快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 三集·拘尸那罗品 Kusināravaggo

本经目录(十三)三、拘尸那罗品一、拘尸那罗经二、诤论经三、瞿昙塔庙经四、跋兰度·迦罗摩经五、手天子经六、腐秽经七、第一阿那律经八、第二阿那律经九、覆藏经十、刻文经拘尸那罗品第十三。

已对照

(十三)三、拘尸那罗品

(13) 3. Kusināravaggo
已对照

一、拘尸那罗经

1. Kusinārasuttaṃ
124PTS 1.274已对照

一百二十四、一时,世尊住在拘尸那罗(Kusinārā)供物丛林(Baliharaṇa vanasaṇḍa)。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

124. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati baliharaṇe vanasaṇḍe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
缅 1.278已对照

“诸比丘,在此,比丘依止某一村落或市镇而住。居士或居士子来到他那里,以明日的饭食邀请[他]。诸比丘,比丘若愿意,便接受。他在那一夜过后,在上午穿好[下衣],取了钵与衣,来到那居士或居士子的住处;到了之后,坐在所敷设的座位上。那居士或居士子以上妙的嚼食、噉食亲手奉侍他,使之饱足满意。

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati. Tamenaṃ gahapati vā gahapatiputto vā upasaṅkamitvā svātanāya bhattena nimanteti. Ākaṅkhamāno, bhikkhave, bhikkhu adhivāseti. So tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nivesanaṃ tenupasaṅkamati; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdati. Tamenaṃ so gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeti sampavāreti.
已对照

“他这样想:‘这居士或居士子以上妙的嚼食、噉食亲手奉侍我,使我饱足满意,真好啊!’他又这样想:‘啊,愿这居士或居士子将来也以这样上妙的嚼食、噉食亲手奉侍我,使我饱足满意!’他贪着、迷醉、沉溺,不见过患,无出离之慧而受用那钵食。他在那里既寻思欲寻,也寻思瞋寻,也寻思害寻。诸比丘,我说施与这样的比丘,[其]所施没有大果。这是什么缘故呢?诸比丘,因为[那]比丘放逸而住。

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘sādhu vata myāyaṃ gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeti sampavāretī’ti. Evampissa hoti – ‘aho vata māyaṃ gahapati vā gahapatiputto vā āyatimpi evarūpena paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeyya sampavāreyyā’ti! So taṃ piṇḍapātaṃ gathito [gadhito (syā. kaṃ. ka.)] mucchito ajjhosanno [ajjhāpanno (sī. ka.) ajjhopanno (ṭīkā)] anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati. So tattha kāmavitakkampi vitakketi, byāpādavitakkampi vitakketi, vihiṃsāvitakkampi vitakketi. Evarūpassāhaṃ, bhikkhave, bhikkhuno dinnaṃ na mahapphalanti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Pamatto hi, bhikkhave, bhikkhu viharati.
已对照

“诸比丘,又在此,比丘依止某一村落或市镇而住。居士或居士子来到他那里,以明日的饭食邀请[他]。诸比丘,比丘若愿意,便接受。他在那一夜过后,在上午穿好[下衣],取了钵与衣,来到那居士或居士子的住处;到了之后,坐在所敷设的座位上。那居士或居士子以上妙的嚼食、噉食亲手奉侍他,使之饱足满意。

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati. Tamenaṃ gahapati vā gahapatiputto vā upasaṅkamitvā svātanāya bhattena nimanteti. Ākaṅkhamāno, bhikkhave, bhikkhu adhivāseti. So tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nivesanaṃ tenupasaṅkamati; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdati. Tamenaṃ so gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeti sampavāreti.
PTS 1.275缅 1.279已对照

“他不这样想:‘这居士或居士子以上妙的嚼食、噉食亲手奉侍我,使我饱足满意,真好啊!’他也不这样想:‘啊,愿这居士或居士子将来也以这样上妙的嚼食、噉食亲手奉侍我,使我饱足满意!’他不贪着、不迷醉、不沉溺,见其过患,以出离之慧而受用那钵食。他在那里既寻思出离寻,也寻思无瞋寻,也寻思无害寻。诸比丘,我说施与这样的比丘,[其]所施有大果。这是什么缘故呢?诸比丘,因为[那]比丘不放逸而住。”第一[经]。

‘‘Tassa na evaṃ hoti – ‘sādhu vata myāyaṃ gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeti sampavāretī’ti. Evampissa na hoti – ‘aho vata māyaṃ gahapati vā gahapatiputto vā āyatimpi evarūpena paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeyya sampavāreyyā’ti! So taṃ piṇḍapātaṃ agathito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati. So tattha nekkhammavitakkampi vitakketi, abyāpādavitakkampi vitakketi, avihiṃsāvitakkampi vitakketi. Evarūpassāhaṃ, bhikkhave, bhikkhuno dinnaṃ mahapphalanti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appamatto hi, bhikkhave, bhikkhu viharatī’’ti. Paṭhamaṃ.
已对照

二、诤论经

2. Bhaṇḍanasuttaṃ
125已对照

一百二十五、“诸比丘,在哪一方,比丘们起了纠纷、起了争吵、陷入争论,以口舌之矛互相刺戳而住,诸比丘,那一方我连作意都不安适,何况前往!对此我得出结论:‘那些具寿确实舍断了三种法,多作了三种法。舍断了哪三种法呢?出离寻、无瞋寻、无害寻——他们舍断了这三种法。多作了哪三种法呢?欲寻、瞋寻、害寻——他们多作了这三种法。’诸比丘,在哪一方,比丘们起了纠纷、起了争吵、陷入争论,以口舌之矛互相刺戳而住,诸比丘,那一方我连作意都不安适,何况前往!对此我得出结论:‘那些具寿确实舍断了这三种法,多作了这三种法。’

125. ‘‘Yassaṃ, bhikkhave, disāyaṃ bhikkhū bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti, manasi kātumpi me esā, bhikkhave, disā na phāsu hoti, pageva gantuṃ! Niṭṭhamettha gacchāmi – ‘addhā te āyasmanto tayo dhamme pajahiṃsu, tayo dhamme bahulamakaṃsu [bahulīmakaṃsu (syā. kaṃ. pī.)]. Katame tayo dhamme pajahiṃsu? Nekkhammavitakkaṃ, abyāpādavitakkaṃ, avihiṃsāvitakkaṃ – ime tayo dhamme pajahiṃsu. Katame tayo dhamme bahulamakaṃsu? Kāmavitakkaṃ, byāpādavitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ – ime tayo dhamme bahulamakaṃsu’. Yassaṃ, bhikkhave, disāyaṃ bhikkhū bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti, manasi kātumpi me esā, bhikkhave, disā na phāsu hoti, pageva gantuṃ! Niṭṭhamettha gacchāmi – ‘addhā te āyasmanto ime tayo dhamme pajahiṃsu, ime tayo dhamme bahulamakaṃsu’’’.
PTS 1.276已对照

“诸比丘,而在哪一方,比丘们和合、和睦、无争,成乳水[交融]之状,以亲爱之眼互相看视而住,诸比丘,那一方我连前往都安适,何况作意!对此我得出结论:‘那些具寿确实舍断了三种法,多作了三种法。舍断了哪三种法呢?欲寻、瞋寻、害寻——他们舍断了这三种法。多作了哪三种法呢?出离寻、无瞋寻、无害寻——他们多作了这三种法。’诸比丘,在哪一方,比丘们和合、和睦、无争,成乳水[交融]之状,以亲爱之眼互相看视而住,诸比丘,那一方我连前往都安适,何况作意!对此我得出结论:‘那些具寿确实舍断了这三种法,多作了这三种法。’”第二[经]。

‘‘Yassaṃ pana, bhikkhave, disāyaṃ bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharanti, gantumpi me esā, bhikkhave, disā phāsu hoti, pageva manasi kātuṃ! Niṭṭhamettha gacchāmi – ‘addhā te āyasmanto tayo dhamme pajahiṃsu, tayo dhamme bahulamakaṃsu. Katame tayo dhamme pajahiṃsu? Kāmavitakkaṃ, byāpādavitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ – ime tayo dhamme pajahiṃsu. Katame tayo dhamme bahulamakaṃsu? Nekkhammavitakkaṃ, abyāpādavitakkaṃ, avihiṃsāvitakkaṃ – ime tayo dhamme bahulamakaṃsu’. Yassaṃ, bhikkhave, disāyaṃ bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharanti, gantumpi me esā, bhikkhave, disā phāsu hoti, pageva manasi kātuṃ! Niṭṭhamettha gacchāmi – ‘addhā te āyasmanto ime tayo dhamme pajahiṃsu, ime tayo dhamme bahulamakaṃsū’’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、瞿昙塔庙经

3. Gotamakacetiyasuttaṃ
126缅 1.280已对照

一百二十六、一时,世尊住在毘舍离(Vesālī)瞿昙塔庙(Gotamaka cetiya)。在那里,世尊召唤诸比丘:“诸比丘。”“尊者。”那些比丘应诺世尊。世尊这样说——

126. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati gotamake cetiye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
已对照

“诸比丘,我以证知而说法,不以不证知。诸比丘,我以有因缘而说法,不以无因缘。诸比丘,我以有示导(sappāṭihāriya)而说法,不以无示导。诸比丘,我既以证知而说法,不以不证知;以有因缘而说法,不以无因缘;以有示导而说法,不以无示导,[则]教诫应当作,教敕应当作。而诸比丘,这足以令你们喜足、足以令你们悦意、足以令你们喜悦:‘世尊是正等正觉者,法是善说的,僧团是善行道的。’”

‘‘Abhiññāyāhaṃ, bhikkhave, dhammaṃ desemi, no anabhiññāya. Sanidānāhaṃ, bhikkhave, dhammaṃ desemi, no anidānaṃ. Sappāṭihāriyāhaṃ, bhikkhave, dhammaṃ desemi, no appāṭihāriyaṃ. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, abhiññāya dhammaṃ desayato no anabhiññāya, sanidānaṃ dhammaṃ desayato no anidānaṃ, sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desayato no appāṭihāriyaṃ, karaṇīyo ovādo, karaṇīyā anusāsanī. Alañca pana vo, bhikkhave, tuṭṭhiyā, alaṃ attamanatāya, alaṃ somanassāya – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto dhammo, suppaṭipanno saṅgho’’’ti.
已对照

世尊说了这[番话]。那些比丘满意、欢喜世尊之所说。而在说这记说(veyyākaraṇa)时,千世界震动了。第三[经]。

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne sahassī lokadhātu akampitthāti. Tatiyaṃ.
已对照

四、跋兰度·迦罗摩经

4. Bharaṇḍukālāmasuttaṃ
127已对照

一百二十七、一时,世尊在憍萨罗国游行,来到迦毘罗卫(Kapilavatthu)。释迦人摩诃男(Mahānāma Sakka)听说:“据说世尊已经到达迦毘罗卫。”那时,释迦人摩诃男来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,站在一旁。世尊对站在一旁的释迦人摩诃男这样说——

127. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno yena kapilavatthu tadavasari. Assosi kho mahānāmo sakko – ‘‘bhagavā kira kapilavatthuṃ anuppatto’’ti. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho mahānāmaṃ sakkaṃ bhagavā etadavoca –
PTS 1.277已对照

“去吧,摩诃男,在迦毘罗卫找一处这样的住处,让我们今天能在那里住一夜。”“是的,尊者。”释迦人摩诃男应诺世尊之后,进入迦毘罗卫,走遍整个迦毘罗卫,在迦毘罗卫却没有见到可让世尊今天在那里住一夜的这样的住处。

‘‘Gaccha, mahānāma, kapilavatthusmiṃ, tathārūpaṃ āvasathaṃ jāna yatthajja mayaṃ ekarattiṃ vihareyyāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho mahānāmo sakko bhagavato paṭissutvā kapilavatthuṃ pavisitvā kevalakappaṃ kapilavatthuṃ anvāhiṇḍanto [āhiṇḍanto (syā. kaṃ.)] nāddasa kapilavatthusmiṃ tathārūpaṃ āvasathaṃ yatthajja bhagavā ekarattiṃ vihareyya.
缅 1.281已对照

那时,释迦人摩诃男来到世尊之处;到了之后,对世尊这样说——“尊者,迦毘罗卫没有可让世尊今天在那里住一夜的这样的住处。尊者,这位跋兰度·迦罗摩(Bharaṇḍu Kālāma)是世尊往昔的同梵行者。愿世尊今天在他的静修处(assama)住一夜。”“去吧,摩诃男,铺设敷具吧。”“是的,尊者。”释迦人摩诃男应诺世尊之后,来到跋兰度·迦罗摩的静修处;到了之后,铺设了敷具,放好了洗足的水,来到世尊之处;到了之后,对世尊这样说——“尊者,敷具已经铺好,洗足的水已经放好。尊者,现在正是世尊认为适时的时候。”

Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘natthi, bhante, kapilavatthusmiṃ tathārūpo āvasatho yatthajja bhagavā ekarattiṃ vihareyya. Ayaṃ, bhante, bharaṇḍu kālāmo bhagavato purāṇasabrahmacārī. Tassajja bhagavā assame ekarattiṃ viharatū’’ti. ‘‘Gaccha, mahānāma, santharaṃ paññapehī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho mahānāmo sakko bhagavato paṭissutvā yena bharaṇḍussa kālāmassa assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā santharaṃ paññāpetvā udakaṃ ṭhapetvā pādānaṃ dhovanāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘santhato, bhante, santhāro, udakaṃ ṭhapitaṃ pādānaṃ dhovanāya. Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññatī’’ti.
已对照

那时,世尊来到跋兰度·迦罗摩的静修处;到了之后,坐在所敷设的座位上。坐下之后,世尊洗了足。那时,释迦人摩诃男这样想:“今天不是亲近世尊的时候。世尊疲倦了。我明天再来亲近世尊吧。”他礼敬世尊,右绕之后离去。

Atha kho bhagavā yena bharaṇḍussa kālāmassa assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā pāde pakkhālesi. Atha kho mahānāmassa sakkassa etadahosi – ‘‘akālo kho ajja bhagavantaṃ payirupāsituṃ. Kilanto bhagavā. Sve dānāhaṃ bhagavantaṃ payirupāsissāmī’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
PTS 1.278已对照

那时,释迦人摩诃男在那一夜过后,来到世尊之处;到了之后,坐在一旁。世尊对坐在一旁的释迦人摩诃男这样说——“摩诃男,世间有这三种导师存在、可得。哪三种[导师]呢?摩诃男,在此,有某位导师施设对诸欲的遍知,不施设对诸色的遍知,不施设对诸受的遍知。摩诃男,又在此,有某位导师施设对诸欲的遍知,施设对诸色的遍知,不施设对诸受的遍知。摩诃男,又在此,有某位导师施设对诸欲的遍知,施设对诸色的遍知,施设对诸受的遍知。摩诃男,这就是世间存在、可得的三种导师。摩诃男,这三种导师的究竟(niṭṭhā)是一究竟,还是多究竟?”

Atha kho mahānāmo sakko tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho mahānāmaṃ sakkaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘tayo khome, mahānāma, satthāro santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, mahānāma, ekacco satthā kāmānaṃ pariññaṃ paññāpeti; na rūpānaṃ pariññaṃ paññāpeti, na vedanānaṃ pariññaṃ paññāpeti. Idha pana, mahānāma, ekacco satthā kāmānaṃ pariññaṃ paññāpeti, rūpānaṃ pariññaṃ paññāpeti; na vedanānaṃ pariññaṃ paññāpeti. Idha pana, mahānāma, ekacco satthā kāmānaṃ pariññaṃ paññāpeti, rūpānaṃ pariññaṃ paññāpeti, vedanānaṃ pariññaṃ paññāpeti. Ime kho, mahānāma, tayo satthāro santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. ‘Imesaṃ, mahānāma, tiṇṇaṃ satthārānaṃ ekā niṭṭhā udāhu puthu niṭṭhā’’’ti?
缅 1.282已对照

这样说了之后,跋兰度·迦罗摩对释迦人摩诃男这样说——“摩诃男,你说‘是一’。”这样说了之后,世尊对释迦人摩诃男这样说——“摩诃男,你说‘是各异的’。”第二次,跋兰度·迦罗摩也对释迦人摩诃男这样说:“摩诃男,你说‘是一’。”第二次,世尊也对释迦人摩诃男这样说:“摩诃男,你说‘是各异的’。”第三次,跋兰度·迦罗摩也对释迦人摩诃男这样说:“摩诃男,你说‘是一’。”第三次,世尊也对释迦人摩诃男这样说:“摩诃男,你说‘是各异的’。”

Evaṃ vutte bharaṇḍu kālāmo mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘ekāti, mahānāma, vadehī’’ti. Evaṃ vutte bhagavā mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘nānāti, mahānāma, vadehī’’ti. Dutiyampi kho bharaṇḍu kālāmo mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘ekāti, mahānāma, vadehī’’ti. Dutiyampi kho bhagavā mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘nānāti, mahānāma, vadehī’’ti. Tatiyampi kho bharaṇḍu kālāmo mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘ekāti, mahānāma, vadehī’’ti. Tatiyampi kho bhagavā mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘nānāti, mahānāma, vadehī’’ti.
已对照

那时,跋兰度·迦罗摩这样想:“我竟在有大威势的释迦人摩诃男面前,被沙门乔达摩直到第三次地贬斥了。我何不离开迦毘罗卫呢?”于是,跋兰度·迦罗摩离开了迦毘罗卫。他离开了迦毘罗卫,就这样一去,不再回来。第四[经]。

Atha kho bharaṇḍu kālāmassa etadahosi – ‘‘mahesakkhassa vatamhi mahānāmassa sakkassa sammukhā samaṇena gotamena yāvatatiyaṃ apasādito. Yaṃnūnāhaṃ kapilavatthumhā pakkameyya’’nti. Atha kho bharaṇḍu kālāmo kapilavatthumhā pakkāmi. Yaṃ kapilavatthumhā pakkāmi tathā pakkantova ahosi na puna paccāgacchīti. Catutthaṃ.
已对照

五、手天子经

5. Hatthakasuttaṃ
128已对照

一百二十八、一时,世尊住在舍卫城祇树林给孤独园。那时,手天子(Hatthaka devaputta)在夜将尽时容色殊胜,遍照整座祇树林,来到世尊之处;到了之后,[想着]“我要站在世尊面前”,却一直下沉、一直陷没,不能停住。犹如酥或油倒在沙上,一直下沉、一直陷没,不能停住;同样,手天子[想着]“我要站在世尊面前”,却一直下沉、一直陷没,不能停住。

128. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho hatthako devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā – ‘‘bhagavato purato ṭhassāmī’’ti osīdatimeva saṃsīdatimeva [osīdati ceva saṃsīdati ca (sī. pī.), osīdati saṃsīdati (syā. kaṃ.)], na sakkoti saṇṭhātuṃ. Seyyathāpi nāma sappi vā telaṃ vā vālukāya āsittaṃ osīdatimeva saṃsīdatimeva, na saṇṭhāti; evamevaṃ hatthako devaputto – ‘‘bhagavato purato ṭhassāmī’’ti osīdatimeva saṃsīdatimeva, na sakkoti saṇṭhātuṃ.
PTS 1.279已对照

那时,世尊对手天子这样说——“手[天子],你化作粗大的自体吧。”“是的,尊者。”手天子应诺世尊之后,化作粗大的自体,礼敬世尊,站在一旁。世尊对站在一旁的手天子这样说——

Atha kho bhagavā hatthakaṃ devaputtaṃ etadavoca – ‘‘oḷārikaṃ, hatthaka, attabhāvaṃ abhinimmināhī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti, kho hatthako devaputto bhagavato paṭissutvā oḷārikaṃ attabhāvaṃ abhinimminitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho hatthakaṃ devaputtaṃ bhagavā etadavoca –
缅 1.283已对照

“手[天子],你从前身为人时那些通利(pavattin)的法,现在那些法还通利吗?”“尊者,我从前身为人时那些通利的法,现在那些法仍然通利;尊者,我从前身为人时那些不通利的法,现在那些法也通利了。尊者,犹如世尊现在为比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、诸王、王的大臣、外道、外道弟子所簇拥而住;同样,尊者,我为诸天子所簇拥而住。尊者,诸天子甚至从远处来到手天子身边,[说]:‘我们要听法。’尊者,我对三种法未满足、不退缩而命终了。对哪三种[法]呢?尊者,我对见世尊未满足、不退缩而命终了;尊者,我对听闻正法未满足、不退缩而命终了;尊者,我对侍奉僧团未满足、不退缩而命终了。尊者,我对这三种法未满足、不退缩而命终了。”

‘‘Ye te, hatthaka, dhammā pubbe manussabhūtassa pavattino ahesuṃ, api nu te te dhammā etarahi pavattino’’ti? ‘‘Ye ca me, bhante, dhammā pubbe manussabhūtassa pavattino ahesuṃ, te ca me dhammā etarahi pavattino; ye ca me, bhante, dhammā pubbe manussabhūtassa nappavattino ahesuṃ, te ca me dhammā etarahi pavattino. Seyyathāpi, bhante, bhagavā etarahi ākiṇṇo viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, ākiṇṇo viharāmi devaputtehi. Dūratopi, bhante, devaputtā āgacchanti hatthakassa devaputtassa santike ‘dhammaṃ sossāmā’ti. Tiṇṇāhaṃ, bhante, dhammānaṃ atitto appaṭivāno kālaṅkato. Katamesaṃ tiṇṇaṃ? Bhagavato ahaṃ, bhante, dassanassa atitto appaṭivāno kālaṅkato; saddhammasavanassāhaṃ, bhante, atitto appaṭivāno kālaṅkato; saṅghassāhaṃ, bhante, upaṭṭhānassa atitto appaṭivāno kālaṅkato. Imesaṃ kho ahaṃ, bhante, tiṇṇaṃ dhammānaṃ atitto appaṭivāno kālaṅkato’’ti.
已对照

“我对见世尊,任何时候都未得满足,

‘‘Nāhaṃ bhagavato dassanassa, tittimajjhagā [titti tittisambhavaṃ (ka.)] kudācanaṃ;
已对照

对侍奉僧团,以及听闻正法[亦然]。

Saṅghassa upaṭṭhānassa, saddhammasavanassa ca.
已对照

“修学增上戒,乐于听闻正法,

‘‘Adhisīlaṃ sikkhamāno, saddhammasavane rato;
已对照

对三种法未满足,手[天子]已往无烦天(Avihā)。”第五[经]。

Tiṇṇaṃ dhammānaṃ atitto, hatthako avihaṃ gato’’ti. pañcamaṃ;
已对照

六、腐秽经

6. Kaṭuviyasuttaṃ
129PTS 1.280已对照

一百二十九、一时,世尊住在波罗奈仙人堕处鹿野苑。那时,世尊在上午穿好[下衣],取了钵与衣,进入波罗奈乞食。世尊在牛市的波利叉树(goyogapilakkha)[旁]乞食时,见到某位比丘其味空虚、以外为味、失念、无正知、心不得定、心散乱、诸根如俗。见了之后,对那位比丘这样说——

129. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya bārāṇasiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā goyogapilakkhasmiṃ [goyogamilakkhasmiṃ (syā. kaṃ. ka.)] piṇḍāya caramāno [caramānaṃ (ka.)] aññataraṃ bhikkhuṃ rittassādaṃ bāhirassādaṃ muṭṭhassatiṃ asampajānaṃ asamāhitaṃ vibbhantacittaṃ pākatindriyaṃ. Disvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca –
已对照

“比丘,你不要使自己成为腐秽(kaṭuviya)的。比丘,那已成腐秽、被腥臭(āmagandha)浸透的自己,苍蝇竟不会追随、不会叮食——此事不可能有。”那时,那位比丘受世尊以这教诫教诫之后,生起了悚惧。那时,世尊在波罗奈乞食之后,饭后从乞食回来,召唤诸比丘——

‘‘Mā kho tvaṃ, bhikkhu, attānaṃ kaṭuviyamakāsi. Taṃ vata bhikkhu kaṭuviyakataṃ attānaṃ āmagandhena [āmagandhe (sī. syā. kaṃ. pī.)] avassutaṃ makkhikā nānupatissanti nānvāssavissantīti [nānubandhissanti (ka.)], netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti. Atha kho so bhikkhu bhagavatā iminā ovādena ovadito saṃvegamāpādi. Atha kho bhagavā bārāṇasiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto bhikkhū āmantesi –
缅 1.284已对照

“诸比丘,在此,我在上午穿好[下衣],取了钵与衣,进入波罗奈乞食。诸比丘,我在牛市的波利叉树[旁]乞食时,见到某位比丘其味空虚、以外为味、失念、无正知、心不得定、心散乱、诸根如俗。见了之后,我对那位比丘这样说——

‘‘Idhāhaṃ, bhikkhave, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya bārāṇasiṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Addasaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, goyogapilakkhasmiṃ piṇḍāya caramāno aññataraṃ bhikkhuṃ rittassādaṃ bāhirassādaṃ muṭṭhassatiṃ asampajānaṃ asamāhitaṃ vibbhantacittaṃ pākatindriyaṃ. Disvā taṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ –
已对照

“‘比丘,你不要使自己成为腐秽的。比丘,那已成腐秽、被腥臭浸透的自己,苍蝇竟不会追随、不会叮食——此事不可能有。’诸比丘,那时,那位比丘受我以这教诫教诫之后,生起了悚惧。”这样说了之后,某位比丘对世尊这样说——“尊者,什么是腐秽?什么是腥臭?什么是苍蝇?”

‘‘‘Mā kho tvaṃ, bhikkhu, attānaṃ kaṭuviyamakāsi. Taṃ vata bhikkhu kaṭuviyakataṃ attānaṃ āmagandhena avassutaṃ makkhikā nānupatissanti nānvāssavissantīti, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti. Atha kho, bhikkhave, so bhikkhu mayā iminā ovādena ovadito saṃvegamāpādī’’ti. Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante, kaṭuviyaṃ? Ko āmagandho? Kā makkhikā’’ti?
已对照

“比丘,贪欲就是腐秽;瞋恚是腥臭;恶不善寻是苍蝇。比丘,那已成腐秽、被腥臭浸透的自己,苍蝇竟不会追随、不会叮食——此事不可能有。

‘‘Abhijjhā kho, bhikkhu, kaṭuviyaṃ; byāpādo āmagandho; pāpakā akusalā vitakkā makkhikā. Taṃ vata, bhikkhu, kaṭuviyakataṃ attānaṃ āmagandhena avassutaṃ makkhikā nānupatissanti nānvāssavissantīti, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti.
PTS 1.281已对照

“于眼与耳不守护,于诸根不防护者,

‘‘Aguttaṃ cakkhusotasmiṃ, indriyesu asaṃvutaṃ;
已对照

苍蝇——依贪的诸思惟——便追随[他]。

Makkhikānupatissanti, saṅkappā rāganissitā.
已对照

“已成腐秽的比丘,被腥臭所浸透,

‘‘Kaṭuviyakato bhikkhu, āmagandhe avassuto;
已对照

远离涅槃,唯是恼害的分受者。

Ārakā hoti nibbānā, vighātasseva bhāgavā.
已对照

“无论在村落或在林野,未得自己的寂止,

‘‘Gāme vā yadi vāraññe, aladdhā samathamattano [samamattano (sī. syā. kaṃ.), sammamattano (pī.)];
已对照

愚人、无慧者行走,为苍蝇所簇拥。

Pareti [careti (syā. ka.)] bālo dummedho, makkhikāhi purakkhato.
已对照

“而凡具足戒、以慧乐于寂静者,

‘‘Ye ca sīlena sampannā, paññāyūpasameratā;
已对照

寂静而安乐地卧,已驱灭了苍蝇。”第六[经]。

Upasantā sukhaṃ senti, nāsayitvāna makkhikā’’ti. chaṭṭhaṃ;
已对照

七、第一阿那律经

7. Paṭhamaanuruddhasuttaṃ
130缅 1.285已对照

一百三十、那时,具寿阿那律(Anuruddha)来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊,坐在一旁。坐在一旁的具寿阿那律对世尊这样说——“尊者,在此,我以清净、超人的天眼,看见女人大多身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。尊者,具足多少法的女人,身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱呢?”

130. Atha kho āyasmā anuruddho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā anuruddho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena yebhuyyena passāmi mātugāmaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjamānaṃ. Katihi nu kho, bhante, dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjatī’’ti?
已对照

“阿那律,具足三种法的女人,身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。具足哪三种[法]呢?阿那律,在此,女人在上午以被悭垢所缠的心住于家中,在中午以被嫉所缠的心住于家中,在傍晚以被欲贪所缠的心住于家中。阿那律,具足这三种法的女人,身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。”第七[经]。

‘‘Tīhi kho, anuruddha, dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Katamehi tīhi? Idha, anuruddha, mātugāmo pubbaṇhasamayaṃ maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati, majjhanhikasamayaṃ issāpariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati, sāyanhasamayaṃ kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati. Imehi kho, anuruddha, tīhi dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjatī’’ti. Sattamaṃ.
已对照

八、第二阿那律经

8. Dutiyaanuruddhasuttaṃ
131PTS 1.282已对照

一百三十一、那时,具寿阿那律来到具寿舍利弗之处;到了之后,与具寿舍利弗互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的具寿阿那律对具寿舍利弗这样说——“舍利弗贤友,在此,我以清净、超人的天眼观看千世界。我所发起的精进不退缩,念现起而不忘失,身轻安而不躁动,心得定而专一。然而我的心并不由不执取而从诸漏解脱。”

131. Atha kho āyasmā anuruddho yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā anuruddho āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, āvuso sāriputta, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokaṃ olokemi. Āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā [apammuṭṭhā (sī.), apamuṭṭhā (syā. kaṃ.)], passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ. Atha ca pana me nānupādāya [na anupādāya (sī. syā. kaṃ. pī.)] āsavehi cittaṃ vimuccatī’’ti.
缅 1.286已对照

“阿那律贤友,你这样[想]:‘我以清净、超人的天眼观看千世界’——这是你的慢。阿那律贤友,你又这样[想]:‘我所发起的精进不退缩,念现起而不忘失,身轻安而不躁动,心得定而专一’——这是你的掉举。阿那律贤友,你又这样[想]:‘然而我的心并不由不执取而从诸漏解脱’——这是你的追悔。善哉!愿具寿阿那律舍断这三种法,不作意这三种法,把心导向不死界。”

‘‘Yaṃ kho te, āvuso anuruddha, evaṃ hoti – ‘ahaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokaṃ volokemī’ti, idaṃ te mānasmiṃ. Yampi te, āvuso anuruddha, evaṃ hoti – ‘āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga’nti, idaṃ te uddhaccasmiṃ. Yampi te, āvuso anuruddha, evaṃ hoti – ‘atha ca pana me nānupādāya āsavehi cittaṃ vimuccatī’ti, idaṃ te kukkuccasmiṃ. Sādhu vatāyasmā anuruddho ime tayo dhamme pahāya, ime tayo dhamme amanasikaritvā amatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃharatū’’ti.
已对照

后来,具寿阿那律舍断了这三种法,不作意这三种法,把心导向了不死界。那时,具寿阿那律独一、远离、不放逸、热勤、自策励而住,不久便就在现法中自己以证智证知、成就并住于那无上的梵行终点——善男子们正是为此而正确地从家出家、成为无家者的。他证知:“生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。”而具寿阿那律也成为阿罗汉之一。第八[经]。

Atha kho āyasmā anuruddho aparena samayena ime tayo dhamme pahāya, ime tayo dhamme amanasikaritvā amatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃhari [upasaṃhāsi (syā. kaṃ. pī.), upasaṃharati (ka.)]. Atha kho āyasmā anuruddho eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā anuruddho arahataṃ ahosīti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、覆藏经

9. Paṭicchannasuttaṃ
132PTS 1.283已对照

一百三十二、“诸比丘,有这三种[事],覆藏时才运行,揭开时则不。哪三种呢?诸比丘,女人覆藏时才运行,揭开时则不;诸比丘,婆罗门的咒语覆藏时才运行,揭开时则不;诸比丘,邪见覆藏时才运行,揭开时则不。诸比丘,这三种[事]覆藏时才运行,揭开时则不。

132. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, paṭicchannāni āvahanti [vahanti (sī. syā. kaṃ. pī.)], no vivaṭāni. Katamāni tīṇi? Mātugāmo, bhikkhave, paṭicchanno āvahati, no vivaṭo; brāhmaṇānaṃ, bhikkhave, mantā paṭicchannā āvahanti, no vivaṭā; micchādiṭṭhi, bhikkhave, paṭicchannā āvahati, no vivaṭā. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi paṭicchannāni āvahanti, no vivaṭāni.
已对照

“诸比丘,有这三种[事],揭开时才放光,覆藏时则不。哪三种呢?诸比丘,月轮揭开时才放光,覆藏时则不;诸比丘,日轮揭开时才放光,覆藏时则不;诸比丘,如来所宣说的法与律揭开时才放光,覆藏时则不。诸比丘,这三种[事]揭开时才放光,覆藏时则不。”第九[经]。

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, vivaṭāni virocanti, no paṭicchannāni. Katamāni tīṇi? Candamaṇḍalaṃ, bhikkhave, vivaṭaṃ virocati, no paṭicchannaṃ; sūriyamaṇḍalaṃ, bhikkhave, vivaṭaṃ virocati, no paṭicchannaṃ; tathāgatappavedito dhammavinayo, bhikkhave, vivaṭo virocati, no paṭicchanno. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi vivaṭāni virocanti, no paṭicchannānī’’ti. Navamaṃ.
已对照

十、刻文经

10. Lekhasuttaṃ
133缅 1.287已对照

一百三十三、“诸比丘,世间有这三种人存在、可得。哪三种[人]呢?如石上刻文(pāsāṇalekhā)的人、如地上刻文的人、如水上刻文的人。诸比丘,什么是如石上刻文的人呢?诸比丘,在此,有一类人经常发怒,而他的那忿长久潜伏。诸比丘,犹如石上的刻文,不会很快被风或水所毁坏,是久住的;同样,诸比丘,在此,有一类人经常发怒,而他的那忿长久潜伏。诸比丘,这称为如石上刻文的人。

133. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Pāsāṇalekhūpamo puggalo, pathavilekhūpamo puggalo, udakalekhūpamo puggalo. Katamo ca, bhikkhave, pāsāṇalekhūpamo puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho dīgharattaṃ anuseti. Seyyathāpi, bhikkhave, pāsāṇe lekhā na khippaṃ lujjati vātena vā udakena vā, ciraṭṭhitikā hoti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho dīgharattaṃ anuseti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pāsāṇalekhūpamo puggalo.
已对照

“诸比丘,什么是如地上刻文的人呢?诸比丘,在此,有一类人经常发怒,而他的那忿不长久潜伏。诸比丘,犹如地上的刻文,很快就被风或水所毁坏,不是久住的;同样,诸比丘,在此,有一类人经常发怒,而他的那忿不长久潜伏。诸比丘,这称为如地上刻文的人。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, pathavilekhūpamo puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho na dīgharattaṃ anuseti. Seyyathāpi, bhikkhave, pathaviyā lekhā khippaṃ lujjati vātena vā udakena vā, na ciraṭṭhitikā hoti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho na dīgharattaṃ anuseti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pathavilekhūpamo puggalo.
PTS 1.284已对照

“诸比丘,什么是如水上刻文的人呢?诸比丘,在此,有一类人即使被以激烈[之语]相说、被以粗恶[之语]相说、被以不合意[之语]相说,也仍然相合、仍然相融、仍然和睦。诸比丘,犹如水上的刻文,很快就消失,不是久住的;同样,诸比丘,在此,有一类人即使被以激烈[之语]相说、被以粗恶[之语]相说、被以不合意[之语]相说,也仍然相合、仍然相融、仍然和睦。诸比丘,这称为如水上刻文的人。诸比丘,这就是世间存在、可得的三种人。”第十[经]。

‘‘Katamo ca, bhikkhave, udakalekhūpamo puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo āgāḷhenapi vuccamāno pharusenapi vuccamāno amanāpenapi vuccamāno sandhiyatimeva [… yeva (syā. kaṃ.) … ceva (pī.)] saṃsandatimeva [… yeva (syā. kaṃ.) … ceva (pī.)] sammodatimeva [… yeva (syā. kaṃ.) … ceva (pī.)]. Seyyathāpi, bhikkhave, udake lekhā khippaṃyeva paṭivigacchati, na ciraṭṭhitikā hoti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo āgāḷhenapi vuccamāno pharusenapi vuccamāno amanāpenapi vuccamāno sandhiyatimeva saṃsandatimeva sammodatimeva. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, udakalekhūpamo puggalo. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti [pu. pa. 115]. Dasamaṃ.
已对照

拘尸那罗品第十三。

Kusināravaggo terasamo.
已对照

其摄颂——

拘尸那罗、诤论,瞿昙、跋兰度、手[天子];

腐秽、二阿那律,覆藏、刻文,这些为十。

Tassuddānaṃ –
Kusinārabhaṇḍanā ceva, gotamabharaṇḍuhatthako;
Kaṭuviyaṃ dve anuruddhā, paṭicchannaṃ lekhena te dasāti.