快乐巴利palinanda.cc

分别论·谛分别 Saccavibhaṅgo 1. Suttantabhājanīyaṃ

本经目录问分。谛分别终。

189已对照

四、谛分别

一、经分别

一百八十九、四圣谛:苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导至苦灭之道圣谛。

189Cattāri ariyasaccāni – dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ [dukkhasamudayo (syā.)] ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ [dukkhanirodho (syā.)] ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
190已对照

一、苦谛

一百九十、此中什么是苦圣谛?生是苦,老是苦,死是苦,愁、悲、苦、忧、恼是苦,与不可爱者会合是苦,与可爱者别离是苦,所求不得也是苦——略言之,五取蕴是苦。

190Tattha katamaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ? Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṃ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yaṃ picchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ, saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
191已对照

一百九十一、此中什么是生?凡是那些众生,于彼彼众生类中的生、出生、入胎、出现,诸蕴之显现,诸处之获得——这称为“生”。

191Tattha katamā jāti? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo āyatanānaṃ paṭilābho – ayaṃ vuccati ‘‘jāti’’.
192已对照

一百九十二、此中什么是老?凡是那些众生,于彼彼众生类中的老、衰老之状、齿落、发白、皮皱、寿命之衰减、诸根之老熟——这称为“老”。

192Tattha katamā jarā? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko – ayaṃ vuccati ‘‘jarā’’.
193已对照

一百九十三、此中什么是死?凡是那些众生,从彼彼众生类中的殒殁、殁亡之状、破坏、消失、死、死亡、命终,诸蕴之破坏,身躯之舍弃,命根之断绝——这称为“死”。

193Tattha katamaṃ maraṇaṃ? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo – idaṃ vuccati ‘‘maraṇaṃ’’.
194已对照

一百九十四、此中什么是愁?为亲属的不幸所触,或为财物的不幸所触,或为疾病的不幸所触,或为戒的不幸所触,或为见的不幸所触,遭遇某种不幸、为某种苦法所触者的愁、忧愁、忧愁之状、内愁、内遍愁、心的遍燃、忧、愁箭——这称为“愁”。

194Tattha katamo soko? Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṃ antosoko antoparisoko cetaso parijjhāyanā domanassaṃ sokasallaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘soko’’.
195已对照

一百九十五、此中什么是悲?为亲属的不幸所触,或为财物的不幸所触,或为疾病的不幸所触,或为戒的不幸所触,或为见的不幸所触,遭遇某种不幸、为某种苦法所触者的哀号、悲号、哀叹、悲叹、哀号之状、悲号之状、言语、空语、乱语、絮诉、絮诉着、絮诉之状——这称为“悲”。

195Tattha katamo paridevo? Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṃ paridevitattaṃ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālappitattaṃ [lālapo lālapanā lālapitattaṃ (syā.)] – ayaṃ vuccati ‘‘paridevo’’.
196已对照

一百九十六、此中什么是苦?凡身的不适、身的苦,由身触所生的不适、苦的感受,由身触所生的不适、苦的受——这称为“苦”。

196Tattha katamaṃ dukkhaṃ? Yaṃ kāyikaṃ asātaṃ kāyikaṃ dukkhaṃ kāyasamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ vuccati ‘‘dukkhaṃ’’.
197已对照

一百九十七、此中什么是忧?凡心的不适、心的苦,由心触所生的不适、苦的感受,由心触所生的不适、苦的受——这称为“忧”。

197Tattha katamaṃ domanassaṃ? Yaṃ cetasikaṃ asātaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ cetosamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ vuccati ‘‘domanassaṃ’’.
198已对照

一百九十八、此中什么是恼?为亲属的不幸所触,或为财物的不幸所触,或为疾病的不幸所触,或为戒的不幸所触,或为见的不幸所触,遭遇某种不幸、为某种苦法所触者的苦恼、遍苦恼、苦恼之状、遍苦恼之状——这称为“恼”。

198Tattha katamo upāyāso? Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsitattaṃ upāyāsitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘upāyāso’’.
199已对照

一百九十九、此中什么是与不可爱者会合是苦?在此,凡有那些不可乐、不可爱、不可意的色、声、香、味、触,或者有那些欲其无义利、欲其无利益、欲其不安适、欲其不得安稳的人;与他们相会、共会、集合、混杂——这称为“与不可爱者会合是苦”。

199Tattha katamo appiyehi sampayogo dukkho? Idha yassa te honti aniṭṭhā akantā amanāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, ye vā panassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukakāmā ayogakkhemakāmā; yā tehi saṅgati samāgamo samodhānaṃ missībhāvo – ayaṃ vuccati ‘‘appiyehi sampayogo dukkho’’.
200已对照

二百、此中什么是与可爱者别离是苦?在此,凡有那些可乐、可爱、可意的色、声、香、味、触,或者有那些欲其义利、欲其利益、欲其安适、欲其安稳的人,即母、或父、或兄弟、或姊妹、或朋友、或同僚、或亲族、或血亲;与他们不相会、不共会、不集合、不混杂——这称为“与可爱者别离是苦”。

200Tattha katamo piyehi vippayogo dukkho? Idha yassa te honti iṭṭhā kantā manāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, ye vā panassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukakāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā; yā tehi asaṅgati asamāgamo asamodhānaṃ amissībhāvo – ayaṃ vuccati ‘‘piyehi vippayogo dukkho’’.
201已对照

二百零一、此中什么是所求不得也是苦?于有生之法的众生生起这样的愿望:“啊,但愿我们不是有生之法者,但愿生不要到我们[身上]来!”然而这不是以愿望所能得到的——这也就是“所求不得也是苦”。

于有老之法的众生……乃至……于有病之法的众生……乃至……于有死之法的众生……乃至……于有愁、悲、苦、忧、恼之法的众生生起这样的愿望:“啊,但愿我们不是有愁、悲、苦、忧、恼之法者,但愿愁、悲、苦、忧、恼不要到我们[身上]来!”然而这不是以愿望所能得到的——这也就是“所求不得也是苦”。

201Tattha katamaṃ yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ? Jātidhammānaṃ sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati – ‘‘aho vata, mayaṃ na jātidhammā assāma; na ca, vata, no jāti āgaccheyyā’’ti! Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ. Idampi ‘‘yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ’’. Jarādhammānaṃ sattānaṃ…pe… byādhidhammānaṃ sattānaṃ…pe… maraṇadhammānaṃ sattānaṃ…pe… sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṃ sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati – ‘‘aho vata, mayaṃ na sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā assāma; na ca, vata, no sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā āgaccheyyu’’nti! Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ. Idampi ‘‘yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ’’.
202已对照

二百零二、此中什么是略言之五取蕴是苦?就是:色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。这些称为“略言之五取蕴是苦”。

这称为“苦圣谛”。

202Tattha katame saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā? Seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. Ime vuccanti ‘‘saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā’’. Idaṃ vuccati ‘‘dukkhaṃ ariyasaccaṃ’’.
203已对照

二、集谛

二百零三、此中什么是苦集圣谛?就是那能导致再有、与喜贪俱行、处处欢喜的渴爱,即:欲爱、有爱、无有爱。

那渴爱生起时于何处生起,安住时于何处安住呢?凡世间是可爱的、可意的,这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。

世间什么是可爱的、可意的呢?眼在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。耳在世间……乃至……鼻在世间……舌在世间……身在世间……意在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。

色在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。声在世间……乃至……香在世间……味在世间……触在世间……法在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。

眼识在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。耳识在世间……乃至……鼻识在世间……舌识在世间……身识在世间……意识在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。

眼触在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。耳触在世间……乃至……鼻触在世间……舌触在世间……身触在世间……意触在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。

眼触所生的受在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。耳触所生的受在世间……乃至……鼻触所生的受在世间……舌触所生的受在世间……身触所生的受在世间……意触所生的受在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。

色想在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。声想在世间……乃至……香想在世间……味想在世间……触想在世间……法想在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。

色思在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。声思在世间……乃至……香思在世间……味思在世间……触思在世间……法思在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。

色爱在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。声爱在世间……乃至……香爱在世间……味爱在世间……触爱在世间……法爱在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。

色寻在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。声寻在世间……乃至……香寻在世间……味寻在世间……触寻在世间……法寻在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。

色伺在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。声伺在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。香伺在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。味伺在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。触伺在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。法伺在世间是可爱的、可意的——这渴爱生起时即于此生起,安住时即于此安住。

这称为“苦集圣谛”。

203Tattha katamaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobhavikā [ponobbhavikā (syā. ka.)] nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Sā kho panesā taṇhā kattha uppajjamānā uppajjati, kattha nivisamānā nivisati? Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ? Cakkhuṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Sotaṃ loke…pe… ghānaṃ loke… jivhā loke… kāyo loke… mano loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rūpā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Saddā loke…pe… gandhā loke… rasā loke… phoṭṭhabbā loke… dhammā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Cakkhuviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Sotaviññāṇaṃ loke…pe… ghānaviññāṇaṃ loke… jivhāviññāṇaṃ loke… kāyaviññāṇaṃ loke… manoviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Cakkhusamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Sotasamphasso loke…pe… ghānasamphasso loke… jivhāsamphasso loke… kāyasamphasso loke… manosamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Cakkhusamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Sotasamphassajā vedanā loke…pe… ghānasamphassajā vedanā loke… jivhāsamphassajā vedanā loke… kāyasamphassajā vedanā loke… manosamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rūpasaññā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Saddasaññā loke…pe… gandhasaññā loke… rasasaññā loke… phoṭṭhabbasaññā loke… dhammasaññā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rūpasañcetanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Saddasañcetanā loke…pe… gandhasañcetanā loke… rasasañcetanā loke… phoṭṭhabbasañcetanā loke… dhammasañcetanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rūpataṇhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Saddataṇhā loke…pe… gandhataṇhā loke… rasataṇhā loke… phoṭṭhabbataṇhā loke… dhammataṇhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rūpavitakko loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Saddavitakko loke…pe… gandhavitakko loke… rasavitakko loke… phoṭṭhabbavitakko loke… dhammavitakko loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rūpavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Saddavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Gandhavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rasavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Phoṭṭhabbavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Dhammavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Idaṃ vuccati ‘‘dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ’’.
204已对照

三、灭谛

二百零四、此中什么是苦灭圣谛?就是那同一渴爱的无余离贪、灭,舍弃、舍离、解脱、无执藏。

那渴爱舍断时于何处舍断,灭时于何处灭呢?凡世间是可爱的、可意的,这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。

世间什么是可爱的、可意的呢?眼在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。耳在世间……乃至……鼻在世间……舌在世间……身在世间……意在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。

色在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。声在世间……乃至……香在世间……味在世间……触在世间……法在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。

眼识在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。耳识在世间……乃至……鼻识在世间……舌识在世间……身识在世间……意识在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。

眼触在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。耳触在世间……乃至……鼻触在世间……舌触在世间……身触在世间……意触在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。

眼触所生的受在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。耳触所生的受在世间……乃至……鼻触所生的受在世间……舌触所生的受在世间……身触所生的受在世间……意触所生的受在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。

色想在世间……声想在世间……香想在世间……味想在世间……触想在世间……法想在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。

色思在世间……声思在世间……香思在世间……味思在世间……触思在世间……法思在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。

色爱在世间……声爱在世间……香爱在世间……味爱在世间……触爱在世间……法爱在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。

色寻在世间……声寻在世间……香寻在世间……味寻在世间……触寻在世间……法寻在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。

色伺在世间……声伺在世间……香伺在世间……味伺在世间……触伺在世间……法伺在世间是可爱的、可意的——这渴爱舍断时即于此舍断,灭时即于此灭。

这称为“苦灭圣谛”。

204Tattha katamaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo. Sā kho panesā taṇhā kattha pahīyamānā pahīyati, kattha nirujjhamānā nirujjhati? Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ? Cakkhuṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Sotaṃ loke…pe… ghānaṃ loke… jivhā loke… kāyo loke… mano loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Rūpā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Saddā loke…pe… gandhā loke… rasā loke… phoṭṭhabbā loke… dhammā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Cakkhuviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Sotaviññāṇaṃ loke…pe… ghānaviññāṇaṃ loke… jivhāviññāṇaṃ loke… kāyaviññāṇaṃ loke… manoviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Cakkhusamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Sotasamphasso loke…pe… ghānasamphasso loke… jivhāsamphasso loke… kāyasamphasso loke… manosamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Cakkhusamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Sotasamphassajā vedanā loke…pe… ghānasamphassajā vedanā loke… jivhāsamphassajā vedanā loke… kāyasamphassajā vedanā loke… manosamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Rūpasaññā loke… saddasaññā loke… gandhasaññā loke… rasasaññā loke… phoṭṭhabbasaññā loke… dhammasaññā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Rūpasañcetanā loke… saddasañcetanā loke… gandhasañcetanā loke… rasasañcetanā loke… phoṭṭhabbasañcetanā loke… dhammasañcetanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Rūpataṇhā loke… saddataṇhā loke… gandhataṇhā loke… rasataṇhā loke… phoṭṭhabbataṇhā loke… dhammataṇhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Rūpavitakko loke… saddavitakko loke… gandhavitakko loke… rasavitakko loke… phoṭṭhabbavitakko loke… dhammavitakko loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Rūpavicāro loke… saddavicāro loke… gandhavicāro loke… rasavicāro loke… phoṭṭhabbavicāro loke… dhammavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Idaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ’’.
205已对照

四、道谛

二百零五、此中什么是导至苦灭之道圣谛?就是这八支圣道,即:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。

此中什么是正见?对苦的智、对苦集的智、对苦灭的智、对导至苦灭之道的智——这称为“正见”。

此中什么是正思惟?出离思惟、无瞋恚思惟、不害思惟——这称为“正思惟”。

此中什么是正语?离虚妄语、离离间语、离粗恶语、离杂秽语——这称为“正语”。

此中什么是正业?离杀生、离不与取、离欲邪行——这称为“正业”。

此中什么是正命?在此,圣弟子舍断邪命,以正命营生——这称为“正命”。

此中什么是正精进?在此,比丘为令未生的恶不善法不生,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。为舍断已生的恶不善法,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。为令未生的善法生起,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。为令已生的善法住立、不忘失、增多、广大、由修习而圆满,生起欲,努力,发起精进,策励心,精勤。这称为“正精进”。

此中什么是正念?在此,比丘于身随观身而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。于诸受……乃至……于心……乃至……于诸法随观法而住,热勤、正知、具念,调伏世间的贪与忧。这称为“正念”。

此中什么是正定?在此,比丘已离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,离生喜、乐,成就并住于初禅。寻、伺寂止,内洁净,心专一性,无寻、无伺,定生喜、乐,成就并住于第二禅。离喜,住于舍,具念与正知,以身受乐,正如圣者们所说的:“舍、具念、乐住。”成就并住于第三禅。舍断乐与舍断苦,先前的喜、忧已经灭没,不苦不乐,舍念清净,成就并住于第四禅。这称为“正定”。

这称为“导至苦灭之道圣谛”。

205Tattha katamaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Tattha katamā sammādiṭṭhi? Dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammādiṭṭhi’’. Tattha katamo sammāsaṅkappo? Nekkhammasaṅkappo, abyāpādasaṅkappo, avihiṃsāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘sammāsaṅkappo’’. Tattha katamā sammāvācā? Musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī – ayaṃ vuccati ‘‘sammāvācā’’. Tattha katamo sammākammanto? Pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī – ayaṃ vuccati ‘‘sammākammanto’’. Tattha katamo sammāājīvo? Idha ariyasāvako micchāājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvikaṃ kappeti – ayaṃ vuccati ‘‘sammāājīvo’’. Tattha katamo sammāvāyāmo? Idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti, vāyamati, vīriyaṃ ārabhati, cittaṃ paggaṇhāti, padahati. Uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti, vāyamati, vīriyaṃ ārabhati, cittaṃ paggaṇhāti, padahati. Anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti, vāyamati, vīriyaṃ ārabhati, cittaṃ paggaṇhāti, padahati. Uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti, vāyamati, vīriyaṃ ārabhati, cittaṃ paggaṇhāti, padahati. Ayaṃ vuccati ‘‘sammāvāyāmo’’. Tattha katamā sammāsati? Idha bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ayaṃ vuccati ‘‘sammāsati’’. Tattha katamo sammāsamādhi? Idha bhikkhu vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi, savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā, ajjhattaṃ sampasādanaṃ, cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā, upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘‘upekkhako satimā sukhavihārī’’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā, dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati ‘‘sammāsamādhi’’. Idaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ’’.
206已对照

经分别。

二、阿毗达摩分别

二百零六、四谛:苦、苦集、苦灭、导至苦灭之道。

此中什么是苦集?渴爱——这称为“苦集”。

此中什么是苦?其余的诸烦恼、其余的诸不善法、三有漏善根、其余的有漏善法、诸善不善法的有漏异熟、凡既非善、亦非不善、亦非业的异熟的唯作诸法,以及一切色——这称为“苦”。

此中什么是苦灭?渴爱的舍断——这称为“苦灭”。

此中什么是导至苦灭之道?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时有具八支的道:正见……乃至……正定。

此中什么是正见?凡慧、了知……乃至……无痴、择法、正见、择法觉支、道支、道所摄——这称为“正见”。

此中什么是正思惟?凡思虑、寻……乃至……正思惟、道支、道所摄——这称为“正思惟”。

此中什么是正语?凡对四种语恶行的止离、离、远离、戒离、不作、不为、不犯、不越界限、破桥、正语、道支、道所摄——这称为“正语”。

此中什么是正业?凡对三种身恶行的止离、离、远离、戒离、不作、不为、不犯、不越界限、破桥、正业、道支、道所摄——这称为“正业”。

此中什么是正命?凡对邪命的止离、离、远离、戒离、不作、不为、不犯、不越界限、破桥、正命、道支、道所摄——这称为“正命”。

此中什么是正精进?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“正精进”。

此中什么是正念?凡念、随念……乃至……正念、念觉支、道支、道所摄——这称为“正念”。

此中什么是正定?凡心的住立、安住……乃至……正定、定觉支、道支、道所摄——这称为“正定”。这称为“导至苦灭之道”。其余诸法与导至苦灭之道相应。

206Cattāri saccāni – dukkhaṃ, dukkhasamudayo, dukkhanirodho, dukkhanirodhagāminī paṭipadā. Tattha katamo dukkhasamudayo? Taṇhā – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhasamudayo’’. Tattha katamaṃ dukkhaṃ? Avasesā ca kilesā, avasesā ca akusalā dhammā, tīṇi ca kusalamūlāni sāsavāni, avasesā ca sāsavā kusalā dhammā, sāsavā ca kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā, ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṃ – idaṃ vuccati ‘‘dukkhaṃ’’. Tattha katamo dukkhanirodho? Taṇhāya pahānaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodho’’. Tattha katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā, vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye aṭṭhaṅgiko maggo hoti sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Tattha katamā sammādiṭṭhi? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammādiṭṭhi’’. Tattha katamo sammāsaṅkappo? Yo takko vitakko…pe… sammāsaṅkappo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammāsaṅkappo’’. Tattha katamā sammāvācā? Yā catūhi vacīduccaritehi ārati virati paṭivirati veramaṇī [veramaṇi (ka.) evamuparipi] akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto sammāvācā maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammāvācā’’. Tattha katamo sammākammanto? Yā tīhi kāyaduccaritehi ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto sammākammanto maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammākammanto’’. Tattha katamo sammāājīvo? Yā micchā ājīvā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto sammāājīvo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammāājīvo’’. Tattha katamo sammāvāyāmo? Yo cetasiko vīriyārambho [viriyārambho (sī. syā.)] …pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammāvāyāmo’’. Tattha katamā sammāsati? Yā sati anussati…pe… sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammāsati’’. Tattha katamo sammāsamādhi? Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti…pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammāsamādhi’’. Ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’. Avasesā dhammā dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya sampayuttā.
207已对照

二百零七、此中什么是苦集?渴爱、其余的诸烦恼——这称为“苦集”。

此中什么是苦?其余的诸不善法、三有漏善根、其余的有漏善法、诸善不善法的有漏异熟、凡既非善、亦非不善、亦非业的异熟的唯作诸法,以及一切色——这称为“苦”。

此中什么是苦灭?渴爱、其余的诸烦恼的舍断——这称为“苦灭”。

此中什么是导至苦灭之道?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时有具八支的道:正见……乃至……正定。这称为“导至苦灭之道”。其余诸法与导至苦灭之道相应。

207Tattha katamo dukkhasamudayo? Taṇhā ca avasesā ca kilesā – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhasamudayo’’. Tattha katamaṃ dukkhaṃ? Avasesā ca akusalā dhammā, tīṇi ca kusalamūlāni sāsavāni, avasesā ca sāsavā kusalā dhammā, sāsavā ca kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā, ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṃ – idaṃ vuccati ‘‘dukkhaṃ’’. Tattha katamo dukkhanirodho? Taṇhāya ca, avasesānañca kilesānaṃ pahānaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodho’’. Tattha katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā, vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye aṭṭhaṅgiko maggo hoti – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ vuccati – ‘‘dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’. Avasesā dhammā dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya sampayuttā.
208已对照

二百零八、此中什么是苦集?渴爱、其余的诸烦恼、其余的诸不善法——这称为“苦集”。

此中什么是苦?三有漏善根、其余的有漏善法、诸善不善法的有漏异熟、凡既非善、亦非不善、亦非业的异熟的唯作诸法,以及一切色——这称为“苦”。

此中什么是苦灭?渴爱、其余的诸烦恼、其余的诸不善法的舍断——这称为“苦灭”。

此中什么是导至苦灭之道?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时有具八支的道:正见……乃至……正定。这称为“导至苦灭之道”。其余诸法与导至苦灭之道相应。

208Tattha katamo dukkhasamudayo? Taṇhā ca avasesā ca kilesā, avasesā ca akusalā dhammā – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhasamudayo’’. Tattha katamaṃ dukkhaṃ? Tīṇi ca kusalamūlāni sāsavāni, avasesā ca sāsavā kusalā dhammā, sāsavā ca kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā, ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṃ – idaṃ vuccati ‘‘dukkhaṃ’’. Tattha katamo dukkhanirodho? Taṇhāya ca, avasesānañca kilesānaṃ, avasesānañca akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodho’’. Tattha katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye aṭṭhaṅgiko maggo hoti – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’. Avasesā dhammā dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya sampayuttā.
209已对照

二百零九、此中什么是苦集?渴爱、其余的诸烦恼、其余的诸不善法、三有漏善根——这称为“苦集”。

此中什么是苦?其余的有漏善法、诸善不善法的有漏异熟、凡既非善、亦非不善、亦非业的异熟的唯作诸法,以及一切色——这称为“苦”。

此中什么是苦灭?渴爱、其余的诸烦恼、其余的诸不善法、三有漏善根的舍断——这称为“苦灭”。

此中什么是导至苦灭之道?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时有具八支的道:正见……乃至……正定。这称为“导至苦灭之道”。其余诸法与导至苦灭之道相应。

209Tattha katamo dukkhasamudayo? Taṇhā ca avasesā ca kilesā, avasesā ca akusalā dhammā, tīṇi ca kusalamūlāni sāsavāni – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhasamudayo’’. Tattha katamaṃ dukkhaṃ? Avasesā ca sāsavā kusalā dhammā, sāsavā ca kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā, ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṃ – idaṃ vuccati ‘‘dukkhaṃ’’. Tattha katamo dukkhanirodho? Taṇhāya ca, avasesānañca kilesānaṃ, avasesānañca akusalānaṃ dhammānaṃ, tiṇṇañca kusalamūlānaṃ sāsavānaṃ pahānaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodho’’. Tattha katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye aṭṭhaṅgiko maggo hoti – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’. Avasesā dhammā dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya sampayuttā.
210已对照

二百一十、此中什么是苦集?渴爱、其余的诸烦恼、其余的诸不善法、三有漏善根、其余的有漏善法——这称为“苦集”。

此中什么是苦?诸善不善法的有漏异熟、凡既非善、亦非不善、亦非业的异熟的唯作诸法,以及一切色——这称为“苦”。

此中什么是苦灭?渴爱、其余的诸烦恼、其余的诸不善法、三有漏善根、其余的有漏善法的舍断——这称为“苦灭”。

此中什么是导至苦灭之道?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时有具八支的道:正见……乃至……正定。这称为“导至苦灭之道”。其余诸法与导至苦灭之道相应。

210Tattha katamo dukkhasamudayo? Taṇhā ca, avasesā ca kilesā, avasesā ca akusalā dhammā, tīṇi ca kusalamūlāni sāsavāni, avasesā ca sāsavā kusalā dhammā – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhasamudayo’’. Tattha katamaṃ dukkhaṃ? Sāsavā kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā, ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṃ – idaṃ vuccati ‘‘dukkhaṃ’’. Tattha katamo dukkhanirodho? Taṇhāya ca, avasesānañca kilesānaṃ, avasesānañca akusalānaṃ dhammānaṃ, tiṇṇañca kusalamūlānaṃ sāsavānaṃ, avasesānañca sāsavānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodho’’. Tattha katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā, vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye aṭṭhaṅgiko maggo hoti – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’. Avasesā dhammā dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya sampayuttā.
211已对照

二百一十一、四谛:苦、苦集、苦灭、导至苦灭之道。

此中什么是苦集?渴爱——这称为“苦集”。

此中什么是苦?其余的诸烦恼、其余的诸不善法、三有漏善根、其余的有漏善法、诸善不善法的有漏异熟、凡既非善、亦非不善、亦非业的异熟的唯作诸法,以及一切色——这称为“苦”。

此中什么是苦灭?渴爱的舍断——这称为“苦灭”。

此中什么是导至苦灭之道?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时有具五支的道:正见、正思惟、正精进、正念、正定。

此中什么是正见?凡慧、了知……乃至……无痴、择法、正见、择法觉支、道支、道所摄——这称为“正见”。

此中什么是正思惟?凡思虑、寻……乃至……正思惟、道支、道所摄——这称为“正思惟”。

此中什么是正精进?凡心的精进发勤……乃至……正精进、精进觉支、道支、道所摄——这称为“正精进”。

此中什么是正念?凡念、随念……乃至……正念、念觉支、道支、道所摄——这称为“正念”。

此中什么是正定?凡心的住立……乃至……正定、定觉支、道支、道所摄——这称为“正定”。这称为“导至苦灭之道”。其余诸法与导至苦灭之道相应。

211Cattāri saccāni – dukkhaṃ, dukkhasamudayo, dukkhanirodho, dukkhanirodhagāminī paṭipadā. Tattha katamo dukkhasamudayo? Taṇhā – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhasamudayo’’. Tattha katamaṃ dukkhaṃ? Avasesā ca kilesā, avasesā ca akusalā dhammā, tīṇi ca kusalamūlāni sāsavāni, avasesā ca sāsavā kusalā dhammā, sāsavā ca kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā, ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṃ – idaṃ vuccati ‘‘dukkhaṃ’’. Tattha katamo dukkhanirodho? Taṇhāya pahānaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodho’’. Tattha katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā, vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye pañcaṅgiko maggo hoti – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Tattha katamā sammādiṭṭhi? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammādiṭṭhi’’. Tattha katamo sammāsaṅkappo? Yo takko vitakko…pe… sammāsaṅkappo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammāsaṅkappo’’. Tattha katamo sammāvāyāmo? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammāvāyāmo’’. Tattha katamā sammāsati? Yā sati anussati…pe… sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammāsati’’. Tattha katamo sammāsamādhi? Yā cittassa ṭhiti…pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammāsamādhi’’. Ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’. Avasesā dhammā dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya sampayuttā.
212已对照

二百一十二、此中什么是苦集?渴爱、其余的诸烦恼、其余的诸不善法、三有漏善根、其余的有漏善法——这称为“苦集”。

此中什么是苦?诸善不善法的有漏异熟、凡既非善、亦非不善、亦非业的异熟的唯作诸法,以及一切色——这称为“苦”。

此中什么是苦灭?渴爱、其余的诸烦恼、其余的诸不善法、三有漏善根、其余的有漏善法的舍断——这称为“苦灭”。

此中什么是导至苦灭之道?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时有具五支的道:正见、正思惟、正精进、正念、正定。这称为“导至苦灭之道”。其余诸法与导至苦灭之道相应。

212Tattha katamo dukkhasamudayo? Taṇhā ca, avasesā ca kilesā, avasesā ca akusalā dhammā, tīṇi ca kusalamūlāni sāsavāni, avasesā ca sāsavā kusalā dhammā – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhasamudayo’’. Tattha katamaṃ dukkhaṃ? Sāsavā kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā, ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṃ – idaṃ vuccati ‘‘dukkhaṃ’’. Tattha katamo dukkhanirodho? Taṇhāya ca, avasesānañca kilesānaṃ, avasesānañca akusalānaṃ dhammānaṃ, tiṇṇañca kusalamūlānaṃ sāsavānaṃ, avasesānañca sāsavānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodho’’. Tattha katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā, vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye pañcaṅgiko maggo hoti – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’. Avasesā dhammā dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya sampayuttā.
213已对照

二百一十三、四谛:苦、苦集、苦灭、导至苦灭之道。

此中什么是苦集?渴爱——这称为“苦集”。

此中什么是苦?其余的诸烦恼、其余的诸不善法、三有漏善根、其余的有漏善法、诸善不善法的有漏异熟、凡既非善、亦非不善、亦非业的异熟的唯作诸法,以及一切色——这称为“苦”。

此中什么是苦灭?渴爱的舍断——这称为“苦灭”。

此中什么是导至苦灭之道?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时有触……乃至……有不散乱。这称为“导至苦灭之道”。

213Cattāri saccāni – dukkhaṃ, dukkhasamudayo, dukkhanirodho, dukkhanirodhagāminī paṭipadā. Tattha katamo dukkhasamudayo? Taṇhā – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhasamudayo’’. Tattha katamaṃ dukkhaṃ? Avasesā ca kilesā, avasesā ca akusalā dhammā, tīṇi ca kusalamūlāni sāsavāni, avasesā ca sāsavā kusalā dhammā, sāsavā ca kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā, ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṃ – idaṃ vuccati ‘‘dukkhaṃ’’. Tattha katamo dukkhanirodho? Taṇhāya pahānaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodho’’. Tattha katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’.
214已对照

二百一十四、此中什么是苦集?渴爱、其余的诸烦恼、其余的诸不善法、三有漏善根、其余的有漏善法——这称为“苦集”。

此中什么是苦?诸善不善法的有漏异熟、凡既非善、亦非不善、亦非业的异熟的唯作诸法,以及一切色——这称为“苦”。

此中什么是苦灭?渴爱、其余的诸烦恼、其余的诸不善法、三有漏善根、其余的有漏善法的舍断——这称为“苦灭”。

此中什么是导至苦灭之道?在此,比丘于某时修习能出离的、趣向损减的出世间禅,为舍断诸见执、为证得第一地,已离诸欲……乃至……成就并住于初禅——苦行道迟证智,于那时有触……乃至……有不散乱。这称为“导至苦灭之道”。

214Tattha katamo dukkhasamudayo? Taṇhā ca, avasesā ca kilesā, avasesā ca akusalā dhammā, tīṇi ca kusalamūlāni sāsavāni, avasesā ca sāsavā kusalā dhammā – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhasamudayo’’. Tattha katamaṃ dukkhaṃ? Sāsavā kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā, ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṃ – idaṃ vuccati ‘‘dukkhaṃ’’. Tattha katamo dukkhanirodho? Taṇhāya ca, avasesānañca kilesānaṃ, avasesānañca akusalānaṃ dhammānaṃ, tiṇṇañca kusalamūlānaṃ sāsavānaṃ, avasesānañca sāsavānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodho’’. Tattha katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti. Ayaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’.
215已对照

阿毗达摩分别。

三、问分

二百一十五、四圣谛:苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导至苦灭之道圣谛。

215Cattāri ariyasaccāni – dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
216已对照

二百一十六、四圣谛中,有几种是善、几种是不善、几种是无记……乃至……几种是有诤、几种是无诤?

216Catunnaṃ ariyasaccānaṃ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā…pe… kati saraṇā, kati araṇā?
217已对照

一、三法

二百一十七、集谛是不善。道谛是善。灭谛是无记。苦谛或善、或不善、或无记。两谛或与乐受相应、或与不苦不乐受相应。灭谛不应说是“与乐受相应的”,也不应说是“与苦受相应的”,也不应说是“与不苦不乐受相应的”。苦谛或与乐受相应、或与苦受相应、或与不苦不乐受相应,或不应说是“与乐受相应的”,也不应说是“与苦受相应的”,也不应说是“与不苦不乐受相应的”。两谛是异熟法法。灭谛是非异熟非异熟法法。苦谛或异熟、或异熟法法、或非异熟非异熟法法。集谛是非执受而顺取的。两谛是非执受非顺取的。苦谛或执受而顺取、或非执受而顺取。

集谛是杂染而顺杂染的。两谛是非杂染非顺杂染的。苦谛或杂染而顺杂染、或非杂染而顺杂染。集谛是有寻有伺的。灭谛是无寻无伺的。道谛或有寻有伺、或无寻唯伺、或无寻无伺。苦谛或有寻有伺、或无寻唯伺、或无寻无伺,或不应说是“有寻有伺的”,也不应说是“无寻唯伺的”,也不应说是“无寻无伺的”。两谛或与喜俱行、或与乐俱行、或与舍俱行。灭谛不应说是“与喜俱行的”,也不应说是“与乐俱行的”,也不应说是“与舍俱行的”。苦谛或与喜俱行、或与乐俱行、或与舍俱行,或不应说是“与喜俱行的”,也不应说是“与乐俱行的”,也不应说是“与舍俱行的”。

两谛是既非应以见、亦非应以修舍断的。集谛或应以见舍断、或应以修舍断。苦谛或应以见舍断,或应以修舍断,或既非应以见、亦非应以修舍断。两谛是无应以见、亦无应以修舍断之因的。集谛或有应以见舍断之因、或有应以修舍断之因。苦谛或有应以见舍断之因,或有应以修舍断之因,或无应以见、亦无应以修舍断之因。集谛是趣向积集的。道谛是趣向损减的。灭谛是非趣向积集非趣向损减的。苦谛或趣向积集、或非趣向积集非趣向损减。道谛是有学的。三谛是非有学非无学的。集谛是有限的。两谛是无量的。苦谛或有限、或广大。灭谛是无所缘的。道谛是无量所缘的。集谛或有限所缘,或广大所缘,不是无量所缘的,或不应说是“有限所缘的”,也不应说是“广大所缘的”。苦谛或有限所缘、或广大所缘、或无量所缘,或不应说是“有限所缘的”,也不应说是“广大所缘的”,也不应说是“无量所缘的”。

集谛是下劣的。两谛是殊胜的。苦谛或下劣、或中等。灭谛是不决定的。道谛是正性决定的。两谛或邪性决定、或不决定。灭谛是无所缘的。集谛不应说是“以道为所缘的”,也不应说是“以道为因的”,也不应说是“以道为增上的”。道谛不是以道为所缘的,是以道为因的,或以道为增上,或不应说是“以道为增上的”。苦谛或以道为所缘,不是以道为因的,或以道为增上,或不应说是“以道为所缘的”,也不应说是“以道为增上的”。两谛或已生、或未生,不应说是“将生的”。灭谛不应说是“已生的”,也不应说是“未生的”,也不应说是“将生的”。苦谛或已生、或未生、或将生。三谛或过去、或未来、或现在。灭谛不应说是“过去的”,也不应说是“未来的”,也不应说是“现在的”。灭谛是无所缘的。道谛不应说是“过去所缘的”,也不应说是“未来所缘的”,也不应说是“现在所缘的”。两谛或过去所缘、或未来所缘、或现在所缘,或不应说是“过去所缘的”,也不应说是“未来所缘的”,也不应说是“现在所缘的”。灭谛是外的。三谛或内、或外、或内外。灭谛是无所缘的。道谛是外所缘的。集谛或内所缘、或外所缘、或内外所缘。苦谛或内所缘、或外所缘、或内外所缘,或不应说是“内所缘的”,也不应说是“外所缘的”,也不应说是“内外所缘的”。三谛是无见无对的。苦谛或有见有对、或无见有对、或无见无对。

217Samudayasaccaṃ akusalaṃ. Maggasaccaṃ kusalaṃ. Nirodhasaccaṃ abyākataṃ. Dukkhasaccaṃ siyā kusalaṃ, siyā akusalaṃ, siyā abyākataṃ. Dve saccā siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Nirodhasaccaṃ na vattabbaṃ – ‘‘sukhāya vedanāya sampayutta’’ntipi, ‘‘dukkhāya vedanāya sampayutta’’ntipi, ‘‘adukkhamasukhāya vedanāya sampayutta’’ntipi. Dukkhasaccaṃ siyā sukhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘sukhāya vedanāya sampayutta’’ntipi, ‘‘dukkhāya vedanāya sampayutta’’ntipi, ‘‘adukkhamasukhāya vedanāya sampayutta’’ntipi. Dve saccā vipākadhammadhammā. Nirodhasaccaṃ nevavipākanavipākadhammadhammaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā vipākaṃ, siyā vipākadhammadhammaṃ, siyā nevavipākanavipākadhammadhammaṃ. Samudayasaccaṃ anupādinnupādāniyaṃ. Dve saccā anupādinnaanupādāniyā. Dukkhasaccaṃ siyā upādinnupādāniyaṃ, siyā anupādinnupādāniyaṃ. Samudayasaccaṃ saṃkiliṭṭhasaṃkilesikaṃ. Dve saccā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā. Dukkhasaccaṃ siyā saṃkiliṭṭhasaṃkilesikaṃ, siyā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikaṃ. Samudayasaccaṃ savitakkasavicāraṃ. Nirodhasaccaṃ avitakkaavicāraṃ. Maggasaccaṃ siyā savitakkasavicāraṃ, siyā avitakkavicāramattaṃ, siyā avitakkaavicāraṃ. Dukkhasaccaṃ siyā savitakkasavicāraṃ, siyā avitakkavicāramattaṃ, siyā avitakkaavicāraṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘savitakkasavicāra’’ntipi, ‘‘avitakkavicāramatta’’ntipi, ‘‘avitakkaavicāra’’ntipi. Dve saccā siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, siyā upekkhāsahagatā. Nirodhasaccaṃ na vattabbaṃ – ‘‘pītisahagata’’ntipi, ‘‘sukhasahagata’’ntipi, ‘‘upekkhāsahagata’’ntipi. Dukkhasaccaṃ siyā pītisahagataṃ, siyā sukhasahagataṃ, siyā upekkhāsahagataṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘pītisahagata’’ntipi, ‘‘sukhasahagata’’ntipi, ‘‘upekkhāsahagata’’ntipi. Dve saccā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā. Samudayasaccaṃ siyā dassanena pahātabbaṃ, siyā bhāvanāya pahātabbaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā dassanena pahātabbaṃ, siyā bhāvanāya pahātabbaṃ, siyā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbaṃ. Dve saccā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā. Samudayasaccaṃ siyā dassanena pahātabbahetukaṃ, siyā bhāvanāya pahātabbahetukaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā dassanena pahātabbahetukaṃ, siyā bhāvanāya pahātabbahetukaṃ, siyā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukaṃ. Samudayasaccaṃ ācayagāmi. Maggasaccaṃ apacayagāmi. Nirodhasaccaṃ nevācayagāmināpacayagāmi. Dukkhasaccaṃ siyā ācayagāmi, siyā nevācayagāmināpacayagāmi. Maggasaccaṃ sekkhaṃ. Tīṇi saccāni nevasekkhanāsekkhā. Samudayasaccaṃ parittaṃ. Dve saccā appamāṇā. Dukkhasaccaṃ siyā parittaṃ, siyā mahaggataṃ. Nirodhasaccaṃ anārammaṇaṃ. Maggasaccaṃ appamāṇārammaṇaṃ. Samudayasaccaṃ siyā parittārammaṇaṃ, siyā mahaggatārammaṇaṃ na appamāṇārammaṇaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘parittārammaṇa’’ntipi, ‘‘mahaggatārammaṇa’’ntipi. Dukkhasaccaṃ siyā parittārammaṇaṃ, siyā mahaggatārammaṇaṃ, siyā appamāṇārammaṇaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘parittārammaṇa’’ntipi, ‘‘mahaggatārammaṇa’’ntipi, ‘‘appamāṇārammaṇa’’ntipi. Samudayasaccaṃ hīnaṃ. Dve saccā paṇītā. Dukkhasaccaṃ siyā hīnaṃ, siyā majjhimaṃ. Nirodhasaccaṃ aniyataṃ. Maggasaccaṃ sammattaniyataṃ. Dve saccā siyā micchattaniyatā, siyā aniyatā. Nirodhasaccaṃ anārammaṇaṃ. Samudayasaccaṃ na vattabbaṃ – ‘‘maggārammaṇa’’ntipi, ‘‘maggahetuka’’ntipi, ‘‘maggādhipatī’’tipi. Maggasaccaṃ na maggārammaṇaṃ maggahetukaṃ, siyā maggādhipati, siyā na vattabbaṃ – ‘‘maggādhipatī’’ti. Dukkhasaccaṃ siyā maggārammaṇaṃ na maggahetukaṃ, siyā maggādhipati, siyā na vattabbaṃ – ‘‘maggārammaṇa’’ntipi, ‘‘maggādhipatī’’tipi. Dve saccā siyā uppannā, siyā anuppannā, na vattabbā – ‘‘uppādino’’ti. Nirodhasaccaṃ na vattabbaṃ – ‘‘uppanna’’ntipi, ‘‘anuppanna’’ntipi, ‘‘uppādī’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā uppannaṃ, siyā anuppannaṃ, siyā uppādi. Tīṇi saccāni siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā. Nirodhasaccaṃ na vattabbaṃ – ‘‘atīta’’ntipi, ‘‘anāgata’’ntipi, ‘‘paccuppanna’’ntipi. Nirodhasaccaṃ anārammaṇaṃ. Maggasaccaṃ na vattabbaṃ – ‘‘atītārammaṇa’’ntipi, ‘‘anāgatārammaṇa’’ntipi, ‘‘paccuppannārammaṇa’’ntipi. Dve saccā siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā paccuppannārammaṇā, siyā na vattabbā – ‘‘atītārammaṇā’’tipi, ‘‘anāgatārammaṇā’’tipi, ‘‘paccuppannārammaṇā’’tipi. Nirodhasaccaṃ bahiddhā. Tīṇi saccāni siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā. Nirodhasaccaṃ anārammaṇaṃ. Maggasaccaṃ bahiddhārammaṇaṃ. Samudayasaccaṃ siyā ajjhattārammaṇaṃ, siyā bahiddhārammaṇaṃ, siyā ajjhattabahiddhārammaṇaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā ajjhattārammaṇaṃ, siyā bahiddhārammaṇaṃ, siyā ajjhattabahiddhārammaṇaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘ajjhattārammaṇa’’ntipi, ‘‘bahiddhārammaṇa’’ntipi, ‘‘ajjhattabahiddhārammaṇa’’ntipi. Tīṇi saccāni anidassanaappaṭighā. Dukkhasaccaṃ siyā sanidassanasappaṭighaṃ, siyā anidassanasappaṭighaṃ, siyā anidassanaappaṭighaṃ.
218已对照

二、二法

二百一十八、集谛是因。灭谛是非因。两谛或是因、或是非因。两谛是有因的。灭谛是无因的。苦谛或有因、或无因。两谛是与因相应的。灭谛是与因不相应的。苦谛或与因相应、或与因不相应。集谛既是因、又是有因的。灭谛不应说是“既是因、又是有因的”,也不应说是“是有因而非因的”。道谛或既是因、又是有因,或是有因而非因。苦谛或既是因、又是有因,或是有因而非因,或不应说是“既是因、又是有因的”,也不应说是“是有因而非因的”。集谛既是因、又与因相应的。灭谛不应说是“既是因、又与因相应的”,也不应说是“与因相应而非因的”。道谛或既是因、又与因相应,或是与因相应而非因。苦谛或既是因、又与因相应,或是与因相应而非因,或不应说是“既是因、又与因相应的”,也不应说是“与因相应而非因的”。灭谛是非因而无因的。集谛不应说是“非因而有因的”,也不应说是“非因而无因的”。道谛或非因而有因,或不应说是“非因而有因的”,也不应说是“非因而无因的”。苦谛或非因而有因、或非因而无因,或不应说是“非因而有因的”,也不应说是“非因而无因的”。

三谛是有缘的。灭谛是无缘的。三谛是有为的。灭谛是无为的。三谛是无见的。苦谛或有见、或无见。三谛是无对的。苦谛或有对、或无对。三谛是非色的。苦谛或有色、或非色。两谛是世间的。两谛是出世间的;为某[识]所识知的,不为某[识]所识知的。

集谛是漏。两谛是非漏。苦谛或是漏、或是非漏。两谛是有漏的。两谛是无漏的。集谛是与漏相应的。两谛是与漏不相应的。苦谛或与漏相应、或与漏不相应。集谛既是漏、又是有漏的。两谛不应说是“既是漏、又是有漏的”,也不应说是“是有漏而非漏的”。苦谛或既是漏、又是有漏,或是有漏而非漏。集谛既是漏、又与漏相应的。两谛不应说是“既是漏、又与漏相应的”,也不应说是“与漏相应而非漏的”。苦谛或既是漏、又与漏相应,或是与漏相应而非漏,或不应说是“既是漏、又与漏相应的”,也不应说是“与漏相应而非漏的”。两谛是与漏不相应而无漏的。集谛不应说是“与漏不相应而有漏的”,也不应说是“与漏不相应而无漏的”。苦谛或与漏不相应而有漏,或不应说是“与漏不相应而有漏的”,也不应说是“与漏不相应而无漏的”。

集谛是结。两谛是非结。苦谛或是结、或是非结。两谛是顺结的。两谛是不顺结的。集谛是与结相应的。两谛是与结不相应的。苦谛或与结相应、或与结不相应。集谛既是结、又是顺结的。两谛不应说是“既是结、又是顺结的”,也不应说是“是顺结而非结的”。苦谛或既是结、又是顺结,或是顺结而非结。集谛既是结、又与结相应的。两谛不应说是“既是结、又与结相应的”,也不应说是“与结相应而非结的”。苦谛或既是结、又与结相应,或是与结相应而非结,或不应说是“既是结、又与结相应的”,也不应说是“与结相应而非结的”。两谛是与结不相应而不顺结的。集谛不应说是“与结不相应而顺结的”,也不应说是“与结不相应而不顺结的”。苦谛或与结不相应而顺结,或不应说是“与结不相应而顺结的”,也不应说是“与结不相应而不顺结的”。

集谛是系。两谛是非系。苦谛或是系、或是非系。两谛是顺系的。两谛是不顺系的。两谛是与系不相应的。两谛或与系相应、或与系不相应。集谛既是系、又是顺系的。两谛不应说是“既是系、又是顺系的”,也不应说是“是顺系而非系的”。苦谛或既是系、又是顺系,或是顺系而非系。集谛既是系、又与系相应的,或不应说是“既是系、又与系相应的”,也不应说是“与系相应而非系的”。两谛不应说是“既是系、又与系相应的”,也不应说是“与系相应而非系的”。苦谛或既是系、又与系相应,或是与系相应而非系,或不应说是“既是系、又与系相应的”,也不应说是“与系相应而非系的”。两谛是与系不相应而不顺系的。两谛或与系不相应而顺系,或不应说是“与系不相应而顺系的”,也不应说是“与系不相应而不顺系的”。

集谛是暴流……乃至……是轭……乃至……是盖。两谛是非盖。苦谛或是盖、或是非盖。两谛是顺盖的。两谛是不顺盖的。集谛是与盖相应的。两谛是与盖不相应的。苦谛或与盖相应、或与盖不相应。集谛既是盖、又是顺盖的。两谛不应说是“既是盖、又是顺盖的”,也不应说是“是顺盖而非盖的”。苦谛或既是盖、又是顺盖,或是顺盖而非盖。集谛既是盖、又与盖相应的。两谛不应说是“既是盖、又与盖相应的”,也不应说是“与盖相应而非盖的”。苦谛或既是盖、又与盖相应,或是与盖相应而非盖,或不应说是“既是盖、又与盖相应的”,也不应说是“与盖相应而非盖的”。两谛是与盖不相应而不顺盖的。集谛不应说是“与盖不相应而顺盖的”,也不应说是“与盖不相应而不顺盖的”。苦谛或与盖不相应而顺盖,或不应说是“与盖不相应而顺盖的”,也不应说是“与盖不相应而不顺盖的”。

三谛是非执取。苦谛或是执取、或是非执取。两谛是所执取的。两谛是非所执取的。两谛是与执取不相应的。集谛或与执取相应、或与执取不相应。苦谛或与执取相应、或与执取不相应,或不应说是“与执取相应的”,也不应说是“与执取不相应的”。集谛不应说是“既是执取、又是所执取的”,[而]是所执取而非执取的。两谛不应说是“既是执取、又是所执取的”,也不应说是“是所执取而非执取的”。苦谛或既是执取、又是所执取,或是所执取而非执取。两谛是与执取不相应而非所执取的。两谛或与执取不相应而所执取,或不应说是“与执取不相应而所执取的”,也不应说是“与执取不相应而非所执取的”。

两谛是有所缘的。灭谛是无所缘的。苦谛或有所缘、或无所缘。三谛是非心。苦谛或是心、或是非心。两谛是心所。灭谛是非心所。苦谛或心所、或非心所。两谛是与心相应的。灭谛是与心不相应的。苦谛或与心相应、或与心不相应,或不应说是“与心相应的”,也不应说是“与心不相应的”。两谛是与心相杂的。灭谛是与心不相杂的。苦谛或与心相杂、或与心不相杂,或不应说是“与心相杂的”,也不应说是“与心不相杂的”。两谛是以心为等起的。灭谛是非以心为等起的。苦谛或以心为等起、或非以心为等起。两谛是与心俱有的。灭谛是非与心俱有的。苦谛或与心俱有、或非与心俱有。两谛是随心转的。灭谛是非随心转的。苦谛或随心转、或非随心转。两谛是与心相杂而以心为等起的。灭谛是非与心相杂而以心为等起的。苦谛或与心相杂而以心为等起、或非与心相杂而以心为等起。两谛是与心相杂、以心为等起、与心俱有的。灭谛是非与心相杂、以心为等起、与心俱有的。苦谛或与心相杂、以心为等起、与心俱有,或非与心相杂、以心为等起、与心俱有。两谛是与心相杂、以心为等起、随心转的。灭谛是非与心相杂、以心为等起、随心转的。苦谛或与心相杂、以心为等起、随心转,或非与心相杂、以心为等起、随心转。三谛是外的。苦谛或内、或外。

三谛是非所造的。苦谛或所造、或非所造。三谛是非执受的。苦谛或执受、或非执受。集谛是取。两谛是非取。苦谛或是取、或是非取。两谛是顺取的。两谛是不顺取的。两谛是与取不相应的。两谛或与取相应、或与取不相应。集谛既是取、又是顺取的。两谛不应说是“既是取、又是顺取的”,也不应说是“是顺取而非取的”。苦谛或既是取、又是顺取,或是顺取而非取。集谛或既是取、又与取相应,或不应说是“既是取、又与取相应的”,也不应说是“与取相应而非取的”。两谛不应说是“既是取、又与取相应的”,也不应说是“与取相应而非取的”。苦谛或既是取、又与取相应,或是与取相应而非取,或不应说是“既是取、又与取相应的”,也不应说是“与取相应而非取的”。两谛是与取不相应而不顺取的。两谛或与取不相应而顺取,或不应说是“与取不相应而顺取的”,也不应说是“与取不相应而不顺取的”。

集谛是烦恼。两谛是非烦恼。苦谛或是烦恼、或是非烦恼。两谛是顺杂染的。两谛是不顺杂染的。集谛是杂染的。两谛是非杂染的。苦谛或杂染、或非杂染。集谛是与烦恼相应的。两谛是与烦恼不相应的。苦谛或与烦恼相应、或与烦恼不相应。集谛既是烦恼、又是顺杂染的。两谛不应说是“既是烦恼、又是顺杂染的”,也不应说是“是顺杂染而非烦恼的”。苦谛或既是烦恼、又是顺杂染,或是顺杂染而非烦恼。集谛既是烦恼、又是杂染的。两谛不应说是“既是烦恼、又是杂染的”,也不应说是“是杂染而非烦恼的”。苦谛或既是烦恼、又是杂染,或是杂染而非烦恼,或不应说是“既是烦恼、又是杂染的”,也不应说是“是杂染而非烦恼的”。集谛既是烦恼、又与烦恼相应的。两谛不应说是“既是烦恼、又与烦恼相应的”,也不应说是“与烦恼相应而非烦恼的”。苦谛或既是烦恼、又与烦恼相应,或是与烦恼相应而非烦恼,或不应说是“既是烦恼、又与烦恼相应的”,也不应说是“与烦恼相应而非烦恼的”。两谛是与烦恼不相应而不顺杂染的。集谛不应说是“与烦恼不相应而顺杂染的”,也不应说是“与烦恼不相应而不顺杂染的”。苦谛或与烦恼不相应而顺杂染,或不应说是“与烦恼不相应而顺杂染的”,也不应说是“与烦恼不相应而不顺杂染的”。

两谛是不应以见舍断的。两谛或应以见舍断、或不应以见舍断。两谛是不应以修舍断的。两谛或应以修舍断、或不应以修舍断。两谛是无应以见舍断之因的。两谛或有应以见舍断之因、或无应以见舍断之因。两谛是无应以修舍断之因的。两谛或有应以修舍断之因、或无应以修舍断之因。集谛是有寻的。灭谛是无寻的。两谛或有寻、或无寻。集谛是有伺的。灭谛是无伺的。两谛或有伺、或无伺。灭谛是无喜的。三谛或有喜、或无喜。灭谛是不与喜俱行的。三谛或与喜俱行、或不与喜俱行。灭谛是不与乐俱行的。三谛或与乐俱行、或不与乐俱行。灭谛是不与舍俱行的。三谛或与舍俱行、或不与舍俱行。

集谛是欲界的。两谛是非欲界的。苦谛或欲界、或非欲界。三谛是非色界的。苦谛或色界、或非色界。三谛是非无色界的。苦谛或无色界、或非无色界。两谛是系属的。两谛是不系属的。道谛是导向出离的。三谛是不导向出离的。道谛是决定的。灭谛是不决定的。两谛或决定、或不决定。两谛是有上的。两谛是无上的。集谛是有诤的。两谛是无诤的。苦谛或有诤、或无诤。

218Samudayasaccaṃ hetu. Nirodhasaccaṃ na hetu. Dve saccā siyā hetū, siyā na hetū. Dve saccā sahetukā. Nirodhasaccaṃ ahetukaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā sahetukaṃ, siyā ahetukaṃ. Dve saccā hetusampayuttā. Nirodhasaccaṃ hetuvippayuttaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā hetusampayuttaṃ, siyā hetuvippayuttaṃ. Samudayasaccaṃ hetu ceva sahetukañca. Nirodhasaccaṃ na vattabbaṃ – ‘‘hetu ceva sahetukañcā’’tipi, ‘‘sahetukañceva na ca hetū’’tipi. Maggasaccaṃ siyā hetu ceva sahetukañca, siyā sahetukañceva na ca hetu. Dukkhasaccaṃ siyā hetu ceva sahetukañca, siyā sahetukañceva na ca hetu, siyā na vattabbaṃ – ‘‘hetu ceva sahetukañcā’’tipi, ‘‘sahetukañceva na ca hetū’’tipi. Samudayasaccaṃ hetu ceva hetusampayuttañca. Nirodhasaccaṃ na vattabbaṃ – ‘‘hetu ceva hetusampayuttañcā’’tipi, ‘‘hetusampayuttañceva na ca hetū’’tipi. Maggasaccaṃ siyā hetu ceva hetusampayuttañca, siyā hetusampayuttañceva na ca hetu. Dukkhasaccaṃ siyā hetu ceva hetusampayuttañca, siyā hetusampayuttañceva na ca hetu, siyā na vattabbaṃ – ‘‘hetu ceva hetusampayuttañcā’’tipi, ‘‘hetusampayuttañceva na ca hetū’’tipi. Nirodhasaccaṃ na hetuahetukaṃ. Samudayasaccaṃ na vattabbaṃ – ‘‘na hetusahetuka’’ntipi, ‘‘na hetuahetuka’’ntipi. Maggasaccaṃ siyā na hetusahetukaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘na hetusahetuka’’ntipi, ‘‘na hetuahetuka’’ntipi. Dukkhasaccaṃ siyā na hetusahetukaṃ, siyā na hetuahetukaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘na hetusahetuka’’ntipi, ‘‘na hetuahetuka’’ntipi. Tīṇi saccāni sappaccayā. Nirodhasaccaṃ appaccayaṃ. Tīṇi saccāni saṅkhatā. Nirodhasaccaṃ asaṅkhataṃ. Tīṇi saccāni anidassanā. Dukkhasaccaṃ siyā sanidassanaṃ, siyā anidassanaṃ. Tīṇi saccāni appaṭighā. Dukkhasaccaṃ siyā sappaṭighaṃ, siyā appaṭighaṃ. Tīṇi saccāni arūpāni. Dukkhasaccaṃ siyā rūpaṃ, siyā arūpaṃ. Dve saccā lokiyā. Dve saccā lokuttarā; kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā. Samudayasaccaṃ āsavo. Dve saccā no āsavā. Dukkhasaccaṃ siyā āsavo, siyā no āsavo. Dve saccā sāsavā. Dve saccā anāsavā. Samudayasaccaṃ āsavasampayuttaṃ. Dve saccā āsavavippayuttā. Dukkhasaccaṃ siyā āsavasampayuttaṃ, siyā āsavavippayuttaṃ. Samudayasaccaṃ āsavo ceva sāsavañca. Dve saccā na vattabbā – ‘‘āsavā ceva sāsavā cā’’tipi, ‘‘sāsavā ceva no ca āsavā’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā āsavo ceva sāsavañca, siyā sāsavañceva no ca āsavo. Samudayasaccaṃ āsavo ceva āsavasampayuttañca. Dve saccā na vattabbā – ‘‘āsavā ceva āsavasampayuttā cā’’tipi, ‘‘āsavasampayuttā ceva no ca āsavā’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā āsavo ceva āsavasampayuttañca, siyā āsavasampayuttañceva no ca āsavo, siyā na vattabbaṃ – ‘‘āsavo ceva āsavasampayuttañcā’’tipi, ‘‘āsavasampayuttañceva no ca āsavo’’tipi. Dve saccā āsavavippayuttaanāsavā. Samudayasaccaṃ na vattabbaṃ – ‘‘āsavavippayuttasāsava’’ntipi, ‘‘āsavavippayuttaanāsava’’ntipi. Dukkhasaccaṃ siyā āsavavippayuttasāsavaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘āsavavippayuttasāsava’’ntipi, ‘‘āsavavippayuttaanāsava’’ntipi. Samudayasaccaṃ saṃyojanaṃ. Dve saccā no saṃyojanā. Dukkhasaccaṃ siyā saṃyojanaṃ, siyā no saṃyojanaṃ. Dve saccā saṃyojaniyā. Dve saccā asaṃyojaniyā. Samudayasaccaṃ saṃyojanasampayuttaṃ. Dve saccā saṃyojanavippayuttā. Dukkhasaccaṃ siyā saṃyojanasampayuttaṃ, siyā saṃyojanavippayuttaṃ. Samudayasaccaṃ saṃyojanañceva saṃyojaniyañca. Dve saccā na vattabbā – ‘‘saṃyojanā ceva saṃyojaniyā cā’’tipi, ‘‘saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanā’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā saṃyojanañceva saṃyojaniyañca, siyā saṃyojaniyañceva no ca saṃyojanaṃ. Samudayasaccaṃ saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca. Dve saccā na vattabbā – ‘‘saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā cā’’tipi, ‘‘saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanā’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, siyā saṃyojanasampayuttañceva no ca saṃyojanaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañcā’’tipi, ‘‘saṃyojanasampayuttañceva no ca saṃyojana’’ntipi. Dve saccā saṃyojanavippayuttaasaṃyojaniyā. Samudayasaccaṃ na vattabbaṃ – ‘‘saṃyojanavippayuttasaṃyojaniya’’ntipi, ‘‘saṃyojanavippayuttaasaṃyojaniya’’ntipi. Dukkhasaccaṃ siyā saṃyojanavippayuttasaṃyojaniyaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘saṃyojanavippayuttasaṃyojaniya’’ntipi, ‘‘saṃyojanavippayuttaasaṃyojaniya’’ntipi. Samudayasaccaṃ gantho. Dve saccā no ganthā. Dukkhasaccaṃ siyā gantho, siyā no gantho. Dve saccā ganthaniyā. Dve saccā aganthaniyā. Dve saccā ganthavippayuttā. Dve saccā siyā ganthasampayuttā, siyā ganthavippayuttā. Samudayasaccaṃ gantho ceva ganthaniyañca. Dve saccā na vattabbā – ‘‘ganthā ceva ganthaniyā cā’’tipi, ‘‘ganthaniyā ceva no ca ganthā’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā gantho ceva ganthaniyañca, siyā ganthaniyañceva no ca gantho. Samudayasaccaṃ gantho ceva ganthasampayuttañca, siyā na vattabbaṃ – ‘‘gantho ceva ganthasampayuttañcā’’tipi, ‘‘ganthasampayuttañceva no ca gantho’’tipi. Dve saccā na vattabbā – ‘‘ganthā ceva ganthasampayuttā cā’’tipi, ‘‘ganthasampayuttā ceva no ca ganthā’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā gantho ceva ganthasampayuttañca, siyā ganthasampayuttañceva no ca gantho, siyā na vattabbaṃ – ‘‘gantho ceva ganthasampayuttañcā’’tipi, ‘‘ganthasampayuttañceva no ca gantho’’tipi. Dve saccā ganthavippayuttaaganthaniyā. Dve saccā siyā ganthavippayuttaganthaniyā, siyā na vattabbā – ‘‘ganthavippayuttaganthaniyā’’tipi, ‘‘ganthavippayuttaaganthaniyā’’tipi. Samudayasaccaṃ ogho…pe… yogo…pe… nīvaraṇaṃ. Dve saccā no nīvaraṇā. Dukkhasaccaṃ siyā nīvaraṇaṃ, siyā no nīvaraṇaṃ. Dve saccā nīvaraṇiyā dve saccā anīvaraṇiyā. Samudayasaccaṃ nīvaraṇasampayuttaṃ. Dve saccā nīvaraṇavippayuttā. Dukkhasaccaṃ siyā nīvaraṇasampayuttaṃ, siyā nīvaraṇavippayuttaṃ. Samudayasaccaṃ nīvaraṇañceva nīvaraṇiyañca. Dve saccā na vattabbā – ‘‘nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā cā’’tipi, ‘‘nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā nīvaraṇañceva nīvaraṇiyañca, siyā nīvaraṇiyañceva no ca nīvaraṇaṃ. Samudayasaccaṃ nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca. Dve saccā na vattabbā – ‘‘nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā cā’’tipi, ‘‘nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, siyā nīvaraṇasampayuttañceva no ca nīvaraṇaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañcā’’tipi, ‘‘nīvaraṇasampayuttañceva no ca nīvaraṇa’’ntipi. Dve saccā nīvaraṇavippayuttaanīvaraṇiyā. Samudayasaccaṃ na vattabbaṃ – ‘‘nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiya’’ntipi, ‘‘nīvaraṇavippayuttaanīvaraṇiya’’ntipi. Dukkhasaccaṃ siyā nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiya’’ntipi, ‘‘nīvaraṇavippayuttaanīvaraṇiya’’ntipi. Tīṇi saccāni no parāmāsā. Dukkhasaccaṃ siyā parāmāso, siyā no parāmāso. Dve saccā parāmaṭṭhā. Dve saccā aparāmaṭṭhā. Dve saccā parāmāsavippayuttā. Samudayasaccaṃ siyā parāmāsasampayuttaṃ, siyā parāmāsavippayuttaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā parāmāsasampayuttaṃ, siyā parāmāsavippayuttaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘parāmāsasampayutta’’ntipi, ‘‘parāmāsavippayutta’’ntipi. Samudayasaccaṃ na vattabbaṃ – ‘‘parāmāso ceva parāmaṭṭhañcā’’ti, parāmaṭṭhañceva no ca parāmāso. Dve saccā na vattabbā – ‘‘parāmāsā ceva parāmaṭṭhā cā’’tipi, ‘‘parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā parāmāso ceva parāmaṭṭhañca, siyā parāmaṭṭhañceva no ca parāmāso. Dve saccā parāmāsavippayuttaaparāmaṭṭhā. Dve saccā siyā parāmāsavippayuttaparāmaṭṭhā, siyā na vattabbā – ‘‘parāmāsavippayuttaparāmaṭṭhā’’tipi, ‘‘parāmāsavippayuttaaparāmaṭṭhā’’tipi. Dve saccā sārammaṇā. Nirodhasaccaṃ anārammaṇaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā sārammaṇaṃ, siyā anārammaṇaṃ. Tīṇi saccāni no cittā. Dukkhasaccaṃ siyā cittaṃ, siyā no cittaṃ. Dve saccā cetasikā. Nirodhasaccaṃ acetasikaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā cetasikaṃ, siyā acetasikaṃ. Dve saccā cittasampayuttā. Nirodhasaccaṃ cittavippayuttaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā cittasampayuttaṃ, siyā cittavippayuttaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘cittena sampayutta’’ntipi, ‘‘cittena vippayutta’’ntipi. Dve saccā cittasaṃsaṭṭhā. Nirodhasaccaṃ cittavisaṃsaṭṭhaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā cittasaṃsaṭṭhaṃ, siyā cittavisaṃsaṭṭhaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘cittena saṃsaṭṭha’’ntipi, ‘‘cittena visaṃsaṭṭha’’ntipi. Dve saccā cittasamuṭṭhānā. Nirodhasaccaṃ no cittasamuṭṭhānaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā cittasamuṭṭhānaṃ, siyā no cittasamuṭṭhānaṃ. Dve saccā cittasahabhuno. Nirodhasaccaṃ no cittasahabhū. Dukkhasaccaṃ siyā cittasahabhū, siyā no cittasahabhū. Dve saccā cittānuparivattino. Nirodhasaccaṃ no cittānuparivatti. Dukkhasaccaṃ siyā cittānuparivatti, siyā no cittānuparivatti. Dve saccā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā. Nirodhasaccaṃ no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānaṃ. Dukkhasaccaṃ siyā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānaṃ, siyā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānaṃ. Dve saccā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno. Nirodhasaccaṃ no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhū. Dukkhasaccaṃ siyā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhū, siyā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhū. Dve saccā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino. Nirodhasaccaṃ no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivatti. Dukkhasaccaṃ siyā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivatti, siyā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivatti. Tīṇi saccāni bāhirā. Dukkhasaccaṃ siyā ajjhattaṃ, siyā bāhiraṃ. Tīṇi saccāni no upādā. Dukkhasaccaṃ siyā upādā, siyā no upādā. Tīṇi saccāni anupādinnā. Dukkhasaccaṃ siyā upādinnaṃ, siyā anupādinnaṃ. Samudayasaccaṃ upādānaṃ. Dve saccā no upādānā. Dukkhasaccaṃ siyā upādānaṃ, siyā no upādānaṃ. Dve saccā upādāniyā. Dve saccā anupādāniyā. Dve saccā upādānavippayuttā. Dve saccā siyā upādānasampayuttā, siyā upādānavippayuttā. Samudayasaccaṃ upādānañceva upādāniyañca. Dve saccā na vattabbā – ‘‘upādānā ceva upādāniyā cā’’tipi, ‘‘upādāniyā ceva no ca upādānā’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā upādānañceva upādāniyañca, siyā upādāniyañceva no ca upādānaṃ. Samudayasaccaṃ siyā upādānañceva upādānasampayuttañca, siyā na vattabbaṃ – ‘‘upādānañceva upādānasampayuttañcā’’tipi, ‘‘upādānasampayuttañceva no ca upādāna’’ntipi. Dve saccā na vattabbā – ‘‘upādānā ceva upādānasampayuttā cā’’tipi, ‘‘upādānasampayuttā ceva no ca upādānā’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā upādānañceva upādānasampayuttañca, siyā upādānasampayuttañceva no ca upādānaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘upādānañceva upādānasampayuttañcā’’ tipi, ‘‘upādānasampayuttañceva no ca upādāna’’ntipi. Dve saccā upādānavippayuttaanupādāniyā. Dve saccā siyā upādānavippayuttaupādāniyā, siyā na vattabbā – ‘‘upādānavippayuttaupādāniyā’’tipi, ‘‘upādānavippayuttaanupādāniyā’’tipi. Samudayasaccaṃ kileso. Dve saccā no kilesā. Dukkhasaccaṃ siyā kileso, siyā no kileso. Dve saccā saṃkilesikā. Dve saccā asaṃkilesikā. Samudayasaccaṃ saṃkiliṭṭhaṃ. Dve saccā asaṃkiliṭṭhā. Dukkhasaccaṃ siyā saṃkiliṭṭhaṃ, siyā asaṃkiliṭṭhaṃ. Samudayasaccaṃ kilesasampayuttaṃ. Dve saccā kilesavippayuttā. Dukkhasaccaṃ siyā kilesasampayuttaṃ, siyā kilesavippayuttaṃ. Samudayasaccaṃ kileso ceva saṃkilesikañca. Dve saccā na vattabbā – ‘‘kilesā ceva saṃkilesikā cā’’tipi, ‘‘saṃkilesikā ceva no ca kilesā’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā kileso ceva saṃkilesikañca, siyā saṃkilesikañceva no ca kileso. Samudayasaccaṃ kileso ceva saṃkiliṭṭhañca. Dve saccā na vattabbā – ‘‘kilesā ceva saṃkiliṭṭhā cā’’tipi, ‘‘saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesā’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā kileso ceva saṃkiliṭṭhañca, siyā saṃkiliṭṭhañceva no ca kileso, siyā na vattabbaṃ – ‘‘kileso ceva saṃkiliṭṭhañcā’’tipi, ‘‘saṃkiliṭṭhañceva no ca kileso’’tipi. Samudayasaccaṃ kileso ceva kilesasampayuttañca. Dve saccā na vattabbā – ‘‘kilesā ceva kilesasampayuttā cā’’tipi, ‘‘kilesasampayuttā ceva no ca kilesā’’tipi. Dukkhasaccaṃ siyā kileso ceva kilesasampayuttañca, siyā kilesasampayuttañceva no ca kileso, siyā na vattabbaṃ – ‘‘kileso ceva kilesasampayuttañcā’’ tipi, ‘‘kilesasampayuttañceva no ca kileso’’tipi. Dve saccā kilesavippayuttaasaṃkilesikā. Samudayasaccaṃ na vattabbaṃ – ‘‘kilesavippayuttasaṃkilesika’’ntipi, ‘‘kilesavippayuttaasaṃkilesika’’ntipi. Dukkhasaccaṃ siyā kilesavippayuttasaṃkilesikaṃ, siyā na vattabbaṃ – ‘‘kilesavippayuttasaṃkilesika’’ntipi, ‘‘kilesavippayuttaasaṃkilesika’’ntipi. Dve saccā na dassanena pahātabbā. Dve saccā siyā dassanena pahātabbā, siyā na dassanena pahātabbā. Dve saccā na bhāvanāya pahātabbā. Dve saccā siyā bhāvanāya pahātabbā, siyā na bhāvanāya pahātabbā. Dve saccā na dassanena pahātabbahetukā. Dve saccā siyā dassanena pahātabbahetukā, siyā na dassanena pahātabbahetukā. Dve saccā na bhāvanāya pahātabbahetukā. Dve saccā siyā bhāvanāya pahātabbahetukā, siyā na bhāvanāya pahātabbahetukā. Samudayasaccaṃ savitakkaṃ. Nirodhasaccaṃ avitakkaṃ. Dve saccā siyā savitakkā, siyā avitakkā. Samudayasaccaṃ savicāraṃ. Nirodhasaccaṃ avicāraṃ. Dve saccā siyā savicārā, siyā avicārā. Nirodhasaccaṃ appītikaṃ. Tīṇi saccāni siyā sappītikā, siyā appītikā. Nirodhasaccaṃ na pītisahagataṃ. Tīṇi saccāni siyā pītisahagatā, siyā na pītisahagatā. Nirodhasaccaṃ na sukhasahagataṃ. Tīṇi saccāni siyā sukhasahagatā, siyā na sukhasahagatā. Nirodhasaccaṃ na upekkhāsahagataṃ. Tīṇi saccāni siyā upekkhāsahagatā, siyā na upekkhāsahagatā. Samudayasaccaṃ kāmāvacaraṃ. Dve saccā na kāmāvacarā. Dukkhasaccaṃ siyā kāmāvacaraṃ, siyā na kāmāvacaraṃ. Tīṇi saccāni na rūpāvacarā. Dukkhasaccaṃ siyā rūpāvacaraṃ, siyā na rūpāvacaraṃ. Tīṇi saccāni na arūpāvacarā. Dukkhasaccaṃ siyā arūpāvacaraṃ, siyā na arūpāvacaraṃ. Dve saccā pariyāpannā. Dve saccā apariyāpannā. Maggasaccaṃ niyyānikaṃ. Tīṇi saccāni aniyyānikā. Maggasaccaṃ niyataṃ. Nirodhasaccaṃ aniyataṃ. Dve saccā siyā niyatā, siyā aniyatā. Dve saccā sauttarā. Dve saccā anuttarā. Samudayasaccaṃ saraṇaṃ. Dve saccā araṇā. Dukkhasaccaṃ siyā saraṇaṃ, siyā araṇanti.
已对照

问分。

已对照

谛分别终。