快乐巴利palinanda.cc

中部第102经 · 五三经 Pañcattayasuttaṃ [pañcāyatanasutta (ka.)]

本经目录二、五三经

21缅 3.18已对照

二、五三经

二十一、如是我闻——一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇树林(Jetavana)给孤独园(Anāthapiṇḍika)。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——“诸比丘,有一些沙门、婆罗门是后际论者,持随后际之见,他们针对后际宣说种种胜解之语。‘自我死后无病,是有想的’——有些人如是宣说;‘自我死后无病,是无想的’——有些人如是宣说;‘自我死后无病,是非想非非想的’——有些人如是宣说;或者宣称现存众生的断灭、坏灭、无有;或者又有些人宣说现法涅槃。如是,他们或宣称存在的自我死后无病,或宣称现存众生的断灭、坏灭、无有,或者又有些人宣说现法涅槃。如是,这五成为三,三成为五——这是五三的总说。

21. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhivuttipadāni [adhimuttipadāni (syā. kaṃ. ka.)] abhivadanti. ‘Saññī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti – ittheke abhivadanti; ‘asaññī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti – ittheke abhivadanti; ‘nevasaññīnāsaññī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti – ittheke abhivadanti; sato vā pana sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti [paññāpenti (sī. syā. kaṃ. pī.)], diṭṭhadhammanibbānaṃ vā paneke abhivadanti. Iti santaṃ vā attānaṃ paññapenti arogaṃ [paraṃ maraṇā. iti imāni (ka.)] paraṃ maraṇā, sato vā pana sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti, diṭṭhadhammanibbānaṃ vā paneke abhivadanti. Iti imāni pañca [paraṃ maraṇā. iti imāni (ka.)] hutvā tīṇi honti, tīṇi hutvā pañca honti – ayamuddeso pañcattayassa.
22PTS 2.230缅 3.19已对照

二十二、“诸比丘,在那里,凡是宣称自我死后无病、是有想的沙门、婆罗门——那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是有色的、死后无病、是有想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是无色的、死后无病、是有想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是亦有色亦无色的、死后无病、是有想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是非有色非无色的、死后无病、是有想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是一想的、死后无病、是有想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是种种想的、死后无病、是有想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是有限想的、死后无病、是有想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是无量想的、死后无病、是有想的;或者,在超越这[些想]的一些人当中,有些人宣说识遍是无量的、不动的。诸比丘,如来证知此。那些宣称自我死后无病、是有想的沙门、婆罗门尊师——那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是有色的、死后无病、是有想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是无色的、死后无病、是有想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是亦有色亦无色的、死后无病、是有想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是非有色非无色的、死后无病、是有想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是一想的、死后无病、是有想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是种种想的、死后无病、是有想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是有限想的、死后无病、是有想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是无量想的、死后无病、是有想的;或者,在这些想之中,被称说为清净的、最高的、最上的、无上的那[想]——无论是诸色想的,或是诸无色想的,或是诸一想的,或是诸种种想的;有些人宣说‘什么都没有’的无所有处是无量的、不动的。‘这是有为的、粗的;然而有诸行的灭,有此[灭]’——如此了知之后,见到其出离的如来便超越了它。

22. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, ekattasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, nānattasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, parittasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, appamāṇasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, etaṃ [evaṃ (ka.)] vā panekesaṃ [panetesaṃ (syā. kaṃ.)] upātivattataṃ viññāṇakasiṇameke abhivadanti appamāṇaṃ āneñjaṃ. Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti [pajānāti (sī. syā. kaṃ. pī.) aṭṭhakathā oloketabbā]. Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, ekattasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, nānattasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, parittasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, appamāṇasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā [maraṇāti (ka.)], yā vā panetāsaṃ saññānaṃ parisuddhā paramā aggā anuttariyā akkhāyati – yadi rūpasaññānaṃ yadi arūpasaññānaṃ yadi ekattasaññānaṃ yadi nānattasaññānaṃ. ‘Natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanameke abhivadanti appamāṇaṃ āneñjaṃ. ‘Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho attheta’nti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
23PTS 2.231缅 3.20已对照

二十三、“诸比丘,在那里,凡是宣称自我死后无病、是无想的沙门、婆罗门——那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是有色的、死后无病、是无想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是无色的、死后无病、是无想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是亦有色亦无色的、死后无病、是无想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是非有色非无色的、死后无病、是无想的。诸比丘,在那里,这些[人]呵斥那些宣称自我死后无病、是有想的沙门、婆罗门。这是什么缘故呢?想是病,想是痈,想是箭;这是寂静的,这是殊胜的,即:‘无想’。诸比丘,如来证知此。那些宣称自我死后无病、是无想的沙门、婆罗门尊师——那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是有色的、死后无病、是无想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是无色的、死后无病、是无想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是亦有色亦无色的、死后无病、是无想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是非有色非无色的、死后无病、是无想的。诸比丘,若有任何沙门或婆罗门这样说:‘我将离开色、离开受、离开想、离开诸行,而施设识的来、或去、或死亡、或投生、或增长、或增广、或广大’——这[种]处是不存在的。‘这是有为的、粗的;然而有诸行的灭,有此[灭]’——如此了知之后,见到其出离的如来便超越了它。

23. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā. Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti. Taṃ kissa hetu? Saññā rogo saññā gaṇḍo saññā sallaṃ, etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ – ‘asañña’nti. Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā. Yo hi koci, bhikkhave, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘ahamaññatra rūpā, aññatra vedanāya, aññatra saññāya, aññatra saṅkhārehi, viññāṇassa [aññatra viññāṇā (syā. kaṃ.), aññatra viññāṇena (ka.)] āgatiṃ vā gatiṃ vā cutiṃ vā upapattiṃ vā vuddhiṃ vā virūḷhiṃ vā vepullaṃ vā paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho attheta’nti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
24PTS 2.232缅 3.21已对照

二十四、“诸比丘,在那里,凡是宣称自我死后无病、是非想非非想的沙门、婆罗门——那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是有色的、死后无病、是非想非非想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是无色的、死后无病、是非想非非想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是亦有色亦无色的、死后无病、是非想非非想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是非有色非无色的、死后无病、是非想非非想的。诸比丘,在那里,这些[人]呵斥那些宣称自我死后无病、是有想的沙门、婆罗门,也呵斥那些宣称自我死后无病、是无想的沙门、婆罗门尊师。这是什么缘故呢?想是病,想是痈,想是箭,无想是迷乱;这是寂静的,这是殊胜的,即:‘非想非非想’。诸比丘,如来证知此。那些宣称自我死后无病、是非想非非想的沙门、婆罗门尊师——那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是有色的、死后无病、是非想非非想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是无色的、死后无病、是非想非非想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是亦有色亦无色的、死后无病、是非想非非想的,那些沙门、婆罗门尊师或宣称自我是非有色非无色的、死后无病、是非想非非想的。诸比丘,凡是任何沙门或婆罗门仅以所见、所闻、所觉、所应识知的行[之量]而宣称此处的证得,诸比丘,这被称为对此处之证得的灾祸。诸比丘,此处不被称为应作为行等至而证得的;诸比丘,此处被称为应作为行残余等至而证得的。‘这是有为的、粗的;然而有诸行的灭,有此[灭]’——如此了知之后,见到其出离的如来便超越了它。

24. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā. Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti, yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti. Taṃ kissa hetu? Saññā rogo saññā gaṇḍo saññā sallaṃ, asaññā sammoho, etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ – ‘nevasaññānāsañña’nti. [nevasaññānāsaññāti (syā. kaṃ. pī. ka.) etantipadaṃ manasikātabbaṃ] Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti. Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā, nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā [samaṇabrāhmaṇā (sī. pī.)] diṭṭhasutamutaviññātabbasaṅkhāramattena etassa āyatanassa upasampadaṃ paññapenti, byasanañhetaṃ, bhikkhave, akkhāyati [āyatanamakkhāyati (ka.)] etassa āyatanassa upasampadāya. Na hetaṃ, bhikkhave, āyatanaṃ saṅkhārasamāpattipattabbamakkhāyati; saṅkhārāvasesasamāpattipattabbametaṃ, bhikkhave, āyatanamakkhāyati. ‘Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho attheta’nti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
25PTS 2.233缅 3.22已对照

二十五、“诸比丘,在那里,凡是宣称现存众生的断灭、坏灭、无有的沙门、婆罗门——诸比丘,在那里,这些[人]呵斥那些宣称自我死后无病、是有想的沙门、婆罗门,也呵斥那些宣称自我死后无病、是无想的沙门、婆罗门尊师,也呵斥那些宣称自我死后无病、是非想非非想的沙门、婆罗门尊师。这是什么缘故呢?这一切沙门、婆罗门尊师都趋向于上[即未来],只宣说黏著:‘我们死后将会如此,我们死后将会如此。’犹如商人去经商时,会有这样的[想]:‘从这里我将有这个,以这个我将获得那个。’正是这样,我想,这些沙门、婆罗门尊师显得如同商人一般:‘我们死后将会如此,我们死后将会如此。’诸比丘,如来证知此。那些宣称现存众生的断灭、坏灭、无有的沙门、婆罗门尊师,他们由于畏惧有身、厌恶有身,只随有身而奔、而转。犹如被皮带系缚的狗,被系于坚固的柱或桩上,它便只随那柱或桩而奔、而转;正是这样,这些沙门、婆罗门尊师由于畏惧有身、厌恶有身,只随有身而奔、而转。‘这是有为的、粗的;然而有诸行的灭,有此[灭]’——如此了知之后,见到其出离的如来便超越了它。

25. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti, tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti, yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti, yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti. Taṃ kissa hetu? Sabbepime bhonto samaṇabrāhmaṇā uddhaṃ saraṃ [uddhaṃsarā (sī. pī.), uddhaṃ parāmasanti (syā. kaṃ.)] āsattiṃyeva abhivadanti – ‘iti pecca bhavissāma, iti pecca bhavissāmā’ti. Seyyathāpi nāma vāṇijassa vāṇijjāya gacchato evaṃ hoti – ‘ito me idaṃ bhavissati, iminā idaṃ lacchāmī’ti, evamevime bhonto samaṇabrāhmaṇā vāṇijūpamā maññe paṭibhanti – ‘iti pecca bhavissāma, iti pecca bhavissāmā’ti. Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti. Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti te sakkāyabhayā sakkāyaparijegucchā sakkāyaññeva anuparidhāvanti anuparivattanti. Seyyathāpi nāma sā gaddulabaddho daḷhe thambhe vā khile [khīle (sī. syā. kaṃ. pī.)] vā upanibaddho, tameva thambhaṃ vā khilaṃ vā anuparidhāvati anuparivattati; evamevime bhonto samaṇabrāhmaṇā sakkāyabhayā sakkāyaparijegucchā sakkāyaññeva anuparidhāvanti anuparivattanti. ‘Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho attheta’nti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
26已对照

二十六、“诸比丘,凡是任何后际论者、持随后际之见、针对后际宣说种种胜解之语的沙门或婆罗门,他们全都宣说这五处[即五种理由],或其中的某一[处]。

26. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhivuttipadāni abhivadanti, sabbe te imāneva pañcāyatanāni abhivadanti etesaṃ vā aññataraṃ.
27PTS 2.234已对照

二十七、“诸比丘,有一些沙门、婆罗门是前际论者,持随前际之见,他们针对前际宣说种种胜解之语。‘自我与世间是常,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是无常,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是亦常亦无常,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是非常非无常,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是有边的,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是无边的,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是亦有边亦无边的,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是非有边非无边的,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是一想的,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是种种想的,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是有限想的,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是无量想的,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是纯乐的,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是纯苦的,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是有乐有苦的,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说;‘自我与世间是不苦不乐的,唯此是真实,其余是虚妄’——有些人如是宣说。

27. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhivuttipadāni abhivadanti. ‘Sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘asassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘sassato ca asassato ca attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘nevasassato nāsassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘antavā attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘anantavā attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘antavā ca anantavā ca attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘nevantavā nānantavā attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘ekattasaññī attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘nānattasaññī attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘parittasaññī attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘appamāṇasaññī attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘ekantasukhī attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘ekantadukkhī attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘sukhadukkhī attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti, ‘adukkhamasukhī attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti – ittheke abhivadanti.
28缅 3.23已对照

二十八、“诸比丘,在那里,那些这样说、这样见的沙门、婆罗门——‘自我与世间是常,唯此是真实,其余是虚妄’——‘他们除信之外、除喜好之外、除传闻之外、除行相思择之外、除对见思量后的接受之外,会有清净洁白的自内之智’——这[种]处是不存在的。诸比丘,而在没有清净洁白的自内之智时,那些沙门、婆罗门尊师于其中所净化的纵使唯是智的一分,那也被称为那些沙门、婆罗门尊师的取。‘这是有为的、粗的;然而有诸行的灭,有此[灭]’——如此了知之后,见到其出离的如来便超越了它。

28. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti, tesaṃ vata aññatreva saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā paccattaṃyeva ñāṇaṃ bhavissati parisuddhaṃ pariyodātanti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Paccattaṃ kho pana, bhikkhave, ñāṇe asati parisuddhe pariyodāte yadapi [yadipi (ka.)] te bhonto samaṇabrāhmaṇā tattha ñāṇabhāgamattameva pariyodapenti tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ upādānamakkhāyati. ‘Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho attheta’nti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
29PTS 2.235已对照

二十九、“诸比丘,在那里,那些这样说、这样见的沙门、婆罗门——‘自我与世间是无常,唯此是真实,其余是虚妄’……乃至……‘自我与世间是亦常亦无常’……‘自我与世间是非常非无常’……‘自我与世间是有边的’……‘自我与世间是无边的’……‘自我与世间是亦有边亦无边的’……‘自我与世间是非有边非无边的’……‘自我与世间是一想的’……‘自我与世间是种种想的’……‘自我与世间是有限想的’……‘自我与世间是无量想的’……‘自我与世间是纯乐的’……‘自我与世间是纯苦的’……‘自我与世间是有乐有苦的’……‘自我与世间是不苦不乐的,唯此是真实,其余是虚妄’——‘他们除信之外、除喜好之外、除传闻之外、除行相思择之外、除对见思量后的接受之外,会有清净洁白的自内之智’——这[种]处是不存在的。诸比丘,而在没有清净洁白的自内之智时,那些沙门、婆罗门尊师于其中所净化的纵使唯是智的一分,那也被称为那些沙门、婆罗门尊师的取。‘这是有为的、粗的;然而有诸行的灭,有此[灭]’——如此了知之后,见到其出离的如来便超越了它。

29. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘asassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti…pe… [yathā sassatavāre, tathā vitthāretabbaṃ] sassato ca asassato ca attā ca loko ca… nevasassato nāsassato attā ca loko ca… antavā attā ca loko ca… anantavā attā ca loko ca… antavā ca anantavā ca attā ca loko ca… nevantavā nānantavā attā ca loko ca… ekattasaññī attā ca loko ca… nānattasaññī attā ca loko ca… parittasaññī attā ca loko ca… appamāṇasaññī attā ca loko ca… ekantasukhī attā ca loko ca… ekantadukkhī attā ca loko ca… sukhadukkhī attā ca loko ca… adukkhamasukhī attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamaññanti, tesaṃ vata aññatreva saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā paccattaṃyeva ñāṇaṃ bhavissati parisuddhaṃ pariyodātanti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Paccattaṃ kho pana, bhikkhave, ñāṇe asati parisuddhe pariyodāte yadapi te bhonto samaṇabrāhmaṇā tattha ñāṇabhāgamattameva pariyodapenti tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ upādānamakkhāyati. ‘Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho attheta’nti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
30缅 3.24已对照

三十、“诸比丘,在此,某个沙门或婆罗门由舍离诸随前际之见,由舍离诸随后际之见,由全然不执持诸欲结,成就并住于远离之喜——‘这是寂静的,这是殊胜的,即:我成就并住于远离之喜。’他的那远离之喜灭去。由于远离之喜的灭,生起忧;由于忧的灭,生起远离之喜。诸比丘,犹如阴影所离开的地方,日光便遍满;日光所离开的地方,阴影便遍满。诸比丘,正是这样,由于远离之喜的灭,生起忧;由于忧的灭,生起远离之喜。诸比丘,如来证知此。这位沙门或婆罗门尊师由舍离诸随前际之见,由舍离诸随后际之见,由全然不执持诸欲结,成就并住于远离之喜——‘这是寂静的,这是殊胜的,即:我成就并住于远离之喜。’他的那远离之喜灭去。由于远离之喜的灭,生起忧;由于忧的灭,生起远离之喜。‘这是有为的、粗的;然而有诸行的灭,有此[灭]’——如此了知之后,见到其出离的如来便超越了它。

30. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā, pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharāmī’ti. Tassa sā pavivekā pīti nirujjhati. Pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati domanassaṃ, domanassassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti. Seyyathāpi, bhikkhave, yaṃ chāyā jahati taṃ ātapo pharati, yaṃ ātapo jahati taṃ chāyā pharati; evameva kho, bhikkhave, pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati domanassaṃ, domanassassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti. Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti. Ayaṃ kho bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā, pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharāmī’ti. Tassa sā pavivekā pīti nirujjhati. Pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati domanassaṃ, domanassassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti. ‘Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho attheta’nti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
31PTS 2.236缅 3.25已对照

三十一、“诸比丘,又在此,某个沙门或婆罗门由舍离诸随前际之见,由舍离诸随后际之见,由全然不执持诸欲结,由超越远离之喜,成就并住于无食之乐——‘这是寂静的,这是殊胜的,即:我成就并住于无食之乐。’他的那无食之乐灭去。由于无食之乐的灭,生起远离之喜;由于远离之喜的灭,生起无食之乐。诸比丘,犹如阴影所离开的地方,日光便遍满;日光所离开的地方,阴影便遍满。诸比丘,正是这样,由于无食之乐的灭,生起远离之喜;由于远离之喜的灭,生起无食之乐。诸比丘,如来证知此。这位沙门或婆罗门尊师由舍离诸随前际之见,由舍离诸随后际之见,由全然不执持诸欲结,由超越远离之喜,成就并住于无食之乐——‘这是寂静的,这是殊胜的,即:我成就并住于无食之乐。’他的那无食之乐灭去。由于无食之乐的灭,生起远离之喜;由于远离之喜的灭,生起无食之乐。‘这是有为的、粗的;然而有诸行的灭,有此[灭]’——如此了知之后,见到其出离的如来便超越了它。

31. ‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā, pavivekāya pītiyā samatikkamā nirāmisaṃ sukhaṃ upasampajja viharati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ nirāmisaṃ sukhaṃ upasampajja viharāmī’ti. Tassa taṃ nirāmisaṃ sukhaṃ nirujjhati. Nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti, pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, yaṃ chāyā jahati taṃ ātapo pharati, yaṃ ātapo jahati taṃ chāyā pharati; evameva kho, bhikkhave, nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti, pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ. Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti. Ayaṃ kho bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā, pavivekāya pītiyā samatikkamā, nirāmisaṃ sukhaṃ upasampajja viharati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ nirāmisaṃ sukhaṃ upasampajja viharāmī’ti. Tassa taṃ nirāmisaṃ sukhaṃ nirujjhati. Nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti, pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ. ‘Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho attheta’nti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
32PTS 2.237已对照

三十二、“诸比丘,又在此,某个沙门或婆罗门由舍离诸随前际之见,由舍离诸随后际之见,由全然不执持诸欲结,由超越远离之喜,由超越无食之乐,成就并住于不苦不乐受——‘这是寂静的,这是殊胜的,即:我成就并住于不苦不乐受。’他的那不苦不乐受灭去。由于不苦不乐受的灭,生起无食之乐;由于无食之乐的灭,生起不苦不乐受。诸比丘,犹如阴影所离开的地方,日光便遍满;日光所离开的地方,阴影便遍满。诸比丘,正是这样,由于不苦不乐受的灭,生起无食之乐;由于无食之乐的灭,生起不苦不乐受。诸比丘,如来证知此。这位沙门或婆罗门尊师由舍离诸随前际之见,由舍离诸随后际之见,由全然不执持诸欲结,由超越远离之喜,由超越无食之乐,成就并住于不苦不乐受——‘这是寂静的,这是殊胜的,即:我成就并住于不苦不乐受。’他的那不苦不乐受灭去。由于不苦不乐受的灭,生起无食之乐;由于无食之乐的灭,生起不苦不乐受。‘这是有为的、粗的;然而有诸行的灭,有此[灭]’——如此了知之后,见到其出离的如来便超越了它。

32. ‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā, pavivekāya pītiyā samatikkamā, nirāmisassa sukhassa samatikkamā, adukkhamasukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharāmī’ti. Tassa sā adukkhamasukhā vedanā nirujjhati. Adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ, nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati adukkhamasukhā vedanā. Seyyathāpi, bhikkhave, yaṃ chāyā jahati taṃ ātapo pharati, yaṃ ātapo jahati taṃ chāyā pharati; evameva kho, bhikkhave, adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ, nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati adukkhamasukhā vedanā. Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti. Ayaṃ kho bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā, pavivekāya pītiyā samatikkamā, nirāmisassa sukhassa samatikkamā, adukkhamasukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharāmī’ti. Tassa sā adukkhamasukhā vedanā nirujjhati. Adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ, nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati adukkhamasukhā vedanā. ‘Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho attheta’nti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
33PTS 2.238缅 3.26已对照

三十三、“诸比丘,又在此,某个沙门或婆罗门由舍离诸随前际之见,由舍离诸随后际之见,由全然不执持诸欲结,由超越远离之喜,由超越无食之乐,由超越不苦不乐受,随观:‘我是寂静的,我是已寂灭的,我是无执取的’。诸比丘,如来证知此。这位沙门或婆罗门尊师由舍离诸随前际之见,由舍离诸随后际之见,由全然不执持诸欲结,由超越远离之喜,由超越无食之乐,由超越不苦不乐受,随观:‘我是寂静的,我是已寂灭的,我是无执取的’;这位具寿确实正是在宣说适宜涅槃的行道。然而这位沙门或婆罗门尊师或执取着随前际之见而执取,或执取着随后际之见而执取,或执取着欲结而执取,或执取着远离之喜而执取,或执取着无食之乐而执取,或执取着不苦不乐受而执取。而这位具寿随观‘我是寂静的,我是已寂灭的,我是无执取的’,那也被称为这位沙门婆罗门尊师的取。‘这是有为的、粗的;然而有诸行的灭,有此[灭]’——如此了知之后,见到其出离的如来便超越了它。

“诸比丘,而这无上寂静殊胜之处为如来所现正觉,即:如实了知六触处的集起、灭没、味著、过患与出离之后,不执取的解脱。”

世尊说了这[番话]。那些比丘满意、欢喜世尊之所说。

33. ‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā, pavivekāya pītiyā samatikkamā, nirāmisassa sukhassa samatikkamā, adukkhamasukhāya vedanāya samatikkamā – ‘santohamasmi, nibbutohamasmi, anupādānohamasmī’ti samanupassati. Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti. Ayaṃ kho bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā, pavivekāya pītiyā samatikkamā, nirāmisassa sukhassa samatikkamā, adukkhamasukhāya vedanāya samatikkamā – ‘santohamasmi, nibbutohamasmi, anupādānohamasmī’ti samanupassati; addhā ayamāyasmā nibbānasappāyaṃyeva paṭipadaṃ abhivadati. Atha ca panāyaṃ bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhiṃ vā upādiyamāno upādiyati, aparantānudiṭṭhiṃ vā upādiyamāno upādiyati, kāmasaṃyojanaṃ vā upādiyamāno upādiyati, pavivekaṃ vā pītiṃ upādiyamāno upādiyati, nirāmisaṃ vā sukhaṃ upādiyamāno upādiyati, adukkhamasukhaṃ vā vedanaṃ upādiyamāno upādiyati. Yañca kho ayamāyasmā – ‘santohamasmi, nibbutohamasmi, anupādānohamasmī’ti samanupassati tadapi imassa bhoto samaṇassa brāhmaṇassa upādānamakkhāyati. ‘Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho attheta’nti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
‘‘Idaṃ kho pana, bhikkhave, tathāgatena anuttaraṃ santivarapadaṃ abhisambuddhaṃ yadidaṃ – channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā [anupādāvimokkho. tayidaṃ bhikkhave tathāgatena anuttaraṃ santivarapadaṃ abhisambuddhaṃ, yadidaṃ channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimokkhoti (sī. syā. kaṃ. pī.)] anupādāvimokkho’’ti [anupādāvimokkho. tayidaṃ bhikkhave tathāgatena anuttaraṃ santivarapadaṃ abhisambuddhaṃ, yadidaṃ channaṃ phassāyatanaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca adīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimokkhoti (sī. syā. kaṃ. pī.)].
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
Pañcattayasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.
已对照

《五三经》终,[《天湖品》中之]第二[经]。