快乐巴利palinanda.cc

中部第106经 · 不动利益经 Āneñjasappāyasuttaṃ

本经目录六、不动利益经

66PTS 2.262缅 3.49已对照

六、不动利益经

六十六、如是我闻——一时,世尊住在拘楼国(Kuru),[有]一座名叫剑磨瑟昙(Kammāsadhamma)的拘楼人市镇。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——“诸比丘,诸欲是无常的、空虚的、虚妄的、是虚妄之法。诸比丘,这是幻术所作的,是愚人的呓语。凡现法的诸欲,凡来世的诸欲;凡现法的欲想,凡来世的欲想——这两者都是魔的领域,这是魔的境域,这是魔的饵食,这是魔的行处。在这里,这些恶、不善的心所生[法]——贪欲、瞋恚、激愤——转起;正是它们,成为在此[教中]随学的圣弟子的障碍。诸比丘,此中,圣弟子这样思察:‘凡现法的诸欲,凡来世的诸欲;凡现法的欲想,凡来世的欲想——这两者都是魔的领域,这是魔的境域,这是魔的饵食,这是魔的行处。在这里,这些恶、不善的心所生[法]——贪欲、瞋恚、激愤——转起;正是它们,成为在此[教中]随学的圣弟子的障碍。我何不以广、大的心,胜伏[欲]世间、以意决意[于禅]而住?因为当我以广、大的心,胜伏[欲]世间、以意决意[于禅]而住时,凡那些恶、不善的心所生[法]——贪欲、瞋恚、激愤——它们将不会存在。由于舍断它们,我的心将成为不微小的、无量的、善修的。’当他如此行道、多住于彼时,心便于[那]因(āyatana)明净。有明净时,他或于现在入于不动(āneñja),或以慧胜解。身坏命终之后,这是有处、有机会的:那导向他的识会是趋入不动的。诸比丘,这被称为第一种适宜于不动的行道。

66. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṃ nāma kurūnaṃ nigamo. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘aniccā, bhikkhave, kāmā tucchā musā mosadhammā. Māyākatame taṃ, bhikkhave, bālalāpanaṃ. Ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā – ubhayametaṃ māradheyyaṃ, mārassesa [mārasseva (ka.)] visayo, mārassesa nivāpo, mārassesa gocaro. Etthete pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi saṃvattanti. Teva ariyasāvakassa idhamanusikkhato antarāyāya sambhavanti. Tatra, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā – ubhayametaṃ māradheyyaṃ, mārassesa visayo, mārassesa nivāpo, mārassesa gocaro. Etthete pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi saṃvattanti, teva ariyasāvakassa idhamanusikkhato antarāyāya sambhavanti. Yaṃnūnāhaṃ vipulena mahaggatena cetasā vihareyyaṃ abhibhuyya lokaṃ adhiṭṭhāya manasā. Vipulena hi me mahaggatena cetasā viharato abhibhuyya lokaṃ adhiṭṭhāya manasā ye pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi te na bhavissanti. Tesaṃ pahānā aparittañca me cittaṃ bhavissati appamāṇaṃ subhāvita’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati’’.
67已对照

六十七、“再者,诸比丘,圣弟子这样思察:‘凡现法的诸欲,凡来世的诸欲;凡现法的欲想,凡来世的欲想;凡任何色,[一切色,]是四大种与四大种所造之色。’当他如此行道、多住于彼时,心便于[那]因明净。有明净时,他或于现在入于不动,或以慧胜解。身坏命终之后,这是有处、有机会的:那导向他的识会是趋入不动的。诸比丘,这被称为第二种适宜于不动的行道。

“再者,诸比丘,圣弟子这样思察:‘凡现法的诸欲,凡来世的诸欲;凡现法的欲想,凡来世的欲想;凡现法的诸色,凡来世的诸色;凡现法的色想,凡来世的色想——这两者都是无常的。凡无常的,那就不值得欢喜、不值得称说、不值得耽著。’当他如此行道、多住于彼时,心便于[那]因明净。有明净时,他或于现在入于不动,或以慧胜解。身坏命终之后,这是有处、有机会的:那导向他的识会是趋入不动的。诸比丘,这被称为第三种适宜于不动的行道。

67. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; yaṃ kiñci rūpaṃ (sabbaṃ rūpaṃ) [( ) natthi sī. pī. potthakesu] cattāri ca mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpa’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati.
68PTS 2.263缅 3.50已对照

六十八、“再者,诸比丘,圣弟子这样思察:‘凡现法的诸欲,凡来世的诸欲;凡现法的欲想,凡来世的欲想;凡现法的诸色,凡来世的诸色;凡现法的色想,凡来世的色想;凡不动想——这一切都是想。这些[想]于其中无余灭去的,这是寂静的,这是殊胜的,即:无所有处。’当他如此行道、多住于彼时,心便于[那]因明净。有明净时,他或于现在入于无所有处,或以慧胜解。身坏命终之后,这是有处、有机会的:那导向他的识会是趋入无所有处的。诸比丘,这被称为第一种适宜于无所有处的行道。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā – ubhayametaṃ aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ nālaṃ abhinandituṃ, nālaṃ abhivadituṃ, nālaṃ ajjhositu’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati.
68. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā; yā ca āneñjasaññā – sabbā saññā. Yatthetā aparisesā nirujjhanti etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ – yadidaṃ ākiñcaññāyatana’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati.
69已对照

六十九、“再者,诸比丘,圣弟子前往林野、或前往树下、或前往空闲处,这样思察:‘此[是]空的,以我或以我所[而言]。’当他如此行道、多住于彼时,心便于[那]因明净。有明净时,他或于现在入于无所有处,或以慧胜解。身坏命终之后,这是有处、有机会的:那导向他的识会是趋入无所有处的。诸比丘,这被称为第二种适宜于无所有处的行道。

69. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘suññamidaṃ attena vā attaniyena vā’ti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati.
70PTS 2.264已对照

七十、“再者,诸比丘,圣弟子这样思察:‘我在任何地方都不是任何人的牵挂,在任何地方、任何[事物]中也没有我的牵挂。’当他如此行道、多住于彼时,心便于[那]因明净。有明净时,他或于现在入于无所有处,或以慧胜解。身坏命终之后,这是有处、有机会的:那导向他的识会是趋入无所有处的。诸比丘,这被称为第三种适宜于无所有处的行道。

70. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘nāhaṃ kvacani [kvacini (syā. kaṃ. sī. aṭṭha.)] kassaci kiñcanatasmiṃ [kiñcanatasmi (?)], na ca mama kvacani kismiñci kiñcanaṃ natthī’ti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati.
缅 3.51已对照

“再者,诸比丘,圣弟子这样思察:‘凡现法的诸欲,凡来世的诸欲;凡现法的欲想,凡来世的欲想;凡现法的诸色,凡来世的诸色;凡现法的色想,凡来世的色想;凡不动想,凡无所有处想——这一切都是想。这些[想]于其中无余灭去的,这是寂静的,这是殊胜的,即:非想非非想处。’当他如此行道、多住于彼时,心便于[那]因明净。有明净时,他或于现在入于非想非非想处,或以慧胜解。身坏命终之后,这是有处、有机会的:那导向他的识会是趋入非想非非想处的。诸比丘,这被称为适宜于非想非非想处的行道。”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā; yā ca āneñjasaññā, yā ca ākiñcaññāyatanasaññā – sabbā saññā. Yatthetā aparisesā nirujjhanti etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ – yadidaṃ nevasaññānāsaññāyatana’nti. Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā. Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa nevasaññānāsaññāyatanūpagaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, nevasaññānāsaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyatī’’ti.
71PTS 2.265已对照

七十一、这样说时,具寿阿难对世尊这样说:“尊者,在此,比丘这样行道:‘[若]不曾有,我便不会有;将不会有,我的[什么]也将不会有;凡存在者、已成者,我舍断它。’如此,他获得舍。尊者,那位比丘会般涅槃,还是不会般涅槃呢?”“阿难,此处有的比丘会般涅槃,有的比丘不会般涅槃。”“尊者,是什么因、什么缘,使此处有的比丘会般涅槃,有的比丘不会般涅槃呢?”“阿难,在此,比丘这样行道:‘[若]不曾有,我便不会有;将不会有,我的[什么]也将不会有;凡存在者、已成者,我舍断它。’如此,他获得舍。他欢喜那舍、称说、耽著而住。当他于那舍欢喜、称说、耽著而住时,识便依止于它、以它为取。阿难,有取的比丘不般涅槃。”“尊者,那么那位比丘在执取时,执取于何处呢?”“阿难,[执取]非想非非想处。”“尊者,原来那位比丘在执取时,执取的是最上的取?”“阿难,那位比丘在执取时,执取的确实是最上的取。阿难,因为这是最上的取,即:非想非非想处。”

71. Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa, no ca me siyā; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi yaṃ, bhūtaṃ – taṃ pajahāmī’ti. Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati. Parinibbāyeyya nu kho so, bhante, bhikkhu na vā parinibbāyeyyā’’ti? ‘‘Apetthekacco, ānanda, bhikkhu parinibbāyeyya, apetthekacco bhikkhu na parinibbāyeyyā’’ti. ‘‘Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yenapetthekacco bhikkhu parinibbāyeyya, apetthekacco bhikkhu na parinibbāyeyyā’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa, no ca me siyā; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi, yaṃ bhūtaṃ – taṃ pajahāmī’ti. Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati. So taṃ upekkhaṃ abhinandati, abhivadati, ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ upekkhaṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ hoti viññāṇaṃ tadupādānaṃ. Saupādāno, ānanda, bhikkhu na parinibbāyatī’’ti. ‘‘Kahaṃ pana so, bhante, bhikkhu upādiyamāno upādiyatī’’ti? ‘‘Nevasaññānāsaññāyatanaṃ, ānandā’’ti. ‘‘Upādānaseṭṭhaṃ kira so, bhante, bhikkhu upādiyamāno upādiyatī’’ti? ‘‘Upādānaseṭṭhañhi so, ānanda, bhikkhu upādiyamāno upādiyati. Upādānaseṭṭhañhetaṃ, ānanda, yadidaṃ – nevasaññānāsaññāyatanaṃ’’.
72缅 3.52已对照

七十二、“阿难,在此,比丘这样行道:‘[若]不曾有,我便不会有;将不会有,我的[什么]也将不会有;凡存在者、已成者,我舍断它。’如此,他获得舍。他不欢喜那舍、不称说、不耽著而住。当他于那舍不欢喜、不称说、不耽著而住时,识便不依止于它、不以它为取。阿难,无取的比丘般涅槃。”

72. ‘‘Idhānanda, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa, no ca me siyā; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi, yaṃ bhūtaṃ – taṃ pajahāmī’ti. Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati. So taṃ upekkhaṃ nābhinandati, nābhivadati, na ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṃ upekkhaṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ hoti viññāṇaṃ na tadupādānaṃ. Anupādāno, ānanda, bhikkhu parinibbāyatī’’ti.
73PTS 2.266已对照

七十三、“稀有啊,尊者!未曾有啊,尊者!尊者,原来世尊已为我们说了依于各各[等至]的暴流的渡越。尊者,那么什么是圣解脱呢?”“阿难,在此,圣弟子比丘这样思察:‘凡现法的诸欲,凡来世的诸欲;凡现法的欲想,凡来世的欲想;凡现法的诸色,凡来世的诸色;凡现法的色想,凡来世的色想;凡不动想,凡无所有处想,凡非想非非想处想——这就是有身,凡有身所及的[尽在于此]。这是不死,即:心的无取解脱。’阿难,如是,我已开示了适宜于不动的行道,已开示了适宜于无所有处的行道,已开示了适宜于非想非非想处的行道,已开示了依于各各[等至]的暴流的渡越,已开示了圣解脱。阿难,凡是求弟子之利益者、悲悯者的导师以悲悯而应为[弟子]所作的,我已为你们作了。阿难,这些是树下,这些是空屋——修禅吧,阿难!莫放逸,莫日后追悔。这就是我们对你们的教诫。”

世尊说了这[番话]。具寿阿难满意、欢喜世尊之所说。

73. ‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Nissāya nissāya kira no, bhante, bhagavatā oghassa nittharaṇā akkhātā. Katamo pana, bhante, ariyo vimokkho’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhu ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā; yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā; yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā; yā ca āneñjasaññā, yā ca ākiñcaññāyatanasaññā, yā ca nevasaññānāsaññāyatanasaññā – esa sakkāyo yāvatā sakkāyo. Etaṃ amataṃ yadidaṃ anupādā cittassa vimokkho. Iti, kho, ānanda, desitā mayā āneñjasappāyā paṭipadā, desitā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā, desitā nevasaññānāsaññāyatanasappāyā paṭipadā, desitā nissāya nissāya oghassa nittharaṇā, desito ariyo vimokkho. Yaṃ kho, ānanda, satthārā karaṇīyaṃ sāvakānaṃ hitesinā anukampakena anukampaṃ upādāya, kataṃ vo taṃ mayā. Etāni, ānanda, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni. Jhāyathānanda, mā pamādattha, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Āneñjasappāyasuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ.
已对照

《不动利益经》终,[《天湖品》中之]第六[经]。