快乐巴利palinanda.cc

中部第105经 · 善星经 Sunakkhattasuttaṃ

本经目录五、善星经

55PTS 2.252缅 3.40已对照

五、善星经

五十五、如是我闻——一时,世尊住在毘舍离(Vesālī)大林(Mahāvana)重阁讲堂(Kūṭāgārasālā)。那时,众多比丘在世尊面前记说了究竟智:“‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有’,我们[如是]了知。”离车子善星(Sunakkhatta licchaviputta)听说:“据说众多比丘在世尊面前记说了究竟智:‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有’,我们[如是]了知。”于是,离车子善星来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的离车子善星对世尊这样说:“尊者,我听说:‘据说众多比丘在世尊面前记说了究竟智:「生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有」,我们[如是]了知。’尊者,那些在世尊面前记说究竟智——‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有’,我们[如是]了知——的比丘,尊者,那些比丘是正确地记说了究竟智,还是其中有些比丘以增上慢记说了究竟智?”

55. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena sambahulehi bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā hoti – ‘‘‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmā’’ti. Assosi kho sunakkhatto licchaviputto – ‘‘sambahulehi kira bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā hoti – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmā’’ti. Atha kho sunakkhatto licchaviputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sunakkhatto licchaviputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante – ‘sambahulehi kira bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmā’’ti. ‘‘Ye te, bhante, bhikkhū bhagavato santike aññaṃ byākaṃsu – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmā’’ti, kacci te, bhante, bhikkhū sammadeva aññaṃ byākaṃsu udāhu santetthekacce bhikkhū adhimānena aññaṃ byākaṃsūti?
56PTS 2.253已对照

五十六、“善星,那些在我面前记说究竟智——‘生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有’,我们[如是]了知——的比丘,其中有些比丘是正确地记说了究竟智,也有些比丘是以增上慢记说了究竟智。善星,其中,那些正确地记说了究竟智的比丘,他们的那[记说]正是如此;而那些以增上慢记说了究竟智的比丘,善星,对此,如来这样想:‘我要为他们说法。’善星,在此,如来是这样想的:‘我要为他们说法。’然而,在此,有些愚痴人一再造作问题,来到如来之处询问。善星,在那种情况下,如来那‘我要为他们说法’的想法,也有了变异。”“世尊,这正是时候;善逝,这正是时候,愿世尊说法。听了世尊[所说],比丘们将会受持。”“那么,善星,你要谛听,好好作意,我要说了。”“是的,尊者。”离车子善星应诺世尊。世尊这样说——

56. ‘‘Ye te, sunakkhatta, bhikkhū mama santike aññaṃ byākaṃsu – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāmā’’ti. ‘‘Santetthekacce bhikkhū sammadeva aññaṃ byākaṃsu, santi panidhekacce bhikkhū adhimānenapi [adhimānena (?)] aññaṃ byākaṃsu. Tatra, sunakkhatta, ye te bhikkhū sammadeva aññaṃ byākaṃsu tesaṃ taṃ tatheva hoti; ye pana te bhikkhū adhimānena aññaṃ byākaṃsu tatra, sunakkhatta, tathāgatassa evaṃ hoti – ‘dhammaṃ nesaṃ desessa’nti [deseyyanti (pī. ka.)]. Evañcettha, sunakkhatta, tathāgatassa hoti – ‘dhammaṃ nesaṃ desessa’nti. Atha ca panidhekacce moghapurisā pañhaṃ abhisaṅkharitvā abhisaṅkharitvā tathāgataṃ upasaṅkamitvā pucchanti. Tatra, sunakkhatta, yampi tathāgatassa evaṃ hoti – ‘dhammaṃ nesaṃ desessa’nti tassapi hoti aññathatta’’nti. ‘‘Etassa bhagavā kālo, etassa sugata kālo, yaṃ bhagavā dhammaṃ deseyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, sunakkhatta suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho sunakkhatto licchaviputto bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
57缅 3.41已对照

五十七、“善星,有这五欲功德。哪五种呢?眼所识的诸色,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的;耳所识的诸声……乃至……鼻所识的诸香……舌所识的诸味……身所识的诸触,是可喜的、可乐的、可意的、可爱的、与欲相应的、能引生贪染的——善星,这就是五欲功德。

57. ‘‘Pañca kho ime, sunakkhatta, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, sunakkhatta, pañca kāmaguṇā.
58PTS 2.254已对照

五十八、“善星,这是有处、有机会的:在此,某个人会是意向于世间食者。善星,对意向于世间食的人,与之相应的谈论便住立,他随之寻、随之伺,亲近那人,并因他而得欣悦;而当与不动相应的谈论被谈说时,他不愿意听闻,不倾耳,不安立心于了知,不亲近那人,也不因他而得欣悦。善星,犹如有一个人离开自己的村落或市镇很久了。他看见某个刚离开那村落或市镇不久的人。他会向那人询问那村落或市镇的安稳、丰收与少病恼;那人会对他讲述那村落或市镇的安稳、丰收与少病恼。善星,你认为怎样,那人会愿意听那人[说],会倾耳,会安立心于了知,会亲近那人,并因他而得欣悦吗?”“是的,尊者。”“善星,正是这样,这是有处、有机会的:在此,某个人会是意向于世间食者。善星,对意向于世间食的人,与之相应的谈论便住立,他随之寻、随之伺,亲近那人,并因他而得欣悦;而当与不动相应的谈论被谈说时,他不愿意听闻,不倾耳,不安立心于了知,不亲近那人,也不因他而得欣悦。他应被这样了知:‘[这]意向于世间食的人,确是与不动之结离系的。’”

58. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo lokāmisādhimutto assa. Lokāmisādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṃ bhajati, tena ca vittiṃ āpajjati; āneñjapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṃ odahati, na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti [upaṭṭhapeti (sī. syā. kaṃ. pī.)], na ca taṃ purisaṃ bhajati, na ca tena vittiṃ āpajjati. Seyyathāpi, sunakkhatta, puriso sakamhā gāmā vā nigamā vā ciravippavuttho assa. So aññataraṃ purisaṃ passeyya tamhā gāmā vā nigamā vā acirapakkantaṃ. So taṃ purisaṃ tassa gāmassa vā nigamassa vā khematañca subhikkhatañca appābādhatañca puccheyya; tassa so puriso tassa gāmassa vā nigamassa vā khematañca subhikkhatañca appābādhatañca saṃseyya. Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, api nu so puriso tassa purisassa sussūseyya, sotaṃ odaheyya, aññā cittaṃ upaṭṭhāpeyya, tañca purisaṃ bhajeyya, tena ca vittiṃ āpajjeyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, sunakkhatta, ṭhānametaṃ vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo lokāmisādhimutto assa. Lokāmisādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṃ bhajati, tena ca vittiṃ āpajjati; āneñjapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṃ odahati, na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti, na ca taṃ purisaṃ bhajati, na ca tena vittiṃ āpajjati. So evamassa veditabbo – ‘āneñjasaṃyojanena hi kho visaṃyutto [āneñjasaṃyojanena hi kho visaṃyutto-iti pāṭho sī. syā. kaṃ. pī. potthakesu natthi, aṭṭhakathāsu pana tabbaṇṇanā dissatiyeva] lokāmisādhimutto purisapuggalo’’’ti.
59缅 3.42已对照

五十九、“善星,这是有处、有机会的:在此,某个人会是意向于不动者。善星,对意向于不动的人,与之相应的谈论便住立,他随之寻、随之伺,亲近那人,并因他而得欣悦;而当与世间食相应的谈论被谈说时,他不愿意听闻,不倾耳,不安立心于了知,不亲近那人,也不因他而得欣悦。善星,犹如黄叶已从系缚脱落,不能再变青绿;善星,正是这样,意向于不动的人,凡是世间食之结,那已脱落了。他应被这样了知:‘[这]意向于不动的人,确是与世间食之结离系的。’”

59. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo āneñjādhimutto assa. Āneñjādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṃ bhajati, tena ca vittiṃ āpajjati; lokāmisapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṃ odahati, na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti, na ca taṃ purisaṃ bhajati, na ca tena vittiṃ āpajjati. Seyyathāpi, sunakkhatta, paṇḍupalāso bandhanā pavutto abhabbo haritattāya; evameva kho, sunakkhatta, āneñjādhimuttassa purisapuggalassa ye lokāmisasaṃyojane se pavutte. So evamassa veditabbo – ‘lokāmisasaṃyojanena hi kho visaṃyutto āneñjādhimutto purisapuggalo’’’ti.
60PTS 2.255已对照

六十、“善星,这是有处、有机会的:在此,某个人会是意向于无所有处者。善星,对意向于无所有处的人,与之相应的谈论便住立,他随之寻、随之伺,亲近那人,并因他而得欣悦;而当与不动相应的谈论被谈说时,他不愿意听闻,不倾耳,不安立心于了知,不亲近那人,也不因他而得欣悦。善星,犹如一块大石破为两半,便不能再接合;善星,正是这样,意向于无所有处的人,凡是不动之结,那已破了。他应被这样了知:‘[这]意向于无所有处的人,确是与不动之结离系的。’”

60. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo ākiñcaññāyatanādhimutto assa. Ākiñcaññāyatanādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṃ bhajati, tena ca vittiṃ āpajjati; āneñjapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṃ odahati, na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti, na ca taṃ purisaṃ bhajati, na ca tena vittiṃ āpajjati. Seyyathāpi, sunakkhatta, puthusilā dvedhābhinnā appaṭisandhikā hoti; evameva kho, sunakkhatta, ākiñcaññāyatanādhimuttassa purisapuggalassa ye āneñjasaṃyojane se bhinne. So evamassa veditabbo – ‘āneñjasaṃyojanena hi kho visaṃyutto ākiñcaññāyatanādhimutto purisapuggalo’’’ti.
61缅 3.43已对照

六十一、“善星,这是有处、有机会的:在此,某个人会是意向于非想非非想处者。善星,对意向于非想非非想处的人,与之相应的谈论便住立,他随之寻、随之伺,亲近那人,并因他而得欣悦;而当与无所有处相应的谈论被谈说时,他不愿意听闻,不倾耳,不安立心于了知,不亲近那人,也不因他而得欣悦。善星,犹如有人吃了可意的食物之后,把它吐了出来。善星,你认为怎样,那人对那食物还会有再吃的欲望吗?”“不是的,尊者。”“那是什么缘故呢?”“尊者,因为那食物已被认为是可厌的。”“善星,正是这样,意向于非想非非想处的人,凡是无所有处之结,那已被吐出了。他应被这样了知:‘[这]意向于非想非非想处的人,确是与无所有处之结离系的。’

61. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo nevasaññānāsaññāyatanādhimutto assa. Nevasaññānāsaññāyatanādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṃ bhajati, tena ca vittiṃ āpajjati; ākiñcaññāyatanapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṃ odahati, na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti, na ca taṃ purisaṃ bhajati, na ca tena vittiṃ āpajjati. Seyyathāpi, sunakkhatta, puriso manuññabhojanaṃ bhuttāvī chaḍḍeyya [chaddeyya (?)]. Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, api nu tassa purisassa tasmiṃ bhatte [vante (ka. sī.), bhutte (ka. sī. ka.)] puna bhottukamyatā assā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Aduñhi, bhante, bhattaṃ [vantaṃ (sī.)] paṭikūlasammata’’nti. ‘‘Evameva kho, sunakkhatta, nevasaññānāsaññāyatanādhimuttassa purisapuggalassa ye ākiñcaññāyatanasaṃyojane se vante. So evamassa veditabbo – ‘ākiñcaññāyatanasaṃyojanena hi kho visaṃyutto nevasaññānāsaññāyatanādhimutto purisapuggalo’ti.
62PTS 2.256已对照

六十二、“善星,这是有处、有机会的:在此,某个人会是正确地意向于涅槃者。善星,对正确地意向于涅槃的人,与之相应的谈论便住立,他随之寻、随之伺,亲近那人,并因他而得欣悦;而当与非想非非想处相应的谈论被谈说时,他不愿意听闻,不倾耳,不安立心于了知,不亲近那人,也不因他而得欣悦。善星,犹如一棵被断了顶的多罗树不堪能再生长;善星,正是这样,正确地意向于涅槃的人,凡是非想非非想处之结,那[结]便根已断,已作成如断[顶]的多罗树[桩],已令归于不存在,未来不再生起之法。他应被这样了知:‘[这]正确地意向于涅槃的人,确是与非想非非想处之结离系的。’”

62. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo sammā nibbānādhimutto assa. Sammā nibbānādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṃ bhajati, tena ca vittiṃ āpajjati; nevasaññānāsaññāyatanapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṃ odahati, na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti, na ca taṃ purisaṃ bhajati, na ca tena vittiṃ āpajjati. Seyyathāpi, sunakkhatta, tālo matthakacchinno abhabbo puna viruḷhiyā; evameva kho, sunakkhatta, sammā nibbānādhimuttassa purisapuggalassa ye nevasaññānāsaññāyatanasaṃyojane se ucchinnamūle tālāvatthukate anabhāvaṃkate [anabhāvakate (sī. pī.), anabhāvaṅgate (syā. kaṃ.)] āyatiṃ anuppādadhamme. So evamassa veditabbo – ‘nevasaññānāsaññāyatanasaṃyojanena hi kho visaṃyutto sammā nibbānādhimutto purisapuggalo’’’ti.
63缅 3.44已对照

六十三、“善星,这是有处、有机会的:在此,某位比丘会这样想:‘渴爱被沙门说为箭,无明之毒害因欲贪与瞋恚而受恼。我的那渴爱之箭已断,无明之毒害已除去,我是正确地意向于涅槃者。’他会这样自认,而[事实]并非如此。他会专事于那些对正确地意向于涅槃者不适宜的[事]:会专事于以眼见不适宜的色,会专事于以耳[闻]不适宜的声,会专事于以鼻[嗅]不适宜的香,会专事于以舌[尝]不适宜的味,会专事于以身[触]不适宜的所触,会专事于以意[知]不适宜的法。当他专事于以眼见不适宜的色、专事于以耳[闻]不适宜的声、专事于以鼻[嗅]不适宜的香、专事于以舌[尝]不适宜的味、专事于以身[触]不适宜的所触、专事于以意[知]不适宜的法时,贪会侵蚀[他的]心。他会以被贪侵蚀的心而遭遇死亡,或近于死亡之苦。

63. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idhekaccassa bhikkhuno evamassa – ‘taṇhā kho sallaṃ samaṇena vuttaṃ, avijjāvisadoso, chandarāgabyāpādena ruppati. Taṃ me taṇhāsallaṃ pahīnaṃ, apanīto avijjāvisadoso, sammā nibbānādhimuttohamasmī’ti. Evaṃmāni [evaṃmānī (sī. pī. ka.), evamādi (syā. kaṃ.)] assa atathaṃ samānaṃ [atthaṃ samānaṃ (syā. kaṃ. pī.), atthasamānaṃ (sī.)]. So yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni anuyuñjeyya; asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ sotena saddaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ manasā dhammaṃ anuyuñjeyya. Tassa asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ sotena saddaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ manasā dhammaṃ anuyuttassa rāgo cittaṃ anuddhaṃseyya. So rāgānuddhaṃsitena cittena maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ.
PTS 2.257缅 3.45已对照

“善星,犹如有人被一支带毒的、[毒药]涂敷得厚厚的箭射中。他的朋友、同僚、亲族血亲为他请来医生、拔箭者。那位医生、拔箭者会用刀切开他的创口。用刀切开创口之后,会用探针探寻箭。用探针探寻箭之后,会把箭拔出,除去毒害,[但]尚有残余。他知道‘尚有残余’,会这样说:‘喂,人啊,你的箭已被拔出,毒害已除去,尚有残余,而它已不足以对你造成障碍。你要吃适宜的食物,免得你吃不适宜的食物时,伤口渗流。你要时时清洗伤口,时时涂敷创口,免得你不时时清洗伤口、不时时涂敷创口时,脓血封住创口。你不要在风吹日晒中专事于游走,免得你在风吹日晒中专事于游走时,尘土与芒刺侵蚀创口。喂,人啊,你要守护伤口、令伤口愈合而住。’他会这样想:‘我的箭已被拔出,毒害已除去,无有残余,而它已不足以对我造成障碍。’他会吃不适宜的食物。他吃不适宜的食物时,伤口会渗流。他不会时时清洗伤口,不会时时涂敷创口。他不时时清洗伤口、不时时涂敷创口时,脓血会封住创口。他会在风吹日晒中专事于游走。他在风吹日晒中专事于游走时,尘土与芒刺会侵蚀创口。他不会守护伤口、令伤口愈合而住。由于他这不适宜的行为,以及那不净的毒害虽已除去而尚有残余——由于这两者,伤口会扩大。他会因那已扩大的伤口而遭遇死亡,或近于死亡之苦。

‘‘Seyyathāpi, sunakkhatta, puriso sallena viddho assa savisena gāḷhūpalepanena. Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṃ sallakattaṃ upaṭṭhāpeyyuṃ. Tassa so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṃ parikanteyya. Satthena vaṇamukhaṃ parikantitvā esaniyā sallaṃ eseyya. Esaniyā sallaṃ esitvā sallaṃ abbuheyya, apaneyya visadosaṃ saupādisesaṃ. Saupādisesoti [anupādisesoti (sabbattha) ayaṃ hi tathāgatassa visayo] jānamāno so evaṃ vadeyya – ‘ambho purisa, ubbhataṃ kho te sallaṃ, apanīto visadoso saupādiseso [anupādiseso (sabbattha) ayampi tathāgatassa visayo]. Analañca te antarāyāya. Sappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyyāsi, mā te asappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo assāvī assa. Kālena kālañca vaṇaṃ dhoveyyāsi, kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpeyyāsi, mā te na kālena kālaṃ vaṇaṃ dhovato na kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpato pubbalohitaṃ vaṇamukhaṃ pariyonandhi. Mā ca vātātape cārittaṃ anuyuñji, mā te vātātape cārittaṃ anuyuttassa rajosūkaṃ vaṇamukhaṃ anuddhaṃsesi. Vaṇānurakkhī ca, ambho purisa, vihareyyāsi vaṇasāropī’ti [vaṇassāropīti (ka.) vaṇa + saṃ + ropī = vaṇasāropī-iti padavibhāgo]. Tassa evamassa – ‘ubbhataṃ kho me sallaṃ, apanīto visadoso anupādiseso. Analañca me antarāyāyā’ti. So asappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyya. Tassa asappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo assāvī assa. Na ca kālena kālaṃ vaṇaṃ dhoveyya, na ca kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpeyya. Tassa na kālena kālaṃ vaṇaṃ dhovato, na kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpato pubbalohitaṃ vaṇamukhaṃ pariyonandheyya. Vātātape ca cārittaṃ anuyuñjeyya. Tassa vātātape cārittaṃ anuyuttassa rajosūkaṃ vaṇamukhaṃ anuddhaṃseyya. Na ca vaṇānurakkhī vihareyya na vaṇasāropī. Tassa imissā ca asappāyakiriyāya, asuci visadoso apanīto saupādiseso tadubhayena vaṇo puthuttaṃ gaccheyya. So puthuttaṃ gatena vaṇena maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ.
PTS 2.258已对照

“善星,正是这样,这是有处、有机会的:在此,某位比丘会这样想:‘渴爱被沙门说为箭,无明之毒害因欲贪与瞋恚而受恼。我的那渴爱之箭已断,无明之毒害已除去,我是正确地意向于涅槃者。’他会这样自认,而[事实]并非如此。他会专事于那些对正确地意向于涅槃者不适宜的[事]:会专事于以眼见不适宜的色,会专事于以耳[闻]不适宜的声,会专事于以鼻[嗅]不适宜的香,会专事于以舌[尝]不适宜的味,会专事于以身[触]不适宜的所触,会专事于以意[知]不适宜的法。当他专事于以眼见不适宜的色、专事于以耳[闻]不适宜的声、专事于以鼻[嗅]不适宜的香、专事于以舌[尝]不适宜的味、专事于以身[触]不适宜的所触、专事于以意[知]不适宜的法时,贪会侵蚀[他的]心。他会以被贪侵蚀的心而遭遇死亡,或近于死亡之苦。善星,在圣者的律中,凡舍学而退还卑下者,这就是死;善星,凡犯某种染污之罪,这就是近于死亡之苦。

‘‘Evameva kho, sunakkhatta, ṭhānametaṃ vijjati yaṃ idhekaccassa bhikkhuno evamassa – ‘taṇhā kho sallaṃ samaṇena vuttaṃ, avijjāvisadoso chandarāgabyāpādena ruppati. Taṃ me taṇhāsallaṃ pahīnaṃ, apanīto avijjāvisadoso, sammā nibbānādhimuttohamasmī’ti. Evaṃmāni assa atathaṃ samānaṃ. So yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni anuyuñjeyya, asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ sotena saddaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ anuyuñjeyya, asappāyaṃ manasā dhammaṃ anuyuñjeyya. Tassa asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ sotena saddaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ anuyuttassa, asappāyaṃ manasā dhammaṃ anuyuttassa rāgo cittaṃ anuddhaṃseyya. So rāgānuddhaṃsitena cittena maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ. Maraṇañhetaṃ, sunakkhatta, ariyassa vinaye yo sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati; maraṇamattañhetaṃ, sunakkhatta, dukkhaṃ yaṃ aññataraṃ saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpajjati.
64PTS 2.259缅 3.46已对照

六十四、“善星,这是有处、有机会的:在此,某位比丘会这样想:‘渴爱被沙门说为箭,无明之毒害因欲贪与瞋恚而受恼。我的那渴爱之箭已断,无明之毒害已除去,我是正确地意向于涅槃者。’正因为他确是正确地意向于涅槃者,他不会专事于那些对正确地意向于涅槃者不适宜的[事]:不会专事于以眼见不适宜的色,不会专事于以耳[闻]不适宜的声,不会专事于以鼻[嗅]不适宜的香,不会专事于以舌[尝]不适宜的味,不会专事于以身[触]不适宜的所触,不会专事于以意[知]不适宜的法。当他不专事于以眼见不适宜的色、不专事于以耳[闻]不适宜的声、不专事于以鼻[嗅]不适宜的香、不专事于以舌[尝]不适宜的味、不专事于以身[触]不适宜的所触、不专事于以意[知]不适宜的法时,贪不会侵蚀[他的]心。由于[他的]心未被贪侵蚀,他既不会遭遇死亡,也不会遭遇近于死亡之苦。

64. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ idhekaccassa bhikkhuno evamassa – ‘taṇhā kho sallaṃ samaṇena vuttaṃ, avijjāvisadoso chandarāgabyāpādena ruppati. Taṃ me taṇhāsallaṃ pahīnaṃ, apanīto avijjāvisadoso, sammā nibbānādhimuttohamasmī’ti. Sammā nibbānādhimuttasseva sato so yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni nānuyuñjeyya, asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ sotena saddaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ manasā dhammaṃ nānuyuñjeyya. Tassa asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ sotena saddaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ manasā dhammaṃ nānuyuttassa rāgo cittaṃ nānuddhaṃseyya. So na rāgānuddhaṃsitena cittena neva maraṇaṃ vā nigaccheyya na maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ.
已对照

“善星,犹如有人被一支带毒的、[毒药]涂敷得厚厚的箭射中。他的朋友、同僚、亲族血亲为他请来医生、拔箭者。那位医生、拔箭者会用刀切开他的创口。用刀切开创口之后,会用探针探寻箭。用探针探寻箭之后,会把箭拔出,除去毒害,无有残余。他知道‘无有残余’,会这样说:‘喂,人啊,你的箭已被拔出,毒害已除去,无有残余,而它已不足以对你造成障碍。你要吃适宜的食物,免得你吃不适宜的食物时,伤口渗流。你要时时清洗伤口,时时涂敷创口,免得你不时时清洗伤口、不时时涂敷创口时,脓血封住创口。你不要在风吹日晒中专事于游走,免得你在风吹日晒中专事于游走时,尘土与芒刺侵蚀创口。喂,人啊,你要守护伤口、令伤口愈合而住。’他会这样想:‘我的箭已被拔出,毒害已除去,无有残余,而它已不足以对我造成障碍。’他会吃适宜的食物。他吃适宜的食物时,伤口不会渗流。他会时时清洗伤口,时时涂敷创口。他时时清洗伤口、时时涂敷创口时,脓血不会封住创口。他不会在风吹日晒中专事于游走。他不在风吹日晒中专事于游走时,尘土与芒刺不会侵蚀创口。他会守护伤口、令伤口愈合而住。由于他这适宜的行为,以及那毒害已除去而无有残余——由于这两者,伤口会愈合。他因那已愈合、皮肤长好的伤口,既不会遭遇死亡,也不会遭遇近于死亡之苦。

‘‘Seyyathāpi, sunakkhatta, puriso sallena viddho assa savisena gāḷhūpalepanena. Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṃ sallakattaṃ upaṭṭhāpeyyuṃ. Tassa so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṃ parikanteyya. Satthena vaṇamukhaṃ parikantitvā esaniyā sallaṃ eseyya. Esaniyā sallaṃ esitvā sallaṃ abbuheyya, apaneyya visadosaṃ anupādisesaṃ. Anupādisesoti jānamāno so evaṃ vadeyya – ‘ambho purisa, ubbhataṃ kho te sallaṃ, apanīto visadoso anupādiseso. Analañca te antarāyāya. Sappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyyāsi, mā te asappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo assāvī assa. Kālena kālañca vaṇaṃ dhoveyyāsi, kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpeyyāsi. Mā te na kālena kālaṃ vaṇaṃ dhovato na kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpato pubbalohitaṃ vaṇamukhaṃ pariyonandhi. Mā ca vātātape cārittaṃ anuyuñji, mā te vātātape cārittaṃ anuyuttassa rajosūkaṃ vaṇamukhaṃ anuddhaṃsesi. Vaṇānurakkhī ca, ambho purisa, vihareyyāsi vaṇasāropī’ti. Tassa evamassa – ‘ubbhataṃ kho me sallaṃ, apanīto visadoso anupādiseso. Analañca me antarāyāyā’ti. So sappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyya. Tassa sappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo na assāvī assa. Kālena kālañca vaṇaṃ dhoveyya, kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpeyya. Tassa kālena kālaṃ vaṇaṃ dhovato kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpato na pubbalohitaṃ vaṇamukhaṃ pariyonandheyya. Na ca vātātape cārittaṃ anuyuñjeyya. Tassa vātātape cārittaṃ ananuyuttassa rajosūkaṃ vaṇamukhaṃ nānuddhaṃseyya. Vaṇānurakkhī ca vihareyya vaṇasāropī. Tassa imissā ca sappāyakiriyāya asu ca [asuci (sabbattha) socāti tabbaṇṇanā manasikātabbā] visadoso apanīto anupādiseso tadubhayena vaṇo viruheyya. So ruḷhena vaṇena sañchavinā neva maraṇaṃ vā nigaccheyya na maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ.
PTS 2.260缅 3.47已对照

“善星,正是这样,这是有处、有机会的:在此,某位比丘会这样想:‘渴爱被沙门说为箭,无明之毒害因欲贪与瞋恚而受恼。我的那渴爱之箭已断,无明之毒害已除去,我是正确地意向于涅槃者。’正因为他确是正确地意向于涅槃者,他不会专事于那些对正确地意向于涅槃者不适宜的[事]:不会专事于以眼见不适宜的色,不会专事于以耳[闻]不适宜的声,不会专事于以鼻[嗅]不适宜的香,不会专事于以舌[尝]不适宜的味,不会专事于以身[触]不适宜的所触,不会专事于以意[知]不适宜的法。当他不专事于以眼见不适宜的色、不专事于以耳[闻]不适宜的声、不专事于以鼻[嗅]不适宜的香、不专事于以舌[尝]不适宜的味、不专事于以身[触]不适宜的所触、不专事于以意[知]不适宜的法时,贪不会侵蚀[他的]心。由于[他的]心未被贪侵蚀,他既不会遭遇死亡,也不会遭遇近于死亡之苦。

‘‘Evameva kho, sunakkhatta, ṭhānametaṃ vijjati yaṃ idhekaccassa bhikkhuno evamassa – ‘taṇhā kho sallaṃ samaṇena vuttaṃ, avijjāvisadoso chandarāgabyāpādena ruppati. Taṃ me taṇhāsallaṃ pahīnaṃ, apanīto avijjāvisadoso, sammā nibbānādhimuttohamasmī’ti. Sammā nibbānādhimuttasseva sato so yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni nānuyuñjeyya, asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ sotena saddaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ nānuyuñjeyya, asappāyaṃ manasā dhammaṃ nānuyuñjeyya. Tassa asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ sotena saddaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ ghānena gandhaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ jivhāya rasaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ nānuyuttassa, asappāyaṃ manasā dhammaṃ nānuyuttassa, rāgo cittaṃ nānuddhaṃseyya. So na rāgānuddhaṃsitena cittena neva maraṇaṃ vā nigaccheyya na maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ.
65PTS 2.261缅 3.48已对照

六十五、“善星,我作这譬喻是为了使[你]了知其义。此中之义正是这样——善星,‘伤口’,这是六内处的增语;善星,‘毒害’,这是无明的增语;善星,‘箭’,这是渴爱的增语;善星,‘探针’,这是念的增语;善星,‘刀’,这是圣慧的增语;善星,‘医生、拔箭者’,这是如来、阿罗汉、正等正觉者的增语。

“善星,那于六触处防护而行、了知‘依是苦的根’之后,无依、于依的尽灭中解脱的比丘,他竟会把身投向依,或[对依]生起心——这[种]处是不存在的。善星,犹如有一只色具足、香具足、味具足的饮料杯,而它却与毒相混。这时来了一个想活、不想死、想乐、厌苦的人。善星,你认为怎样,那人明知‘我喝了这个,便会遭遇死亡,或近于死亡之苦’,还会喝那饮料杯[中之物]吗?”“不是的,尊者。”“善星,正是这样,那于六触处防护而行、了知‘依是苦的根’之后,无依、于依的尽灭中解脱的比丘,他竟会把身投向依,或[对依]生起心——这[种]处是不存在的。善星,犹如有一条毒性可怖的毒蛇。这时来了一个想活、不想死、想乐、厌苦的人。善星,你认为怎样,那人明知‘我被它咬了,便会遭遇死亡,或近于死亡之苦’,还会把手或拇指伸给那毒性可怖的毒蛇吗?”“不是的,尊者。”“善星,正是这样,那于六触处防护而行、了知‘依是苦的根’之后,无依、于依的尽灭中解脱的比丘,他竟会把身投向依,或[对依]生起心——这[种]处是不存在的。”

世尊说了这[番话]。离车子善星满意、欢喜世尊之所说。

65. ‘‘Upamā kho me ayaṃ, sunakkhatta, katā atthassa viññāpanāya. Ayaṃyevettha attho – vaṇoti kho, sunakkhatta, channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ; visadosoti kho, sunakkhatta, avijjāyetaṃ adhivacanaṃ; sallanti kho, sunakkhatta, taṇhāyetaṃ adhivacanaṃ; esanīti kho, sunakkhatta, satiyāyetaṃ adhivacanaṃ; satthanti kho, sunakkhatta, ariyāyetaṃ paññāya adhivacanaṃ; bhisakko sallakattoti kho, sunakkhatta, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa.
‘‘So vata, sunakkhatta, bhikkhu chasu phassāyatanesu saṃvutakārī ‘upadhi dukkhassa mūla’nti – iti viditvā nirupadhi upadhisaṅkhaye vimutto upadhismiṃ vā kāyaṃ upasaṃharissati cittaṃ vā uppādessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Seyyathāpi, sunakkhatta, āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno; so ca kho visena saṃsaṭṭho. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhapaṭikūlo. Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, api nu so puriso amuṃ āpānīyakaṃsaṃ piveyya yaṃ jaññā – ‘imāhaṃ pivitvā maraṇaṃ vā nigacchāmi maraṇamattaṃ vā dukkha’’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, sunakkhatta, so vata bhikkhu chasu phassāyatanesu saṃvutakārī ‘upadhi dukkhassa mūla’nti – iti viditvā nirupadhi upadhisaṅkhaye vimutto upadhismiṃ vā kāyaṃ upasaṃharissati cittaṃ vā uppādessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Seyyathāpi, sunakkhatta, āsīviso [āsiviso (ka.)] ghoraviso. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhapaṭikūlo. Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, api nu so puriso amussa āsīvisassa ghoravisassa hatthaṃ vā aṅguṭṭhaṃ vā dajjā [yuñjeyya (ka.)] yaṃ jaññā – ‘imināhaṃ daṭṭho maraṇaṃ vā nigacchāmi maraṇamattaṃ vā dukkha’’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, sunakkhatta, so vata bhikkhu chasu phassāyatanesu saṃvutakārī ‘upadhi dukkhassa mūla’nti – iti viditvā nirupadhi upadhisaṅkhaye vimutto upadhismiṃ vā kāyaṃ upasaṃharissati cittaṃ vā uppādessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti.
Idamavoca bhagavā. Attamano sunakkhatto licchaviputto bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Sunakkhattasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.
已对照

《善星经》终,[《天湖品》中之]第五[经]。