快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 六集·可念品 Sāraṇīyavaggo

本经目录二、可念品一、第一可念经二、第二可念经三、出离经四、贤善经五、懊悔经六、那拘罗父经七、睡眠经八、渔夫经九、第一死随念经十、第二死随念经可念品第二。

已对照

二、可念品

2. Sāraṇīyavaggo
已对照

一、第一可念经

1. Paṭhamasāraṇīyasuttaṃ
11已对照

十一、“诸比丘,有这六种可念法(sāraṇīyā dhammā)。哪六种[法]呢?诸比丘,在此,比丘对诸同梵行者,于显处与屏处都现起慈的身业。这也是一种可念法。

11. ‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sāraṇīyā [sārāṇīyā (sī. syā. kaṃ. pī.)]. Katame cha? Idha, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.
已对照

“再者,诸比丘,比丘对诸同梵行者,于显处与屏处都现起慈的语业。这也是一种可念法。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.
已对照

“再者,诸比丘,比丘对诸同梵行者,于显处与屏处都现起慈的意业。这也是一种可念法。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.
PTS 3.289已对照

“再者,诸比丘,比丘凡是如法所得、依法而得的利养,甚至只是钵中所受的[一份],对这样的利养也不别藏独享,而与具戒的诸同梵行者共同受用。这也是一种可念法。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī, ayampi dhammo sāraṇīyo.
缅 2.256已对照

“再者,诸比丘,比丘对于那些无毁、无穿、无斑、无杂、自在、智者所赞、不被执取、导向定的诸戒,于这样的诸戒中与诸同梵行者一同住于戒的共同,于显处与屏处皆然。这也是一种可念法。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.
已对照

“再者,诸比丘,比丘对于那圣的、能出离的、能令依之而行者正尽苦的见,于这样的见中与诸同梵行者一同住于见的共同,于显处与屏处皆然。这也是一种可念法。诸比丘,这就是六种可念法。”第一[经]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo. Ime kho, bhikkhave, cha dhammā sāraṇīyā’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、第二可念经

2. Dutiyasāraṇīyasuttaṃ
12已对照

十二、“诸比丘,有这六种可念法,令[人]可爱、令[人]可尊重,导向摄受、无诤、和合、一如。哪六种[法]呢?诸比丘,在此,比丘对诸同梵行者,于显处与屏处都现起慈的身业。这也是一种可念法,令[人]可爱、令[人]可尊重,导向摄受、无诤、和合、一如。

12. ‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sāraṇīyā piyakaraṇā garukaraṇā saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattanti. Katame cha? Idha, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘现起慈的语业……乃至……对诸同梵行者,于显处与屏处都现起慈的意业。这也是一种可念法,令[人]可爱、令[人]可尊重,导向摄受、无诤、和合、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti…pe… mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.
PTS 3.290已对照

“再者,诸比丘,比丘凡是如法所得、依法而得的利养,甚至只是钵中所受的[一份],对这样的利养也不别藏独享,而与具戒的诸同梵行者共同受用。这也是一种可念法,令[人]可爱、令[人]可尊重,导向摄受、无诤、和合、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.
已对照

“再者,诸比丘,比丘对于那些无毁、无穿、无斑、无杂、自在、智者所赞、不被执取、导向定的诸戒,于这样的诸戒中与诸同梵行者一同住于戒的共同,于显处与屏处皆然。这也是一种可念法,令[人]可爱、令[人]可尊重,导向摄受、无诤、和合、一如。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.
缅 2.257已对照

“再者,诸比丘,比丘对于那圣的、能出离的、能令依之而行者正尽苦的见,于这样的见中与诸同梵行者一同住于见的共同,于显处与屏处皆然。这也是一种可念法,令[人]可爱、令[人]可尊重,导向摄受、无诤、和合、一如。诸比丘,这就是六种可念法,令[人]可爱、令[人]可尊重,导向摄受、无诤、和合、一如。”第二[经]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati. Ime kho, bhikkhave, cha dhammā sāraṇīyā piyakaraṇā garukaraṇā saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattantī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、出离经

3. Nissāraṇīyasuttaṃ
13PTS 3.291已对照

十三、“诸比丘,有这六种出离界(nissāraṇīyā dhātuyo)。哪六种[出离界]呢?诸比丘,在此,比丘可能这样说:‘我的慈心解脱已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤,然而瞋恚仍然遍取我的心而住。’对他应当说:‘不要这样[说]!尊者不要这样说,不要诽谤世尊;诽谤世尊是不善的,世尊不会这样说。贤友,这是无处、无机会的:慈心解脱已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤,而瞋恚还会遍取他的心而住——此事不可能有。贤友,瞋恚的出离正是慈心解脱。’”

13. ‘‘Chayimā, bhikkhave, nissāraṇīyā dhātuyo. Katamā cha? Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘mettā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me byāpādo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ mettāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa byāpādo cittaṃ pariyādāya ṭhassati [ṭhassatīti (sabbattha) dī. ni. 3.326 passitabbaṃ], netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, byāpādassa yadidaṃ mettācetovimuttī’’’ti [mettācetovimutti (sabbattha)].
已对照

“诸比丘,又在此,比丘可能这样说:‘我的悲心解脱已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤,然而恼害仍然遍取我的心而住。’对他应当说:‘不要这样[说]!尊者不要这样说,不要诽谤世尊;诽谤世尊是不善的,世尊不会这样说。贤友,这是无处、无机会的:悲心解脱已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤,而恼害还会遍取他的心而住——此事不可能有。贤友,恼害的出离正是悲心解脱。’”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘karuṇā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me vihesā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ karuṇāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa vihesā cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, vihesāya yadidaṃ karuṇācetovimuttī’’’ti.
缅 2.258已对照

“诸比丘,又在此,比丘可能这样说:‘我的喜心解脱已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤,然而不乐仍然遍取我的心而住。’对他应当说:‘不要这样[说]!尊者不要这样说,不要诽谤世尊;诽谤世尊是不善的,世尊不会这样说。贤友,这是无处、无机会的:喜心解脱已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤,而不乐还会遍取他的心而住——此事不可能有。贤友,不乐的出离正是喜心解脱。’”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘muditā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me arati cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ muditāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa arati cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, aratiyā yadidaṃ muditācetovimuttī’’’ti.
PTS 3.292已对照

“诸比丘,又在此,比丘可能这样说:‘我的舍心解脱已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤,然而贪仍然遍取我的心而住。’对他应当说:‘不要这样[说]!尊者不要这样说,不要诽谤世尊;诽谤世尊是不善的,世尊不会这样说。贤友,这是无处、无机会的:舍心解脱已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤,而贪还会遍取他的心而住——此事不可能有。贤友,贪的出离正是舍心解脱。’”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘upekkhā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me rāgo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ upekkhāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa rāgo cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, rāgassa yadidaṃ upekkhācetovimuttī’’’ti.
已对照

“诸比丘,又在此,比丘可能这样说:‘我的无相心解脱已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤,然而我的识仍然随逐于相。’对他应当说:‘不要这样[说]!尊者不要这样说,不要诽谤世尊;诽谤世尊是不善的,世尊不会这样说。贤友,这是无处、无机会的:无相心解脱已修习、已多作、已作车乘、已作基地、已确立、已积习、已善精勤,而他的识还会随逐于相——此事不可能有。贤友,一切相的出离正是无相心解脱。’”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘animittā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me nimittānusāri viññāṇaṃ hotī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ animittāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa nimittānusāri viññāṇaṃ bhavissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, sabbanimittānaṃ yadidaṃ animittācetovimuttī’’’ti.
缅 2.259已对照

“诸比丘,又在此,比丘可能这样说:‘我的“我是”已经离去,我也不认为“我就是这个”,然而疑惑与犹豫之箭仍然遍取我的心而住。’对他应当说:‘不要这样[说]!尊者不要这样说,不要诽谤世尊;诽谤世尊是不善的,世尊不会这样说。贤友,这是无处、无机会的:“我是”已经离去、也不认为“我就是这个”,而疑惑与犹豫之箭还会遍取他的心而住——此事不可能有。贤友,疑惑与犹豫之箭的出离正是“我是”之慢的根除。’诸比丘,这就是六种出离界。”第三[经]。

‘‘Idha pana bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asmīti kho me vigataṃ [vigate (syā.)], ayamahamasmīti ca [ayaṃ cakāro dī. ni. 3.326 natthi] na samanupassāmi; atha ca pana me vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ asmīti vigate ayamahamasmīti ca na samanupassato; atha ca panassa vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, vicikicchākathaṃkathāsallassa yadidaṃ asmīti mānasamugghāto’ti. Imā kho, bhikkhave, cha nissāraṇīyā dhātuyo’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、贤善经

4. Bhaddakasuttaṃ
14PTS 3.293已对照

十四、在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿舍利弗。具寿舍利弗这样说——

14. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso, bhikkhavo’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
已对照

“贤友们,比丘如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的死亡不贤善,命终不贤善。贤友们,比丘怎样如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的死亡不贤善,命终不贤善呢?

‘‘Tathā tathā, āvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālakiriyā [kālaṃkiriyā (ka.) a. ni. 3.110]. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālakiriyā?
已对照

“贤友们,在此,比丘乐着事务、喜好事务、专事于乐着事务,乐着闲谈、喜好闲谈、专事于乐着闲谈,乐着睡眠、喜好睡眠、专事于乐着睡眠,乐着聚众、喜好聚众、专事于乐着聚众,乐着交往、喜好交往、专事于乐着交往,乐着妄衍(papañca)、喜好妄衍、专事于乐着妄衍。贤友们,比丘就是这样如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的死亡不贤善,命终不贤善。贤友们,这称为:‘乐于有身(sakkāya)的比丘,没有为正确地作苦的边际而舍弃有身。’”

‘‘Idhāvuso, bhikkhu kammārāmo hoti kammarato kammārāmataṃ anuyutto, bhassārāmo hoti bhassarato bhassārāmataṃ anuyutto, niddārāmo hoti niddārato niddārāmataṃ anuyutto, saṅgaṇikārāmo hoti saṅgaṇikarato saṅgaṇikārāmataṃ anuyutto, saṃsaggārāmo hoti saṃsaggarato saṃsaggārāmataṃ anuyutto, papañcārāmo hoti papañcarato papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālakiriyā. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu sakkāyābhirato nappajahāsi [na pahāsi (sī. syā. kaṃ. pī.)] sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāya’’’.
缅 2.260已对照

“贤友们,比丘如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的死亡贤善,命终贤善。贤友们,比丘怎样如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的死亡贤善,命终贤善呢?

‘‘Tathā tathāvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālakiriyā. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālakiriyā?
PTS 3.294已对照

“贤友们,在此,比丘不乐着事务、不喜好事务、不专事于乐着事务,不乐着闲谈、不喜好闲谈、不专事于乐着闲谈,不乐着睡眠、不喜好睡眠、不专事于乐着睡眠,不乐着聚众、不喜好聚众、不专事于乐着聚众,不乐着交往、不喜好交往、不专事于乐着交往,不乐着妄衍、不喜好妄衍、不专事于乐着妄衍。贤友们,比丘就是这样如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的死亡贤善,命终贤善。贤友们,这称为:‘乐于涅槃的比丘,为正确地作苦的边际而舍弃了有身。’”

‘‘Idhāvuso, bhikkhu na kammārāmo hoti na kammarato na kammārāmataṃ anuyutto, na bhassārāmo hoti na bhassarato na bhassārāmataṃ anuyutto, na niddārāmo hoti na niddārato niddārāmataṃ anuyutto, na saṅgaṇikārāmo hoti na saṅgaṇikarato na saṅgaṇikārāmataṃ anuyutto, na saṃsaggārāmo hoti na saṃsaggarato na saṃsaggārāmataṃ anuyutto, na papañcārāmo hoti na papañcarato na papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālakiriyā. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu nibbānābhirato pajahāsi sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’’ti.
已对照

“凡专事于妄衍、乐于妄衍、[如]野兽者;

‘‘Yo papañcamanuyutto, papañcābhirato mago;
已对照

他错失涅槃——无上的瑜伽安稳。

Virādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ.
已对照

“而凡舍弃妄衍、乐于无妄衍之境者;

‘‘Yo ca papañcaṃ hitvāna, nippapañcapade rato;
已对照

他成就涅槃——无上的瑜伽安稳。”第四[经]。

Ārādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttara’’nti. catutthaṃ;
已对照

五、懊悔经

5. Anutappiyasuttaṃ
15已对照

十五、在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘:“贤友们,比丘如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的命终是令人懊悔的。贤友们,比丘怎样如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的命终是令人懊悔的呢?

15. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘tathā tathāvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā anutappā hoti. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā anutappā hoti?
缅 2.261已对照

“贤友们,在此,比丘乐着事务、喜好事务、专事于乐着事务,乐着闲谈……乃至……乐着睡眠……乐着聚众……乐着交往……乐着妄衍、喜好妄衍、专事于乐着妄衍。贤友们,比丘就是这样如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的命终是令人懊悔的。贤友们,这称为:‘乐于有身的比丘,没有为正确地作苦的边际而舍弃有身。’”

‘‘Idhāvuso, bhikkhu kammārāmo hoti kammarato kammārāmataṃ anuyutto, bhassārāmo hoti…pe… niddārāmo hoti… saṅgaṇikārāmo hoti… saṃsaggārāmo hoti… papañcārāmo hoti papañcarato papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā anutappā hoti. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu sakkāyābhirato nappajahāsi sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāya’’’.
已对照

“贤友们,比丘如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的命终是不令人懊悔的。贤友们,比丘怎样如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的命终是不令人懊悔的呢?

‘‘Tathā tathāvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti?
PTS 3.295已对照

“贤友们,在此,比丘不乐着事务、不喜好事务、不专事于乐着事务,不乐着闲谈……乃至……不乐着睡眠……不乐着聚众……不乐着交往……不乐着妄衍、不喜好妄衍、不专事于乐着妄衍。贤友们,比丘就是这样如此如此安排[他的]住,使得如此如此安排住者的命终是不令人懊悔的。贤友们,这称为:‘乐于涅槃的比丘,为正确地作苦的边际而舍弃了有身。’”

‘‘Idhāvuso, bhikkhu na kammārāmo hoti na kammarato na kammārāmataṃ anuyutto, na bhassārāmo hoti…pe… na niddārāmo hoti… na saṅgaṇikārāmo hoti… na saṃsaggārāmo hoti… na papañcārāmo hoti na papañcarato na papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu nibbānābhirato pajahāsi sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’’ti.
已对照

“凡专事于妄衍、乐于妄衍、[如]野兽者;

‘‘Yo papañcamanuyutto, papañcābhirato mago;
已对照

他错失涅槃——无上的瑜伽安稳。

Virādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ.
已对照

“而凡舍弃妄衍、乐于无妄衍之境者;

‘‘Yo ca papañcaṃ hitvāna, nippapañcapade rato;
已对照

他成就涅槃——无上的瑜伽安稳。”第五[经]。

Ārādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttara’’nti. pañcamaṃ;
已对照

六、那拘罗父经

6. Nakulapitusuttaṃ
16已对照

十六、一时,世尊住在跋伽(Bhaggā)[国]中,鳄鱼山(Susumāragira)贝萨迦罗林(Bhesakaḷāvana)的鹿野苑。那时,那拘罗父(Nakulapitā)居士生病、痛苦、重病缠身。于是,那拘罗母(Nakulamātā)居士妇对那拘罗父居士这样说——

16. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire [suṃsumāragire (sī. pī.), saṃsumāragire (katthaci)] bhesakaḷāvane migadāye. Tena kho pana samayena nakulapitā gahapati ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho nakulamātā gahapatānī nakulapitaraṃ gahapatiṃ etadavoca –
PTS 3.296缅 2.262已对照

“居士,你不要怀着顾恋而命终。居士,怀着顾恋而命终是苦的;怀着顾恋而命终也是世尊所呵责的。居士,你或许会这样想:‘那拘罗母居士妇在我死后,将不能养育孩子们、维持家业。’居士,不应这样看待这[事]。居士,我善于纺棉、梳理[羊毛]编成毛辫。居士,在你死后,我能养育孩子们、维持家业。因此,居士,你不要怀着顾恋而命终。居士,怀着顾恋而命终是苦的;怀着顾恋而命终也是世尊所呵责的。

‘‘Mā kho tvaṃ, gahapati, sāpekkho [sāpekho (pī. ka.)] kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā. Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī mamaccayena sakkhissati [na sakkhissati (sī. syā. kaṃ.), sakkoti (pī. ka.)] dārake posetuṃ, gharāvāsaṃ sandharitu’nti [sandharitunti (ka.), saṇṭharituṃ (syā.)]. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Kusalāhaṃ, gahapati, kappāsaṃ kantituṃ veṇiṃ olikhituṃ. Sakkomahaṃ, gahapati, tavaccayena dārake posetuṃ, gharāvāsaṃ sandharituṃ. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.
已对照

“居士,你或许会这样想:‘那拘罗母居士妇在我死后,将会去往另一家[另嫁]。’居士,不应这样看待这[事]。居士,你也知道,我也知道:十六年来我们奉行在家的梵行。因此,居士,你不要怀着顾恋而命终。居士,怀着顾恋而命终是苦的;怀着顾恋而命终也是世尊所呵责的。

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘nakulamātā gahapatānī mamaccayena aññaṃ gharaṃ [bhattāraṃ (syā. kaṃ.), vīraṃ (sī.)] gamissatī’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Tvañceva kho, gahapati, jānāsi ahañca, yaṃ no [yadā te (sī.), yathā (syā.), yathā no (pī.)] soḷasavassāni gahaṭṭhakaṃ brahmacariyaṃ samāciṇṇaṃ [samādinnaṃ (sī.)]. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.
已对照

“居士,你或许会这样想:‘那拘罗母居士妇在我死后,将不想见世尊,不想见比丘僧团。’居士,不应这样看待这[事]。居士,在你死后,我将更想见世尊,更想见比丘僧团。因此,居士,你不要怀着顾恋而命终。居士,怀着顾恋而命终是苦的;怀着顾恋而命终也是世尊所呵责的。

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘nakulamātā gahapatānī mamaccayena na dassanakāmā bhavissati bhagavato na dassanakāmā bhikkhusaṅghassā’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahañhi, gahapati, tavaccayena dassanakāmatarā ceva bhavissāmi bhagavato, dassanakāmatarā ca bhikkhusaṅghassa. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.
PTS 3.297已对照

“居士,你或许会这样想:‘那拘罗母居士妇在我死后,于诸戒将不是作圆满者。’居士,不应这样看待这[事]。居士,那位世尊凡有多少穿白衣的在家女弟子于诸戒是作圆满者,我就是她们之中的一位。若谁对此有疑惑或犹豫——这位世尊、阿罗汉、正等正觉者现正住在跋伽[国]中,鳄鱼山贝萨迦罗林的鹿野苑——就请他去见那位世尊而询问。因此,居士,你不要怀着顾恋而命终。居士,怀着顾恋而命终是苦的;怀着顾恋而命终也是世尊所呵责的。

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī mamaccayena sīlesu [nakulamātā… na sīlesu (sī. pī.)] paripūrakārinī’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā sīlesu paripūrakāriniyo, ahaṃ tāsaṃ aññatarā. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā – ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye – taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pucchatu. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.
缅 2.263已对照

“居士,你或许会这样想:‘那拘罗母居士妇不是内心之止的获得者。’居士,不应这样看待这[事]。居士,那位世尊凡有多少穿白衣的在家女弟子是内心之止的获得者,我就是她们之中的一位。若谁对此有疑惑或犹豫——这位世尊、阿罗汉、正等正觉者现正住在跋伽[国]中,鳄鱼山贝萨迦罗林的鹿野苑——就请他去见那位世尊而询问。因此,居士,你不要怀着顾恋而命终。居士,怀着顾恋而命终是苦的;怀着顾恋而命终也是世尊所呵责的。

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī lābhinī [nakulamātā gahapatānī na lābhinī (pī.)] ajjhattaṃ cetosamathassā’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā lābhiniyo ajjhattaṃ cetosamathassa, ahaṃ tāsaṃ aññatarā. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā – ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye – taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pucchatu. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.
已对照

“居士,你或许会这样想:‘那拘罗母居士妇不是于此法与律中已得深入、已得立足、已得依托,已度疑、已离惑,获得无所畏,于导师的教法中不依他缘而住的。’居士,不应这样看待这[事]。居士,那位世尊凡有多少穿白衣的在家女弟子于此法与律中已得深入、已得立足、已得依托,已度疑、已离惑,获得无所畏,于导师的教法中不依他缘而住,我就是她们之中的一位。若谁对此有疑惑或犹豫——这位世尊、阿罗汉、正等正觉者现正住在跋伽[国]中,鳄鱼山贝萨迦罗林的鹿野苑——就请他去见那位世尊而询问。因此,居士,你不要怀着顾恋而命终。居士,怀着顾恋而命终是苦的;怀着顾恋而命终也是世尊所呵责的。”

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī imasmiṃ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharatī’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā imasmiṃ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharanti, ahaṃ tāsaṃ aññatarā. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā – ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye – taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pucchatu. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā gahapati sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā’’ti.
PTS 3.298缅 2.264已对照

于是,那拘罗父居士被那拘罗母居士妇以这教诫教诫时,那病恼即时止息了。那拘罗父居士从那病恼中康复;那拘罗父居士的那病恼就这样断了。于是,那拘罗父居士病愈起身、从病中起身未久,便拄着杖来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。世尊对坐在一旁的那拘罗父居士这样说——

Atha kho nakulapituno gahapatissa nakulamātarā [nakulamātāya (sī. syā.), nakulamātuyā (ka.)] gahapatāniyā iminā ovādena ovadiyamānassa so ābādho ṭhānaso paṭippassambhi. Vuṭṭhahi [vuṭṭhāti (ka.)] ca nakulapitā gahapati tamhā ābādhā; tathā pahīno ca pana nakulapituno gahapatissa so ābādho ahosi. Atha kho nakulapitā gahapati gilānā vuṭṭhito [‘‘gilānabhāvato vuṭṭhāya ṭhito, bhāvappadhāno hi ayaṃ niddeso’’ti ṭīkāsaṃvaṇṇanā] aciravuṭṭhito gelaññā daṇḍamolubbha yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho nakulapitaraṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
已对照

“居士,这是你的所得;居士,这是你的善得!你有那拘罗母居士妇怜悯[你]、欲[你]利益、教诫[你]、教导[你]。居士,我凡有多少穿白衣的在家女弟子于诸戒是作圆满者,那拘罗母居士妇就是她们之中的一位。居士,我凡有多少穿白衣的在家女弟子是内心之止的获得者,那拘罗母居士妇就是她们之中的一位。居士,我凡有多少穿白衣的在家女弟子于此法与律中已得深入、已得立足、已得依托,已度疑、已离惑,获得无所畏,于导师的教法中不依他缘而住,那拘罗母居士妇就是她们之中的一位。居士,这是你的所得;居士,这是你的善得!你有那拘罗母居士妇怜悯[你]、欲[你]利益、教诫[你]、教导[你]。”第六[经]。

‘‘Lābhā te, gahapati, suladdhaṃ te, gahapati! Yassa te nakulamātā gahapatānī anukampikā atthakāmā ovādikā anusāsikā. Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā sīlesu paripūrakāriniyo, nakulamātā gahapatānī tāsaṃ aññatarā. Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā lābhiniyo ajjhattaṃ cetosamathassa, nakulamātā gahapatānī tāsaṃ aññatarā. Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā imasmiṃ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharanti, nakulamātā gahapatānī tāsaṃ aññatarā. Lābhā te, gahapati, suladdhaṃ te, gahapati! Yassa te nakulamātā gahapatānī anukampikā atthakāmā ovādikā anusāsikā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、睡眠经

7. Soppasuttaṃ
17PTS 3.299缅 2.265已对照

十七、一时,世尊住在舍卫城祇树林给孤独园。那时,世尊于傍晚时分从静坐起身,来到集会堂;到了之后,坐在所敷设的座位上。具寿舍利弗也于傍晚时分从静坐起身,来到集会堂;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。具寿大目犍连也……乃至……具寿大迦叶也……具寿大迦旃延也……具寿大拘絺罗也……具寿大纯陀也……具寿大劫宾那也……具寿阿那律也……具寿离婆多也……具寿阿难也于傍晚时分从静坐起身,来到集会堂;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。于是,世尊以坐度过了大半夜,便从座起而入住处。那些具寿也在世尊离去不久,从座起而各回住处。而那里凡是新学的、出家不久的、新近来到这法与律的比丘,他们打着鼾直睡到日出。世尊以清净、超人的天眼,看见那些比丘打着鼾直睡到日出。看见之后,来到集会堂;到了之后,坐在所敷设的座位上。坐下之后,世尊召唤诸比丘——

17. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Āyasmāpi kho sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Āyasmāpi kho mahāmoggallāno…pe… āyasmāpi kho mahākassapo… āyasmāpi kho mahākaccāyano… āyasmāpi kho mahākoṭṭhiko [mahākoṭṭhito (sī. pī.)] … āyasmāpi kho mahācundo… āyasmāpi kho mahākappino… āyasmāpi kho anuruddho… āyasmāpi kho revato… āyasmāpi kho ānando sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ nisajjāya vītināmetvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi. Tepi kho āyasmanto acirapakkantassa bhagavato uṭṭhāyāsanā yathāvihāraṃ agamaṃsu. Ye pana tattha bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṃ dhammavinayaṃ te yāva sūriyuggamanā kākacchamānā supiṃsu. Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena te bhikkhū yāva sūriyuggamanā kākacchamāne supante. Disvā yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
PTS 3.300已对照

“诸比丘,舍利弗在哪里?大目犍连在哪里?大迦叶在哪里?大迦旃延在哪里?大拘絺罗在哪里?大纯陀在哪里?大劫宾那在哪里?阿那律在哪里?离婆多在哪里?阿难在哪里?诸比丘,那些长老弟子到哪里去了?”“尊者,那些具寿也在世尊离去不久,从座起而各回住处了。”“诸比丘,你们是因此——[想]‘长老比丘们没来’——就打着鼾直睡到日出吗?诸比丘,你们认为怎样?你们可曾见过或听过:‘已灌顶的刹帝利王随其所欲地耽于卧乐、倚乐、睡眠乐而住,[却能]终生治理王国,或为国土[人民]所爱、所喜’?”“不是的,尊者。”“善哉,诸比丘!诸比丘,我也既未见过、也未听过:‘已灌顶的刹帝利王随其所欲地耽于卧乐、倚乐、睡眠乐而住,[却能]终生治理王国,或为国土[人民]所爱、所喜。’”

‘‘Kahaṃ nu kho, bhikkhave, sāriputto? Kahaṃ mahāmoggallāno? Kahaṃ mahākassapo? Kahaṃ mahākaccāyano? Kahaṃ mahākoṭṭhiko? Kahaṃ mahācundo? Kahaṃ mahākappino? Kahaṃ anuruddho? Kahaṃ revato? Kahaṃ ānando? Kahaṃ nu kho te, bhikkhave, therā sāvakā gatā’’ti? ‘‘Tepi kho, bhante, āyasmanto acirapakkantassa bhagavato uṭṭhāyāsanā yathāvihāraṃ agamaṃsū’’ti. ‘‘Kena no [kena no (ka.), ke nu (katthaci)] tumhe, bhikkhave, therā bhikkhū nāgatāti [bhikkhū navā (sī. syā. kaṃ. pī.), bhikkhū gatāti (?)] yāva sūriyuggamanā kākacchamānā supatha? Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘rājā khattiyo muddhābhisitto [muddhābhisitto (ka.)] yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ rajjaṃ kārento janapadassa vā piyo manāpo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘rājā khattiyo muddhābhisitto yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ rajjaṃ kārento janapadassa vā piyo manāpo’’’ti.
已对照

“诸比丘,你们认为怎样?你们可曾见过或听过:‘享用国土的[领主]……乃至……承袭父产的[领主]……将军……诸村的聚落主……行会的首领随其所欲地耽于卧乐、倚乐、睡眠乐而住,[却能]终生执掌行会首领之职,或为行会所爱、所喜’?”“不是的,尊者。”“善哉,诸比丘!诸比丘,我也既未见过、也未听过:‘行会的首领随其所欲地耽于卧乐、倚乐、睡眠乐而住,[却能]终生执掌行会首领之职,或为行会所爱、所喜。’”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘raṭṭhiko…pe… pettaṇiko… senāpatiko… gāmagāmaṇiko [gāmagāmiko (sī. pī.)] … pūgagāmaṇiko yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ pūgagāmaṇikattaṃ kārento pūgassa vā piyo manāpo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘pūgagāmaṇiko yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ pūgagāmaṇikattaṃ vā kārento pūgassa vā piyo manāpo’’’ti.
PTS 3.301缅 2.266已对照

“诸比丘,你们认为怎样?你们可曾见过或听过:‘沙门或婆罗门随其所欲地耽于卧乐、倚乐、睡眠乐,不守护诸根之门,于食不知量,不勤修警寤,不观察诸善法,于前夜后夜不致力于修习诸菩提分法,[却能]由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住’?”“不是的,尊者。”“善哉,诸比丘!诸比丘,我也既未见过、也未听过:‘沙门或婆罗门随其所欲地耽于卧乐、倚乐、睡眠乐,不守护诸根之门,于食不知量,不勤修警寤,不观察诸善法,于前夜后夜不致力于修习诸菩提分法,[却能]由于诸漏的灭尽,就在现法中自己以证智证知无漏的心解脱、慧解脱,成就并住。’”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘samaṇo vā brāhmaṇo vā yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto indriyesu aguttadvāro bhojane amattaññū jāgariyaṃ ananuyutto avipassako kusalānaṃ dhammānaṃ pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ [bodhapakkhiyānaṃ (sī.), bodhapakkhikānaṃ (pī.)] dhammānaṃ bhāvanānuyogaṃ ananuyutto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘samaṇo vā brāhmaṇo vā yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto indriyesu aguttadvāro bhojane amattaññū jāgariyaṃ ananuyutto avipassako kusalānaṃ dhammānaṃ pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogaṃ ananuyutto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanto’’’ti.
已对照

“因此,诸比丘,你们应当这样修学:‘我们要守护诸根之门,于食知量,勤修警寤,观察诸善法,于前夜后夜致力于修习诸菩提分法而住。’诸比丘,你们应当这样修学。”第七[经]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘indriyesu guttadvārā bhavissāma, bhojane mattaññuno, jāgariyaṃ anuyuttā, vipassakā kusalānaṃ dhammānaṃ, pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ, bhāvanānuyogamanuyuttā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Sattamaṃ.
已对照

八、渔夫经

8. Macchabandhasuttaṃ
18已对照

十八、一时,世尊与大比丘僧团一同在憍萨罗国游行。世尊走在大道上时,看见某处有个渔夫捕鱼者一再杀鱼而出售。看见之后,从道路走下,坐在某棵树下所敷设的座位上。坐下之后,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,你们看见那个渔夫捕鱼者一再杀鱼而出售吗?”“是的,尊者。”

18. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Addasā kho bhagavā addhānamaggappaṭipanno aññatarasmiṃ padese macchikaṃ macchabandhaṃ macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamānaṃ. Disvā maggā okkamma aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, amuṃ macchikaṃ macchabandhaṃ macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāna’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.
PTS 3.302缅 2.267已对照

“诸比丘,你们认为怎样?你们可曾见过或听过:‘渔夫捕鱼者一再杀鱼而出售,以那业、以那活命,是乘象者,或乘马者,或乘车者,或乘轿者,或受用财物者,或居有大财聚者’?”“不是的,尊者。”“善哉,诸比丘!诸比丘,我也既未见过、也未听过:‘渔夫捕鱼者一再杀鱼而出售,以那业、以那活命,是乘象者,或乘马者,或乘车者,或乘轿者,或受用财物者,或居有大财聚者。’这是什么缘故呢?诸比丘,因为他以恶意看待那些被引去处死、该当受刑的鱼,所以他不是乘象者,不是乘马者,不是乘车者,不是乘轿者,不是受用财物者,也不居有大财聚。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘macchiko macchabandho macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘macchiko macchabandho macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’ti. Taṃ kissa hetu? Te hi so, bhikkhave, macche vajjhe vadhāyupanīte [vadhāyānīte (syā. kaṃ.), vadhāya nīte (ka.)] pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasati.
已对照

“诸比丘,你们认为怎样?你们可曾见过或听过:‘屠牛者一再杀牛而出售,以那业、以那活命,是乘象者,或乘马者,或乘车者,或乘轿者,或受用财物者,或居有大财聚者’?”“不是的,尊者。”“善哉,诸比丘!诸比丘,我也既未见过、也未听过:‘屠牛者一再杀牛而出售,以那业、以那活命,是乘象者,或乘马者,或乘车者,或乘轿者,或受用财物者,或居有大财聚者。’这是什么缘故呢?诸比丘,因为他以恶意看待那些被引去处死、该当受刑的牛,所以他不是乘象者,不是乘马者,不是乘车者,不是乘轿者,不是受用财物者,也不居有大财聚。”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘goghātako gāvo vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘goghātako gāvo vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’ti. Taṃ kissa hetu? Te hi so, bhikkhave, gāvo vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasati’’.
PTS 3.303缅 2.268已对照

“诸比丘,你们认为怎样?你们可曾见过或听过:‘屠羊者……乃至……屠猪者……乃至……捕鸟者……乃至……猎兽者一再杀兽而出售,以那业、以那活命,是乘象者,或乘马者,或乘车者,或乘轿者,或受用财物者,或居有大财聚者’?”“不是的,尊者。”“善哉,诸比丘!诸比丘,我也既未见过、也未听过:‘猎兽者一再杀兽而出售,以那业、以那活命,是乘象者,或乘马者,或乘车者,或乘轿者,或受用财物者,或居有大财聚者。’这是什么缘故呢?诸比丘,因为他以恶意看待那些被引去处死、该当受刑的兽,所以他不是乘象者,不是乘马者,不是乘车者,不是乘轿者,不是受用财物者,也不居有大财聚。诸比丘,他以恶意看待那些被引去处死、该当受刑的畜生类众生,尚且将不成为乘象者,不成为乘马者,不成为乘车者,不成为乘轿者,不成为受用财物者,也将不居有大财聚;何况那以恶意看待被引去处死、该当受刑之人者!诸比丘,那对他便长夜带来不利与苦。身坏命终之后,[他]投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。”第八[经]。

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘orabbhiko…pe… sūkariko [sokariko (syā.)] …pe… sākuṇiko…pe… māgaviko mage [mige (syā. kaṃ.)] vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘māgaviko mage vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’ti. Taṃ kissa hetu? Te hi so, bhikkhave, mage vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasati. Te hi (nāma) [( ) bahūsu natthi] so, bhikkhave, tiracchānagate pāṇe vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhamāno [manasānupekkhati, tasmā so (syā. ka.)] neva hatthiyāyī bhavissati [hoti (syā. ka.)] na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasissati [ajjhāvasati (syā. ka.)]. Ko pana vādo yaṃ manussabhūtaṃ vajjhaṃ vadhāyupanītaṃ pāpakena manasānupekkhati! Tañhi tassa [taṃ hissa (pī. ka.)], bhikkhave, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、第一死随念经

9. Paṭhamamaraṇassatisuttaṃ
19PTS 3.304已对照

十九、一时,世尊住在那提迦的砖屋。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——“诸比丘,死随念若修习、多作,有大果、大功德,入于不死、以不死为终点。诸比丘,你们修习死随念吗?”

19. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike [nādike (sī. syā. kaṃ. pī.) a. ni. 8.73] viharati giñjakāvasathe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā. Bhāvetha no tumhe, bhikkhave, maraṇassati’’nti?
已对照

这样说时,某位比丘对世尊这样说:“尊者,我修习死随念。”“比丘,那么你是如何修习死随念的呢?”“尊者,在此,我这样想:‘啊,愿我活一昼夜,作意世尊的教法,我所作的确实就多了。’尊者,我就是这样修习死随念的。”

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ rattindivaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.
已对照

另一位比丘也对世尊这样说:“尊者,我也修习死随念。”“比丘,那么你是如何修习死随念的呢?”“尊者,在此,我这样想:‘啊,愿我活一白天,作意世尊的教法,我所作的确实就多了。’尊者,我就是这样修习死随念的。”

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ divasaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.
缅 2.269已对照

另一位比丘也对世尊这样说:“尊者,我也修习死随念。”“比丘,那么你是如何修习死随念的呢?”“尊者,在此,我这样想:‘啊,愿我活到我吃完一顿团食那么久,作意世尊的教法,我所作的确实就多了。’尊者,我就是这样修习死随念的。”

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekapiṇḍapātaṃ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.
PTS 3.305已对照

另一位比丘也对世尊这样说:“尊者,我也修习死随念。”“比丘,那么你是如何修习死随念的呢?”“尊者,在此,我这样想:‘啊,愿我活到我嚼了四五口饭咽下那么久,作意世尊的教法,我所作的确实就多了。’尊者,我就是这样修习死随念的。”

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ cattāro pañca ālope saṅkhāditvā [saṅkharitvā (ka.)] ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.
已对照

另一位比丘也对世尊这样说:“尊者,我也修习死随念。”“比丘,那么你是如何修习死随念的呢?”“尊者,在此,我这样想:‘啊,愿我活到我嚼了一口饭咽下那么久,作意世尊的教法,我所作的确实就多了。’尊者,我就是这样修习死随念的。”

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekaṃ ālopaṃ saṅkhāditvā [saṃharitvā (ka.)] ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.
已对照

另一位比丘也对世尊这样说:“尊者,我也修习死随念。”“比丘,那么你是如何修习死随念的呢?”“尊者,在此,我这样想:‘啊,愿我活到我入息之后出息、或出息之后入息那么久,作意世尊的教法,我所作的确实就多了。’尊者,我就是这样修习死随念的。”

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ assasitvā vā passasāmi passasitvā vā assasāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.
已对照

这样说时,世尊对那些比丘这样说:“诸比丘,凡有比丘这样修习死随念:‘啊,愿我活一昼夜,作意世尊的教法,我所作的确实就多了。’”

Evaṃ vutte bhagavā te bhikkhū etadavoca – ‘‘yo cāyaṃ [yvāyaṃ (pī. ka.)], bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ rattindivaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.
已对照

“诸比丘,凡有比丘这样修习死随念:‘啊,愿我活一白天,作意世尊的教法,我所作的确实就多了。’”

‘‘Yo cāyaṃ [yopāyaṃ (ka.)], bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ divasaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.
缅 2.270已对照

“诸比丘,凡有比丘这样修习死随念:‘啊,愿我活到我吃完一顿团食那么久,作意世尊的教法,我所作的确实就多了。’”

‘‘Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekapiṇḍapātaṃ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.
PTS 3.306已对照

“诸比丘,凡有比丘这样修习死随念:‘啊,愿我活到我嚼了四五口饭咽下那么久,作意世尊的教法,我所作的确实就多了。’诸比丘,这些比丘被称为放逸而住、为诸漏的灭尽而迟缓地修习死随念的。

‘‘Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ cattāro pañca ālope saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Ime vuccanti, bhikkhave, bhikkhū pamattā viharanti dandhaṃ maraṇassatiṃ bhāventi āsavānaṃ khayāya.
已对照

“诸比丘,而凡有比丘这样修习死随念:‘啊,愿我活到我嚼了一口饭咽下那么久,作意世尊的教法,我所作的确实就多了。’”

‘‘Yo ca khvāyaṃ [yopāyaṃ (ka.)], bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekaṃ ālopaṃ saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.
已对照

“诸比丘,凡有比丘这样修习死随念:‘啊,愿我活到我入息之后出息、或出息之后入息那么久,作意世尊的教法,我所作的确实就多了。’诸比丘,这些比丘被称为不放逸而住、为诸漏的灭尽而锐利地修习死随念的。

‘‘Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ assasitvā vā passasāmi passasitvā vā assasāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Ime vuccanti, bhikkhave, bhikkhū appamattā viharanti tikkhaṃ maraṇassatiṃ bhāventi āsavānaṃ khayāya.
已对照

“因此,诸比丘,你们应当这样修学:‘我们要不放逸而住,我们要为诸漏的灭尽而锐利地修习死随念。’诸比丘,你们应当这样修学。”第九[经]。

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘appamattā viharissāma, tikkhaṃ maraṇassatiṃ bhāvessāma āsavānaṃ khayāyā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Navamaṃ.
已对照

十、第二死随念经

10. Dutiyamaraṇassatisuttaṃ
20已对照

二十、一时,世尊住在那提迦的砖屋。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,死随念若修习、多作,有大果、大功德,入于不死、以不死为终点。诸比丘,死随念如何修习、如何多作,才有大果、大功德,入于不死、以不死为终点呢?

20. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā. Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, maraṇassati kathaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā?
PTS 3.307缅 2.271已对照

“诸比丘,在此,比丘在白天已过、夜晚来临时,这样思察:‘我的死缘确实很多:蛇或许会螫我,蝎或许会螫我,蜈蚣或许会螫我,由此我便会命终,那对我便是障碍。或许会绊跌而倒下,或我所吃的饭食会变坏,或胆汁会在我[体内]发作,或痰会在我[体内]发作,或如刀[绞]之风会在我[体内]发作,由此我便会命终,那对我便是障碍。’诸比丘,那比丘应当这样思察:‘我是否有那些在我夜里命终时会成为障碍的、未断的恶不善法呢?’”

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu divase nikkhante rattiyā patihitāya [paṭigatāya (ka.) a. ni. 8.74] iti paṭisañcikkhati – ‘bahukā kho me paccayā maraṇassa – ahi vā maṃ ḍaṃseyya, vicchiko vā maṃ ḍaṃseyya, satapadī vā maṃ ḍaṃseyya; tena me assa kālakiriyā, so mamassa antarāyo. Upakkhalitvā vā papateyyaṃ, bhattaṃ vā me bhuttaṃ byāpajjeyya, pittaṃ vā me kuppeyya, semhaṃ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṃ; tena me assa kālakiriyā, so mamassa antarāyo’ti. Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṃ – ‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’’’ti.
已对照

“诸比丘,若比丘省察时这样了知:‘我有那些在我夜里命终时会成为障碍的、未断的恶不善法’,那么,诸比丘,那比丘应当为了舍断那些恶不善法而作强烈的欲、努力、热忱、奋发、不退缩、念与正知。诸比丘,犹如衣服着火者或头上着火者,为了扑灭那衣服或那头[的火],会作强烈的欲、努力、热忱、奋发、不退缩、念与正知;同样,诸比丘,那比丘应当为了舍断那些恶不善法而作强烈的欲、努力、热忱、奋发、不退缩、念与正知。

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.
已对照

“诸比丘,然而若比丘省察时这样了知:‘我没有那些在我夜里命终时会成为障碍的、未断的恶不善法’,那么,诸比丘,那比丘应当以那喜与愉悦而住,于诸善法昼夜随学。

‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṃ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu.
PTS 3.308已对照

“诸比丘,而在此,比丘在夜晚已过、白天来临时,这样思察:‘我的死缘确实很多:蛇或许会螫我,蝎或许会螫我,蜈蚣或许会螫我,由此我便会命终,那对我便是障碍。或许会绊跌而倒下,或我所吃的饭食会变坏,或胆汁会在我[体内]发作,或痰会在我[体内]发作,或如刀[绞]之风会在我[体内]发作,由此我便会命终,那对我便是障碍。’诸比丘,那比丘应当这样思察:‘我是否有那些在我白天命终时会成为障碍的、未断的恶不善法呢?’”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu rattiyā nikkhantāya divase patihite iti paṭisañcikkhati – ‘bahukā kho me paccayā maraṇassa – ahi vā maṃ ḍaṃseyya, vicchiko vā maṃ ḍaṃseyya, satapadī vā maṃ ḍaṃseyya; tena me assa kālakiriyā so mamassa antarāyo. Upakkhalitvā vā papateyyaṃ, bhattaṃ vā me bhuttaṃ byāpajjeyya, pittaṃ vā me kuppeyya, semhaṃ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṃ; tena me assa kālakiriyā so mamassa antarāyo’ti. Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṃ – ‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’’’ti.
缅 2.272已对照

“诸比丘,若比丘省察时这样了知:‘我有那些在我白天命终时会成为障碍的、未断的恶不善法’,那么,诸比丘,那比丘应当为了舍断那些恶不善法而作强烈的欲、努力、热忱、奋发、不退缩、念与正知。诸比丘,犹如衣服着火者或头上着火者,为了扑灭那衣服或那头[的火],会作强烈的欲、努力、热忱、奋发、不退缩、念与正知;同样,诸比丘,那比丘应当为了舍断那些恶不善法而作强烈的欲、努力、热忱、奋发、不退缩、念与正知。

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.
已对照

“诸比丘,然而若比丘省察时这样了知:‘我没有那些在我白天命终时会成为障碍的、未断的恶不善法’,那么,诸比丘,那比丘应当以那喜与愉悦而住,于诸善法昼夜随学。诸比丘,死随念如是修习、如是多作,有大果、大功德,入于不死、以不死为终点。”第十[经]。

‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṃ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, maraṇassati evaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’’ti. Dasamaṃ.
已对照

可念品第二。

Sāraṇīyavaggo dutiyo.
已对照

其摄颂——

两可念、出离,贤善、懊悔;

那拘罗[父]、睡眠与渔[夫],有两死随念。

Tassuddānaṃ –
Dve sāraṇī nisāraṇīyaṃ, bhaddakaṃ anutappiyaṃ;
Nakulaṃ soppamacchā ca, dve honti maraṇassatīti.