快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 四集·怖畏品 Bhayavaggo

本经目录(十三)三、怖畏品一、自责经二、波浪怖畏经三、第一差别经四、第二差别经五、第一慈经六、第二慈经七、第一如来稀有经八、第二如来稀有经九、阿难稀有经十、转轮王稀有经怖畏品第三。

已对照

(十三)三、怖畏品

(13) 3. Bhayavaggo
已对照

一、自责经

1. Attānuvādasuttaṃ
121已对照

一百二十一、“诸比丘,有这四种怖畏。哪四种[怖畏]呢?自责的怖畏、他责的怖畏、刑罚的怖畏、恶趣的怖畏。

121. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, bhayāni. Katamāni cattāri? Attānuvādabhayaṃ, parānuvādabhayaṃ, daṇḍabhayaṃ, duggatibhayaṃ.
缅 1.437已对照

“诸比丘,什么是自责的怖畏呢?诸比丘,在此,有人这样思察:‘若是我以身行恶行、以语行恶行、以意行恶行,那会是什么[理由],凭着它,自己不会就戒而责难我呢?’他畏惧自责的怖畏,舍断身恶行而修习身善行,舍断语恶行而修习语善行,舍断意恶行而修习意善行,守护自身清净。诸比丘,这称为自责的怖畏。

‘‘Katamañca, bhikkhave, attānuvādabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco iti paṭisañcikkhati – ‘ahañceva [ahañce (?)] kho pana kāyena duccaritaṃ careyyaṃ, vācāya duccaritaṃ careyyaṃ, manasā duccaritaṃ careyyaṃ, kiñca taṃ yaṃ maṃ [kiñca taṃ maṃ (sī.), kiñca maṃ (syā. kaṃ.), kiñca taṃ kammaṃ (pī. ka.)] attā sīlato na upavadeyyā’ti! So attānuvādabhayassa bhīto kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāveti, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, attānuvādabhayaṃ.
PTS 2.122已对照

“诸比丘,什么是他责的怖畏呢?诸比丘,在此,有人这样思察:‘若是我以身行恶行、以语行恶行、以意行恶行,那会是什么[理由],凭着它,他人不会就戒而责难我呢?’他畏惧他责的怖畏,舍断身恶行而修习身善行,舍断语恶行而修习语善行,舍断意恶行而修习意善行,守护自身清净。诸比丘,这称为他责的怖畏。

‘‘Katamañca, bhikkhave, parānuvādabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco iti paṭisañcikkhati – ‘ahañceva kho pana kāyena duccaritaṃ careyyaṃ, vācāya duccaritaṃ careyyaṃ, manasā duccaritaṃ careyyaṃ, kiñca taṃ yaṃ maṃ pare sīlato na upavadeyyu’nti! So parānuvādabhayassa bhīto kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāveti, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, parānuvādabhayaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是刑罚的怖畏呢?诸比丘,在此,有人看见造罪的盗贼,诸王抓住[他],令施以种种刑罚(kammakāraṇā)——也用鞭子打,也用藤条打,也用半截棍杖打,也砍断手,也砍断脚,也砍断手与脚,也割去耳,也割去鼻,也割去耳与鼻,也施以酸粥锅刑(bilaṅgathālika),也施以贝秃刑(saṅkhamuṇḍika),也施以罗睺口刑(rāhumukha),也施以火鬘刑(jotimālika),也施以手炬刑(hatthapajjotika),也施以草绳刑(erakavattika),也施以树皮衣刑(cīrakavāsika),也施以羚羊刑(eṇeyyaka),也施以钩肉刑(balisamaṃsika),也施以迦利沙槃刑(kahāpaṇaka),也施以碱削刑(khārāpatacchika),也施以门闩旋转刑(palighaparivattika),也施以稻草座刑(palālapīṭhaka),也用滚烫的油浇[他],也令狗噬[他],也把[他]活着钉在桩上,也用刀砍断[他的]头。

‘‘Katamañca, bhikkhave, daṇḍabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco passati coraṃ āgucāriṃ, rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārente, kasāhipi tāḷente, vettehipi tāḷente, addhadaṇḍakehipi tāḷente, hatthampi chindante, pādampi chindante, hatthapādampi chindante, kaṇṇampi chindante, nāsampi chindante, kaṇṇanāsampi chindante, bilaṅgathālikampi karonte, saṅkhamuṇḍikampi karonte, rāhumukhampi karonte, jotimālikampi karonte, hatthapajjotikampi karonte, erakavattikampi karonte, cīrakavāsikampi karonte, eṇeyyakampi karonte, balisamaṃsikampi karonte, kahāpaṇakampi karonte, khārāpatacchikampi karonte, palighaparivattikampi karonte, palālapīṭhakampi karonte, tattenapi telena osiñcante, sunakhehipi khādāpente, jīvantampi sūle uttāsente, asināpi sīsaṃ chindante.
缅 1.438已对照

“他这样想:‘正是以这样的恶业为因,诸王抓住造罪的盗贼,令施以种种刑罚——也用鞭子打……乃至……也用刀砍断[他的]头。若是我也造这样的恶业,诸王也会抓住我,令施以这样的种种刑罚——也会用鞭子打[我],也会用藤条打[我],也会用半截棍杖打[我],也会砍断[我的]手,也会砍断[我的]脚,也会砍断[我的]手与脚,也会割去[我的]耳,也会割去[我的]鼻,也会割去[我的]耳与鼻,也会施以酸粥锅刑,也会施以贝秃刑,也会施以罗睺口刑,也会施以火鬘刑,也会施以手炬刑,也会施以草绳刑,也会施以树皮衣刑,也会施以羚羊刑,也会施以钩肉刑,也会施以迦利沙槃刑,也会施以碱削刑,也会施以门闩旋转刑,也会施以稻草座刑,也会用滚烫的油浇[我],也会令狗噬[我],也会把[我]活着钉在桩上,也会用刀砍断[我的]头。’他畏惧刑罚的怖畏,便不行掠夺他人的财物。他舍断身恶行……乃至……守护自身清净。诸比丘,这称为刑罚的怖畏。

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘yathārūpānaṃ kho pāpakānaṃ kammānaṃ hetu coraṃ āgucāriṃ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti, kasāhipi tāḷenti…pe… asināpi sīsaṃ chindanti, ahañceva kho pana evarūpaṃ pāpakammaṃ kareyyaṃ, mampi rājāno gahetvā evarūpā vividhā kammakāraṇā kāreyyuṃ, kasāhipi tāḷeyyuṃ, vettehipi tāḷeyyuṃ, addhadaṇḍakehipi tāḷeyyuṃ, hatthampi chindeyyuṃ, pādampi chindeyyuṃ, hatthapādampi chindeyyuṃ, kaṇṇampi chindeyyuṃ, nāsampi chindeyyuṃ, kaṇṇanāsampi chindeyyuṃ, bilaṅgathālikampi kareyyuṃ, saṅkhamuṇḍikampi kareyyuṃ; rāhumukhampi kareyyuṃ, jotimālikampi kareyyuṃ, hatthapajjotikampi kareyyuṃ, erakavattikampi kareyyuṃ, cīrakavāsikampi kareyyuṃ, eṇeyyakampi kareyyuṃ, balisamaṃsikampi kareyyuṃ, kahāpaṇakampi kareyyuṃ, khārāpatacchikampi kareyyuṃ, palighaparivattikampi kareyyuṃ, palālapīṭhakampi kareyyuṃ, tattenapi telena osiñceyyuṃ, sunakhehipi khādāpeyyuṃ, jīvantampi sūle uttāseyyuṃ, asināpi sīsaṃ chindeyyu’nti. So daṇḍabhayassa bhīto na paresaṃ pābhataṃ vilumpanto carati. Kāyaduccaritaṃ pahāya…pe… suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, daṇḍabhayaṃ.
PTS 2.123已对照

“诸比丘,什么是恶趣的怖畏呢?诸比丘,在此,有人这样思察:‘身恶行在来世有恶的异熟,语恶行在来世有恶的异熟,意恶行在来世有恶的异熟。若是我以身行恶行、以语行恶行、以意行恶行,那会是什么[理由],凭着它,我身坏命终之后不投生于苦界、恶趣、堕处、地狱呢?’他畏惧恶趣的怖畏,舍断身恶行而修习身善行,舍断语恶行而修习语善行,舍断意恶行而修习意善行,守护自身清净。诸比丘,这称为恶趣的怖畏。诸比丘,这就是四种怖畏。”第一[经]。

‘‘Katamañca, bhikkhave, duggatibhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco iti paṭisañcikkhati – ‘kāyaduccaritassa kho pāpako vipāko abhisamparāyaṃ, vacīduccaritassa pāpako vipāko abhisamparāyaṃ, manoduccaritassa pāpako vipāko abhisamparāyaṃ. Ahañceva kho pana kāyena duccaritaṃ careyyaṃ, vācāya duccaritaṃ careyyaṃ, manasā duccaritaṃ careyyaṃ, kiñca taṃ yāhaṃ na kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya’nti! So duggatibhayassa bhīto kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāveti, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, duggatibhayaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayānī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、波浪怖畏经

2. Ūmibhayasuttaṃ
122已对照

一百二十二、“诸比丘,有这四种怖畏是下水者可期待的。哪四种[怖畏]呢?波浪之怖畏、鳄鱼之怖畏、漩涡之怖畏、鲨鱼之怖畏——诸比丘,这四种怖畏是下水者可期待的。同样,诸比丘,有四种怖畏是在此、在这法与律中从家出家、成为无家者的某位良家子可期待的。哪四种[怖畏]呢?波浪之怖畏、鳄鱼之怖畏、漩涡之怖畏、鲨鱼之怖畏。

122. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, bhayāni udakorohantassa [udakorohante (ma. ni. 2.161)] pāṭikaṅkhitabbāni. Katamāni cattāri? Ūmibhayaṃ, kumbhīlabhayaṃ, āvaṭṭabhayaṃ, susukābhayaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayāni udakorohantassa pāṭikaṅkhitabbāni. Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattāri bhayāni idhekaccassa kulaputtassa imasmiṃ dhammavinaye agārasmā [saddhā agārasmā (sī. syā. kaṃ.)] anagāriyaṃ pabbajitassa [pabbajato (sī.)] pāṭikaṅkhitabbāni. Katamāni cattāri? Ūmibhayaṃ, kumbhīlabhayaṃ, āvaṭṭabhayaṃ, susukābhayaṃ.
PTS 2.124缅 1.439已对照

“诸比丘,什么是波浪之怖畏呢?诸比丘,在此,有某位良家子出于信心从家出家、成为无家者,[心想]:‘我已沉陷于生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼,沉陷于苦、为苦所迫;但愿能了知这整个苦蕴的终结!’同梵行者们教诫、教导这样出家的他:‘你应当这样前进,你应当这样后退,你应当这样前视,你应当这样旁视,你应当这样屈,你应当这样伸,你应当这样持僧伽梨、钵与衣。’他这样想:‘我们从前在家时,还教诫、教导别人。而这些[比丘]似乎只有我们儿子的[年纪]、似乎只有我们孙子的[年纪],却认为[我们]是应被教诫、应被教导的。’他恼怒、不悦,舍弃学处而还俗。诸比丘,这称为畏惧波浪之怖畏、舍弃学处而还俗的比丘。诸比丘,‘波浪之怖畏’,这是忿恼的增语。诸比丘,这称为波浪之怖畏。

‘‘Katamañca, bhikkhave, ūmibhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto; appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti! Tamenaṃ tathā pabbajitaṃ samānaṃ sabrahmacārino ovadanti anusāsanti – ‘evaṃ te abhikkamitabbaṃ, evaṃ te paṭikkamitabbaṃ, evaṃ te āloketabbaṃ, evaṃ te viloketabbaṃ, evaṃ te samiñjitabbaṃ, evaṃ te pasāritabbaṃ, evaṃ te saṅghāṭipattacīvaraṃ dhāretabba’nti. Tassa evaṃ hoti – ‘mayaṃ kho pubbe agāriyabhūtā samānā aññe ovadāmapi anusāsāmapi. Ime panamhākaṃ puttamattā maññe nattamattā maññe ovaditabbaṃ anusāsitabbaṃ maññantī’ti. So kupito anattamano sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu ūmibhayassa bhīto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto. Ūmibhayanti kho, bhikkhave, kodhūpāyāsassetaṃ adhivacanaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, ūmibhayaṃ.
PTS 2.125缅 1.440已对照

“诸比丘,什么是鳄鱼之怖畏呢?诸比丘,在此,有某位良家子出于信心从家出家、成为无家者,[心想]:‘我已沉陷于生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼,沉陷于苦、为苦所迫;但愿能了知这整个苦蕴的终结!’同梵行者们教诫、教导这样出家的他:‘这是你应当嚼的,这是你不应当嚼的;这是你应当食的,这是你不应当食的;这是你应当尝的,这是你不应当尝的;这是你应当饮的,这是你不应当饮的;许可的你应当嚼,不许可的你不应当嚼;许可的你应当食,不许可的你不应当食;许可的你应当尝,不许可的你不应当尝;许可的你应当饮,不许可的你不应当饮;你应当适时嚼,你不应当非时嚼;你应当适时食,你不应当非时食;你应当适时尝,你不应当非时尝;你应当适时饮,你不应当非时饮。’他这样想:‘我们从前在家时,凡想要的就嚼,凡不想要的就不嚼;凡想要的就食,凡不想要的就不食;凡想要的就尝,凡不想要的就不尝;凡想要的就饮,凡不想要的就不饮;许可的也嚼,不许可的也嚼,许可的也食,不许可的也食,许可的也尝,不许可的也尝,许可的也饮,不许可的也饮;适时也嚼,非时也嚼,适时也食,非时也食,适时也尝,非时也尝,适时也饮,非时也饮;而凡有信的居士们在白天的非时给我们殊胜的嚼食或啖食,这些[比丘]似乎在那上面也给[我们]封了口。’他恼怒、不悦,舍弃学处而还俗。诸比丘,这称为畏惧鳄鱼之怖畏、舍弃学处而还俗的比丘。诸比丘,‘鳄鱼之怖畏’,这是饱食的增语。诸比丘,这称为鳄鱼之怖畏。

‘‘Katamañca, bhikkhave, kumbhīlabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto; appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti! Tamenaṃ tathā pabbajitaṃ samānaṃ sabrahmacārino ovadanti anusāsanti – ‘idaṃ te khāditabbaṃ, idaṃ te na khāditabbaṃ, idaṃ te bhuñjitabbaṃ, idaṃ te na bhuñjitabbaṃ, idaṃ te sāyitabbaṃ, idaṃ te na sāyitabbaṃ, idaṃ te pātabbaṃ, idaṃ te na pātabbaṃ, kappiyaṃ te khāditabbaṃ, akappiyaṃ te na khāditabbaṃ, kappiyaṃ te bhuñjitabbaṃ, akappiyaṃ te na bhuñjitabbaṃ, kappiyaṃ te sāyitabbaṃ, akappiyaṃ te na sāyitabbaṃ, kappiyaṃ te pātabbaṃ, akappiyaṃ te na pātabbaṃ, kāle te khāditabbaṃ, vikāle te na khāditabbaṃ, kāle te bhuñjitabbaṃ, vikāle te na bhuñjitabbaṃ, kāle te sāyitabbaṃ, vikāle te na sāyitabbaṃ, kāle te pātabbaṃ, vikāle te na pātabba’nti. Tassa evaṃ hoti – ‘mayaṃ kho pubbe agāriyabhūtā samānā yaṃ icchāma taṃ khādāma, yaṃ na icchāma na taṃ khādāma; yaṃ icchāma taṃ bhuñjāma, yaṃ na icchāma na taṃ bhuñjāma; yaṃ icchāma taṃ sāyāma, yaṃ na icchāma na taṃ sāyāma; yaṃ icchāma taṃ pivāma, yaṃ na icchāma na taṃ pivāma; kappiyampi khādāma akappiyampi khādāma kappiyampi bhuñjāma akappiyampi bhuñjāma kappiyampi sāyāma akappiyampi sāyāma kappiyampi pivāma akappiyampi pivāma, kālepi khādāma vikālepi khādāma kālepi bhuñjāma vikālepi bhuñjāma kālepi sāyāma vikālepi sāyāma kālepi pivāma vikālepi pivāma; yampi no saddhā gahapatikā divā vikāle paṇītaṃ khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā denti, tatrapime [tatthapime (ma. ni. 2.163)] mukhāvaraṇaṃ maññe karontī’ti. So kupito anattamano sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu kumbhīlabhayassa bhīto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto. Kumbhīlabhayanti kho, bhikkhave, odarikattassetaṃ adhivacanaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kumbhīlabhayaṃ.
已对照

“诸比丘,什么是漩涡之怖畏呢?诸比丘,在此,有某位良家子出于信心从家出家、成为无家者,[心想]:‘我已沉陷于生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼,沉陷于苦、为苦所迫;但愿能了知这整个苦蕴的终结!’他这样出家之后,在上午穿好[下衣],取了钵与衣,以不守护的身、不守护的语、不守护的心,念不现起,诸根不防护,入村落或市镇乞食。他在那里看见居士或居士子具足、拥有五欲功德而受用娱乐。他这样想:‘我们从前在家时,具足、拥有五欲功德而受用娱乐;而我家中确有财物,能够既享用财物,又作福德。我何不舍弃学处、还俗之后,既享用财物,又作福德呢!’他舍弃学处而还俗。诸比丘,这称为畏惧漩涡之怖畏、舍弃学处而还俗的比丘。诸比丘,‘漩涡之怖畏’,这是五欲功德的增语。诸比丘,这称为漩涡之怖畏。

‘‘Katamañca, bhikkhave, āvaṭṭabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi, dukkhehi domanassehi upāyāsehi dukkhotiṇṇo dukkhapareto; appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti! So evaṃ pabbajito samāno pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṃvutehi indriyehi. So tattha passati gahapatiṃ vā gahapatiputtaṃ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṃ samaṅgībhūtaṃ paricārayamānaṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘mayaṃ kho pubbe agāriyabhūtā samānā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārimhā; saṃvijjanti kho pana me kule bhogā. Sakkā bhoge ca bhuñjituṃ puññāni ca kātuṃ. Yaṃnūnāhaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjeyyaṃ puññāni ca kareyya’nti! So sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu āvaṭṭabhayassa bhīto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto. Āvaṭṭabhayanti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, āvaṭṭabhayaṃ.
PTS 2.126缅 1.441已对照

“诸比丘,什么是鲨鱼之怖畏呢?诸比丘,在此,有某位良家子出于信心从家出家、成为无家者,[心想]:‘我已沉陷于生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼,沉陷于苦、为苦所迫;但愿能了知这整个苦蕴的终结!’他这样出家之后,在上午穿好[下衣],取了钵与衣,以不守护的身、不守护的语、不守护的心,念不现起,诸根不防护,入村落或市镇乞食。他在那里看见衣着不整或披覆不严的女人。见了衣着不整或披覆不严的女人,贪便侵夺他的心。他以被贪侵夺的心,舍弃学处而还俗。诸比丘,这称为畏惧鲨鱼之怖畏、舍弃学处而还俗的比丘。诸比丘,‘鲨鱼之怖畏’,这是女人的增语。诸比丘,这称为鲨鱼之怖畏。诸比丘,这四种怖畏是在此、在这法与律中从家出家、成为无家者的某位良家子可期待的。”第二[经]。

‘‘Katamañca, bhikkhave, susukābhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto; appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti! So evaṃ pabbajito samāno pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṃvutehi indriyehi. So tattha passati mātugāmaṃ dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā. Tassa mātugāmaṃ disvā dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. So rāgānuddhaṃsitena cittena sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu susukābhayassa bhīto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto. Susukābhayanti kho, bhikkhave, mātugāmassetaṃ adhivacanaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, susukābhayaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayāni idhekaccassa kulaputtassa imasmiṃ dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajitassa pāṭikaṅkhitabbānī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、第一差别经

3. Paṭhamanānākaraṇasuttaṃ
123已对照

一百二十三、“诸比丘,世间有这四种人存在、可得。哪四种[人]呢?诸比丘,在此,有一类人已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅。他味著它,欲求它,并因它而得满足;他住立于彼,胜解于彼,多住于彼,不退失而命终时,生于梵身天诸天的同伴中。诸比丘,梵身天诸天,寿量是一劫。凡夫在那里住到寿尽,耗尽那些天的全部寿量之后,也去地狱,也去畜生胎,也去饿鬼界。而世尊的弟子在那里住到寿尽,耗尽那些天的全部寿量之后,就在那一有中般涅槃。诸比丘,有闻的圣弟子与无闻凡夫之间,这是差别,这是殊异,这是不同,即:在有趣与往生之时。

123. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? [kathā. 671 ādayo] Idha, bhikkhave, ekacco puggalo vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno brahmakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Brahmakāyikānaṃ, bhikkhave, devānaṃ kappo āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati [yadidaṃ cutiyā upapattiyā cāti (ka.) a. ni. 3.117 passitabbaṃ].
PTS 2.127缅 1.442已对照

“再者,诸比丘,在此,有一类人寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅。他味著它,欲求它,并因它而得满足;他住立于彼,胜解于彼,多住于彼,不退失而命终时,生于光音天诸天的同伴中。诸比丘,光音天诸天,寿量是两劫。凡夫在那里住到寿尽,耗尽那些天的全部寿量之后,也去地狱,也去畜生胎,也去饿鬼界。而世尊的弟子在那里住到寿尽,耗尽那些天的全部寿量之后,就在那一有中般涅槃。诸比丘,有闻的圣弟子与无闻凡夫之间,这是差别,这是殊异,这是不同,即:在有趣与往生之时。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno ābhassarānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ābhassarānaṃ, bhikkhave, devānaṃ dve kappā āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati.
已对照

“再者,诸比丘,在此,有一类人离喜,住于舍,具念与正知,以身受乐,正如圣者们所说的:‘舍、具念、乐住。’成就并住于第三禅。他味著它,欲求它,并因它而得满足;他住立于彼,胜解于彼,多住于彼,不退失而命终时,生于遍净天诸天的同伴中。诸比丘,遍净天诸天,寿量是四劫。凡夫在那里住到寿尽,耗尽那些天的全部寿量之后,也去地狱,也去畜生胎,也去饿鬼界。而世尊的弟子在那里住到寿尽,耗尽那些天的全部寿量之后,就在那一有中般涅槃。诸比丘,有闻的圣弟子与无闻凡夫之间,这是差别,这是殊异,这是不同,即:在有趣与往生之时。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno, kālaṃ kurumāno subhakiṇhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Subhakiṇhānaṃ, bhikkhave, devānaṃ cattāro kappā āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati.
PTS 2.128缅 1.443已对照

“再者,诸比丘,在此,有一类人舍断乐与舍断苦,先前的喜、忧已经灭没,不苦不乐,舍念清净,成就并住于第四禅。他味著它,欲求它,并因它而得满足;他住立于彼,胜解于彼,多住于彼,不退失而命终时,生于广果天诸天的同伴中。诸比丘,广果天诸天,寿量是五百劫。凡夫在那里住到寿尽,耗尽那些天的全部寿量之后,也去地狱,也去畜生胎,也去饿鬼界。而世尊的弟子在那里住到寿尽,耗尽那些天的全部寿量之后,就在那一有中般涅槃。诸比丘,有闻的圣弟子与无闻凡夫之间,这是差别,这是殊异,这是不同,即:在有趣与往生之时。诸比丘,这就是世间存在、可得的四种人。”第三[经]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno vehapphalānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Vehapphalānaṃ, bhikkhave, devānaṃ pañca kappasatāni āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ.
已对照

四、第二差别经

4. Dutiyanānākaraṇasuttaṃ
124已对照

一百二十四、“诸比丘,世间有这四种人存在、可得。哪四种[人]呢?诸比丘,在此,有一类人已离诸欲……乃至……成就并住于初禅。凡在那里有属色的、属受的、属想的、属行的、属识的,他把那些法观见为无常、为苦、为病、为痈、为箭、为苦患、为病恼、为他、为破坏、为空、为无我。他身坏命终之后,生于净居天诸天的同伴中。诸比丘,这往生是不与凡夫共的。

124. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā suddhāvāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ayaṃ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi.
已对照

“再者,诸比丘,在此,有一类人寻、伺寂止……乃至……第二禅……乃至……第三禅……乃至……成就并住于第四禅。凡在那里有属色的、属受的、属想的、属行的、属识的,他把那些法观见为无常、为苦、为病、为痈、为箭、为苦患、为病恼、为他、为破坏、为空、为无我。他身坏命终之后,生于净居天诸天的同伴中。诸比丘,这往生是不与凡夫共的。诸比丘,这就是世间存在、可得的四种人。”第四[经]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā suddhāvāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ayaṃ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Catutthaṃ.
已对照

五、第一慈经

5. Paṭhamamettāsuttaṃ
125PTS 2.129缅 1.444已对照

一百二十五、“诸比丘,世间有这四种人存在、可得。哪四种[人]呢?诸比丘,在此,有一类人以与慈俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与慈俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。他味著它,欲求它,并因它而得满足;他住立于彼,胜解于彼,多住于彼,不退失而命终时,生于梵身天诸天的同伴中。诸比丘,梵身天诸天,寿量是一劫。凡夫在那里住到寿尽,耗尽那些天的全部寿量之后,也去地狱,也去畜生胎,也去饿鬼界。而世尊的弟子在那里住到寿尽,耗尽那些天的全部寿量之后,就在那一有中般涅槃。诸比丘,有闻的圣弟子与无闻凡夫之间,这是差别,这是殊异,这是不同,即:在有趣与往生之时。

125. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno brahmakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Brahmakāyikānaṃ, bhikkhave, devānaṃ kappo āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati.
缅 1.445已对照

“再者,诸比丘,在此,有一类人以与悲俱的心……乃至……以与喜俱的心……乃至……以与舍俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与舍俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。他味著它,欲求它,并因它而得满足;他住立于彼,胜解于彼,多住于彼,不退失而命终时,生于光音天诸天的同伴中。诸比丘,光音天诸天,寿量是两劫。……乃至……生于遍净天诸天的同伴中。诸比丘,遍净天诸天,寿量是四劫。……乃至……生于广果天诸天的同伴中。诸比丘,广果天诸天,寿量是五百劫。凡夫在那里住到寿尽,耗尽那些天的全部寿量之后,也去地狱,也去畜生胎,也去饿鬼界。而世尊的弟子在那里住到寿尽,耗尽那些天的全部寿量之后,就在那一有中般涅槃。诸比丘,有闻的圣弟子与无闻凡夫之间,这是差别,这是殊异,这是不同,即:在有趣与往生之时。诸比丘,这就是世间存在、可得的四种人。”第五[经]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno ābhassarānaṃ [syāmapotthake pana karuṇādayo tayo vihārā ābhassarādīhi tīhi visuṃ visuṃ yojetvā paripuṇṇameva dassitaṃ] devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ābhassarānaṃ, bhikkhave, devānaṃ dve kappā āyuppamāṇaṃ…pe… subhakiṇhānaṃ [syāmapotthake pana karuṇādayo tayo vihārā ābhassarādīhi tīhi visuṃ visuṃ yojetvā paripuṇṇameva dassitaṃ] devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Subhakiṇhānaṃ, bhikkhave, devānaṃ cattāro kappā āyuppamāṇaṃ…pe… vehapphalānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Vehapphalānaṃ, bhikkhave, devānaṃ pañca kappasatāni āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Pañcamaṃ.
已对照

六、第二慈经

6. Dutiyamettāsuttaṃ
126PTS 2.130已对照

一百二十六、“诸比丘,世间有这四种人存在、可得。哪四种[人]呢?诸比丘,在此,有一类人以与慈俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与慈俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。凡在那里有属色的、属受的、属想的、属行的、属识的,他把那些法观见为无常、为苦、为病、为痈、为箭、为苦患、为病恼、为他、为破坏、为空、为无我。他身坏命终之后,生于净居天诸天的同伴中。诸比丘,这往生是不与凡夫共的。

126. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā suddhāvāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ayaṃ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi.
已对照

“再者,诸比丘,在此,有一类人悲……乃至……喜……乃至……以与舍俱的心遍满一方而住,第二[方]亦然,第三[方]亦然,第四[方]亦然。如是于上、下、四方,于一切处,以一切为己,以与舍俱的心,广、大、无量、无怨、无恼害,遍满一切世间而住。凡在那里有属色的、属受的、属想的、属行的、属识的,他把那些法观见为无常、为苦、为病、为痈、为箭、为苦患、为病恼、为他、为破坏、为空、为无我。他身坏命终之后,生于净居天诸天的同伴中。诸比丘,这往生是不与凡夫共的。诸比丘,这就是世间存在、可得的四种人。”第六[经]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo karuṇā…pe… muditā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā suddhāvāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ayaṃ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、第一如来稀有经

7. Paṭhamatathāgataacchariyasuttaṃ
127PTS 2.131缅 1.446已对照

一百二十七、“诸比丘,由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,有四种稀有未曾有法出现。哪四种[法]呢?诸比丘,当菩萨从兜率天众死没、具念正知地入母胎时,于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,便显现出无量、广大的光明,超越诸天的天威力。即使是那些世间之间的空隙——空旷、无遮、黑暗、幽暗,连有如此大神通力、如此大威力的这日月之光也照不到之处——在那里也显现出无量、广大的光明,超越诸天的天威力。在那里受生的众生,也因这光明而互相认知:‘诸位,原来这里还有别的众生受生啊!’诸比丘,由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,这第一种稀有未曾有法出现。

127. ‘‘Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā cattāro acchariyā abbhutā dhammā [abbhutadhammā (syā. kaṃ. ka.)] pātubhavanti. Katame cattāro? Yadā, bhikkhave, bodhisatto tusitā kāyā cavitvā sato sampajāno mātukucchiṃ okkamati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṃ [yatthimesaṃ (sī. syā. kaṃ.)] candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṃ sañjānanti – ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo [abbhutadhammo (syā. kaṃ. ka.)] pātubhavati.
已对照

“再者,诸比丘,当菩萨具念正知地从母胎出生时,于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,便显现出无量、广大的光明,超越诸天的天威力。即使是那些世间之间的空隙——空旷、无遮、黑暗、幽暗,连有如此大神通力、如此大威力的这日月之光也照不到之处——在那里也显现出无量、广大的光明,超越诸天的天威力。在那里受生的众生,也因这光明而互相认知:‘诸位,原来这里还有别的众生受生啊!’诸比丘,由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,这第二种稀有未曾有法出现。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yadā bodhisatto sato sampajāno mātukucchimhā nikkhamati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṃ candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṃ sañjānanti – ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ dutiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.
缅 1.447已对照

“再者,诸比丘,当如来现正觉无上正等正觉时,于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,便显现出无量、广大的光明,超越诸天的天威力。即使是那些世间之间的空隙——空旷、无遮、黑暗、幽暗,连有如此大神通力、如此大威力的这日月之光也照不到之处——在那里也显现出无量、广大的光明,超越诸天的天威力。在那里受生的众生,也因这光明而互相认知:‘诸位,原来这里还有别的众生受生啊!’诸比丘,由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,这第三种稀有未曾有法出现。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yadā tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṃ candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṃ sañjānanti – ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ tatiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.
已对照

“再者,诸比丘,当如来转无上法轮时,于有天、有魔、有梵天的世间,于有沙门婆罗门、有天与人的人众之中,便显现出无量、广大的光明,超越诸天的天威力。即使是那些世间之间的空隙——空旷、无遮、黑暗、幽暗,连有如此大神通力、如此大威力的这日月之光也照不到之处——在那里也显现出无量、广大的光明,超越诸天的天威力。在那里受生的众生,也因这光明而互相认知:‘诸位,原来这里还有别的众生受生啊!’诸比丘,由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,这第四种稀有未曾有法出现。诸比丘,由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,这四种稀有未曾有法出现。”第七[经]。

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yadā tathāgato anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavatteti, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṃ candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṃ sañjānanti – ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ catuttho acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ime cattāro acchariyā abbhutā dhammā pātubhavantī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、第二如来稀有经

8. Dutiyatathāgataacchariyasuttaṃ
128已对照

一百二十八、“诸比丘,由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,有四种稀有未曾有法出现。哪四种[法]呢?诸比丘,世人乐于执着、喜于执着、欣于执着;当如来宣说无执着之法时,他们愿意听闻,侧耳倾听,为求了知而住心。诸比丘,由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,这第一种稀有未曾有法出现。

128. ‘‘Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā cattāro acchariyā abbhutā dhammā pātubhavanti. Katame cattāro? Ālayārāmā [ālayarāmā (aññasuttesu)], bhikkhave, pajā ālayaratā ālayasammuditā; sā tathāgatena anālaye dhamme desiyamāne sussūsati sotaṃ odahati aññā cittaṃ upaṭṭhapeti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.
PTS 2.132缅 1.448已对照

“诸比丘,世人乐于慢、喜于慢、欣于慢;当如来宣说调伏慢之法时,他们愿意听闻,侧耳倾听,为求了知而住心。诸比丘,由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,这第二种稀有未曾有法出现。

‘‘Mānārāmā, bhikkhave, pajā mānaratā mānasammuditā. Sā tathāgatena mānavinaye dhamme desiyamāne sussūsati sotaṃ odahati aññā cittaṃ upaṭṭhapeti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ dutiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.
已对照

“诸比丘,世人乐于不寂止、喜于不寂止、欣于不寂止;当如来宣说导向寂止之法时,他们愿意听闻,侧耳倾听,为求了知而住心。诸比丘,由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,这第三种稀有未曾有法出现。

‘‘Anupasamārāmā, bhikkhave, pajā anupasamaratā anupasamasammuditā. Sā tathāgatena opasamike dhamme desiyamāne sussūsati sotaṃ odahati aññā cittaṃ upaṭṭhapeti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ tatiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.
已对照

“诸比丘,世人陷入无明、生于蛋中、被[蛋壳]所包覆;当如来宣说调伏无明之法时,他们愿意听闻,侧耳倾听,为求了知而住心。诸比丘,由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,这第四种稀有未曾有法出现。诸比丘,由于如来、阿罗汉、正等正觉者的出现,这四种稀有未曾有法出现。”第八[经]。

‘‘Avijjāgatā, bhikkhave, pajā aṇḍabhūtā pariyonaddhā. Sā tathāgatena avijjāvinaye dhamme desiyamāne sussūsati sotaṃ odahati aññā cittaṃ upaṭṭhapeti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ catuttho acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ime cattāro acchariyā abbhutā dhammā pātubhavantī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、阿难稀有经

9. Ānandaacchariyasuttaṃ
129已对照

一百二十九、“诸比丘,阿难有这四种稀有未曾有法。哪四种[法]呢?诸比丘,若比丘众前来瞻见阿难,[众]也因见[他]而心悦;若阿难在那里说法,[众]也因所说而心悦。诸比丘,比丘众尚未满足,阿难便已默然。

129. ‘‘Cattārome, bhikkhave, acchariyā abbhutā dhammā ānande. Katame cattāro? Sace, bhikkhave, bhikkhuparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, bhikkhuparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.
已对照

“诸比丘,若比丘尼众前来瞻见阿难,[众]也因见[他]而心悦;若阿难在那里说法,[众]也因所说而心悦。诸比丘,比丘尼众尚未满足,阿难便已默然。

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhuniparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tattha ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, bhikkhuniparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.
缅 1.449已对照

“诸比丘,若优婆塞众前来瞻见阿难,[众]也因见[他]而心悦;若阿难在那里说法,[众]也因所说而心悦。诸比丘,优婆塞众尚未满足,阿难便已默然。

‘‘Sace, bhikkhave, upāsakaparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, upāsakaparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.
已对照

“诸比丘,若优婆夷众前来瞻见阿难,[众]也因见[他]而心悦;若阿难在那里说法,[众]也因所说而心悦。诸比丘,优婆夷众尚未满足,阿难便已默然。诸比丘,这就是阿难的四种稀有未曾有法。”第九[经]。

‘‘Sace, bhikkhave, upāsikāparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, upāsikāparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati. Ime kho, bhikkhave, cattāro acchariyā abbhutā dhammā ānande’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、转轮王稀有经

10. Cakkavattiacchariyasuttaṃ
130PTS 2.133已对照

一百三十、“诸比丘,转轮王有这四种稀有未曾有法。哪四种[法]呢?诸比丘,若刹帝利众前来瞻见转轮王,[众]也因见[他]而心悦;若转轮王在那里说话,[众]也因所说而心悦。诸比丘,刹帝利众尚未满足,转轮王便已默然。

130. ‘‘Cattārome, bhikkhave, acchariyā abbhutā dhammā raññe cakkavattimhi. Katame cattāro? Sace, bhikkhave, khattiyaparisā rājānaṃ cakkavattiṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, khattiyaparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati.
已对照

“诸比丘,若婆罗门众前来瞻见转轮王,[众]也因见[他]而心悦;若转轮王在那里说话,[众]也因所说而心悦。诸比丘,婆罗门众尚未满足,转轮王便已默然。

‘‘Sace, bhikkhave, brāhmaṇaparisā rājānaṃ cakkavattiṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, brāhmaṇaparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati.
已对照

“诸比丘,若居士众前来瞻见转轮王,[众]也因见[他]而心悦;若转轮王在那里说话,[众]也因所说而心悦。诸比丘,居士众尚未满足,转轮王便已默然。

‘‘Sace, bhikkhave, gahapatiparisā rājānaṃ cakkavattiṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, gahapatiparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati.
已对照

“诸比丘,若沙门众前来瞻见转轮王,[众]也因见[他]而心悦;若转轮王在那里说话,[众]也因所说而心悦。诸比丘,沙门众尚未满足,转轮王便已默然。诸比丘,这就是转轮王的四种稀有未曾有法。

‘‘Sace, bhikkhave, samaṇaparisā rājānaṃ cakkavattiṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, samaṇaparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati. Ime kho, bhikkhave, cattāro acchariyā abbhutā dhammā raññe cakkavattimhi.
缅 1.450已对照

“同样,诸比丘,阿难有四种稀有未曾有法。哪四种[法]呢?诸比丘,若比丘众前来瞻见阿难,[众]也因见[他]而心悦;若阿难在那里说法,[众]也因所说而心悦。诸比丘,比丘众尚未满足,阿难便已默然。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattāro [cattārome (ka.)] acchariyā abbhutā dhammā ānande. Katame cattāro? Sace, bhikkhave, bhikkhuparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, bhikkhuparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.
已对照

“诸比丘,若比丘尼众……乃至……诸比丘,若优婆塞众……乃至……诸比丘,若优婆夷众前来瞻见阿难,[众]也因见[他]而心悦;若阿难在那里说法,[众]也因所说而心悦。诸比丘,优婆夷众尚未满足,阿难便已默然。诸比丘,这就是阿难的四种稀有未曾有法。”第十[经]。

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhuniparisā…pe… sace, bhikkhave, upāsakaparisā…pe… sace, bhikkhave, upāsikāparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, upāsikāparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati. Ime kho, bhikkhave, cattāro acchariyā abbhutā dhammā ānande’’ti. Dasamaṃ.
已对照

怖畏品第三。

Bhayavaggo tatiyo.
已对照

其摄颂——

自责、波浪,两差别,又有

两慈,两稀有,另外同样两[经]。

Tassuddānaṃ –
Attānuvādaūmi ca, dve ca nānā dve ca honti;
Mettā dve ca acchariyā, aparā ca tathā duveti.