pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu. Imā kho, ānanda, cha dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
已对照

“尊者,可还有别的理趣,[依之]足以称[他]为‘善巧于界的比丘’呢?”“阿难,可以有。阿难,有这六界:乐界、苦界、喜悦界、忧界、舍界、无明界。阿难,当[他]知、见这六界时,阿难,到这个程度也足以称[他]为‘善巧于界的比丘’。”

‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Chayimā, ānanda, dhātuyo – sukhadhātu, dukkhadhātu, somanassadhātu, domanassadhātu, upekkhādhātu, avijjādhātu. Imā kho, ānanda, cha dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
PTS 3.63已对照

“尊者,可还有别的理趣,[依之]足以称[他]为‘善巧于界的比丘’呢?”“阿难,可以有。阿难,有这六界:欲界、出离界、瞋恚界、无瞋恚界、害界、无害界。阿难,当[他]知、见这六界时,阿难,到这个程度也足以称[他]为‘善巧于界的比丘’。”

‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Chayimā, ānanda, dhātuyo – kāmadhātu, nekkhammadhātu, byāpādadhātu, abyāpādadhātu, vihiṃsādhātu, avihiṃsādhātu. Imā kho, ānanda, cha dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
已对照

“尊者,可还有别的理趣,[依之]足以称[他]为‘善巧于界的比丘’呢?”“阿难,可以有。阿难,有这三界:欲界、色界、无色界。阿难,当[他]知、见这三界时,阿难,到这个程度也足以称[他]为‘善巧于界的比丘’。”

‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Tisso imā, ānanda, dhātuyo – kāmadhātu, rūpadhātu, arūpadhātu. Imā kho, ānanda, tisso dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
已对照

“尊者,可还有别的理趣,[依之]足以称[他]为‘善巧于界的比丘’呢?”“阿难,可以有。阿难,有这两种界:有为界、无为界。阿难,当[他]知、见这两种界时,阿难,到这个程度也足以称[他]为‘善巧于界的比丘’。”

‘‘Siyā pana, bhante, aññopi pariyāyo, yathā ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda. Dve imā, ānanda, dhātuyo – saṅkhatādhātu, asaṅkhatādhātu. Imā kho, ānanda, dve dhātuyo yato jānāti passati – ettāvatāpi kho, ānanda, ‘dhātukusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
126已对照

一二六、“尊者,到什么程度才足以称[他]为‘善巧于处的比丘’呢?”“阿难,而有这六内外处:眼与色、耳与声、鼻与香、舌与味、身与触、意与法。阿难,当[他]知、见这六内外处时,阿难,到这个程度便足以称[他]为‘善巧于处的比丘’。”

126. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, ‘āyatanakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Cha kho panimāni, ānanda, ajjhattikabāhirāni āyatanāni – cakkhuceva rūpā ca sotañca saddā ca ghānañca gandhā ca jivhā ca rasā ca kāyo ca phoṭṭhabbā ca mano ca dhammā ca. Imāni kho, ānanda, cha ajjhattikabāhirāni āyatanāni yato jānāti passati – ettāvatā kho, ānanda, ‘āyatanakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
PTS 3.64缅 3.109已对照

“尊者,到什么程度才足以称[他]为‘善巧于缘起的比丘’呢?”“阿难,在此,比丘这样了知:‘此[缘]存在时此[果]便有,由此[缘]的生起此[果]便生起;此[缘]不存在时此[果]便不有,由此[缘]之灭此[果]便灭,即:以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名色,以名色为缘而有六处,以六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有爱,以爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。这样,这整个苦蕴就集起了。正由无明的无余离贪、灭,而有行之灭,以行之灭而有识之灭,以识之灭而有名色之灭,以名色之灭而有六处之灭,以六处之灭而有触之灭,以触之灭而有受之灭,以受之灭而有爱之灭,以爱之灭而有取之灭,以取之灭而有有之灭,以有之灭而有生之灭,以生之灭而老死、愁、悲、苦、忧、恼便灭。这样,这整个苦蕴就灭了。’阿难,到这个程度便足以称[他]为‘善巧于缘起的比丘’。”

‘‘Kittāvatā pana, bhante, ‘paṭiccasamuppādakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhu evaṃ pajānāti – ‘imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati, imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāyatveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti’. Ettāvatā kho, ānanda, ‘paṭiccasamuppādakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
127已对照

一二七、“尊者,到什么程度才足以称[他]为‘善巧于处非处的比丘’呢?”“阿难,在此,比丘了知:‘这是无处、无机会的:具足见的人会视任何行为常——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:凡夫会视任何行为常——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:具足见的人会视任何行为乐——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:凡夫会视任何行为乐——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:具足见的人会视任何法为我——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:凡夫会视任何法为我——此事是可能有的。’

127. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, ‘ṭhānāṭhānakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhu ‘aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kañci [kiñci (syā. kaṃ. ka.)] saṅkhāraṃ niccato upagaccheyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano kañci saṅkhāraṃ niccato upagaccheyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kañci saṅkhāraṃ sukhato upagaccheyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano kañci saṅkhāraṃ sukhato upagaccheyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kañci dhammaṃ attato upagaccheyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti, ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano kañci dhammaṃ attato upagaccheyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
128PTS 3.65缅 3.110已对照

一二八、“[他]了知:‘这是无处、无机会的:具足见的人会夺母之命——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:凡夫会夺母之命——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:具足见的人会夺父之命……乃至……会夺阿罗汉之命——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:具足见的人会以恶心使如来出血——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:凡夫会以恶心使如来出血——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:具足见的人会分裂僧团——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:凡夫会分裂僧团——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:具足见的人会另立他师——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:凡夫会另立他师——此事是可能有的。’

128. ‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo mātaraṃ jīvitā voropeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano mātaraṃ jīvitā voropeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo pitaraṃ jīvitā voropeyya…pe… arahantaṃ jīvitā voropeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo duṭṭhacitto tathāgatassa lohitaṃ uppādeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano duṭṭhacitto tathāgatassa lohitaṃ uppādeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo saṅghaṃ bhindeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano saṅghaṃ bhindeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo aññaṃ satthāraṃ uddiseyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano aññaṃ satthāraṃ uddiseyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
129已对照

一二九、“[他]了知:‘这是无处、无机会的:于一个世界中,两位阿罗汉、正等正觉者会不前不后地出现——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:于一个世界中,只有一位阿罗汉、正等正觉者会出现——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:于一个世界中,两位转轮王会不前不后地出现——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:于一个世界中,只有一位转轮王会出现——此事是可能有的。’

129. ‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddhā apubbaṃ acarimaṃ uppajjeyyuṃ, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ ekissā lokadhātuyā eko arahaṃ sammāsambuddho uppajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ ekissā lokadhātuyā dve rājāno cakkavattino apubbaṃ acarimaṃ uppajjeyyuṃ, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ ekissā lokadhātuyā eko rājā cakkavattī uppajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
130PTS 3.66缅 3.111已对照

一三〇、“[他]了知:‘这是无处、无机会的:女人会成为阿罗汉、正等正觉者——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:男子会成为阿罗汉、正等正觉者——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:女人会成为转轮王——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:男子会成为转轮王——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:女人会行帝释之位……会行魔王之位……会行梵天之位——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:男子会行帝释之位……会行魔王之位……会行梵天之位——此事是可能有的。’

130. ‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ itthī arahaṃ assa sammāsambuddho, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puriso arahaṃ assa sammāsambuddho, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ itthī rājā assa cakkavattī, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puriso rājā assa cakkavattī, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ itthī sakkattaṃ kareyya … mārattaṃ kareyya… brahmattaṃ kareyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puriso sakkattaṃ kareyya… mārattaṃ kareyya… brahmattaṃ kareyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
131已对照

一三一、“[他]了知:‘这是无处、无机会的:身恶行会生起可喜、可爱、可意的异熟——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:身恶行会生起不可喜、不可爱、不可意的异熟——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:语恶行……乃至……意恶行会生起可喜、可爱、可意的异熟——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:语恶行……乃至……意恶行会生起不可喜、不可爱、不可意的异熟——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:身善行会生起不可喜、不可爱、不可意的异熟——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:身善行会生起可喜、可爱、可意的异熟——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:语善行……乃至……意善行会生起不可喜、不可爱、不可意的异熟——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:语善行……乃至……意善行会生起可喜、可爱、可意的异熟——此事是可能有的。’

131. ‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ kāyaduccaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ kāyaduccaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ vacīduccaritassa…pe… yaṃ manoduccaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ vacīduccaritassa…pe… yaṃ manoduccaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṃ vijjatīti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ kāyasucaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ kāyasucaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ vacīsucaritassa…pe… yaṃ manosucaritassa aniṭṭho akanto amanāpo vipāko nibbatteyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ vacīsucaritassa…pe… yaṃ manosucaritassa iṭṭho kanto manāpo vipāko nibbatteyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti.
PTS 3.67缅 3.112已对照

“[他]了知:‘这是无处、无机会的:具有身恶行者,以那为因缘、以那为缘,身坏命终之后,会投生于善趣、天界——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:具有身恶行者,以那为因缘、以那为缘,身坏命终之后,会投生于苦界、恶趣、堕处、地狱——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:具有语恶行者……乃至……具有意恶行者,以那为因缘、以那为缘,身坏命终之后,会投生于善趣、天界——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:具有语恶行者……乃至……具有意恶行者,以那为因缘、以那为缘,身坏命终之后,会投生于苦界、恶趣、堕处、地狱——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:具有身善行者,以那为因缘、以那为缘,身坏命终之后,会投生于苦界、恶趣、堕处、地狱——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:具有身善行者,以那为因缘、以那为缘,身坏命终之后,会投生于善趣、天界——此事是可能有的。’了知:‘这是无处、无机会的:具有语善行者……乃至……具有意善行者,以那为因缘、以那为缘,身坏命终之后,会投生于苦界、恶趣、堕处、地狱——此事不可能有。’了知:‘这是有处、有机会的:具有语善行者……乃至……具有意善行者,以那为因缘、以那为缘,身坏命终之后,会投生于善趣、天界——此事是可能有的。’阿难,到这个程度便足以称[他]为‘善巧于处非处的比丘’。”

‘‘‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ kāyaduccaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ kāyaduccaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ vacīduccaritasamaṅgī…pe… yaṃ manoduccaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ vacīduccaritasamaṅgī…pe… yaṃ manoduccaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ kāyasucaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ kāyasucaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. ‘Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ vacīsucaritasamaṅgī…pe… yaṃ manosucaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti pajānāti; ‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ vacīsucaritasamaṅgī…pe… yaṃ manosucaritasamaṅgī taṃnidānā tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya, ṭhānametaṃ vijjatī’ti pajānāti. Ettāvatā kho, ānanda, ‘ṭhānāṭhānakusalo bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
132已对照

一三二、这样说时,具寿阿难对世尊这样说——“稀有啊,尊者!未曾有啊,尊者!尊者,这法门名叫什么?”“阿难,因此,你要受持这个法门为‘多界’(bahudhātuka),也要受持它为‘四转’(catuparivaṭṭa),也要受持它为‘法镜’(dhammādāsa),也要受持它为‘不死之鼓’(amatadundubhi),也要受持它为‘无上的战胜’(anuttara saṅgāmavijaya)。”

世尊说了这[番话]。具寿阿难满意、欢喜世尊之所说。

132. Evaṃ vutte āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Konāmo ayaṃ, bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Tasmātiha tvaṃ, ānanda, imaṃ dhammapariyāyaṃ ‘bahudhātuko’tipi naṃ dhārehi, ‘catuparivaṭṭo’tipi naṃ dhārehi, ‘dhammādāso’tipi naṃ dhārehi, ‘amatadundubhī’tipi [dudrabhītipi (ka.)] naṃ dhārehi, ‘anuttaro saṅgāmavijayo’tipi naṃ dhārehī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Bahudhātukasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.
已对照

《多界经》终,[《次第品》中之]第五[经]。