快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 五集·嫌恨品 Āghātavaggo

本经目录(十七)二、嫌恨品一、第一除嫌恨经二、第二除嫌恨经三、论议经四、共活经五、问问题经六、灭经七、诘责经八、戒经九、速了知经十、跋达阇经嫌恨品第二。

已对照

(十七)二、嫌恨品

(17) 2. Āghātavaggo
已对照

一、第一除嫌恨经

1. Paṭhamaāghātapaṭivinayasuttaṃ
161PTS 3.186已对照

一百六十一、“诸比丘,有这五种除嫌恨[之法],比丘于何处生起了嫌恨,都应在那里全然除去。哪五种[法]呢?诸比丘,对哪个人生起了嫌恨,就应对那个人修习慈;应这样除去对那个人的嫌恨。诸比丘,对哪个人生起了嫌恨,就应对那个人修习悲;应这样除去对那个人的嫌恨。诸比丘,对哪个人生起了嫌恨,就应对那个人修习舍;应这样除去对那个人的嫌恨。诸比丘,对哪个人生起了嫌恨,就应对那个人成为不忆念、不作意;应这样除去对那个人的嫌恨。诸比丘,对哪个人生起了嫌恨,就应对那个人决意于业之自所有性:‘这位具寿是业为自所有者、业的继承者、以业为母胎、以业为亲属、以业为依止者;凡他将作的业,善的或恶的,他将成为它的继承者。’应这样除去对那个人的嫌恨。诸比丘,这就是五种除嫌恨[之法],比丘于何处生起了嫌恨,都应在那里全然除去。”第一[经]。

161. ‘‘Pañcime, bhikkhave, āghātapaṭivinayā yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo. Katame pañca? Yasmiṃ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, mettā tasmiṃ puggale bhāvetabbā; evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo. Yasmiṃ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, karuṇā tasmiṃ puggale bhāvetabbā; evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo. Yasmiṃ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, upekkhā tasmiṃ puggale bhāvetabbā; evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo. Yasmiṃ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, asatiamanasikāro tasmiṃ puggale āpajjitabbo; evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo. Yasmiṃ, bhikkhave, puggale āghāto jāyetha, kammassakatā tasmiṃ puggale adhiṭṭhātabbā – ‘kammassako ayamāyasmā kammadāyādo kammayoni kammabandhu kammappaṭisaraṇo, yaṃ kammaṃ karissati kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā tassa dāyādo bhavissatī’ti; evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo. Ime kho, bhikkhave, pañca āghātapaṭivinayā, yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、第二除嫌恨经

2. Dutiyaāghātapaṭivinayasuttaṃ
162缅 2.164已对照

一百六十二、在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿舍利弗。具寿舍利弗这样说——

162. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
PTS 3.187已对照

“贤友们,有这五种除嫌恨[之法],比丘于何处生起了嫌恨,都应在那里全然除去。哪五种[法]呢?贤友们,在此,有一类人身行不清净、语行清净;贤友们,对这样的人,也应除去嫌恨。贤友们,又在此,有一类人语行不清净、身行清净;贤友们,对这样的人,也应除去嫌恨。贤友们,又在此,有一类人身行不清净、语行不清净,而时时得到心的开隙、心的净信;贤友们,对这样的人,也应除去嫌恨。贤友们,又在此,有一类人身行不清净、语行不清净,且不能时时得到心的开隙、心的净信;贤友们,对这样的人,也应除去嫌恨。贤友们,又在此,有一类人身行清净、语行清净,且时时得到心的开隙、心的净信;贤友们,对这样的人,也应除去嫌恨。

‘‘Pañcime, āvuso, āghātapaṭivinayā yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo. Katame pañca? Idhāvuso, ekacco puggalo aparisuddhakāyasamācāro hoti parisuddhavacīsamācāro; evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo. Idha panāvuso, ekacco puggalo aparisuddhavacīsamācāro hoti parisuddhakāyasamācāro; evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo. Idha panāvuso, ekacco puggalo aparisuddhakāyasamācāro hoti aparisuddhavacīsamācāro, labhati ca kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ; evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo. Idha panāvuso, ekacco puggalo aparisuddhakāyasamācāro hoti aparisuddhavacīsamācāro, na ca labhati kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ; evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo. Idha panāvuso, ekacco puggalo parisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro, labhati ca kālena vā kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ; evarūpepi, āvuso, puggale āghāto paṭivinetabbo.
缅 2.165已对照

“贤友们,此中,那身行不清净、语行清净的人,对那个人应如何除去嫌恨呢?贤友们,犹如持粪扫衣的比丘在街道上看见碎布,以左脚踩住,以右脚摊开,凡那里有坚实的[部分],就把它撕下,取了而去;同样,贤友们,那身行不清净、语行清净的人,他那身行的不清净,在那时不应对它作意;而他那语行的清净,在那时应对它作意。应这样除去对那个人的嫌恨。

‘‘Tatrāvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro, kathaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo? Seyyathāpi, āvuso, bhikkhu paṃsukūliko rathiyāya nantakaṃ disvā vāmena pādena niggaṇhitvā dakkhiṇena pādena pattharitvā [vitthāretvā (sī. pī.)], yo tattha sāro taṃ paripātetvā ādāya pakkameyya; evamevaṃ khvāvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro, yāssa aparisuddhakāyasamācāratā na sāssa tasmiṃ samaye manasi kātabbā, yā ca khvāssa parisuddhavacīsamācāratā sāssa tasmiṃ samaye manasi kātabbā. Evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo.
PTS 3.188已对照

“贤友们,此中,那语行不清净、身行清净的人,对那个人应如何除去嫌恨呢?贤友们,犹如一个为水苔与青苔所覆盖的莲池。这时有一个人前来,为暑热所炙、为暑热所迫,疲乏、焦渴、干渴。他潜入那莲池,以两手这边那边拨开水苔与青苔,以掬[水]饮了之后离去。同样,贤友们,那语行不清净、身行清净的人,他那语行的不清净,在那时不应对它作意;而他那身行的清净,在那时应对它作意。应这样除去对那个人的嫌恨。

‘‘Tatrāvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhavacīsamācāro parisuddhakāyasamācāro, kathaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo? Seyyathāpi, āvuso, pokkharaṇī sevālapaṇakapariyonaddhā. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito. So taṃ pokkharaṇiṃ ogāhetvā ubhohi hatthehi iticiti ca sevālapaṇakaṃ apaviyūhitvā añjalinā pivitvā pakkameyya. Evamevaṃ kho, āvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhavacīsamācāro parisuddhakāyasamācāro, yāssa aparisuddhavacīsamācāratā na sāssa tasmiṃ samaye manasi kātabbā, yā ca khvāssa parisuddhakāyasamācāratā sāssa tasmiṃ samaye manasi kātabbā. Evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo.
PTS 3.189已对照

“贤友们,此中,那身行不清净、语行不清净,而时时得到心的开隙、心的净信的人,对那个人应如何除去嫌恨呢?贤友们,犹如牛蹄迹中的少许水。这时有一个人前来,为暑热所炙、为暑热所迫,疲乏、焦渴、干渴。他这样想:‘这牛蹄迹中的水是少许的。若我以掬[水]或以器皿去饮,我会搅动它,也会搅浑它,也会使它成为不可饮的。我何不四肢着地伏下,像牛那样[以口]吸饮了之后离去呢?’他便四肢着地伏下,像牛那样[以口]吸饮了之后离去。同样,贤友们,那身行不清净、语行不清净,而时时得到心的开隙、心的净信的人,他那身行的不清净,在那时不应对它作意;他那语行的不清净,在那时也不应对它作意。而凡他时时得到的心的开隙、心的净信,在那时正应对它作意。应这样除去对那个人的嫌恨。

‘‘Tatrāvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhakāyasamācāro aparisuddhavacīsamācāro labhati ca kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, kathaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo? Seyyathāpi, āvuso, parittaṃ gopade [gopadake (sī. syā.)] udakaṃ. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito. Tassa evamassa – ‘idaṃ kho parittaṃ gopade udakaṃ. Sacāhaṃ añjalinā vā pivissāmi bhājanena vā khobhessāmipi taṃ loḷessāmipi taṃ apeyyampi taṃ karissāmi. Yaṃnūnāhaṃ catukkuṇḍiko [catuguṇḍiko (sī.), catukuṇḍiko (syā. kaṃ. pī.), catukoṇḍiko (dī. ni. 3.7)] nipatitvā gopītakaṃ pivitvā pakkameyya’nti. So catukkuṇḍiko nipatitvā gopītakaṃ pivitvā pakkameyya. Evamevaṃ kho, āvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhakāyasamācāro aparisuddhavacīsamācāro labhati ca kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, yāssa aparisuddhakāyasamācāratā na sāssa tasmiṃ samaye manasi kātabbā; yāpissa aparisuddhavacīsamācāratā na sāpissa tasmiṃ samaye manasi kātabbā. Yañca kho so labhati kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, tamevassa [tadevassa (sī. syā.)] tasmiṃ samaye manasi kātabbaṃ. Evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo.
缅 2.166已对照

“贤友们,此中,那身行不清净、语行不清净,且不能时时得到心的开隙、心的净信的人,对那个人应如何除去嫌恨呢?贤友们,犹如有个人患病、痛苦、重病缠身,行于长途。他前面的村落也远,后面的村落也远。他得不到适宜的饮食,得不到适宜的药,得不到合适的看护者,得不到引至村落的向导。另有一个行于长途的人看见了他。那人对那个人唯现起悲悯,唯现起护念,唯现起哀愍:‘啊,愿这个人得到适宜的饮食,得到适宜的药,得到合适的看护者,得到引至村落的向导!这是什么缘故呢?愿这个人不要就在这里遭到不幸与灾祸!’同样,贤友们,那身行不清净、语行不清净,且不能时时得到心的开隙、心的净信的人,贤友们,对这样的人,也应唯现起悲悯,唯现起护念,唯现起哀愍:‘啊,愿这位具寿舍断身恶行而修习身善行,舍断语恶行而修习语善行,舍断意恶行而修习意善行!这是什么缘故呢?愿这位具寿不要身坏命终之后投生于苦界、恶趣、堕处、地狱!’应这样除去对那个人的嫌恨。

‘‘Tatrāvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhakāyasamācāro aparisuddhavacīsamācāro na ca labhati kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, kathaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo? Seyyathāpi, āvuso, puriso ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno addhānamaggappaṭipanno. Tassa puratopissa dūre gāmo pacchatopissa dūre gāmo. So na labheyya sappāyāni bhojanāni, na labheyya sappāyāni bhesajjāni, na labheyya patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ, na labheyya gāmantanāyakaṃ. Tamenaṃ aññataro puriso passeyya addhānamaggappaṭipanno. So tasmiṃ purise kāruññaṃyeva upaṭṭhāpeyya, anuddayaṃyeva upaṭṭhāpeyya, anukampaṃyeva upaṭṭhāpeyya – ‘aho vatāyaṃ puriso labheyya sappāyāni bhojanāni, labheyya sappāyāni bhesajjāni, labheyya patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ, labheyya gāmantanāyakaṃ! Taṃ kissa hetu? Māyaṃ [ayaṃ (ka.)] puriso idheva anayabyasanaṃ āpajjī’ti [āpajjeyya (ka.)]! Evamevaṃ kho, āvuso, yvāyaṃ puggalo aparisuddhakāyasamācāro aparisuddhavacīsamācāro na ca labhati kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, evarūpepi [evarūpe (pī.)], āvuso, puggale kāruññaṃyeva upaṭṭhāpetabbaṃ anuddayāyeva upaṭṭhāpetabbā anukampāyeva upaṭṭhāpetabbā – ‘aho vata ayamāyasmā kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāveyya, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveyya, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveyya! Taṃ kissa hetu? Māyaṃ āyasmā [ayamāyasmā (ka.)] kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjī’ti [upapajjatīti (ka.)]! Evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo.
PTS 3.190缅 2.167已对照

“贤友们,此中,那身行清净、语行清净,且时时得到心的开隙、心的净信的人,对那个人应如何除去嫌恨呢?贤友们,犹如一个莲池,水清、水甘、水凉、[水]洁白,岸边好,可爱乐,为种种树木所覆盖。这时有一个人前来,为暑热所炙、为暑热所迫,疲乏、焦渴、干渴。他潜入那莲池,沐浴、饮水,出来后就在那里的树荫下坐下或卧下。

‘‘Tatrāvuso, yvāyaṃ puggalo parisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro labhati ca kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, kathaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo? Seyyathāpi, āvuso, pokkharaṇī acchodakā sātodakā sītodakā [acchodikā sātodikā sītodikā (sī.)] setakā [setodakā (ka.)] supatitthā ramaṇīyā nānārukkhehi sañchannā. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito. So taṃ pokkharaṇiṃ ogāhetvā nhātvā ca pivitvā ca paccuttaritvā tattheva rukkhacchāyāya nisīdeyya vā nipajjeyya vā.
已对照

同样,贤友们,那身行清净、语行清净,且时时得到心的开隙、心的净信的人,他那身行的清净,在那时也应对它作意;他那语行的清净,在那时也应对它作意;凡他时时得到的心的开隙、心的净信,在那时也应对它作意。应这样除去对那个人的嫌恨。贤友们,缘于全面令人净信的人,心生净信。

Evamevaṃ kho, āvuso, yvāyaṃ puggalo parisuddhakāyasamācāro parisuddhavacīsamācāro labhati ca kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, yāpissa parisuddhakāyasamācāratā sāpissa tasmiṃ samaye manasi kātabbā; yāpissa parisuddhavacīsamācāratā sāpissa tasmiṃ samaye manasi kātabbā; yampi labhati kālena kālaṃ cetaso vivaraṃ cetaso pasādaṃ, tampissa tasmiṃ samaye manasi kātabbaṃ. Evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo. Samantapāsādikaṃ, āvuso, puggalaṃ āgamma cittaṃ pasīdati.
已对照

“贤友们,这就是五种除嫌恨[之法],比丘于何处生起了嫌恨,都应在那里全然除去。”第二[经]。

‘‘Ime kho, āvuso, pañca āghātapaṭivinayā, yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、论议经

3. Sākacchasuttaṃ
163已对照

一百六十三、在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿舍利弗。具寿舍利弗这样说——

163. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
PTS 3.191已对照

“贤友们,具足五种法的比丘,是堪与诸同梵行者论议者。具足哪五种[法]呢?贤友们,在此,比丘自己是具戒者,并且是对戒具足之论中所来问题的解答者;自己是具定者,并且是对定具足之论中所来问题的解答者;自己是具慧者,并且是对慧具足之论中所来问题的解答者;自己是具解脱者,并且是对解脱具足之论中所来问题的解答者;自己是具解脱知见者,并且是对解脱知见具足之论中所来问题的解答者。贤友们,具足这五种法的比丘,是堪与诸同梵行者论议者。”第三[经]。

[a. ni. 5.65-66] ‘‘Pañcahāvuso, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ sākaccho sabrahmacārīnaṃ. Katamehi pañcahi? Idhāvuso, bhikkhu attanā ca sīlasampanno hoti, sīlasampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca samādhisampanno hoti, samādhisampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca paññāsampanno hoti, paññāsampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca vimuttisampanno hoti, vimuttisampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, vimuttiñāṇadassanasampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti. Imehi kho, āvuso, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ sākaccho sabrahmacārīna’’nti. Tatiyaṃ.
已对照

四、共活经

4. Sājīvasuttaṃ
164缅 2.168已对照

一百六十四、在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘……乃至……“贤友们,具足五种法的比丘,是堪与诸同梵行者共活者。具足哪五种[法]呢?贤友们,在此,比丘自己是具戒者,并且是对戒具足之论中所来问题的解答者;自己是具定者,并且是对定具足之论中所来问题的解答者;自己是具慧者,并且是对慧具足之论中所来问题的解答者;自己是具解脱者,并且是对解脱具足之论中所来问题的解答者;自己是具解脱知见者,并且是对解脱知见具足之论中所来问题的解答者。贤友们,具足这五种法的比丘,是堪与诸同梵行者共活者。”第四[经]。

164. [a. ni. 5.65] Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi…pe… ‘‘pañcahi, āvuso, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃsājīvo sabrahmacārīnaṃ. Katamehi pañcahi? Idhāvuso, bhikkhu attanā ca sīlasampanno hoti, sīlasampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca samādhisampanno hoti, samādhisampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca paññāsampanno hoti, paññāsampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca vimuttisampanno hoti, vimuttisampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti; attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, vimuttiñāṇadassanasampadākathāya ca āgataṃ pañhaṃ byākattā hoti. Imehi kho, āvuso, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃsājīvo sabrahmacārīna’’nti. Catutthaṃ.
已对照

五、问问题经

5. Pañhapucchāsuttaṃ
165PTS 3.192已对照

一百六十五、在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘……乃至……“贤友们,凡任何向他人问问题者,全都是依五种处,或依其中的某一种[处]。依哪五种[处]呢?由于迟钝、由于愚痴而向他人问问题;恶欲、为欲所制而向他人问问题;出于轻蔑而向他人问问题;想要了知而向他人问问题;或者以这样的心而向他人问问题:‘若我问他问题,他能正确地解答,那就好;若我问他问题,他不能正确地解答,我就为他正确地解答。’贤友们,凡任何向他人问问题者,全都是依这五种处,或依其中的某一种[处]。贤友们,而我是以这样的心向他人问问题:‘若我问他问题,他能正确地解答,那就好;若我问他问题,他不能正确地解答,我就为他正确地解答。’”第五[经]。

165. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi…pe… ‘‘yo hi koci, āvuso, paraṃ pañhaṃ pucchati, sabbo so pañcahi ṭhānehi, etesaṃ vā aññatarena. Katamehi pañcahi? Mandattā momūhattā [momuhattā (sī.)] paraṃ pañhaṃ pucchati, pāpiccho icchāpakato paraṃ pañhaṃ pucchati, paribhavaṃ paraṃ pañhaṃ pucchati, aññātukāmo paraṃ pañhaṃ pucchati, atha vā panevaṃcitto [atha vā pakuppanto (sī. pī.)] paraṃ pañhaṃ pucchati – ‘sace me pañhaṃ puṭṭho sammadeva byākarissati iccetaṃ kusalaṃ, no ce [no ca (syā.)] me pañhaṃ puṭṭho sammadeva byākarissati ahamassa sammadeva byākarissāmī’ti. Yo hi koci, āvuso, paraṃ pañhaṃ pucchati, sabbo so imehi pañcahi ṭhānehi, etesaṃ vā aññatarena. Ahaṃ kho panāvuso, evaṃcitto paraṃ pañhaṃ pucchāmi – ‘sace me pañhaṃ puṭṭho sammadeva byākarissati iccetaṃ kusalaṃ, no ce me pañhaṃ puṭṭho sammadeva byākarissati, ahamassa sammadeva byākarissāmī’’ti. Pañcamaṃ.
已对照

六、灭经

6. Nirodhasuttaṃ
166缅 2.169已对照

一百六十六、在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘……乃至……“贤友们,在此,具戒、具定、具慧的比丘,能入想受灭、也能出[想受灭]——此事是可能有的。若他就在现法中未证得究竟智,便超越了以段食为食的诸天之同伴,投生于某一意所成身,能入想受灭、也能出[想受灭]——此事是可能有的。”

166. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi…pe… ‘‘idhāvuso, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi [samāpajjeyyapi vuṭṭhaheyyapi (sī. syā. kaṃ. pī.)] – atthetaṃ ṭhānaṃ. No ce diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ [kabaḷiṃkārāhārabhakkhānaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhāna’’nti.
已对照

这样说时,具寿优陀夷对具寿舍利弗这样说——“贤友舍利弗,这是无处、无机会的:那位比丘超越了以段食为食的诸天之同伴,投生于某一意所成身,而能入想受灭、也能出[想受灭]——此事不可能有。”

Evaṃ vutte āyasmā udāyī āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘aṭṭhānaṃ kho etaṃ, āvuso sāriputta, anavakāso yaṃ so bhikkhu atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – natthetaṃ ṭhāna’’nti.
PTS 3.193已对照

第二次……乃至……第三次,具寿舍利弗召唤诸比丘——“贤友们,在此,具戒、具定、具慧的比丘,能入想受灭、也能出[想受灭]——此事是可能有的。若他就在现法中未证得究竟智,便超越了以段食为食的诸天之同伴,投生于某一意所成身,能入想受灭、也能出[想受灭]——此事是可能有的。”

Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘idhāvuso, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhānaṃ. No ce diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhāna’’nti.
已对照

第三次,具寿优陀夷对具寿舍利弗这样说——“贤友舍利弗,这是无处、无机会的:那位比丘超越了以段食为食的诸天之同伴,投生于某一意所成身,而能入想受灭、也能出[想受灭]——此事不可能有。”

Tatiyampi kho āyasmā udāyī āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘aṭṭhānaṃ kho etaṃ, āvuso sāriputta, anavakāso yaṃ so bhikkhu atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – natthetaṃ ṭhāna’’nti.
缅 2.170已对照

于是,具寿舍利弗这样想:“具寿优陀夷竟三次反驳我,也没有任何一位比丘随喜我。我何不前往世尊之处呢?”于是,具寿舍利弗来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿舍利弗召唤诸比丘——“贤友们,在此,具戒、具定、具慧的比丘,能入想受灭、也能出[想受灭]——此事是可能有的。若他就在现法中未证得究竟智,便超越了以段食为食的诸天之同伴,投生于某一意所成身,能入想受灭、也能出[想受灭]——此事是可能有的。”

Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi – ‘‘yāvatatiyakampi [yāvatatiyampi (sī. syā. pī.)] kho me āyasmā udāyī paṭikkosati, na ca me koci bhikkhu anumodati. Yaṃnūnāhaṃ yena bhagavā tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘idhāvuso, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhānaṃ. No ce diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhāna’’nti.
已对照

这样说时,具寿优陀夷对具寿舍利弗这样说——“贤友舍利弗,这是无处、无机会的:那位比丘超越了以段食为食的诸天之同伴,投生于某一意所成身,而能入想受灭、也能出[想受灭]——此事不可能有。”

Evaṃ vutte āyasmā udāyī āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘aṭṭhānaṃ kho etaṃ, āvuso sāriputta, anavakāso yaṃ so bhikkhu atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – natthetaṃ ṭhāna’’nti.
PTS 3.194已对照

第二次……乃至……第三次,具寿舍利弗召唤诸比丘——“贤友们,在此,具戒、具定、具慧的比丘,能入想受灭、也能出[想受灭]——此事是可能有的。若他就在现法中未证得究竟智,便超越了以段食为食的诸天之同伴,投生于某一意所成身,能入想受灭、也能出[想受灭]——此事是可能有的。”

Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘idhāvuso, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhānaṃ. No ce diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhāna’’nti.
已对照

第三次,具寿优陀夷对具寿舍利弗这样说——“贤友舍利弗,这是无处、无机会的:那位比丘超越了以段食为食的诸天之同伴,投生于某一意所成身,而能入想受灭、也能出[想受灭]——此事不可能有。”

Tatiyampi kho āyasmā udāyī āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘aṭṭhānaṃ kho etaṃ, āvuso sāriputta, anavakāso yaṃ so bhikkhu atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – natthetaṃ ṭhāna’’nti.
已对照

于是,具寿舍利弗这样想:“具寿优陀夷竟在世尊面前也三次反驳我,也没有任何一位比丘随喜我。我何不保持沉默呢?”于是,具寿舍利弗沉默了。

Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi – ‘‘bhagavatopi kho me sammukhā āyasmā udāyī yāvatatiyakaṃ paṭikkosati, na ca me koci bhikkhu anumodati. Yaṃnūnāhaṃ tuṇhī assa’’nti. Atha kho āyasmā sāriputto tuṇhī ahosi.
缅 2.171已对照

于是,世尊召唤具寿优陀夷:“优陀夷,那么你认为什么是意所成身呢?”“尊者,就是那些无色的、想所成的诸天。”“优陀夷,你这愚人、不明达者说话有什么用?你竟也认为[自己]应当说话!”于是,世尊召唤具寿阿难:“阿难,你们竟然坐视长老比丘被恼害!阿难,对正被恼害的长老比丘,竟连悲悯也不会有啊!”

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ udāyiṃ āmantesi – ‘‘kaṃ pana tvaṃ, udāyi, manomayaṃ kāyaṃ paccesī’’ti? ‘‘Ye te, bhante, devā arūpino saññāmayā’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho tuyhaṃ, udāyi, bālassa abyattassa bhaṇitena! Tvampi nāma bhaṇitabbaṃ maññasī’’ti! Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘atthi nāma, ānanda, theraṃ bhikkhuṃ vihesiyamānaṃ ajjhupekkhissatha. Na hi nāma, ānanda, kāruññampi bhavissati theramhi [byattamhi (syā. kaṃ. ka.)] bhikkhumhi vihesiyamānamhī’’ti.
已对照

于是,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,在此,具戒、具定、具慧的比丘,能入想受灭、也能出[想受灭]——此事是可能有的。若他就在现法中未证得究竟智,便超越了以段食为食的诸天之同伴,投生于某一意所成身,能入想受灭、也能出[想受灭]——此事是可能有的。”世尊说了这[语]。善逝说了这[语]之后,便从座起而入住处。

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘idha, bhikkhave, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhānaṃ. No ce diṭṭheva dhamme aññaṃ ārādheyya, atikkammeva kabaḷīkārāhārabhakkhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi – atthetaṃ ṭhāna’’nti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.
PTS 3.195已对照

于是,世尊离去不久,具寿阿难来到具寿优波婆那之处;到了之后,对具寿优波婆那这样说——“优波婆那贤友,在此,有其他人恼害长老比丘。我们也不能因此而免。优波婆那贤友,若世尊在傍晚时分从静坐起身,就以这件事为缘由而说起,以致就在这里要由具寿优波婆那来应答,那也不足为奇。我们现在就已陷入怯畏了。”于是,世尊于傍晚时分从静坐起身,来到集会堂;到了之后,坐在所设的座上。坐下之后,世尊对具寿优波婆那这样说——

Atha kho āyasmā ānando acirapakkantassa bhagavato yenāyasmā upavāṇo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ upavāṇaṃ etadavoca – ‘‘idhāvuso upavāṇa, aññe there bhikkhū vihesenti. Mayaṃ tena na muccāma. Anacchariyaṃ kho, panetaṃ āvuso upavāṇa, yaṃ bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito etadeva ārabbha udāhareyya yathā āyasmantaṃyevettha upavāṇaṃ paṭibhāseyya. Idāneva amhākaṃ sārajjaṃ okkanta’’nti. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ upavāṇaṃ etadavoca –
缅 2.172已对照

“优波婆那,具足多少法的长老比丘,为诸同梵行者所爱、所可意、所尊重、所钦敬呢?”“尊者,具足五种法的长老比丘,为诸同梵行者所爱、所可意、所尊重、所钦敬。具足哪五种[法]呢?尊者,在此,长老比丘具戒……乃至……受持学处而学习;是多闻者……乃至……以见善通达;言语良善,善于言辞,具足文雅的言语——清晰流利、无有瑕疵,能令人了知义理;是那属于增上心的、现法乐住的四禅的随愿而得者、不难而得者、丰足而得者;由于诸漏的灭尽……乃至……证知,成就并住。尊者,具足这五种法的长老比丘,为诸同梵行者所爱、所可意、所尊重、所钦敬。”

‘‘Katīhi nu kho, upavāṇa, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā’’ti? ‘‘Pañcahi, bhante, dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca. Katamehi pañcahi? Idha, bhante, thero bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu; bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā; kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya [anelagaḷāya (syā. kaṃ.)] atthassa viññāpaniyā; catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī; āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhante, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā’’ti.
PTS 3.196已对照

“善哉,善哉,优波婆那!优波婆那,具足这五种法的长老比丘,为诸同梵行者所爱、所可意、所尊重、所钦敬。优波婆那,若这五种法在长老比丘身上不存在,诸同梵行者便不会因[他的]齿落、发白、皮皱而恭敬他、尊重他、敬重他、供养他。优波婆那,而正因为这五种法在长老比丘身上存在,所以诸同梵行者恭敬他、尊重他、敬重他、供养他。”第六[经]。

‘‘Sādhu sādhu, upavāṇa! Imehi kho, upavāṇa, pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca. Ime ce, upavāṇa, pañca dhammā therassa bhikkhuno na saṃvijjeyyuṃ, taṃ sabrahmacārī na sakkareyyuṃ na garuṃ kareyyuṃ na māneyyuṃ na pūjeyyuṃ khaṇḍiccena pāliccena valittacatāya. Yasmā ca kho, upavāṇa, ime pañca dhammā therassa bhikkhuno saṃvijjanti, tasmā taṃ sabrahmacārī sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjentī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、诘责经

7. Codanāsuttaṃ
167已对照

一百六十七、在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘:“贤友们,欲诘责他人的诘责者比丘,应当先于内心确立五种法,然后诘责他人。”

167. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘codakena, āvuso, bhikkhunā paraṃ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo’’.
已对照

“哪五种[法]呢?我要应时而说,不非时[而说];我要以真实[之言]说,不以不真实[之言]说;我要以柔和[之语]说,不以粗恶[之语];我要以与义相应[之语]说,不以不与义相应[之语];我要以慈心说,不怀瞋于内。贤友们,欲诘责他人的诘责者比丘,应当先于内心确立这五种法,然后诘责他人。

‘‘Katame pañca? Kālena vakkhāmi, no akālena; bhūtena vakkhāmi, no abhūtena; saṇhena vakkhāmi, no pharusena; atthasaṃhitena vakkhāmi, no anatthasaṃhitena; mettacitto [mettacittena (sī. pī. ka.) cūḷava. 400 passitabbaṃ] vakkhāmi, no dosantaro [dosantarena (sī. pī. ka.)]. Codakena, āvuso, bhikkhunā paraṃ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo.
已对照

“贤友们,在此,我见到有人被非时诘责、不是被应时[诘责]而忿怒,被以不真实[之言]诘责、不是被以真实[之言][诘责]而忿怒,被以粗恶[之语]诘责、不是被以柔和[之语][诘责]而忿怒,被以不与义相应[之语]诘责、不是被以与义相应[之语][诘责]而忿怒,被以怀瞋于内[之心]诘责、不是被以慈心[诘责]而忿怒。

‘‘Idhāhaṃ, āvuso, ekaccaṃ puggalaṃ passāmi akālena codiyamānaṃ no kālena kupitaṃ, abhūtena codiyamānaṃ no bhūtena kupitaṃ, pharusena codiyamānaṃ no saṇhena kupitaṃ, anatthasaṃhitena codiyamānaṃ no atthasaṃhitena kupitaṃ, dosantarena codiyamānaṃ no mettacittena kupitaṃ.
PTS 3.197缅 2.173已对照

“贤友们,对被非法诘责的比丘,应以五种行相令[他]生起不懊悔:‘具寿是被非时诘责,不是被应时[诘责],这足以使你不懊悔;具寿是被以不真实[之言]诘责,不是被以真实[之言][诘责],这足以使你不懊悔;具寿是被以粗恶[之语]诘责,不是被以柔和[之语][诘责],这足以使你不懊悔;具寿是被以不与义相应[之语]诘责,不是被以与义相应[之语][诘责],这足以使你不懊悔;具寿是被以怀瞋于内[之心]诘责,不是被以慈心[诘责],这足以使你不懊悔。’贤友们,对被非法诘责的比丘,应以这五种行相令[他]生起不懊悔。

‘‘Adhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo [upadahitabbo (sī. syā. pī.)] – ‘akālenāyasmā cudito no kālena, alaṃ te avippaṭisārāya; abhūtenāyasmā cudito no bhūtena, alaṃ te avippaṭisārāya; pharusenāyasmā cudito no saṇhena, alaṃ te avippaṭisārāya; anatthasaṃhitenāyasmā cudito no atthasaṃhitena, alaṃ te avippaṭisārāya; dosantarenāyasmā cudito no mettacittena, alaṃ te avippaṭisārāyā’ti. Adhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo.
已对照

“贤友们,对非法诘责的比丘,应以五种行相令[他]生起懊悔:‘贤友,你是非时诘责,不是应时[诘责],这足以使你懊悔;贤友,你是以不真实[之言]诘责,不是以真实[之言][诘责],这足以使你懊悔;贤友,你是以粗恶[之语]诘责,不是以柔和[之语][诘责],这足以使你懊悔;贤友,你是以不与义相应[之语]诘责,不是以与义相应[之语][诘责],这足以使你懊悔;贤友,你是以怀瞋于内[之心]诘责,不是以慈心[诘责],这足以使你懊悔。’贤友们,对非法诘责的比丘,应以这五种行相令[他]生起懊悔。这是什么缘故?为了使其他比丘也不会认为应以不真实[之言]诘责。

‘‘Adhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo – ‘akālena te, āvuso, codito [cudito (sī. syā. pī.)] no kālena, alaṃ te vippaṭisārāya; abhūtena te, āvuso, codito no bhūtena, alaṃ te vippaṭisārāya; pharusena te, āvuso, codito no saṇhena, alaṃ te vippaṭisārāya; anatthasaṃhitena te, āvuso, codito no atthasaṃhitena, alaṃ te vippaṭisārāya; dosantarena te, āvuso, codito no mettacittena, alaṃ te vippaṭisārāyā’ti. Adhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo. Taṃ kissa hetu? Yathā na aññopi bhikkhu abhūtena codetabbaṃ maññeyyāti.
已对照

“贤友们,而在此,我见到有人被应时诘责、不是被非时[诘责]而忿怒,被以真实[之言]诘责、不是被以不真实[之言][诘责]而忿怒,被以柔和[之语]诘责、不是被以粗恶[之语][诘责]而忿怒,被以与义相应[之语]诘责、不是被以不与义相应[之语][诘责]而忿怒,被以慈心诘责、不是被以怀瞋于内[之心][诘责]而忿怒。

‘‘Idha panāhaṃ, āvuso, ekaccaṃ puggalaṃ passāmi kālena codiyamānaṃ no akālena kupitaṃ, bhūtena codiyamānaṃ no abhūtena kupitaṃ, saṇhena codiyamānaṃ no pharusena kupitaṃ, atthasaṃhitena codiyamānaṃ no anatthasaṃhitena kupitaṃ, mettacittena codiyamānaṃ no dosantarena kupitaṃ.
PTS 3.198已对照

“贤友们,对被如法诘责的比丘,应以五种行相令[他]生起懊悔:‘具寿是被应时诘责,不是被非时[诘责],这足以使你懊悔;具寿是被以真实[之言]诘责,不是被以不真实[之言][诘责],这足以使你懊悔;具寿是被以柔和[之语]诘责,不是被以粗恶[之语][诘责],这足以使你懊悔;具寿是被以与义相应[之语]诘责,不是被以不与义相应[之语][诘责],这足以使你懊悔;具寿是被以慈心诘责,不是被以怀瞋于内[之心][诘责],这足以使你懊悔。’贤友们,对被如法诘责的比丘,应以这五种行相令[他]生起懊悔。

‘‘Dhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo – ‘kālenāyasmā cudito no akālena, alaṃ te vippaṭisārāya; bhūtenāyasmā cudito no abhūtena, alaṃ te vippaṭisārāya; saṇhenāyasmā cudito no pharusena, alaṃ te vippaṭisārāya; atthasaṃhitenāyasmā cudito no anatthasaṃhitena, alaṃ te vippaṭisārāya; mettacittenāyasmā cudito no dosantarena, alaṃ te vippaṭisārāyā’ti. Dhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo.
缅 2.174已对照

“贤友们,对如法诘责的比丘,应以五种行相令[他]生起不懊悔:‘贤友,你是应时诘责,不是非时[诘责],这足以使你不懊悔;贤友,你是以真实[之言]诘责,不是以不真实[之言][诘责],这足以使你不懊悔;贤友,你是以柔和[之语]诘责,不是以粗恶[之语][诘责],这足以使你不懊悔;贤友,你是以与义相应[之语]诘责,不是以不与义相应[之语][诘责],这足以使你不懊悔;贤友,你是以慈心诘责,不是以怀瞋于内[之心][诘责],这足以使你不懊悔。’贤友们,对如法诘责的比丘,应以这五种行相令[他]生起不懊悔。这是什么缘故?为了使其他比丘也会认为应以真实[之言]诘责。

‘‘Dhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo – ‘kālena te, āvuso, codito no akālena, alaṃ te avippaṭisārāya; bhūtena te, āvuso, codito no abhūtena, alaṃ te avippaṭisārāya; saṇhena te, āvuso, codito no pharusena, alaṃ te avippaṭisārāya; atthasaṃhitena te, āvuso, codito no anatthasaṃhitena, alaṃ te avippaṭisārāya; mettacittena te, āvuso, codito no dosantarena, alaṃ te avippaṭisārāyā’ti. Dhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo. Taṃ kissa hetu? Yathā aññopi bhikkhu bhūtena coditabbaṃ maññeyyāti.
已对照

“贤友们,被诘责的人应住立于两种法——于真实,于不忿怒。贤友们,即使他人诘责我——或应时或非时,或以真实[之言]或以不真实[之言],或以柔和[之语]或以粗恶[之语],或以与义相应[之语]或以不与义相应[之语],或怀慈心或怀瞋于内——我也唯住立于两种法:于真实,于不忿怒。若我知道‘我有这法’,我就对他说‘有’:‘这法在我身上是存在的。’若我知道‘我没有这法’,我就对他说‘没有’:‘这法在我身上不存在。’”

‘‘Cuditena, āvuso, puggalena dvīsu dhammesu patiṭṭhātabbaṃ – sacce ca, akuppe ca. Maṃ cepi [pañcahi (syā. ka.)], āvuso, pare codeyyuṃ kālena vā akālena vā bhūtena vā abhūtena vā saṇhena vā pharusena vā atthasaṃhitena vā anatthasaṃhitena vā mettacittā [mettacittena (sī. pī. ka.) ma. ni. 1.227 passitabbaṃ] vā dosantarā [dosantarena (sī. pī. ka.)] vā, ahampi dvīsuyeva dhammesu patiṭṭhaheyyaṃ – sacce ca, akuppe ca. Sace jāneyyaṃ – ‘attheso mayi dhammo’ti, ‘atthī’ti naṃ vadeyyaṃ – ‘saṃvijjateso mayi dhammo’ti. Sace jāneyyaṃ – ‘nattheso mayi dhammo’ti, ‘natthī’ti naṃ vadeyyaṃ – ‘neso dhammo mayi saṃvijjatī’ti.
已对照

“舍利弗,即使他们被这样说了,然而此中仍有某些愚痴人不善加领受。”

‘‘Evampi kho te [evampi kho (ka.)], sāriputta, vuccamānā atha ca panidhekacce moghapurisā na padakkhiṇaṃ gaṇhantī’’ti.
PTS 3.199已对照

“尊者,那些无信、为了活命而非因信从家出家、成为无家者的人,[他们]是谄的、诳的、诡诈的、掉举的、贡高的、轻躁的、粗口的、语散乱的,于诸根不护门,于食不知量,不勤修警寤,于沙门[法]无所顾,于学处无深敬,多欲、懈缓,于退堕为前导,于远离舍弃担负,懈怠、精进低劣、失念、无正知、心不得定、心散乱、劣慧、愚钝——他们被我这样说时,不善加领受。

‘‘Ye te, bhante, puggalā assaddhā jīvikatthā na saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā saṭhā māyāvino ketabino [keṭubhino (sī. syā. kaṃ. pī.)] uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā indriyesu aguttadvārā bhojane amattaññuno jāgariyaṃ ananuyuttā sāmaññe anapekkhavanto sikkhāya na tibbagāravā bāhulikā sāthalikā okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā kusītā hīnavīriyā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā duppaññā eḷamūgā, te mayā evaṃ vuccamānā na padakkhiṇaṃ gaṇhanti.
缅 2.175已对照

“尊者,而那些出于信从家出家、成为无家者的良家子,[他们]是不谄的、不诳的、不诡诈的、不掉举的、不贡高的、不轻躁的、不粗口的、语不散乱的,于诸根善护门,于食知量,勤修警寤,于沙门[法]有所顾,于学处有深敬,不多欲、不懈缓,于退堕舍弃担负,于远离为前导,已发起精进、自我策励、念已现起、正知、心得定、心专一、具慧、不愚钝——他们被我这样说时,善加领受。”

‘‘Ye pana te, bhante, kulaputtā saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā asaṭhā amāyāvino aketabino anuddhatā anunnaḷā acapalā amukharā avikiṇṇavācā indriyesu guttadvārā bhojane mattaññuno jāgariyaṃ anuyuttā sāmaññe apekkhavanto sikkhāya tibbagāravā na bāhulikā na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā āraddhavīriyā pahitattā upaṭṭhitassatino sampajānā samāhitā ekaggacittā paññavanto aneḷamūgā, te mayā evaṃ vuccamānā padakkhiṇaṃ gaṇhantīti.
已对照

“舍利弗,那些无信、为了活命而非因信从家出家、成为无家者的人,[他们]是谄的、诳的、诡诈的、掉举的、贡高的、轻躁的、粗口的、语散乱的,于诸根不护门,于食不知量,不勤修警寤,于沙门[法]无所顾,于学处无深敬,多欲、懈缓,于退堕为前导,于远离舍弃担负,懈怠、精进低劣、失念、无正知、心不得定、心散乱、劣慧、愚钝——随他们去吧。

‘‘Ye te, sāriputta, puggalā assaddhā jīvikatthā na saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā saṭhā māyāvino ketabino uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā indriyesu aguttadvārā bhojane amattaññuno jāgariyaṃ ananuyuttā sāmaññe anapekkhavanto sikkhāya na tibbagāravā bāhulikā sāthalikā okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā kusītā hīnavīriyā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā duppaññā eḷamūgā, tiṭṭhantu te.
PTS 3.200已对照

“舍利弗,而那些出于信从家出家、成为无家者的良家子,[他们]是不谄的、不诳的、不诡诈的、不掉举的、不贡高的、不轻躁的、不粗口的、语不散乱的,于诸根善护门,于食知量,勤修警寤,于沙门[法]有所顾,于学处有深敬,不多欲、不懈缓,于退堕舍弃担负,于远离为前导,已发起精进、自我策励、念已现起、正知、心得定、心专一、具慧、不愚钝——舍利弗,你应当对他们说。舍利弗,你要教诫同梵行者;舍利弗,你要教导同梵行者:‘我要使同梵行者从非正法中出起,安立于正法中。’舍利弗,你应当这样修学。”第七[经]。

‘‘Ye pana, te sāriputta, kulaputtā saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā asaṭhā amāyāvino aketabino anuddhatā anunnaḷā acapalā amukharā avikiṇṇavācā indriyesu guttadvārā bhojane mattaññuno jāgariyaṃ anuyuttā sāmaññe apekkhavanto sikkhāya tibbagāravā na bāhulikā na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā āraddhavīriyā pahitattā upaṭṭhitassatino sampajānā samāhitā ekaggacittā paññavanto aneḷamūgā, te tvaṃ, sāriputta, vadeyyāsi. Ovada, sāriputta, sabrahmacārī; anusāsa, sāriputta, sabrahmacārī – ‘asaddhammā vuṭṭhāpetvā saddhamme patiṭṭhāpessāmi sabrahmacārī’ti. Evañhi te, sāriputta, sikkhitabba’’nti. Sattamaṃ.
已对照

八、戒经

8. Sīlasuttaṃ
168缅 2.176已对照

一百六十八、在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘:“贤友们,对破戒、戒已失坏者而言,正定的近依已被破坏;当正定不存在时,对正定已失坏者而言,如实知见的近依已被破坏;当如实知见不存在时,对如实知见已失坏者而言,厌离与离贪的近依已被破坏;当厌离与离贪不存在时,对厌离与离贪已失坏者而言,解脱知见的近依已被破坏。贤友们,犹如一棵树,枝叶已失坏,它的外皮也不能达到圆满,树皮也……乃至……边材也……心材也不能达到圆满。同样,贤友们,对破戒、戒已失坏者而言,正定的近依已被破坏;当正定不存在时,对正定已失坏者而言,如实知见的近依已被破坏;当如实知见不存在时,对如实知见已失坏者而言,厌离与离贪的近依已被破坏;当厌离与离贪不存在时,对厌离与离贪已失坏者而言,解脱知见的近依已被破坏。

168. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘dussīlassa, āvuso, sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, āvuso, rukkho sākhāpalāsavipanno. Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati, tacopi …pe… pheggupi… sāropi na pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, āvuso, dussīlassa sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ.
PTS 3.201已对照

“贤友们,对持戒、戒已具足者而言,正定的近依已具足;当正定存在时,对正定已具足者而言,如实知见的近依已具足;当如实知见存在时,对如实知见已具足者而言,厌离与离贪的近依已具足;当厌离与离贪存在时,对厌离与离贪已具足者而言,解脱知见的近依已具足。贤友们,犹如一棵树,枝叶已具足,它的外皮也达到圆满,树皮也……乃至……边材也……心材也达到圆满。同样,贤友们,对持戒、戒已具足者而言,正定的近依已具足;当正定存在时,对正定已具足者而言,如实知见的近依已具足;当如实知见存在时,对如实知见已具足者而言,厌离与离贪的近依已具足;当厌离与离贪存在时,对厌离与离贪已具足者而言,解脱知见的近依已具足。”第八[经]。

‘‘Sīlavato, āvuso, sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, āvuso, rukkho, sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati, tacopi…pe… pheggupi… sāropi pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, āvuso, sīlavato sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassana’’nti [a. ni. 5.168; 6.50; 7.65]. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、速了知经

9. Khippanisantisuttaṃ
169已对照

一百六十九、那时,具寿阿难来到具寿舍利弗之处;到了之后,与具寿舍利弗互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿阿难对具寿舍利弗这样说——

169. Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ [sārāṇīyaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
缅 2.177已对照

“贤友舍利弗,比丘要到什么程度,才于诸善法是速了知者、善把持而把持者,多所把持,所把持的也不忘失呢?”“具寿阿难是多闻者。请具寿阿难自己来解说吧。”“那么,贤友舍利弗,请听,好好作意,我要说了。”“是,贤友。”具寿舍利弗应诺具寿阿难。具寿阿难这样说——

‘‘Kittāvatā nu kho, āvuso sāriputta, bhikkhu khippanisanti ca hoti, kusalesu dhammesu suggahitaggāhī ca, bahuñca gaṇhāti, gahitañcassa nappamussatī’’ti? ‘‘Āyasmā kho ānando bahussuto. Paṭibhātu āyasmantaṃyeva ānanda’’nti. ‘‘Tenahāvuso sāriputta, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā sāriputto āyasmato ānandassa paccassosi. Āyasmā ānando etadavoca –
已对照

“贤友舍利弗,在此,比丘善于义、善于法、善于文、善于语法、善于前后。贤友舍利弗,到此程度,比丘于诸善法是速了知者、善把持而把持者,多所把持,所把持的也不忘失。”“稀有啊,贤友!未曾有啊,贤友!具寿阿难所说的这[话],是何等善说!而我们忆持具寿阿难为具足这五种法者:‘具寿阿难善于义、善于法、善于文、善于语法、善于前后。’”第九[经]。

‘‘Idhāvuso sāriputta, bhikkhu atthakusalo ca hoti, dhammakusalo ca, byañjanakusalo ca, niruttikusalo ca, pubbāparakusalo ca. Ettāvatā kho, āvuso sāriputta, bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, suggahitaggāhī ca, bahuñca gaṇhāti, gahitañcassa nappamussatī’’ti. ‘‘Acchariyaṃ, āvuso! Abbhutaṃ, āvuso!! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ āyasmatā ānandena. Imehi ca mayaṃ pañcahi dhammehi samannāgataṃ āyasmantaṃ ānandaṃ dhārema – ‘āyasmā ānando atthakusalo dhammakusalo byañjanakusalo niruttikusalo pubbāparakusalo’’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、跋达阇经

10. Bhaddajisuttaṃ
170PTS 3.202已对照

一百七十、一时,具寿阿难住在憍赏弥瞿师罗园。那时,具寿跋达阇(Bhaddaji)来到具寿阿难之处;到了之后,与具寿阿难互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。具寿阿难对坐在一旁的具寿跋达阇这样说——“贤友跋达阇,诸见之中什么是最上的?诸闻之中什么是最上的?诸乐之中什么是最上的?诸想之中什么是最上的?诸有之中什么是最上的?”

170. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho āyasmā bhaddaji yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ bhaddajiṃ āyasmā ānando etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, āvuso bhaddaji, dassanānaṃ aggaṃ, kiṃ savanānaṃ aggaṃ, kiṃ sukhānaṃ aggaṃ, kiṃ saññānaṃ aggaṃ, kiṃ bhavānaṃ agga’’nti?
已对照

“贤友,有梵天,是征服者、不被征服者、全见者、自在者;凡见那梵天者,这是诸见之中最上的。贤友,有名为光音天的诸天,为乐所浸润、遍润,他们时而发出感兴语:‘啊,乐哉!啊,乐哉!’凡听到那声音者,这是诸闻之中最上的。贤友,有名为遍净天的诸天,他们知足而只领受那寂静的乐,这是诸乐之中最上的。贤友,有到达无所有处的诸天,这是诸想之中最上的。贤友,有到达非想非非想处的诸天,这是诸有之中最上的。”“具寿跋达阇的这[说法],与众人[所说]相合吧?”

‘‘Atthāvuso, brahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī, yo taṃ brahmānaṃ passati, idaṃ dassanānaṃ aggaṃ. Atthāvuso, ābhassarā nāma devā sukhena abhisannā parisannā. Te kadāci karahaci udānaṃ udānenti – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’nti! Yo taṃ saddaṃ suṇāti, idaṃ savanānaṃ aggaṃ. Atthāvuso, subhakiṇhā nāma devā. Te santaṃyeva tusitā sukhaṃ paṭivedenti, idaṃ sukhānaṃ aggaṃ. Atthāvuso, ākiñcaññāyatanūpagā devā, idaṃ saññānaṃ aggaṃ. Atthāvuso, nevasaññānāsaññāyatanūpagā devā, idaṃ bhavānaṃ agga’’nti. ‘‘Sameti kho idaṃ āyasmato bhaddajissa, yadidaṃ bahunā janenā’’ti?
缅 2.178已对照

“具寿阿难是多闻者。请具寿阿难自己来解说吧。”“那么,贤友跋达阇,请听,好好作意,我要说了。”“是,贤友。”具寿跋达阇应诺具寿阿难。具寿阿难这样说——

‘‘Āyasmā kho, ānando, bahussuto. Paṭibhātu āyasmantaṃyeva ānanda’’nti. ‘‘Tenahāvuso bhaddaji, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā bhaddaji āyasmato ānandassa paccassosi. Āyasmā ānando etadavoca –
已对照

“贤友,凡这样见时,紧接着便有诸漏的灭尽,这是诸见之中最上的。凡这样闻时,紧接着便有诸漏的灭尽,这是诸闻之中最上的。凡这样乐时,紧接着便有诸漏的灭尽,这是诸乐之中最上的。凡这样有想时,紧接着便有诸漏的灭尽,这是诸想之中最上的。凡这样存在时,紧接着便有诸漏的灭尽,这是诸有之中最上的。”第十[经]。

‘‘Yathā passato kho, āvuso, anantarā āsavānaṃ khayo hoti, idaṃ dassanānaṃ aggaṃ. Yathā suṇato anantarā āsavānaṃ khayo hoti, idaṃ savanānaṃ aggaṃ. Yathā sukhitassa anantarā āsavānaṃ khayo hoti, idaṃ sukhānaṃ aggaṃ. Yathā saññissa anantarā āsavānaṃ khayo hoti, idaṃ saññānaṃ aggaṃ. Yathā bhūtassa anantarā āsavānaṃ khayo hoti, idaṃ bhavānaṃ agga’’nti. Dasamaṃ.
PTS 3.203已对照

嫌恨品第二。

Āghātavaggo dutiyo.
已对照

其摄颂——

两除嫌恨,论议、共活、问题;

询问、灭、诘责,戒、速了知、跋达阇。

Tassuddānaṃ –
Dve āghātavinayā, sākacchā sājīvato pañhaṃ;
Pucchā nirodho codanā, sīlaṃ nisanti bhaddajīti.