快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 六集·天品 Devatāvaggo

本经目录四、天品一、有学经二、第一不退失经三、第二不退失经四、大目犍连经五、明分经六、诤根经七、六支施经八、自作者经九、因缘经十、金毗罗经十一、木块经十二、那祇多经天品第四。

已对照

四、天品

4. Devatāvaggo
已对照

一、有学经

1. Sekhasuttaṃ
31PTS 3.330已对照

三十一、“诸比丘,有这六种法导向有学比丘的退失。哪六种[法]呢?乐着事务、乐着闲谈、乐着睡眠、乐着聚众、于诸根不守护门、于食不知量——诸比丘,这六种法导向有学比丘的退失。

31. ‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame cha? Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā, saṅgaṇikārāmatā, indriyesu aguttadvāratā, bhojane amattaññutā – ime kho, bhikkhave, cha dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti.
已对照

“诸比丘,有这六种法导向有学比丘的不退失。哪六种[法]呢?不乐着事务、不乐着闲谈、不乐着睡眠、不乐着聚众、于诸根守护门、于食知量——诸比丘,这六种法导向有学比丘的不退失。”第一[经]。

‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Na kammārāmatā, na bhassārāmatā, na niddārāmatā, na saṅgaṇikārāmatā, indriyesu guttadvāratā, bhojane mattaññutā – ime kho, bhikkhave, cha dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、第一不退失经

2. Paṭhamaaparihānasuttaṃ
32已对照

三十二、那时,有一位天神在夜将尽时容色殊胜,遍照整座祇树林,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,站在一旁。站在一旁的那位天神对世尊这样说——

32. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca –
已对照

“尊者,有这六种法导向比丘的不退失。哪六种[法]呢?对导师的恭敬、对法的恭敬、对僧的恭敬、对学的恭敬、对不放逸的恭敬、对亲厚的恭敬——尊者,这六种法导向比丘的不退失。”那位天神说了这话。导师表示赞同。于是那位天神想“导师对我表示赞同了”,便礼敬世尊,右绕之后,就在那里隐没了。

‘‘Chayime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, appamādagāravatā, paṭisanthāragāravatā [paṭisandhāragāravatā (ka.)] – ime kho, bhante, cha dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’’ti. Idamavoca sā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho sā devatā ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.
PTS 3.331缅 2.291已对照

于是那一夜过后,世尊召唤诸比丘——“诸比丘,这一夜,有一位天神在夜将尽时容色殊胜,遍照整座祇树林,来到我之处;到了之后,礼敬我,站在一旁。诸比丘,站在一旁的那位天神对我这样说:‘尊者,有这六种法导向比丘的不退失。哪六种[法]呢?对导师的恭敬、对法的恭敬、对僧的恭敬、对学的恭敬、对不放逸的恭敬、对亲厚的恭敬——尊者,这六种法导向比丘的不退失。’诸比丘,那位天神说了这话。说了这话之后,礼敬我,右绕之后,就在那里隐没了。”

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, sā devatā maṃ etadavoca – ‘chayime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, appamādagāravatā, paṭisanthāragāravatā – ime kho, bhante, cha dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.
已对照

“敬重导师、敬重法,对僧有强烈的恭敬;

‘‘Satthugaru dhammagaru, saṅghe ca tibbagāravo;
已对照

敬重不放逸的比丘,恭敬亲厚,

Appamādagaru bhikkhu, paṭisanthāragāravo;
已对照

不可能退失,正是近于涅槃。”第二[经]。

Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike’’ti. dutiyaṃ;
已对照

三、第二不退失经

3. Dutiyaaparihānasuttaṃ
33已对照

三十三、“诸比丘,这一夜,有一位天神在夜将尽时容色殊胜,遍照整座祇树林,来到我之处;到了之后,礼敬我,站在一旁。诸比丘,站在一旁的那位天神对我这样说:‘尊者,有这六种法导向比丘的不退失。哪六种[法]呢?对导师的恭敬、对法的恭敬、对僧的恭敬、对学的恭敬、对惭的恭敬、对愧的恭敬——尊者,这六种法导向比丘的不退失。’诸比丘,那位天神说了这话。说了这话之后,礼敬我,右绕之后,就在那里隐没了。”

33. ‘‘Imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, sā devatā maṃ etadavoca – ‘chayime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, hirigāravatā, ottappagāravatā – ime kho, bhante, cha dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.
已对照

“敬重导师、敬重法,对僧有强烈的恭敬;

‘‘Satthugaru dhammagaru, saṅghe ca tibbagāravo;
已对照

具足惭与愧,有顺从、有恭敬,

Hiriottappasampanno, sappatisso sagāravo;
已对照

不可能退失,正是近于涅槃。”第三[经]。

Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike’’ti. tatiyaṃ;
已对照

四、大目犍连经

4. Mahāmoggallānasuttaṃ
34PTS 3.332缅 2.292已对照

三十四、一时,世尊住在舍卫城祇树林给孤独园。那时,具寿大目犍连独处静坐时,心中生起了这样的思虑:“哪些天有这样的智:‘名为须陀洹者,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’呢?”那时,名叫帝须的比丘新近命终,已投生于某一梵天界。在那里,[诸天]也这样知道他:“帝须梵天有大神通力、有大威德力。”

34. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘katamesānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma [sotāpannāmhā (sī.), sotāpannāmha (syā. kaṃ. pī.)] avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? Tena kho pana samayena tisso nāma bhikkhu adhunākālaṅkato aññataraṃ brahmalokaṃ upapanno hoti. Tatrapi naṃ evaṃ jānanti – ‘‘tisso brahmā mahiddhiko mahānubhāvo’’ti.
已对照

那时,具寿大目犍连犹如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那样,从祇树林隐没,出现于那梵天界。帝须梵天远远看见具寿大目犍连走来;看见之后,对具寿大目犍连这样说:“来吧,目犍连尊驾,欢迎,目犍连尊驾!目犍连尊驾,您久违了才作这一番——即到此处来[这件事]。请坐,目犍连尊驾,这座位已经敷设了。”具寿大目犍连便坐在所敷设的座位上。帝须梵天也礼敬具寿大目犍连,坐在一旁。具寿大目犍连对坐在一旁的帝须梵天这样说——

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ [sammiñjitaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Addasā kho tisso brahmā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘ehi kho, mārisa moggallāna; svāgataṃ [sāgataṃ (sī.)], mārisa moggallāna; cirassaṃ kho, mārisa moggallāna; imaṃ pariyāyamakāsi, yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīda, mārisa moggallāna, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi kho āyasmā mahāmoggallāno paññatte āsane. Tissopi kho brahmā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho tissaṃ brahmānaṃ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca –
已对照

“帝须,哪些天有这样的智:‘名为须陀洹者,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’呢?”“目犍连尊驾,四大王天诸天有这样的智:‘名为须陀洹者,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’。”

‘‘Katamesānaṃ kho, tissa, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Cātumahārājikānaṃ kho, mārisa moggallāna, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.
PTS 3.333缅 2.293已对照

“帝须,是一切四大王天诸天都有这样的智:‘名为须陀洹者,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’吗?”“目犍连尊驾,并非一切四大王天诸天都有这样的智:‘名为须陀洹者,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’。目犍连尊驾,凡那些对佛不具足不坏净信、对法不具足不坏净信、对僧不具足不坏净信、不具足圣者所爱乐的诸戒的四大王天诸天,那些天没有这样的智:‘名为须陀洹者,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’。目犍连尊驾,而凡那些对佛具足不坏净信、对法具足不坏净信、对僧具足不坏净信、具足圣者所爱乐的诸戒的四大王天诸天,他们有这样的智:‘名为须陀洹者,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’。”

‘‘Sabbesaññeva nu kho, tissa, cātumahārājikānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Na kho, mārisa moggallāna, sabbesaṃ cātumahārājikānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye kho te, mārisa moggallāna, cātumahārājikā devā buddhe aveccappasādena asamannāgatā dhamme aveccappasādena asamannāgatā saṅghe aveccappasādena asamannāgatā ariyakantehi sīlehi asamannāgatā na tesaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye ca kho te, mārisa moggallāna, cātumahārājikā devā buddhe aveccappasādena samannāgatā, dhamme aveccappasādena samannāgatā, saṅghe aveccappasādena samannāgatā ariyakantehi sīlehi samannāgatā, tesaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.
已对照

“帝须,是只有四大王天诸天有这样的智:‘名为须陀洹者,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’呢,还是三十三天诸天也……乃至……夜摩天诸天也……兜率天诸天也……化乐天诸天也……他化自在天诸天也有这样的智:‘名为须陀洹者,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’呢?”“目犍连尊驾,他化自在天诸天也有这样的智:‘名为须陀洹者,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’。”

‘‘Cātumahārājikānaññeva nu kho, tissa, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti udāhu tāvatiṃsānampi devānaṃ…pe… yāmānampi devānaṃ… tusitānampi devānaṃ… nimmānaratīnampi devānaṃ… paranimmitavasavattīnampi devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Paranimmitavasavattīnampi kho, mārisa moggallāna, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.
已对照

“帝须,是一切他化自在天诸天都有这样的智:‘名为须陀洹者,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’吗?”“目犍连尊驾,并非一切他化自在天诸天都有这样的智:‘名为须陀洹者,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’。目犍连尊驾,凡那些对佛不具足不坏净信、对法不具足不坏净信、对僧不具足不坏净信、不具足圣者所爱乐的诸戒的他化自在天诸天,那些天没有这样的智:‘名为须陀洹者,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’。目犍连尊驾,而凡那些对佛具足不坏净信、对法具足不坏净信、对僧具足不坏净信、具足圣者所爱乐的诸戒的他化自在天诸天,他们有这样的智:‘名为须陀洹者,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣’。”

‘‘Sabbesaññeva nu kho, tissa, paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Na kho, mārisa moggallāna, sabbesaṃ paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye kho te, mārisa moggallāna, paranimmitavasavattī devā buddhe aveccappasādena asamannāgatā, dhamme aveccappasādena asamannāgatā, saṅghe aveccappasādena asamannāgatā, ariyakantehi sīlehi asamannāgatā, na tesaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye ca kho te, mārisa moggallāna, paranimmitavasavattī devā buddhe aveccappasādena samannāgatā, dhamme aveccappasādena samannāgatā, saṅghe aveccappasādena samannāgatā, ariyakantehi sīlehi samannāgatā tesaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.
PTS 3.334已对照

那时,具寿大目犍连欢喜、随喜帝须梵天之所说,犹如有力之人伸展屈曲的手臂、或屈曲伸展的手臂那样,从梵天界隐没,出现于祇树林。第四[经]。

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno tissassa brahmuno bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā – ‘‘seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – ‘brahmaloke antarahito jetavane pāturahosī’’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、明分经

5. Vijjābhāgiyasuttaṃ
35缅 2.294已对照

三十五、“诸比丘,有这六种明分法。哪六种[法]呢?无常想、于无常的苦想、于苦的无我想、舍断想、离贪想、灭想——诸比丘,这就是六种明分法。”第五[经]。

35. ‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā vijjābhāgiyā. Katame cha? Aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā – ime kho, bhikkhave, cha dhammā vijjābhāgiyā’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、诤根经

6. Vivādamūlasuttaṃ
36PTS 3.335已对照

三十六、“诸比丘,有这六种诤根。哪六种[诤根]呢?诸比丘,在此,比丘是忿怒者、怨恨者。诸比丘,凡是忿怒、怨恨的比丘,他对导师也不恭敬、不顺从而住,对法也不恭敬、不顺从而住,对僧也不恭敬、不顺从而住,对学也不作圆满。诸比丘,凡是对导师不恭敬、不顺从而住,对法不恭敬、不顺从而住,对僧不恭敬、不顺从而住,对学不作圆满的比丘,他便在僧中生起诤论;而所生的诤论是为众人的不利益、为众人的不安乐,为广大人众、天与人的无义利、不利益与苦。诸比丘,若你们于内或于外见到这样的诤根,诸比丘,你们就当为舍断这恶诤根而努力;诸比丘,若你们于内或于外不见这样的诤根,诸比丘,你们就当为使这恶诤根将来不再漏出而行道。这样,这恶诤根便得舍断;这样,这恶诤根将来便不再漏出。

36. [dī. ni. 3.325; ma. ni. 3.44; cūḷava. 216] ‘‘Chayimāni, bhikkhave, vivādamūlāni. Katamāni cha? Idha, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti upanāhī. Yo so, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti upanāhī so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme agāravo viharati appatisso, saṅghe agāravo viharati appatisso, sikkhāya na paripūrakārī so saṅghe vivādaṃ janeti, yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha, tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.
缅 2.295已对照

“再者,诸比丘,比丘是覆蔑者、攀齐者……乃至……是嫉者、悭者……是谄者、诳者……是恶欲者、邪见者……是执取自见者、坚固执持者、难舍离者。诸比丘,凡是执取自见、坚固执持、难舍离的比丘,他对导师也不恭敬、不顺从而住,对法也不恭敬、不顺从而住,对僧也不恭敬、不顺从而住,对学也不作圆满。诸比丘,凡是对导师不恭敬、不顺从而住,对法……乃至……对僧不恭敬、不顺从而住,对学不作圆满的比丘,他便在僧中生起诤论;而所生的诤论是为众人的不利益、为众人的不安乐,为广大人众、天与人的无义利、不利益与苦。诸比丘,若你们于内或于外见到这样的诤根,诸比丘,你们就当为舍断这恶诤根而努力;诸比丘,若你们于内或于外不见这样的诤根,诸比丘,你们就当为使这恶诤根将来不再漏出而行道。这样,这恶诤根便得舍断;这样,这恶诤根将来便不再漏出。诸比丘,这就是六种诤根。”第六[经]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu makkhī hoti paḷāsī…pe… issukī hoti maccharī… saṭho hoti māyāvī… pāpiccho hoti micchādiṭṭhi… sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Yo so, bhikkhave, bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī, so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme…pe… saṅghe agāravo viharati appatisso, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti, yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha. Tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti. Imāni kho, bhikkhave, cha vivādamūlānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、六支施经

7. Chaḷaṅgadānasuttaṃ
37PTS 3.336已对照

三十七、一时,世尊住在舍卫城祇树林给孤独园。那时,韦卢甘达迦的难陀母优婆夷于以舍利弗、目犍连为首的比丘僧团确立具足六支的供施。世尊以清净、超人的天眼,看见韦卢甘达迦的难陀母优婆夷于以舍利弗、目犍连为首的比丘僧团确立具足六支的供施。看见之后,召唤诸比丘:“诸比丘,这位韦卢甘达迦的难陀母优婆夷,正于以舍利弗、目犍连为首的比丘僧团确立具足六支的供施。”

37. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena veḷukaṇḍakī [veḷukaṇḍakiyā (a. ni. 7.53; 2.134; saṃ. ni. 2.173)] nandamātā upāsikā sāriputtamoggallānappamukhe bhikkhusaṅghe chaḷaṅgasamannāgataṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti. Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena veḷukaṇḍakiṃ nandamātaraṃ upāsikaṃ sāriputtamoggallānappamukhe bhikkhusaṅghe chaḷaṅgasamannāgataṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpentiṃ. Disvā bhikkhū āmantesi – ‘‘esā, bhikkhave, veḷukaṇḍakī nandamātā upāsikā sāriputtamoggallānappamukhe bhikkhusaṅghe chaḷaṅgasamannāgataṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti’’.
已对照

“诸比丘,供施是怎样具足六支的呢?诸比丘,在此,施者有三种支,受者有三种支。施者的哪三种支呢?诸比丘,在此,施者在施前意欢喜,施时令心净信,施后满意。这就是施者的三种支。

‘‘Kathañca, bhikkhave, chaḷaṅgasamannāgatā dakkhiṇā hoti? Idha, bhikkhave, dāyakassa tīṇaṅgāni honti, paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni. Katamāni dāyakassa tīṇaṅgāni? Idha, bhikkhave, dāyako pubbeva dānā sumano hoti, dadaṃ cittaṃ pasādeti, datvā attamano hoti. Imāni dāyakassa tīṇaṅgāni.
已对照

“受者的哪三种支呢?诸比丘,在此,受者是离贪者,或是为调伏贪而行道者;是离瞋者,或是为调伏瞋而行道者;是离痴者,或是为调伏痴而行道者。这就是受者的三种支。如是,施者的三种支,受者的三种支。诸比丘,供施就是这样具足六支的。

‘‘Katamāni paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni? Idha, bhikkhave, paṭiggāhakā vītarāgā vā honti rāgavinayāya vā paṭipannā, vītadosā vā honti dosavinayāya vā paṭipannā, vītamohā vā honti mohavinayāya vā paṭipannā. Imāni paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni. Iti dāyakassa tīṇaṅgāni, paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni. Evaṃ kho, bhikkhave, chaḷaṅgasamannāgatā dakkhiṇā hoti.
缅 2.296已对照

“诸比丘,如是具足六支的供施,其福德的量不易测取——‘福润、善润、乐之食有这么多,是有生天之益的、有安乐果报的、导向天界的,导向可喜、可爱、可意、利益与安乐’;而只被称为不可数、不可量的大福聚。

‘‘Evaṃ chaḷaṅgasamannāgatāya, bhikkhave, dakkhiṇāya na sukaraṃ puññassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattatī’ti. Atha kho asaṅkhyeyyo [asaṅkheyyo (sī. syā. kaṃ. pī.)] appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchati.
PTS 3.337已对照

“诸比丘,犹如在大海中,水的量不易测取——‘有这么多斗水’,或‘有这么多百斗水’,或‘有这么多千斗水’,或‘有这么多十万斗水’;而只被称为不可数、不可量的大水聚。同样,诸比丘,如是具足六支的供施,其福德的量不易测取——‘福润、善润、乐之食有这么多,是有生天之益的、有安乐果报的、导向天界的,导向可喜、可爱、可意、利益与安乐’;而只被称为不可数、不可量的大福聚。”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamudde na sukaraṃ udakassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettakāni udakāḷhakānīti vā ettakāni udakāḷhakasatānīti vā ettakāni udakāḷhakasahassānīti vā ettakāni udakāḷhakasatasahassānī’ti vā. Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāudakakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, evaṃ chaḷaṅgasamannāgatāya dakkhiṇāya na sukaraṃ puññassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattatī’ti. Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchatī’’ti.
已对照

“施前意欢喜,施时令心净信;

[pe. va. 305 petavatthumhipi] ‘‘Pubbeva dānā sumano, dadaṃ cittaṃ pasādaye;
已对照

施已心满意:此是祭祀的具足。

Datvā attamano hoti, esā yaññassa [puññassa (ka.)] sampadā.
已对照

“离贪、离瞋,离痴、无漏者,

‘‘Vītarāgā [vītarāgo (syā. kaṃ. ka.) evaṃ anantarapadattayepi] vītadosā, vītamohā anāsavā;
已对照

是祭祀的圆满之田——自制的诸梵行者。

Khettaṃ yaññassa sampannaṃ, saññatā brahmacārayo [brahmacārino (syā. kaṃ.)].
已对照

“自己洗漱之后,以自己的双手施与,

‘‘Sayaṃ ācamayitvāna, datvā sakehi pāṇibhi;
已对照

由自己与由他人,这祭祀有大果。

Attano parato ceso, yañño hoti mahapphalo.
已对照

“如是供施之后,有信的明智者以舍离[悭吝]的心,

[a. ni. 4.40] ‘‘Evaṃ yajitvā medhāvī, saddho muttena cetasā;
已对照

这智者投生于无恼害的、安乐的世间。”第七[经]。

Abyāpajjaṃ sukhaṃ lokaṃ, paṇḍito upapajjatī’’ti. sattamaṃ;
已对照

八、自作者经

8. Attakārīsuttaṃ
38PTS 3.338缅 2.297已对照

三十八、那时,某位婆罗门来到世尊之处;到了之后,与世尊互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的那位婆罗门对世尊这样说——“乔达摩尊师,我是这样说、这样见的:‘没有自作,没有他作。’”“婆罗门,愿我不见、也不闻这样说、这样见的人。怎么会有人自己前进、自己后退,却这样说:‘没有自作,没有他作’呢!”

38. Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahañhi, bho gotama, evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – ‘natthi attakāro, natthi parakāro’’’ti. ‘‘Māhaṃ, brāhmaṇa, evaṃvādiṃ evaṃdiṭṭhiṃ addasaṃ vā assosiṃ vā. Kathañhi nāma sayaṃ abhikkamanto, sayaṃ paṭikkamanto evaṃ vakkhati – ‘natthi attakāro, natthi parakāro’’’ti!
已对照

“婆罗门,你认为怎样?有发勤界吗?”“是的,尊师。”“有发勤界时,就显现有发勤的众生吗?”“是的,尊师。”“婆罗门,凡有发勤界时显现有发勤的众生,这就是众生的自作,这就是他作。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, atthi ārabbhadhātū’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Ārabbhadhātuyā sati ārabbhavanto sattā paññāyantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, ārabbhadhātuyā sati ārabbhavanto sattā paññāyanti, ayaṃ sattānaṃ attakāro ayaṃ parakāro’’.
已对照

“婆罗门,你认为怎样?有出离界……乃至……有勇猛界……有坚固界……有住立界……有努力界吗?”“是的,尊师。”“有努力界时,就显现有努力的众生吗?”“是的,尊师。”“婆罗门,凡有努力界时显现有努力的众生,这就是众生的自作,这就是他作。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, atthi nikkamadhātu…pe… atthi parakkamadhātu… atthi thāmadhātu… atthi ṭhitidhātu… atthi upakkamadhātū’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Upakkamadhātuyā sati upakkamavanto sattā paññāyantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, upakkamadhātuyā sati upakkamavanto sattā paññāyanti, ayaṃ sattānaṃ attakāro ayaṃ parakāro’’.
已对照

“婆罗门,愿我不见、也不闻这样说、这样见的人。怎么会有人自己前进、自己后退,却这样说:‘没有自作,没有他作’呢!”

‘‘Māhaṃ, brāhmaṇa [taṃ kiṃ maññasi brāhmaṇa māhaṃ (ka.)], evaṃvādiṃ evaṃdiṭṭhiṃ addasaṃ vā assosiṃ vā. Kathañhi nāma sayaṃ abhikkamanto sayaṃ paṭikkamanto evaṃ vakkhati – ‘natthi attakāro natthi parakāro’’’ti.
已对照

“奇哉!乔达摩尊师……乃至……从今日起,终生皈依。”第八[经]。

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti! Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、因缘经

9. Nidānasuttaṃ
39PTS 3.339缅 2.298已对照

三十九、“诸比丘,有这三种业的集起之因缘。哪三种[因缘]呢?贪是业的集起之因缘,瞋是业的集起之因缘,痴是业的集起之因缘。诸比丘,从贪不会集起无贪;诸比丘,而是从贪唯集起贪。诸比丘,从瞋不会集起无瞋;诸比丘,而是从瞋唯集起瞋。诸比丘,从痴不会集起无痴;诸比丘,而是从痴唯集起痴。诸比丘,诸天不是以由贪所生的业、由瞋所生的业、由痴所生的业而显现,人不是[以此]而显现,其他任何善趣也不是[以此而显现]。诸比丘,而是以由贪所生的业、由瞋所生的业、由痴所生的业,地狱显现,畜生胎显现,饿鬼界显现,其他任何恶趣也[显现]。诸比丘,这就是三种业的集起之因缘。

39. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Lobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, doso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, moho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Na, bhikkhave, lobhā alobho samudeti; atha kho, bhikkhave, lobhā lobhova samudeti. Na, bhikkhave, dosā adoso samudeti; atha kho, bhikkhave, dosā dosova samudeti. Na, bhikkhave, mohā amoho samudeti; atha kho, bhikkhave, mohā mohova samudeti. Na, bhikkhave, lobhajena kammena dosajena kammena mohajena kammena devā paññāyanti, manussā paññāyanti, yā vā panaññāpi kāci sugatiyo. Atha kho, bhikkhave, lobhajena kammena dosajena kammena mohajena kammena nirayo paññāyati tiracchānayoni paññāyati pettivisayo paññāyati, yā vā panaññāpi kāci duggatiyo. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāya.
已对照

“诸比丘,有这三种业的集起之因缘。哪三种[因缘]呢?无贪是业的集起之因缘,无瞋是业的集起之因缘,无痴是业的集起之因缘。诸比丘,从无贪不会集起贪;诸比丘,而是从无贪唯集起无贪。诸比丘,从无瞋不会集起瞋;诸比丘,而是从无瞋唯集起无瞋。诸比丘,从无痴不会集起痴;诸比丘,而是从无痴唯集起无痴。诸比丘,地狱不是以由无贪所生的业、由无瞋所生的业、由无痴所生的业而显现,畜生胎不是[以此]而显现,饿鬼界不是[以此]而显现,其他任何恶趣也不是[以此而显现]。诸比丘,而是以由无贪所生的业、由无瞋所生的业、由无痴所生的业,诸天显现,人显现,其他任何善趣也[显现]。诸比丘,这就是三种业的集起之因缘。”第九[经]。

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Alobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, adoso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, amoho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Na, bhikkhave, alobhā lobho samudeti; atha kho, bhikkhave, alobhā alobhova samudeti. Na, bhikkhave, adosā doso samudeti; atha kho, bhikkhave, adosā adosova samudeti. Na, bhikkhave, amohā moho samudeti; atha kho, bhikkhave, amohā amohova samudeti. Na, bhikkhave, alobhajena kammena adosajena kammena amohajena kammena nirayo paññāyati tiracchānayoni paññāyati pettivisayo paññāyati, yā vā panaññāpi kāci duggatiyo. Atha kho, bhikkhave, alobhajena kammena adosajena kammena amohajena kammena devā paññāyanti, manussā paññāyanti, yā vā panaññāpi kāci sugatiyo. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāyā’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、金毗罗经

10. Kimilasuttaṃ
40PTS 3.340已对照

四十、如是我闻——一时,世尊住在金毗罗[城](Kimilā)的尼朱罗林(Niculavana)。那时,具寿金毗罗(Kimila)来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿金毗罗对世尊这样说——“尊者,是什么因、什么缘,使得如来般涅槃后,正法不久住?”“金毗罗,在此,如来般涅槃后,比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷对导师不恭敬、不顺从而住,对法不恭敬、不顺从而住,对僧不恭敬、不顺从而住,对学不恭敬、不顺从而住,对不放逸不恭敬、不顺从而住,对亲厚不恭敬、不顺从而住。金毗罗,这是因,这是缘,使得如来般涅槃后,正法不久住。”

40. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kimilāyaṃ viharati niculavane. Atha kho āyasmā kimilo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kimilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī’’ti? ‘‘Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari agāravā viharanti appatissā, dhamme agāravā viharanti appatissā, saṅghe agāravā viharanti appatissā, sikkhāya agāravā viharanti appatissā, appamāde agāravā viharanti appatissā, paṭisanthāre [paṭisandhāre (ka.) a. ni. 5.201; 7.59] agāravā viharanti appatissā. Ayaṃ kho, kimila, hetu ayaṃ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hoti’’.
缅 2.299已对照

“尊者,又是什么因、什么缘,使得如来般涅槃后,正法久住?”“金毗罗,在此,如来般涅槃后,比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷对导师恭敬、顺从而住,对法恭敬、顺从而住,对僧恭敬、顺从而住,对学恭敬、顺从而住,对不放逸恭敬、顺从而住,对亲厚恭敬、顺从而住。金毗罗,这是因,这是缘,使得如来般涅槃后,正法久住。”第十[经]。

‘‘Ko pana, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti? ‘‘Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari sagāravā viharanti sappatissā, dhamme sagāravā viharanti sappatissā, saṅghe sagāravā viharanti sappatissā, sikkhāya sagāravā viharanti sappatissā, appamāde sagāravā viharanti sappatissā, paṭisanthāre sagāravā viharanti sappatissā. Ayaṃ kho, kimila, hetu ayaṃ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti. Dasamaṃ.
已对照

十一、木块经

11. Dārukkhandhasuttaṃ
41已对照

四十一、如是我闻——一时,具寿舍利弗住在王舍城灵鹫山。那时,具寿舍利弗在上午穿好[下衣],取了钵与衣,与众多比丘一同从灵鹫山下来时,看见某处有一个大木块。看见之后,召唤诸比丘:“贤友们,你们看见那个大木块吗?”“是的,贤友。”

41. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ gijjhakūṭā pabbatā orohanto addasa aññatarasmiṃ padese mahantaṃ dārukkhandhaṃ. Disvā bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no, āvuso, tumhe amuṃ mahantaṃ dārukkhandha’’nti? ‘‘Evamāvuso’’ti.
PTS 3.341已对照

“贤友们,有神通、心得自在的比丘若希望,会把那木块胜解为‘地’。这是什么缘故呢?贤友们,那木块中有地界,依于它,有神通、心得自在的比丘会把那木块胜解为‘地’。贤友们,有神通、心得自在的比丘若希望,会把那木块胜解为‘水’……乃至……胜解为‘火’……胜解为‘风’……胜解为‘净’……胜解为‘不净’。这是什么缘故呢?贤友们,那木块中有不净界,依于它,有神通、心得自在的比丘会把那木块胜解为‘不净’。”第十一[经]。

‘‘Ākaṅkhamāno, āvuso, bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ pathavītveva adhimucceyya. Taṃ kissa hetu? Atthi, āvuso, amumhi dārukkhandhe pathavīdhātu, yaṃ nissāya bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ pathavītveva adhimucceyya. Ākaṅkhamāno, āvuso, bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ āpotveva adhimucceyya …pe… tejotveva adhimucceyya… vāyotveva adhimucceyya… subhantveva adhimucceyya… asubhantveva adhimucceyya. Taṃ kissa hetu? Atthi, āvuso, amumhi dārukkhandhe asubhadhātu, yaṃ nissāya bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ asubhantveva adhimucceyyā’’ti. Ekādasamaṃ.
已对照

十二、那祇多经

12. Nāgitasuttaṃ
42缅 2.300已对照

四十二、如是我闻——一时,世尊在憍萨罗国游行,与大比丘僧团一同来到憍萨罗人一个名叫伊车能伽罗(Icchānaṅgala)的婆罗门村。在那里,世尊住在伊车能伽罗的伊车能伽罗林丛。伊车能伽罗的婆罗门居士们听说:“诸位,据说沙门乔达摩——释迦子,从释迦家族出家者——已到达伊车能伽罗,住在伊车能伽罗的伊车能伽罗林丛。关于那位乔达摩尊师,有这样的善名声传扬:‘那位世尊亦即是阿罗汉、正等正觉者、明行具足……乃至……佛陀、世尊。’他于这个有诸天的世间……乃至……能够见到这样的阿罗汉,真是很好。”于是,伊车能伽罗的婆罗门居士们在那一夜过后,带着许多嚼食、啖食,来到伊车能伽罗林丛;到了之后,站在门屋之外,高声、大声[喧嚷]。

42. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena icchānaṅgalaṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Assosuṃ kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgalaṃ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno…pe… buddho bhagavā’ti. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ…pe… arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti. Atha kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā tassā rattiyā accayena pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhaṃsu uccāsaddā mahāsaddā.
PTS 3.342已对照

那时,具寿那祇多(Nāgita)是世尊的侍者。于是,世尊召唤具寿那祇多:“那祇多,那些高声、大声[喧嚷]的是什么人?我想,就像渔夫们在抢鱼。”“尊者,这些是伊车能伽罗的婆罗门居士们,带着许多嚼食、啖食,站在门屋之外,是专为世尊与比丘僧团[而来]的。”“那祇多,愿我不与名声相会,也愿名声不与我[相会]。那祇多,凡不是这出离之乐、远离之乐、寂止之乐、正觉之乐的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者——而我是这出离之乐、远离之乐、寂止之乐、正觉之乐的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者——那人才会受用那粪秽之乐、睡眠之乐、利养恭敬名声之乐。”

Tena kho pana samayena āyasmā nāgito bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nāgitaṃ āmantesi – ‘‘ke pana te, nāgita, uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? ‘‘Ete, bhante, icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya bahidvārakoṭṭhake ṭhitā bhagavantaṃyeva uddissa bhikkhusaṅghañcā’’ti. ‘‘Māhaṃ, nāgita, yasena samāgamaṃ, mā ca mayā yaso. Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī, yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, so taṃ mīḷhasukhaṃ middhasukhaṃ lābhasakkārasilokasukhaṃ sādiyeyyā’’ti.
已对照

“尊者,现在请世尊接受吧,请善逝接受吧;尊者,现在是世尊接受的时候了。尊者,如今世尊无论去哪里,婆罗门居士们——市镇的与地方的——都将倾向那里。尊者,犹如天降大雨点时,水随低处而流;同样,尊者,如今世尊无论去哪里,婆罗门居士们——市镇的与地方的——都将倾向那里。这是什么缘故呢?尊者,因为世尊的戒与智就是这样的。”

‘‘Adhivāsetu dāni, bhante, bhagavā; adhivāsetu, sugato; adhivāsanakālo dāni, bhante, bhagavato. Yena yeneva dāni, bhante, bhagavā gamissati, tanninnāva bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca. Seyyathāpi, bhante, thullaphusitake deve vassante yathāninnaṃ udakāni pavattanti; evamevaṃ kho, bhante, yena yeneva dāni bhagavā gamissati, tanninnāva bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca. Taṃ kissa hetu? Tathā hi, bhante, bhagavato sīlapaññāṇa’’nti.
缅 2.301已对照

“那祇多,愿我不与名声相会,也愿名声不与我[相会]。那祇多,凡不是这出离之乐、远离之乐、寂止之乐、正觉之乐的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者——而我是这出离之乐、远离之乐、寂止之乐、正觉之乐的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者——那人才会受用那粪秽之乐、睡眠之乐、利养恭敬名声之乐。

‘‘Māhaṃ, nāgita, yasena samāgamaṃ, mā ca mayā yaso. Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī, yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, so taṃ mīḷhasukhaṃ middhasukhaṃ lābhasakkārasilokasukhaṃ sādiyeyya.
PTS 3.343已对照

“那祇多,在此,我看见一位住在村落边的比丘得定而坐。那祇多,我便这样想:‘现在园民或沙弥将会服侍这位具寿,会使他从那定中退失。’那祇多,因此我对那位比丘的住在村落边不满意。那祇多,又在此,我看见一位林野住者比丘在林野中打盹而坐。那祇多,我便这样想:‘现在这位具寿除去这睡眠的疲倦之后,将唯作意林野想、[作意]一性。’那祇多,因此我对那位比丘的住在林野满意。

‘‘Idhāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi gāmantavihāriṃ samāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idānimaṃ āyasmantaṃ [ārāmiko vā ghaṭṭessati samaṇuddeso vā, taṃ tamhā (ka. sī. pī.) ārāmiko vā ghaṭṭessati samaṇuddeso vā, so taṃ tamhā (ka. sī.) a. ni. 8.86 passitabbaṃ] ārāmiko vā upaṭṭhahissati samaṇuddeso vā taṃ tamhā [ārāmiko vā ghaṭṭessati samaṇuddeso vā, taṃ tamhā (ka. sī. pī.) ārāmiko vā ghaṭṭessati samaṇuddeso vā, so taṃ tamhā (ka. sī.) a. ni. 8.86 passitabbaṃ] samādhimhā cāvessatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno na attamano homi gāmantavihārena. Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe pacalāyamānaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā imaṃ niddākilamathaṃ paṭivinodetvā araññasaññaṃyeva manasi karissati ekatta’nti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.
已对照

“那祇多,又在此,我看见一位林野住者比丘在林野中未得定而坐。那祇多,我便这样想:‘现在这位具寿将使未得定的心得定,或守护已得定的心。’那祇多,因此我对那位比丘的住在林野满意。

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe asamāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā asamāhitaṃ vā cittaṃ samādahissati, samāhitaṃ vā cittaṃ anurakkhissatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.
已对照

“那祇多,又在此,我看见一位林野住者比丘在林野中得定而坐。那祇多,我便这样想:‘现在这位具寿将使未解脱的心解脱,或守护已解脱的心。’那祇多,因此我对那位比丘的住在林野满意。

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe samāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā avimuttaṃ vā cittaṃ vimocessati, vimuttaṃ vā cittaṃ anurakkhissatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.
PTS 3.344已对照

“那祇多,又在此,我看见一位住在村落边的比丘,得衣、钵食、坐卧处、病者所需的医药资具。他贪求那利养恭敬名声,离弃静坐,离弃林野、丛林边地的边远坐卧处,下到村落、市镇、王都而定居。那祇多,因此我对那位比丘的住在村落边不满意。

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi gāmantavihāriṃ lābhiṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. So taṃ lābhasakkārasilokaṃ nikāmayamāno riñcati paṭisallānaṃ riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni; gāmanigamarājadhāniṃ osaritvā vāsaṃ kappeti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno na attamano homi gāmantavihārena.
缅 2.302已对照

“那祇多,又在此,我看见一位林野住者比丘,得衣、钵食、坐卧处、病者所需的医药资具。他推却那利养恭敬名声,不离弃静坐,不离弃林野、丛林边地的边远坐卧处。那祇多,因此我对那位比丘的住在林野满意。那祇多,凡在我走在大道上、前后都不见任何人的时候,那祇多,在那时我便安乐,甚至是为了大小便之事。”第十二[经]。

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ lābhiṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. So taṃ lābhasakkārasilokaṃ paṭipaṇāmetvā na riñcati paṭisallānaṃ na riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena. Yasmāhaṃ, nāgita, samaye addhānamaggappaṭipanno na kañci [na kiñci (sī. pī. ka.)] passāmi purato vā pacchato vā, phāsu me, nāgita, tasmiṃ samaye hoti antamaso uccārapassāvakammāyā’’ti. Dvādasamaṃ.
已对照

天品第四。

Devatāvaggo [sekkhaparihāniyavaggo (syā.)] catuttho.
已对照

其摄颂——

有学、两不退失,目犍连、明分;

诤[根]、施、自作者、因缘,金毗罗、木块与那祇多。

Tassuddānaṃ –
Sekhā dve aparihāni, moggallāna vijjābhāgiyā;
Vivādadānattakārī nidānaṃ, kimiladārukkhandhena nāgitoti.