快乐巴利palinanda.cc

增支部 · 十集·双品 Yamakavaggo

本经目录(七)二、双品一、无明经二、渴爱经三、已至究竟经四、不坏净信经五、第一乐经六、第二乐经七、第一那罗迦波那经八、第二那罗迦波那经九、第一论事经十、第二论事经双品第二。

已对照

(七)二、双品

(7) 2. Yamakavaggo
已对照

一、无明经

1. Avijjāsuttaṃ
61PTS 5.113缅 3.346已对照

六十一、“诸比丘,无明的前际不可知——‘在此之前无有无明,之后才生起’。诸比丘,虽如此说,然而可知:‘无明有此缘。’

“诸比丘,我说无明也是有食的,不是无食的。什么是无明的食呢?应说是‘五盖’。诸比丘,我说五盖也是有食的,不是无食的。什么是五盖的食呢?应说是‘三恶行’。诸比丘,我说三恶行也是有食的,不是无食的。什么是三恶行的食呢?应说是‘根不律仪(indriyaasaṃvara)’。诸比丘,我说根不律仪也是有食的,不是无食的。什么是根不律仪的食呢?应说是‘失念不正知(asatāsampajañña)’。诸比丘,我说失念不正知也是有食的,不是无食的。什么是失念不正知的食呢?应说是‘不如理作意’。诸比丘,我说不如理作意也是有食的,不是无食的。什么是不如理作意的食呢?应说是‘不信’。诸比丘,我说不信也是有食的,不是无食的。什么是不信的食呢?应说是‘听闻非正法’。诸比丘,我说听闻非正法也是有食的,不是无食的。什么是听闻非正法的食呢?应说是‘亲近非善士’。

“诸比丘,如是,亲近非善士圆满了,便使听闻非正法圆满;听闻非正法圆满了,便使不信圆满;不信圆满了,便使不如理作意圆满;不如理作意圆满了,便使失念不正知圆满;失念不正知圆满了,便使根不律仪圆满;根不律仪圆满了,便使三恶行圆满;三恶行圆满了,便使五盖圆满;五盖圆满了,便使无明圆满。这无明的食就是如此,[它的]圆满也是如此。

“诸比丘,犹如在山顶上天降大雨点( )时,那水顺着低处流下,注满山的峡谷、裂隙与支沟;山的峡谷、裂隙与支沟注满了,便注满诸小坑;诸小坑注满了,便注满诸大坑;诸大坑注满了,便注满诸小河;诸小河注满了,便注满诸大河;诸大河注满了,便注满大海;这大海的食就是如此,[它的]圆满也是如此。

“同样,诸比丘,亲近非善士圆满了,便使听闻非正法圆满;听闻非正法圆满了,便使不信圆满;不信圆满了,便使不如理作意圆满;不如理作意圆满了,便使失念不正知圆满;失念不正知圆满了,便使根不律仪圆满;根不律仪圆满了,便使三恶行圆满;三恶行圆满了,便使五盖圆满;五盖圆满了,便使无明圆满;这无明的食就是如此,[它的]圆满也是如此。

“诸比丘,我说明与解脱也是有食的,不是无食的。什么是明与解脱的食呢?应说是‘七觉支’。诸比丘,我说七觉支也是有食的,不是无食的。什么是七觉支的食呢?应说是‘四念处’。诸比丘,我说四念处也是有食的,不是无食的。什么是四念处的食呢?应说是‘三善行’。诸比丘,我说三善行也是有食的,不是无食的。什么是三善行的食呢?应说是‘根律仪’。诸比丘,我说根律仪也是有食的,不是无食的。什么是根律仪的食呢?应说是‘正念正知’。诸比丘,我说正念正知也是有食的,不是无食的。什么是正念正知的食呢?应说是‘如理作意’。诸比丘,我说如理作意也是有食的,不是无食的。什么是如理作意的食呢?应说是‘信’。诸比丘,我说信也是有食的,不是无食的。什么是信的食呢?应说是‘听闻正法’。诸比丘,我说听闻正法也是有食的,不是无食的。什么是听闻正法的食呢?应说是‘亲近善士’。

“诸比丘,如是,亲近善士圆满了,便使听闻正法圆满;听闻正法圆满了,便使信圆满;信圆满了,便使如理作意圆满;如理作意圆满了,便使正念正知圆满;正念正知圆满了,便使根律仪圆满;根律仪圆满了,便使三善行圆满;三善行圆满了,便使四念处圆满;四念处圆满了,便使七觉支圆满;七觉支圆满了,便使明与解脱圆满;这明与解脱的食就是如此,[它的]圆满也是如此。

“诸比丘,犹如在山顶上天降大雨点时,那水顺着低处流下,注满山的峡谷、裂隙与支沟;山的峡谷、裂隙与支沟注满了,便注满诸小坑;诸小坑注满了,便注满诸大坑;诸大坑注满了,便注满诸小河;诸小河注满了,便注满诸大河;诸大河注满了,便注满大海;这大海的食就是如此,[它的]圆满也是如此。

“同样,诸比丘,亲近善士圆满了,便使听闻正法圆满;听闻正法圆满了,便使信圆满;信圆满了,便使如理作意圆满;如理作意圆满了,便使正念正知圆满;正念正知圆满了,便使根律仪圆满;根律仪圆满了,便使三善行圆满;三善行圆满了,便使四念处圆满;四念处圆满了,便使七觉支圆满;七觉支圆满了,便使明与解脱圆满;这明与解脱的食就是如此,[它的]圆满也是如此。”第一[经]。

61. ‘‘Purimā, bhikkhave, koṭi na paññāyati avijjāya – ‘ito pubbe avijjā nāhosi, atha pacchā samabhavī’ti. Evañcetaṃ, bhikkhave, vuccati, atha ca pana paññāyati – ‘idappaccayā avijjā’ti.
‘‘Avijjampāhaṃ [avijjampahaṃ (sī. syā.)], bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro avijjāya? ‘Pañca nīvaraṇā’tissa vacanīyaṃ. Pañcapāhaṃ, bhikkhave, nīvaraṇe sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro pañcannaṃ nīvaraṇānaṃ? ‘Tīṇi duccaritānī’tissa vacanīyaṃ. Tīṇipāhaṃ, bhikkhave, duccaritāni sāhārāni vadāmi, no anāhārāni. Ko cāhāro tiṇṇaṃ duccaritānaṃ? ‘Indriyaasaṃvaro’tissa vacanīyaṃ. Indriyaasaṃvarampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro indriyaasaṃvarassa? ‘Asatāsampajañña’ntissa vacanīyaṃ. Asatāsampajaññampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro asatāsampajaññassa? ‘Ayonisomanasikāro’tissa vacanīyaṃ. Ayonisomanasikārampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro ayonisomanasikārassa? ‘Assaddhiya’ntissa vacanīyaṃ. Assaddhiyampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro assaddhiyassa? ‘Asaddhammassavana’ntissa vacanīyaṃ. Asaddhammassavanampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro asaddhammassavanassa? ‘Asappurisasaṃsevo’tissa vacanīyaṃ.
‘‘Iti kho, bhikkhave, asappurisasaṃsevo paripūro asaddhammassavanaṃ paripūreti, asaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti, assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti, ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti, asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti, indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti, tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti, pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti. Evametissā avijjāya āhāro hoti, evañca pāripūri.
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante ( ) [(galagalāyante) (sī.), (gaḷagaḷāyante) (syā.)] taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti, pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe [kussubbhe (sī.), kusubbhe (syā.), kusombhe (ka.) a. ni. 3.96] paripūrenti. Kusobbhā paripūrā mahāsobbhe [mahāsombhe (ka.)] paripūrenti, mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti, kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti, mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃ sāgaraṃ paripūrenti; evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti, evañca pāripūri.
‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, asappurisasaṃsevo paripūro asaddhammassavanaṃ paripūreti, asaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti, assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti, ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti, asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti, indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti, tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti, pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti; evametissā avijjāya āhāro hoti, evañca pāripūri.
‘‘Vijjāvimuttimpāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro vijjāvimuttiyā? ‘Satta bojjhaṅgā’tissa vacanīyaṃ. Sattapāhaṃ, bhikkhave, bojjhaṅge sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ? ‘Cattāro satipaṭṭhānā’tissa vacanīyaṃ. Cattāropāhaṃ, bhikkhave, satipaṭṭhāne sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ? ‘Tīṇi sucaritānī’tissa vacanīyaṃ. Tīṇipāhaṃ, bhikkhave, sucaritāni sāhārāni vadāmi, no anāhārāni. Ko cāhāro tiṇṇaṃ sucaritānaṃ? ‘Indriyasaṃvaro’tissa vacanīyaṃ. Indriyasaṃvarampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro indriyasaṃvarassa? ‘Satisampajañña’ntissa vacanīyaṃ. Satisampajaññampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro satisampajaññassa? ‘Yonisomanasikāro’tissa vacanīyaṃ. Yonisomanasikārampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro yonisomanasikārassa? ‘Saddhā’tissa vacanīyaṃ. Saddhampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro saddhāya? ‘Saddhammassavana’ntissa vacanīyaṃ. Saddhammassavanampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro saddhammassavanassa? ‘Sappurisasaṃsevo’tissa vacanīyaṃ.
‘‘Iti kho, bhikkhave, sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti, saddhammassavanaṃ paripūraṃ saddhaṃ paripūreti, saddhā paripūrā yonisomanasikāraṃ paripūreti, yonisomanasikāro paripūro satisampajaññaṃ paripūreti, satisampajaññaṃ paripūraṃ indriyasaṃvaraṃ paripūreti, indriyasaṃvaro paripūro tīṇi sucaritāni paripūreti, tīṇi sucaritāni paripūrāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti, cattāro satipaṭṭhānā paripūrā satta bojjhaṅge paripūrenti, satta bojjhaṅgā paripūrā vijjāvimuttiṃ paripūrenti; evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti, evañca pāripūri.
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti, pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe paripūrenti, kusobbhā paripūrā mahāsobbhe paripūrenti, mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti, kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti, mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃ sāgaraṃ paripūrenti; evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti, evañca pāripūri.
‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti, saddhammassavanaṃ paripūraṃ saddhaṃ paripūreti, saddhā paripūrā yonisomanasikāraṃ paripūreti, yonisomanasikāro paripūro satisampajaññaṃ paripūreti, satisampajaññaṃ paripūraṃ indriyasaṃvaraṃ paripūreti, indriyasaṃvaro paripūro tīṇi sucaritāni paripūreti, tīṇi sucaritāni paripūrāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti, cattāro satipaṭṭhānā paripūrā satta bojjhaṅge paripūrenti, satta bojjhaṅgā paripūrā vijjāvimuttiṃ paripūrenti; evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti, evañca pāripūrī’’ti. Paṭhamaṃ.
2. Taṇhāsuttaṃ
已对照

二、渴爱经

62已对照

六十二、“诸比丘,有爱的前际不可知——‘在此之前无有有爱,之后才生起’。诸比丘,虽如此说,然而可知:‘有爱有此缘。’

62. ‘‘Purimā, bhikkhave, koṭi na paññāyati bhavataṇhāya – ‘ito pubbe bhavataṇhā nāhosi, atha pacchā samabhavī’ti. Evañcetaṃ, bhikkhave, vuccati, atha ca pana paññāyati – ‘idappaccayā bhavataṇhā’ti.
PTS 5.117缅 3.349已对照

“诸比丘,我说有爱也是有食的,不是无食的。什么是有爱的食呢?应说是‘无明’。诸比丘,我说无明也是有食的,不是无食的。什么是无明的食呢?应说是‘五盖’。诸比丘,我说五盖也是有食的,不是无食的。什么是五盖的食呢?应说是‘三恶行’。诸比丘,我说三恶行也是有食的,不是无食的。什么是三恶行的食呢?应说是‘根不律仪’。诸比丘,我说根不律仪也是有食的,不是无食的。什么是根不律仪的食呢?应说是‘失念不正知’。诸比丘,我说失念不正知也是有食的,不是无食的。什么是失念不正知的食呢?应说是‘不如理作意’。诸比丘,我说不如理作意也是有食的,不是无食的。什么是不如理作意的食呢?应说是‘不信’。诸比丘,我说不信也是有食的,不是无食的。什么是不信的食呢?应说是‘听闻非正法’。诸比丘,我说听闻非正法也是有食的,不是无食的。什么是听闻非正法的食呢?应说是‘亲近非善士’。

‘‘Bhavataṇhāmpāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro bhavataṇhāya? ‘Avijjā’tissa vacanīyaṃ. Avijjampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro avijjāya? ‘Pañca nīvaraṇā’tissa vacanīyaṃ. Pañca nīvaraṇepāhaṃ, bhikkhave, sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro pañcannaṃ nīvaraṇānaṃ? ‘Tīṇi duccaritānī’tissa vacanīyaṃ. Tīṇipāhaṃ, bhikkhave, duccaritāni sāhārāni vadāmi, no anāhārāni. Ko cāhāro tiṇṇannaṃ duccaritānaṃ? ‘Indriyaasaṃvaro’tissa vacanīyaṃ. Indriyaasaṃvarampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro indriyaasaṃvarassa? ‘Asatāsampajañña’ntissa vacanīyaṃ. Asatāsampajaññampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro asatā sampajaññassa? ‘Ayonisomanasikāro’tissa vacanīyaṃ. Ayonisomanasikārampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro ayonisomanasikārassa? ‘Assaddhiya’ntissa vacanīyaṃ. Assaddhiyampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro assaddhiyassa? ‘Assaddhammassavana’ntissa vacanīyaṃ. Assaddhammassavanampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro assaddhammassavanassa? ‘Asappurisasaṃsevo’tissa vacanīyaṃ.
已对照

“诸比丘,如是,亲近非善士圆满了,便使听闻非正法圆满;听闻非正法圆满了,便使不信圆满;不信圆满了,便使不如理作意圆满;不如理作意圆满了,便使失念不正知圆满;失念不正知圆满了,便使根不律仪圆满;根不律仪圆满了,便使三恶行圆满;三恶行圆满了,便使五盖圆满;五盖圆满了,便使无明圆满;无明圆满了,便使有爱圆满;这有爱的食就是如此,[它的]圆满也是如此。

‘‘Iti kho, bhikkhave, asappurisasaṃsevo paripūro assaddhammassavanaṃ paripūreti, assaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti, assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti, ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti, asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti, indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti, tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti, pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti, avijjā paripūrā bhavataṇhaṃ paripūreti; evametissā bhavataṇhāya āhāro hoti, evañca pāripūri.
缅 3.350已对照

“诸比丘,犹如在山顶上天降大雨点时,那水顺着低处流下,注满山的峡谷、裂隙与支沟;山的峡谷、裂隙与支沟注满了,便注满诸小坑;诸小坑注满了,便注满诸大坑;诸大坑注满了,便注满诸小河;诸小河注满了,便注满诸大河;诸大河注满了,便注满大海;这大海的食就是如此,[它的]圆满也是如此。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti, pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe paripūrenti, kusobbhā paripūrā mahāsobbhe paripūrenti, mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti, kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti, mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃ sāgaraṃ paripūrenti; evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti, evañca pāripūri.
PTS 5.118已对照

“同样,诸比丘,亲近非善士圆满了,便使听闻非正法圆满;听闻非正法圆满了,便使不信圆满;不信圆满了,便使不如理作意圆满;不如理作意圆满了,便使失念不正知圆满;失念不正知圆满了,便使根不律仪圆满;根不律仪圆满了,便使三恶行圆满;三恶行圆满了,便使五盖圆满;五盖圆满了,便使无明圆满;无明圆满了,便使有爱圆满;这有爱的食就是如此,[它的]圆满也是如此。

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, asappurisasaṃsevo paripūro assaddhammassavanaṃ paripūreti, assaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti, assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti, ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti, asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti, indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti, tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti, pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti, avijjā paripūrā bhavataṇhaṃ paripūreti; evametissā bhavataṇhāya āhāro hoti, evañca pāripūri.
已对照

“诸比丘,我说明与解脱也是有食的,不是无食的。什么是明与解脱的食呢?应说是‘七觉支’。诸比丘,我说七觉支也是有食的,不是无食的。什么是七觉支的食呢?应说是‘四念处’。诸比丘,我说四念处也是有食的,不是无食的。什么是四念处的食呢?应说是‘三善行’。诸比丘,我说三善行也是有食的,不是无食的。什么是三善行的食呢?应说是‘根律仪’。诸比丘,我说根律仪也是有食的,不是无食的。什么是根律仪的食呢?应说是‘正念正知’。诸比丘,我说正念正知也是有食的,不是无食的。什么是正念正知的食呢?应说是‘如理作意’。诸比丘,我说如理作意也是有食的,不是无食的。什么是如理作意的食呢?应说是‘信’。诸比丘,我说信也是有食的,不是无食的。什么是信的食呢?应说是‘听闻正法’。诸比丘,我说听闻正法也是有食的,不是无食的。什么是听闻正法的食呢?应说是‘亲近善士’。

‘‘Vijjāvimuttimpāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro vijjāvimuttiyā? ‘Satta bojjhaṅgā’tissa vacanīyaṃ. Sattapāhaṃ, bhikkhave, bojjhaṅge sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ? ‘Cattāro satipaṭṭhānā’tissa vacanīyaṃ. Cattāropāhaṃ, bhikkhave, satipaṭṭhāne sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ? ‘Tīṇi sucaritānī’tissa vacanīyaṃ. Tīṇipāhaṃ, bhikkhave, sucaritāni sāhārāni vadāmi, no anāhārāni. Ko cāhāro tiṇṇannaṃ sucaritānaṃ? ‘Indriyasaṃvaro’tissa vacanīyaṃ. Indriyasaṃvarampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro indriyasaṃvarassa? ‘Satisampajañña’ntissa vacanīyaṃ. Satisampajaññampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro satisampajaññassa? ‘Yonisomanasikāro’tissa vacanīyaṃ. Yonisomanasikārampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro yonisomanasikārassa? ‘Saddhā’tissa vacanīyaṃ. Saddhampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro saddhāya? ‘Saddhammassavana’ntissa vacanīyaṃ. Saddhammassavanampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro saddhammassavanassa? ‘Sappurisasaṃsevo’tissa vacanīyaṃ.
PTS 5.119缅 3.351已对照

“诸比丘,如是,亲近善士圆满了,便使听闻正法圆满;听闻正法圆满了,便使信圆满;信圆满了,便使如理作意圆满;如理作意圆满了,便使正念正知圆满;正念正知圆满了,便使根律仪圆满;根律仪圆满了,便使三善行圆满;三善行圆满了,便使四念处圆满;四念处圆满了,便使七觉支圆满;七觉支圆满了,便使明与解脱圆满;这明与解脱的食就是如此,[它的]圆满也是如此。

‘‘Iti kho, bhikkhave, sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti, saddhammassavanaṃ paripūraṃ saddhaṃ paripūreti, saddhā paripūrā yonisomanasikāraṃ paripūreti, yonisomanasikāro paripūro satisampajaññaṃ paripūreti, satisampajaññaṃ paripūraṃ indriyasaṃvaraṃ paripūreti, indriyasaṃvaro paripūro tīṇi sucaritāni paripūreti, tīṇi sucaritāni paripūrāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti, cattāro satipaṭṭhānā paripūrā satta bojjhaṅge paripūrenti, satta bojjhaṅgā paripūrā vijjāvimuttiṃ paripūrenti; evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti, evañca pāripūri.
已对照

“诸比丘,犹如在山顶上天降大雨点时,那水顺着低处流下……乃至……这大海的食就是如此,[它的]圆满也是如此。同样,诸比丘,亲近善士圆满了,便使听闻正法圆满……乃至……这明与解脱的食就是如此,[它的]圆满也是如此。”第二[经]。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ…pe… evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti, evañca pāripūri. Evamevaṃ kho, bhikkhave, sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti…pe… evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti, evañca pāripūrī’’ti. Dutiyaṃ.
已对照

三、已至究竟经

3. Niṭṭhaṅgatasuttaṃ
63PTS 5.120已对照

六十三、“诸比丘,凡是于我已得决定者(niṭṭhaṃ gatā),他们全都是具足见者。在那些具足见者之中,五种[人]在此[世]究竟,五种[人]舍此[世]而究竟。哪五种[人]在此[世]究竟呢?极七有者、家家者、一种子者、斯陀含,以及凡就在现法中[成为]阿罗汉者——这五种[人]在此[世]究竟。哪五种[人]舍此[世]而究竟呢?中般涅槃者、生般涅槃者、无行般涅槃者、有行般涅槃者、上流至色究竟者——这五种[人]舍此[世]而究竟。诸比丘,凡是于我已得决定者,他们全都是具足见者。在那些具足见者之中,这五种[人]在此[世]究竟,这五种[人]舍此[世]而究竟。”第三[经]。

63. ‘‘Ye keci, bhikkhave, mayi niṭṭhaṃ gatā sabbe te diṭṭhisampannā. Tesaṃ diṭṭhisampannānaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā. Katamesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā? Sattakkhattuparamassa, kolaṃkolassa, ekabījissa, sakadāgāmissa, yo ca diṭṭheva dhamme arahā – imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā. Katamesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā? Antarāparinibbāyissa, upahaccaparinibbāyissa, asaṅkhāraparinibbāyissa, sasaṅkhāraparinibbāyissa, uddhaṃsotassa akaniṭṭhagāmino – imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā. Ye keci, bhikkhave, mayi niṭṭhaṃ gatā, sabbe te diṭṭhisampannā. Tesaṃ diṭṭhisampannānaṃ imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā’’ti. Tatiyaṃ.
已对照

四、不坏净信经

4. Aveccappasannasuttaṃ
64缅 3.352已对照

六十四、“诸比丘,凡是对我具不坏净信者(aveccappasanna),他们全都是须陀洹。在那些须陀洹之中,五种[人]在此[世]究竟,五种[人]舍此[世]而究竟。哪五种[人]在此[世]究竟呢?极七有者、家家者、一种子者、斯陀含,以及凡就在现法中[成为]阿罗汉者——这五种[人]在此[世]究竟。哪五种[人]舍此[世]而究竟呢?中般涅槃者、生般涅槃者、无行般涅槃者、有行般涅槃者、上流至色究竟者——这五种[人]舍此[世]而究竟。诸比丘,凡是对我具不坏净信者,他们全都是须陀洹。在那些须陀洹之中,这五种[人]在此[世]究竟,这五种[人]舍此[世]而究竟。”第四[经]。

64. ‘‘Ye keci, bhikkhave, mayi aveccappasannā, sabbe te sotāpannā. Tesaṃ sotāpannānaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā. Katamesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā? Sattakkhattuparamassa, kolaṃkolassa, ekabījissa, sakadāgāmissa, yo ca diṭṭheva dhamme arahā – imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā. Katamesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā? Antarāparinibbāyissa, upahaccaparinibbāyissa, asaṅkhāraparinibbāyissa, sasaṅkhāraparinibbāyissa, uddhaṃsotassa akaniṭṭhagāmino – imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā. Ye keci, bhikkhave, mayi aveccappasannā sabbe te sotāpannā. Tesaṃ sotāpannānaṃ imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā’’ti. Catutthaṃ.
已对照

五、第一乐经

5. Paṭhamasukhasuttaṃ
65PTS 5.121已对照

六十五、一时,具寿舍利弗住在摩揭陀那罗迦村。那时,游方者沙曼荼迦尼(Sāmaṇḍakāni)来到具寿舍利弗之处;到了之后,与具寿舍利弗互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的游方者沙曼荼迦尼对具寿舍利弗这样说——

65. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto magadhesu viharati nālakagāmake. Atha kho sāmaṇḍakāni paribbājako yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sāmaṇḍakāni paribbājako āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
已对照

“舍利弗贤友,什么是乐?什么是苦?”“贤友,出现(abhinibbatti)是苦,不出现是乐。贤友,当有出现时,可期待这苦——寒、热、饥、渴、大便、小便、火的触、杖的触、刀的触,亲族与朋友也聚集、会合而恼害[他]。贤友,当有出现时,可期待这苦。贤友,当无出现时,可期待这乐——无寒、无热、无饥、无渴、无大便、无小便、无火的触、无杖的触、无刀的触,亲族与朋友也不聚集、会合而恼害[他]。贤友,当无出现时,可期待这乐。”第五[经]。

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, sukhaṃ, kiṃ dukkha’’nti? ‘‘Abhinibbatti kho, āvuso, dukkhā, anabhinibbatti sukhā. Abhinibbattiyā, āvuso, sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – sītaṃ uṇhaṃ jighacchā pipāsā uccāro passāvo aggisamphasso daṇḍasamphasso satthasamphasso ñātīpi mittāpi saṅgamma samāgamma rosenti. Abhinibbattiyā, āvuso, sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ. Anabhinibbattiyā, āvuso, sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – na sītaṃ na uṇhaṃ na jighacchā na pipāsā na uccāro na passāvo na aggisamphasso na daṇḍasamphasso na satthasamphasso ñātīpi mittāpi saṅgamma samāgamma na rosenti. Anabhinibbattiyā, āvuso, sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkha’’nti. Pañcamaṃ.
已对照

六、第二乐经

6. Dutiyasukhasuttaṃ
66PTS 5.122已对照

六十六、一时,具寿舍利弗住在摩揭陀那罗迦村。那时,游方者沙曼荼迦尼来到具寿舍利弗之处;到了之后,与具寿舍利弗互相问候。互相问候、交谈了一番愉快而值得忆念的话之后,坐在一旁。坐在一旁的游方者沙曼荼迦尼对具寿舍利弗这样说——

66. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto magadhesu viharati nālakagāmake. Atha kho sāmaṇḍakāni paribbājako yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sāmaṇḍakāni paribbājako āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
缅 3.353已对照

“舍利弗贤友,在这法与律中,什么是乐?什么是苦?”“贤友,在这法与律中,不欣乐(anabhirati)是苦,欣乐(abhirati)是乐。贤友,当有不欣乐时,可期待这苦——行走时也得不到乐与适悦,站立时……坐着时……躺卧时……前往村落时……前往林野时……前往树下时……前往空闲处时……前往露地时……在比丘众中时也得不到乐与适悦。贤友,当有不欣乐时,可期待这苦。

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, sāriputta, imasmiṃ dhammavinaye sukhaṃ, kiṃ dukkha’’nti? ‘‘Anabhirati kho, āvuso, imasmiṃ dhammavinaye dukkhā, abhirati sukhā. Anabhiratiyā, āvuso, sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – gacchantopi sukhaṃ sātaṃ nādhigacchati, ṭhitopi… nisinnopi… sayānopi… gāmagatopi… araññagatopi… rukkhamūlagatopi… suññāgāragatopi… abbhokāsagatopi… bhikkhumajjhagatopi sukhaṃ sātaṃ nādhigacchati. Anabhiratiyā, āvuso, sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ.
已对照

“贤友,当有欣乐时,可期待这乐——行走时也得到乐与适悦,站立时……坐着时……躺卧时……前往村落时……前往林野时……前往树下时……前往空闲处时……前往露地时……在比丘众中时也得到乐与适悦。贤友,当有欣乐时,可期待这乐。”第六[经]。

‘‘Abhiratiyā, āvuso, sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – gacchantopi sukhaṃ sātaṃ adhigacchati, ṭhitopi… nisinnopi… sayānopi… gāmagatopi… araññagatopi… rukkhamūlagatopi… suññāgāragatopi… abbhokāsagatopi… bhikkhumajjhagatopi sukhaṃ sātaṃ adhigacchati. Abhiratiyā, āvuso, sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkha’’nti. Chaṭṭhaṃ.
已对照

七、第一那罗迦波那经

7. Paṭhamanaḷakapānasuttaṃ
67已对照

六十七、一时,世尊在憍萨罗国游行,与大比丘僧团一同来到憍萨罗人一个名叫那罗迦波那(Naḷakapāna)的市镇。世尊就住在那罗迦波那的波罗奢林(Palāsavana)。那时,正值布萨日(tadahuposathe),世尊为比丘僧团所围绕而坐。于是,世尊以法语对诸比丘开示、劝导、激励、令欢喜,直到深夜,[然后]环视默然又默然的比丘僧团,对具寿舍利弗说——

67. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena naḷakapānaṃ nāma kosalānaṃ nigamo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā naḷakapāne viharati palāsavane. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti. Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi –
PTS 5.123已对照

“舍利弗,比丘僧团已离去昏沉睡眠。舍利弗,愿[说与]诸比丘的法语显现于你[心中]。我的背疼痛,我要伸展它。”“是的,尊者。”具寿舍利弗应诺世尊。

‘‘Vigatathinamiddho [vigatathīnamiddho (sī. syā. kaṃ. pī.)] kho, sāriputta, bhikkhusaṅgho. Paṭibhātu taṃ, sāriputta, bhikkhūnaṃ dhammī kathā. Piṭṭhi me āgilāyati; tamahaṃ āyamissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā sāriputto bhagavato paccassosi.
已对照

于是,世尊把僧伽梨叠成四层敷设好,以右胁作狮子卧,足足相叠,具念、正知,作意起身之想。在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿舍利弗。具寿舍利弗这样说——

Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
缅 3.354已对照

“贤友们,凡任何人,于诸善法无信,无惭……无愧……无精进……于诸善法无慧,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期衰损,而非增长。贤友们,譬如在黑分,月亮无论夜或昼到来,都只是于颜色衰损,于圆轮衰损,于光衰损,于高与围衰损;同样,贤友们,凡任何人,于诸善法无信,无惭……无愧……无精进……于诸善法无慧,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期衰损,而非增长。

‘‘Yassa kassaci, āvuso, saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī [hiri (sī. syā. kaṃ. pī.)] natthi… ottappaṃ natthi … vīriyaṃ [viriyaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] natthi… paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi. Seyyathāpi, āvuso, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, āvuso, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi… ottappaṃ natthi… vīriyaṃ natthi… paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.
已对照

“贤友们,‘无信的人’——这是退失;贤友们,‘无惭的人’——这是退失;贤友们,‘无愧的人’——这是退失;贤友们,‘懈怠的人’——这是退失;贤友们,‘劣慧的人’——这是退失;贤友们,‘忿怒的人’——这是退失;贤友们,‘怨恨的人’——这是退失;贤友们,‘有恶欲的人’——这是退失;贤友们,‘有恶友的人’——这是退失;贤友们,‘持邪见的人’——这是退失。

‘‘Assaddho purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘ahiriko purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘anottappī purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘kusīto purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘duppañño purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘kodhano purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘upanāhī purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘pāpiccho purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘pāpamitto purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘micchādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ.
PTS 5.124已对照

“贤友们,凡任何人,于诸善法有信,有惭……有愧……于诸善法有慧,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期增长,而非退减。贤友们,譬如在白分,月亮无论夜或昼到来,都只是于颜色增长,于圆轮增长,于光增长,于高与围增长;同样,贤友们,凡任何人,于诸善法有信,有惭……有愧……有精进……于诸善法有慧,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期增长,而非退减。

‘‘Yassa kassaci, āvuso, saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni. Seyyathāpi, āvuso, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, āvuso, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni.
缅 3.355已对照

“贤友们,‘有信的人’——这是不退失;贤友们,‘有惭的人’——这是不退失;贤友们,‘有愧的人’——这是不退失;贤友们,‘发起精进的人’——这是不退失;贤友们,‘有慧的人’——这是不退失;贤友们,‘不忿怒的人’——这是不退失;贤友们,‘不怨恨的人’——这是不退失;贤友们,‘少欲的人’——这是不退失;贤友们,‘有善友的人’——这是不退失;贤友们,‘持正见的人’——这是不退失。”

‘‘‘Saddho purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘hirīmā purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘ottappī purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘āraddhavīriyo purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘paññavā purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘akkodhano purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘anupanāhī purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘appiccho purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘kalyāṇamitto purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘sammādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānameta’’nti.
PTS 5.125已对照

于是,世尊起身,对具寿舍利弗说:“善哉,善哉,舍利弗!舍利弗,凡任何人,于诸善法无信,无惭……无愧……无精进……于诸善法无慧,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期衰损,而非增长。舍利弗,譬如在黑分,月亮无论夜或昼到来,都只是于颜色衰损,于圆轮衰损,于光衰损,于高与围衰损;同样,舍利弗,凡任何人,于诸善法无信……乃至……于诸善法无慧,那么对他来说,无论夜或昼……乃至……而非增长。

Atha kho bhagavā paccuṭṭhāya āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘sādhu sādhu, sāriputta! Yassa kassaci, sāriputta, saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi… ottappaṃ natthi… vīriyaṃ natthi… paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi. Seyyathāpi, sāriputta, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, sāriputta, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu…pe… paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā …pe… no vuddhi.
已对照

“舍利弗,‘无信的人’——这是退失;无惭的……无愧的……懈怠的……劣慧的……忿怒的……怨恨的……有恶欲的……有恶友的……舍利弗,‘持邪见的人’——这是退失。

‘‘‘Assaddho purisapuggalo’ti, sāriputta, parihānametaṃ; ahiriko… anottappī… kusīto… duppañño… kodhano… upanāhī… pāpiccho… pāpamitto… ‘micchādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, sāriputta, parihānametaṃ.
已对照

“舍利弗,凡任何人,于诸善法有信,有惭……有愧……有精进……于诸善法有慧,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期增长,而非退减。舍利弗,譬如在白分,月亮无论夜或昼到来,都只是于颜色增长,于圆轮增长,于光增长,于高与围增长;同样,舍利弗,凡任何人,于诸善法有信,有惭……有愧……有精进……于诸善法有慧,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期增长,而非退减。

‘‘Yassa kassaci, sāriputta, saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni. Seyyathāpi, sāriputta, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, sāriputta, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni.
缅 3.356已对照

“舍利弗,‘有信的人’——这是不退失;有惭的……有愧的……发起精进的……有慧的……不忿怒的……不怨恨的……少欲的……有善友的……舍利弗,‘持正见的人’——这是不退失。”第七[经]。

‘‘‘Saddho purisapuggalo’ti, sāriputta, aparihānametaṃ; hirīmā… ottappī… āraddhavīriyo… paññavā… akkodhano… anupanāhī… appiccho… kalyāṇamitto… ‘sammādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, sāriputta, aparihānameta’’nti. Sattamaṃ.
已对照

八、第二那罗迦波那经

8. Dutiyanaḷakapānasuttaṃ
68已对照

六十八、一时,世尊住在那罗迦波那的波罗奢林。那时,正值布萨日,世尊为比丘僧团所围绕而坐。于是,世尊以法语对诸比丘开示、劝导、激励、令欢喜,直到深夜,[然后]环视默然又默然的比丘僧团,对具寿舍利弗说——

68. Ekaṃ samayaṃ bhagavā naḷakapāne viharati palāsavane. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti. Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi –
PTS 5.126已对照

“舍利弗,比丘僧团已离去昏沉睡眠。舍利弗,愿[说与]诸比丘的法语显现于你[心中]。我的背疼痛,我要伸展它。”“是的,尊者。”具寿舍利弗应诺世尊。

‘‘Vigatathinamiddho kho, sāriputta, bhikkhusaṅgho. Paṭibhātu taṃ, sāriputta, bhikkhūnaṃ dhammī kathā. Piṭṭhi me āgilāyati; tamahaṃ āyamissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā sāriputto bhagavato paccassosi.
已对照

于是,世尊把僧伽梨叠成四层敷设好,以右胁作狮子卧,足足相叠,具念、正知,作意起身之想。在那里,具寿舍利弗召唤诸比丘:“贤友们,诸比丘。”“贤友。”那些比丘应诺具寿舍利弗。具寿舍利弗这样说——

Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso, bhikkhave’’ti! ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
缅 3.357已对照

“贤友们,凡任何人,于诸善法无信,无惭……无愧……无精进……无慧……无倾耳……无忆持法……无义的详察……无法随法行……于诸善法无不放逸,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期衰损,而非增长。贤友们,譬如在黑分,月亮无论夜或昼到来,都只是于颜色衰损,于圆轮衰损,于光衰损,于高与围衰损;同样,贤友们,凡任何人,于诸善法无信,无惭……无愧……无精进……无慧……无倾耳……无忆持法……无义的详察……无法随法行……于诸善法无不放逸,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期衰损,而非增长。

‘‘Yassa kassaci, āvuso, saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi… ottappaṃ natthi… vīriyaṃ natthi… paññā natthi… sotāvadhānaṃ natthi… dhammadhāraṇā natthi… atthūpaparikkhā natthi… dhammānudhammappaṭipatti natthi… appamādo natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi. Seyyathāpi, āvuso, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, āvuso, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi… ottappaṃ natthi… vīriyaṃ natthi… paññā natthi… sotāvadhānaṃ natthi… dhammadhāraṇā natthi… atthūpaparikkhā natthi… dhammānudhammappaṭipatti natthi… appamādo natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.
PTS 5.127已对照

“贤友们,凡任何人,于诸善法有信,有惭……有愧……有精进……有慧……有倾耳……有忆持法……有义的详察……有法随法行……于诸善法有不放逸,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期增长,而非退减。贤友们,譬如在白分,月亮无论夜或昼到来,都只是于颜色增长,于圆轮增长,于光增长,于高与围增长;同样,贤友们,凡任何人,于诸善法有信……乃至……于诸善法有不放逸,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期增长,而非退减。”

‘‘Yassa kassaci, āvuso, saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi… sotāvadhānaṃ atthi… dhammadhāraṇā atthi… atthūpaparikkhā atthi… dhammānudhammappaṭipatti atthi… appamādo atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni. Seyyathāpi, āvuso, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, āvuso, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu…pe… appamādo atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihānī’’ti.
已对照

于是,世尊起身,对具寿舍利弗说:“善哉,善哉,舍利弗!舍利弗,凡任何人,于诸善法无信,无惭……无愧……无慧……无精进……无倾耳……无忆持法……无义的详察……无法随法行……于诸善法无不放逸,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期衰损,而非增长。舍利弗,譬如在黑分,月亮无论夜或昼到来,都只是于颜色衰损,于圆轮衰损,于光衰损,于高与围衰损;同样,舍利弗,凡任何人,于诸善法无信……乃至……于诸善法无不放逸,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期衰损,而非增长。

Atha kho bhagavā paccuṭṭhāya āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘sādhu sādhu, sāriputta! Yassa kassaci, sāriputta, saddhā natthi kusalesu dhammesu hirī natthi… ottappaṃ natthi… paññā natthi… vīriyaṃ natthi… sotāvadhānaṃ natthi… dhammadhāraṇā natthi… atthūpaparikkhā natthi… dhammānudhammappaṭipatti natthi… appamādo natthi kusalesu dhammesu tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi. Seyyathāpi, sāriputta, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, sāriputta, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu…pe… appamādo natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.
PTS 5.128缅 3.358已对照

“舍利弗,凡任何人,于诸善法有信,有惭……有愧……有精进……有慧……有倾耳……有忆持法……有义的详察……有法随法行……于诸善法有不放逸,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期增长,而非退减。舍利弗,譬如在白分,月亮无论夜或昼到来,都只是于颜色增长,于圆轮增长,于光增长,于高与围增长;同样,舍利弗,凡任何人,于诸善法有信……乃至……于诸善法有不放逸,那么对他来说,无论夜或昼到来,于诸善法唯可期增长,而非退减。”第八[经]。

‘‘Yassa kassaci, sāriputta, saddhā atthi kusalesu dhammesu hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi… sotāvadhānaṃ atthi… dhammadhāraṇā atthi… atthūpaparikkhā atthi… dhammānudhammappaṭipatti atthi… appamādo atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni. Seyyathāpi, sāriputta, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, sāriputta, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu…pe… appamādo atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
已对照

九、第一论事经

9. Paṭhamakathāvatthusuttaṃ
69已对照

六十九、一时,世尊住在舍卫城祇树林给孤独园。那时,众多比丘饭后从乞食处回来,集坐会合于集会堂中,从事种种畜生论(tiracchānakathā)而住,即:国王论、盗贼论、大臣论、军队论、怖畏论、战争论、食物论、饮料论、衣服论、卧具论、花鬘论、香论、亲戚论、车乘论、村庄论、集镇论、城市论、国土论、女人论、勇士论、街道论、井边论、先亡论、种种论、世界起源论、海洋起源论、如此有无论。

69. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnā sannipatitā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – [dī. ni. 1.17; ma. ni. 2.223; saṃ. ni. 5.1080; pāci. 508] rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ [itthikathaṃ purisakathaṃ (ka.) ma. ni. aṭṭha. 2.223 passitabbaṃ] sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vāti.
已对照

于是,世尊于傍晚时分从静坐起身,来到集会堂;到了之后,坐在所敷设的座位上。坐下之后,世尊召唤诸比丘:“诸比丘,你们现在为了什么谈论而集坐会合在这里?你们尚未说完的谈论又是什么呢?”

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti?
PTS 5.129已对照

“尊者,在此,我们饭后从乞食处回来,集坐会合于集会堂中,从事种种畜生论而住,即:国王论、盗贼论……乃至……如此有无论。”“诸比丘,你们这些出于信心从家出家、成为无家者的良家子,从事种种畜生论而住,这与你们是不相称的,即:国王论、盗贼论、大臣论、军队论、怖畏论、战争论、食物论、饮料论、衣服论、卧具论、花鬘论、香论、亲戚论、车乘论、村庄论、集镇论、城市论、国土论、女人论、勇士论、街道论、井边论、先亡论、种种论、世界起源论、海洋起源论、如此有无论。

‘‘Idha mayaṃ, bhante, pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnā sannipatitā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharāma, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vā’’ti. ‘‘Na kho panetaṃ, bhikkhave, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ, yaṃ tumhe anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā vihareyyātha, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vāti.
缅 3.359已对照

“诸比丘,有这十种论事(kathāvatthu)。哪十种[论事]呢?少欲之论、知足之论、远离之论、不杂处之论、发起精进之论、戒之论、定之论、慧之论、解脱之论、解脱知见之论——诸比丘,这就是十种论事。

‘‘Dasayimāni, bhikkhave, kathāvatthūni. Katamāni dasa? Appicchakathā, santuṭṭhikathā, pavivekakathā, asaṃsaggakathā, vīriyārambhakathā, sīlakathā, samādhikathā, paññākathā, vimuttikathā, vimuttiñāṇadassanakathāti – imāni kho, bhikkhave, dasa kathāvatthūni.
已对照

“诸比丘,若你们依次取这十种论事而作谈论,你们就能以[你们的]威光压倒这有如此大神力、大威德的日月的威光,何况外道游方者呢!”第九[经]。

‘‘Imesaṃ ce tumhe, bhikkhave, dasannaṃ kathāvatthūnaṃ upādāyupādāya kathaṃ katheyyātha, imesampi candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ tejasā tejaṃ pariyādiyeyyātha, ko pana vādo aññatitthiyānaṃ paribbājakāna’’nti! Navamaṃ.
已对照

十、第二论事经

10. Dutiyakathāvatthusuttaṃ
70已对照

七十、一时,世尊住在舍卫城祇树林给孤独园。那时,众多比丘饭后从乞食处回来,集坐会合于集会堂中,从事种种畜生论而住,即:国王论、盗贼论、大臣论……乃至……如此有无论。

70. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnā sannipatitā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vāti.
PTS 5.130已对照

“诸比丘,有这十种应受称赞之处(pāsaṃsāni ṭhānāni)。哪十种[处]呢?诸比丘,在此,比丘自己是少欲者,并且是为诸比丘作少欲之论者。‘比丘是少欲者,并且是为诸比丘作少欲之论者’——这是应受称赞之处。

‘‘Dasayimāni, bhikkhave, pāsaṃsāni ṭhānāni. Katamāni dasa? Idha, bhikkhave, bhikkhu attanā ca appiccho hoti, appicchakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Appiccho bhikkhu appicchakathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已对照

“自己是知足者,并且是为诸比丘作知足之论者。‘比丘是知足者,并且是为诸比丘作知足之论者’——这是应受称赞之处。

‘‘Attanā ca santuṭṭho hoti, santuṭṭhikathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Santuṭṭho bhikkhu santuṭṭhikathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已对照

“自己是远离者,并且是为诸比丘作远离之论者。‘比丘是远离者,并且是为诸比丘作远离之论者’——这是应受称赞之处。

‘‘Attanā ca pavivitto hoti, pavivekakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Pavivitto bhikkhu pavivekakathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已对照

“自己是不杂处者,并且是为诸比丘作不杂处之论者。‘比丘是不杂处者,并且是为诸比丘作不杂处之论者’——这是应受称赞之处。

‘‘Attanā ca asaṃsaṭṭho hoti, asaṃsaṭṭhakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Asaṃsaṭṭho bhikkhu asaṃsaṭṭhakathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已对照

“自己是发起精进者,并且是为诸比丘作发起精进之论者。‘比丘是发起精进者,并且是为诸比丘作发起精进之论者’——这是应受称赞之处。

‘‘Attanā ca āraddhavīriyo hoti, vīriyārambhakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Āraddhavīriyo bhikkhu vīriyārambhakathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
缅 3.360已对照

“自己是戒具足者,并且是为诸比丘作戒具足之论者。‘比丘是戒具足者,并且是为诸比丘作戒具足之论者’——这是应受称赞之处。

‘‘Attanā ca sīlasampanno hoti, sīlasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Sīlasampanno bhikkhu sīlasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已对照

“自己是定具足者,并且是为诸比丘作定具足之论者。‘比丘是定具足者,并且是为诸比丘作定具足之论者’——这是应受称赞之处。

‘‘Attanā ca samādhisampanno hoti, samādhisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Samādhisampanno bhikkhu samādhisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已对照

“自己是慧具足者,并且是为诸比丘作慧具足之论者。‘比丘是慧具足者,并且是为诸比丘作慧具足之论者’——这是应受称赞之处。

‘‘Attanā ca paññāsampanno hoti, paññāsampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Paññāsampanno bhikkhu paññāsampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已对照

“自己是解脱具足者,并且是为诸比丘作解脱具足之论者。‘比丘是解脱具足者,并且是为诸比丘作解脱具足之论者’——这是应受称赞之处。

‘‘Attanā ca vimuttisampanno hoti, vimuttisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Vimuttisampanno bhikkhu vimuttisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.
已对照

“自己是解脱知见具足者,并且是为诸比丘作解脱知见具足之论者。‘比丘是解脱知见具足者,并且是为诸比丘作解脱知见具足之论者’——这是应受称赞之处。诸比丘,这就是十种应受称赞之处。”第十[经]。

‘‘Attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, vimuttiñāṇadassanasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Vimuttiñāṇadassanasampanno bhikkhu vimuttiñāṇadassanasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ. Imāni kho, bhikkhave, dasa pāsaṃsāni ṭhānānī’’ti. Dasamaṃ.
已对照

双品第二。

Yamakavaggo dutiyo.
PTS 5.131已对照

其摄颂——

无明、渴爱与究竟,不坏与两乐;

于那罗迦波那说两[经],其后两论事。

Tassuddānaṃ –
Avijjā taṇhā niṭṭhā ca, avecca dve sukhāni ca;
Naḷakapāne dve vuttā, kathāvatthūpare duveti.