快乐巴利palinanda.cc

分别论·界分别 Dhātuvibhaṅgo 1. Suttantabhājanīyaṃ

本经目录问分。界分别终。

172已对照

三、界分别

一、经分别

一百七十二、六界:地界、水界、火界、风界、空界、识界。

172Cha dhātuyo – pathavīdhātu [paṭhavīdhātu (sī. syā.) evamuparipi], āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu.
173已对照

一百七十三、此中什么是地界?地界有两类:有内的,有外的。此中什么是内的地界?凡内的、属己的、坚硬的、属坚固性的、坚硬性、坚硬之性、在内的、被执取的[东西],即:头发、体毛、指甲、牙齿、皮肤、肉、腱、骨、骨髓、肾、心、肝、肋膜、脾、肺、肠、肠间膜、胃中物、粪,以及其他任何内的、属己的、坚硬的、属坚固性的、坚硬性、坚硬之性、在内的、被执取的[东西]——这称为“内的地界”。

此中什么是外的地界?凡外的、坚硬的、属坚固性的、坚硬性、坚硬之性、在外的、非被执取的[东西],即:铁、金属、锡、铅、银、珍珠、摩尼、琉璃、螺贝、玉石、珊瑚、银钱、金、红宝石、玛瑙、草、木、砾石、瓦片、地、岩石、山,以及其他任何外的、坚硬的、属坚固性的、坚硬性、坚硬之性、在外的、非被执取的[东西]——这称为“外的地界”。凡是内的地界,以及凡是外的地界,把那一切合为一聚、总摄起来——这称为“地界”。

173Tattha katamā pathavīdhātu? Pathavīdhātudvayaṃ – atthi ajjhattikā, atthi bāhirā. Tattha katamā ajjhattikā pathavīdhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ kakkhaḷattaṃ kakkhaḷabhāvo ajjhattaṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru [nahāru (sī.)] aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ [aṭṭhimiñjā (sī.)] vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi ajjhattaṃ paccattaṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ kakkhaḷattaṃ kakkhaḷabhāvo ajjhattaṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘ajjhattikā pathavīdhātu’. Tattha katamā bāhirā pathavīdhātu? Yaṃ bāhiraṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ kakkhaḷattaṃ kakkhaḷabhāvo bahiddhā anupādinnaṃ, seyyathidaṃ – ayo lohaṃ tipu sīsaṃ sajjhaṃ [sajjhu (syā.)] muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṃ rajataṃ jātarūpaṃ lohitaṅko [lohitaṅgo (syā. ka.), lohitako (?)] masāragallaṃ tiṇaṃ kaṭṭhaṃ sakkharā kaṭhalaṃ [kathalaṃ (ka.)] bhūmi pāsāṇo pabbato, yaṃ vā panaññampi atthi bāhiraṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ kakkhaḷattaṃ kakkhaḷabhāvo bahiddhā anupādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘bāhirā pathavīdhātu’. Yā ca ajjhattikā pathavīdhātu yā ca bāhirā pathavīdhātu, tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā – ayaṃ vuccati ‘‘pathavīdhātu’’.
174已对照

一百七十四、此中什么是水界?水界有两类:有内的,有外的。此中什么是内的水界?凡内的、属己的、属水的、属水性的、黏结的、属黏结性的、色的黏合性、在内的、被执取的[东西],即:胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、泪、膏、唾、涕、关节滑液、尿,以及其他任何内的、属己的、属水的、属水性的、黏结的、属黏结性的、色的黏合性、在内的、被执取的[东西]——这称为“内的水界”。

此中什么是外的水界?凡外的、属水的、属水性的、黏结的、属黏结性的、色的黏合性、在外的、非被执取的[东西],即:根汁、茎汁、皮汁、叶汁、花汁、果汁、乳、酪、熟酥、生酥、油、蜜、糖蜜,或地上之水、或空中之[水],以及其他任何外的、属水的、属水性的、黏结的、属黏结性的、色的黏合性、在外的、非被执取的[东西]——这称为“外的水界”。凡是内的水界,以及凡是外的水界,把那一切合为一聚、总摄起来——这称为“水界”。

174Tattha katamā āpodhātu? Āpodhātudvayaṃ – atthi ajjhattikā, atthi bāhirā. Tattha katamā ajjhattikā āpodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ āpo āpogataṃ sineho sinehagataṃ [sneho snehagataṃ (syā.)] bandhanattaṃ rūpassa ajjhattaṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi ajjhattaṃ paccattaṃ āpo āpogataṃ sineho sinehagataṃ bandhanattaṃ rūpassa ajjhattaṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘ajjhattikā āpodhātu’. Tattha katamā bāhirā āpodhātu? Yaṃ bāhiraṃ āpo āpogataṃ sineho sinehagataṃ bandhanattaṃ rūpassa bahiddhā anupādinnaṃ, seyyathidaṃ – mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso puppharaso phalaraso khīraṃ dadhi sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ bhummāni vā udakāni antalikkhāni vā, yaṃ vā panaññampi atthi bāhiraṃ āpo āpogataṃ sineho sinehagataṃ bandhanattaṃ rūpassa bahiddhā anupādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘bāhirā āpodhātu’. Yā ca ajjhattikā āpodhātu yā ca bāhirā āpodhātu, tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā – ayaṃ vuccati ‘‘āpodhātu’’.
175已对照

一百七十五、此中什么是火界?火界有两类:有内的,有外的。此中什么是内的火界?凡内的、属己的、属火的、属火性的、热的、属热性的、暖的、属暖性的、在内的、被执取的[东西],即:以之而热的、以之而老的、以之而烧的、以之而使所食、所饮、所嚼、所尝正得消化的,以及其他任何内的、属己的、属火的、属火性的、热的、属热性的、暖的、属暖性的、在内的、被执取的[东西]——这称为“内的火界”。

此中什么是外的火界?凡外的、属火的、属火性的、热的、属热性的、暖的、属暖性的、在外的、非被执取的[东西],即:木火、稻杆火、草火、牛粪火、糠火、垃圾火、雷火、火之炎热、日之炎热、木积之炎热、草积之炎热、谷积之炎热、货积之炎热,以及其他任何外的、属火的、属火性的、热的、属热性的、暖的、属暖性的、在外的、非被执取的[东西]——这称为“外的火界”。凡是内的火界,以及凡是外的火界,把那一切合为一聚、总摄起来——这称为“火界”。

175Tattha katamā tejodhātu? Tejodhātudvayaṃ – atthi ajjhattikā, atthi bāhirā. Tattha katamā ajjhattikā tejodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ tejo tejogataṃ usmā usmāgataṃ usumaṃ usumagataṃ ajjhattaṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – yena ca santappati yena ca jīrīyati yena ca pariḍayhati yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ sammā pariṇāmaṃ gacchati, yaṃ vā panaññampi atthi ajjhattaṃ paccattaṃ tejo tejogataṃ usmā usmāgataṃ usumaṃ usumagataṃ ajjhattaṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘ajjhattikā tejodhātu’. Tattha katamā bāhirā tejodhātu? Yaṃ bāhiraṃ tejo tejogataṃ usmā usmāgataṃ usumaṃ usumagataṃ bahiddhā anupādinnaṃ, seyyathidaṃ – kaṭṭhaggi palālaggi [sakalikaggi (sabbattha)] tiṇaggi gomayaggi thusaggi saṅkāraggi indaggi aggisantāpo sūriyasantāpo kaṭṭhasannicayasantāpo tiṇasannicayasantāpo dhaññasannicayasantāpo bhaṇḍasannicayasantāpo, yaṃ vā panaññampi atthi bāhiraṃ tejo tejogataṃ usmā usmāgataṃ usumaṃ usumagataṃ bahiddhā anupādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘bāhirā tejodhātu’. Yā ca ajjhattikā tejodhātu yā ca bāhirā tejodhātu, tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā – ayaṃ vuccati ‘‘tejodhātu’’.
176已对照

一百七十六、此中什么是风界?风界有两类:有内的,有外的。此中什么是内的风界?凡内的、属己的、属风的、属风性的、色的支持性、在内的、被执取的[东西],即:上行风、下行风、腹中风、肠中风、随行肢节风、刀风、剃刀风、青莲风、入息与出息,以及其他任何内的、属己的、属风的、属风性的、色的支持性、在内的、被执取的[东西]——这称为“内的风界”。

此中什么是外的风界?凡外的、属风的、属风性的、色的支持性、在外的、非被执取的[东西],即:东风、西风、北风、南风、有尘风、无尘风、冷风、热风、少风、多风、黑风、毗蓝婆风、翅风、金翅鸟风、多罗扇风、扇风,以及其他任何外的、属风的、属风性的、色的支持性、在外的、非被执取的[东西]——这称为“外的风界”。凡是内的风界,以及凡是外的风界,把那一切合为一聚、总摄起来——这称为“风界”。

176Tattha katamā vāyodhātu? Vāyodhātudvayaṃ – atthi ajjhattikā, atthi bāhirā. Tattha katamā ajjhattikā vāyodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ thambhitattaṃ rūpassa ajjhattaṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – uddhaṅgamā vātā adhogamā vātā kucchisayā vātā koṭṭhāsayā [koṭṭhasayā (sī. syā.)] vātā aṅgamaṅgānusārino vātā satthakavātā khurakavātā uppalakavātā assāso passāso iti vā, yaṃ vā panaññampi atthi ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ thambhitattaṃ rūpassa ajjhattaṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘ajjhattikā vāyodhātu’. Tattha katamā bāhirā vāyodhātu? Yaṃ bāhiraṃ vāyo vāyogataṃ thambhitattaṃ rūpassa bahiddhā anupādinnaṃ, seyyathidaṃ – puratthimā vātā pacchimā vātā uttarā vātā dakkhiṇā vātā sarajā vātā arajā vātā sītā vātā uṇhā vātā parittā vātā adhimattā vātā kāḷavātā verambhavātā pakkhavātā supaṇṇavātā tālavaṇṭavātā vidhūpanavātā, yaṃ vā panaññampi atthi bāhiraṃ vāyo vāyogataṃ thambhitattaṃ rūpassa bahiddhā anupādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘bāhirā vāyodhātu’. Yā ca ajjhattikā vāyodhātu yā ca bāhirā vāyodhātu, tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā – ayaṃ vuccati ‘‘vāyodhātu’’.
177已对照

一百七十七、此中什么是空界?空界有两类:有内的,有外的。此中什么是内的空界?凡内的、属己的、属空的、属空性的、无碍的、属无碍性的、孔隙、属孔隙性的、不为肉与血所触及的、在内的、被执取的[东西],即:耳孔、鼻孔、口门,以及以之而吞入所食、所饮、所嚼、所尝的,以及于其中所食、所饮、所嚼、所尝停留的,以及以之而所食、所饮、所嚼、所尝从下部排出的,以及其他任何内的、属己的、属空的、属空性的、无碍的、属无碍性的、孔隙、属孔隙性的、不为肉与血所触及的、在内的、被执取的[东西]——这称为“内的空界”。

此中什么是外的空界?凡外的、属空的、属空性的、无碍的、属无碍性的、孔隙、属孔隙性的、不为四大种所触及的、在外的、非被执取的[东西]——这称为“外的空界”。凡是内的空界,以及凡是外的空界,把那一切合为一聚、总摄起来——这称为“空界”。

177Tattha katamā ākāsadhātu? Ākāsadhātudvayaṃ – atthi ajjhattikā, atthi bāhirā. Tattha katamā ajjhattikā ākāsadhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ ākāso ākāsagataṃ aghaṃ aghagataṃ vivaro vivaragataṃ asamphuṭṭhaṃ maṃsalohitehi ajjhattaṃ upādinnaṃ, seyyathidaṃ – kaṇṇacchiddaṃ nāsacchiddaṃ mukhadvāraṃ, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ ajjhoharati, yattha ca asitapītakhāyitasāyitaṃ santiṭṭhati, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ adhobhāgaṃ nikkhamati, yaṃ vā panaññampi atthi ajjhattaṃ paccattaṃ ākāso ākāsagataṃ aghaṃ aghagataṃ vivaro vivaragataṃ asamphuṭṭhaṃ maṃsalohitehi ajjhattaṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘ajjhattikā ākāsadhātu’. Tattha katamā bāhirā ākāsadhātu? Yaṃ bāhiraṃ ākāso ākāsagataṃ aghaṃ aghagataṃ vivaro vivaragataṃ asamphuṭṭhaṃ catūhi mahābhūtehi bahiddhā anupādinnaṃ – ayaṃ vuccati ‘bāhirā ākāsadhātu’. Yā ca ajjhattikā ākāsadhātu yā ca bāhirā ākāsadhātu, tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā – ayaṃ vuccati ‘‘ākāsadhātu’’.
178已对照

一百七十八、此中什么是识界?眼识界、耳识界、鼻识界、舌识界、身识界、意识界——这称为“识界”。

178Tattha katamā viññāṇadhātu? Cakkhuviññāṇadhātu, sotaviññāṇadhātu, ghānaviññāṇadhātu, jivhāviññāṇadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manoviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘viññāṇadhātu’’.
179已对照

这就是六界。

一百七十九、另有六界:乐界、苦界、喜悦界、忧界、舍界、无明界。

179Aparāpi cha dhātuyo – sukhadhātu, dukkhadhātu, somanassadhātu, domanassadhātu, upekkhādhātu, avijjādhātu.
180已对照

一百八十、此中什么是乐界?凡身的适、身的乐,由身触所生的适、乐的感受,由身触所生的适、乐的受——这称为“乐界”。

此中什么是苦界?凡身的不适、身的苦,由身触所生的不适、苦的感受,由身触所生的不适、苦的受——这称为“苦界”。

此中什么是喜悦界?凡心的适、心的乐,由心触所生的适、乐的感受,由心触所生的适、乐的受——这称为“喜悦界”。

此中什么是忧界?凡心的不适、心的苦,由心触所生的不适、苦的感受,由心触所生的不适、苦的受——这称为“忧界”。

此中什么是舍界?凡心的非适非不适,由心触所生的不苦不乐的感受,由心触所生的不苦不乐受——这称为“舍界”。

此中什么是无明界?凡无智、不见、不现观、不随觉、不正觉、不通达、不摄取、不深入、不平等观察、不省察、不现前作、劣慧、愚痴、不正知、痴、极痴、迷痴、无明、无明暴流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明门闩、痴不善根——这称为“无明界”。

180Tattha katamā sukhadhātu? Yaṃ kāyikaṃ sātaṃ kāyikaṃ sukhaṃ kāyasamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘sukhadhātu’’. Tattha katamā dukkhadhātu? Yaṃ kāyikaṃ asātaṃ kāyikaṃ dukkhaṃ kāyasamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘dukkhadhātu’’. Tattha katamā somanassadhātu? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘somanassadhātu’’. Tattha katamā domanassadhātu? Yaṃ cetasikaṃ asātaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ cetosamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘domanassadhātu’’. Tattha katamā upekkhādhātu? Yaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘upekkhādhātu’’. Tattha katamā avijjādhātu? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhaṇā apariyogāhaṇā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘avijjādhātu’’.
181已对照

这就是六界。

一百八十一、另有六界:欲界、瞋恚界、害界、出离界、无瞋恚界、无害界。

181Aparāpi cha dhātuyo – kāmadhātu, byāpādadhātu, vihiṃsādhātu, nekkhammadhātu, abyāpādadhātu, avihiṃsādhātu.
182已对照

一百八十二、此中什么是欲界?与欲相应的思虑、寻、思惟、安止、极安止、心的引发、邪思惟——这称为欲界。以下至无间地狱为边际,以上把他化自在天诸天摄于其内,凡在这中间、于此处行、摄属于此处的蕴、界、处、色、受、想、诸行、识——这称为“欲界”。

此中什么是瞋恚界?与瞋恚相应的思虑、寻……乃至……邪思惟——这称为“瞋恚界”。或于十嫌恨事中,心的嫌恨、抵触、瞋、对抗、忿怒、极忿怒、正忿怒、瞋、极瞋、正瞋、心的恚害、意的极瞋、忿、发怒、已发怒之性、瞋、瞋着、已瞋着之性、恚害、恚害着、违逆、对抗、暴戾、粗言、心的不满意——这称为“瞋恚界”。

此中什么是害界?与害相应的思虑、寻……乃至……邪思惟——这称为“害界”。在此,有人以手、或以土块、或以杖、或以刀、或以绳、或以其他种种[物]伤害众生;凡如此类的恼害、极恼害、伤害、极伤害、激恼、极激恼、损害他人——这称为“害界”。

此中什么是出离界?与出离相应的思虑、寻……乃至……正思惟——这称为“出离界”。一切善法都是“出离界”。

此中什么是无瞋恚界?与无瞋恚相应的思虑、寻……乃至……正思惟——这称为“无瞋恚界”。凡对众生的慈、慈愍、慈愍性、慈心解脱——这称为“无瞋恚界”。

此中什么是无害界?与无害相应的思虑、寻、思惟、安止、极安止、心的引发、正思惟——这称为“无害界”。凡对众生的悲、悲愍、悲愍性、悲心解脱——这称为“无害界”。

182Tattha katamā kāmadhātu? Kāmapaṭisaṃyutto takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā micchāsaṅkappo – ayaṃ vuccati kāmadhātu. Heṭṭhato avīcinirayaṃ pariyantaṃ karitvā uparito paranimmitavasavattī deve anto karitvā yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā khandhadhātuāyatanā rūpā [rūpaṃ (syā.)] vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘kāmadhātu’’. Tattha katamā byāpādadhātu? Byāpādapaṭisaṃyutto takko vitakko…pe… micchāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘byāpādadhātu’’. Dasasu vā āghātavatthūsu cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘byāpādadhātu’’. Tattha katamā vihiṃsādhātu? Vihiṃsāpaṭisaṃyutto takko vitakko…pe… micchāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘vihiṃsādhātu’’. Idhekacco pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā rajjuyā vā aññataraññatarena satte viheṭheti, yā evarūpā heṭhanā viheṭhanā hiṃsanā vihiṃsanā rosanā virosanā parūpaghāto – ayaṃ vuccati ‘‘vihiṃsādhātu’’. Tattha katamā nekkhammadhātu? Nekkhammapaṭisaṃyutto takko vitakko…pe… sammāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘nekkhammadhātu’’. Sabbepi kusalā dhammā ‘‘nekkhammadhātu’’. Tattha katamā abyāpādadhātu? Abyāpādapaṭisaṃyutto takko vitakko…pe… sammāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘abyāpādadhātu’’. Yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘abyāpādadhātu’’. Tattha katamā avihiṃsādhātu? Avihiṃsāpaṭisaṃyutto takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘avihiṃsādhātu’’. Yā sattesu karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘avihiṃsādhātu’’.
182已对照

这就是六界。

如是,这三个六法,把那一切合为一聚、总摄起来,就成为十八界。

182Iti imāni tīṇi chakkāni tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā aṭṭhārasa dhātuyo honti.
183已对照

经分别。

二、阿毗达摩分别

一百八十三、十八界:眼界、色界(rūpadhātu)、眼识界、耳界、声界、耳识界、鼻界、香界、鼻识界、舌界、味界、舌识界、身界、触界、身识界、意界、法界、意识界。

183Aṭṭhārasa dhātuyo – cakkhudhātu, rūpadhātu, cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu, saddadhātu, sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu, gandhadhātu, ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu, rasadhātu, jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manodhātu, dhammadhātu, manoviññāṇadhātu.
184已对照

一百八十四、此中什么是眼界?凡依四大种而有的净色之眼……乃至……这也是空村——这称为“眼界”。

此中什么是色界?凡依四大种而有的颜色光泽之色……乃至……这也是色界——这称为“色界”。

此中什么是眼识界?缘眼与诸色,生起心、意、意所、内心、白净、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的眼识界——这称为“眼识界”。

此中什么是耳界?凡依四大种而有的净色之耳……乃至……这也是空村——这称为“耳界”。

此中什么是声界?凡依四大种而有的声,无见的、有对的……乃至……这也是声界——这称为“声界”。

此中什么是耳识界?缘耳与诸声,生起心、意、意所、内心、白净、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的耳识界——这称为“耳识界”。

此中什么是鼻界?凡依四大种而有的净色之鼻……乃至……这也是空村——这称为“鼻界”。

此中什么是香界?凡依四大种而有的香,无见的、有对的……乃至……这也是香界——这称为“香界”。

此中什么是鼻识界?缘鼻与诸香,生起心、意、意所、内心、白净、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的鼻识界——这称为“鼻识界”。

此中什么是舌界?凡依四大种而有的净色之舌……乃至……这也是空村——这称为“舌界”。

此中什么是味界?凡依四大种而有的味,无见的、有对的……乃至……这也是味界——这称为“味界”。

此中什么是舌识界?缘舌与诸味,生起心、意、意所、内心、白净、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的舌识界——这称为“舌识界”。

此中什么是身界?凡依四大种而有的净色之身……乃至……这也是空村——这称为“身界”。

此中什么是触界?地界……乃至……这也是触界——这称为“触界”。

此中什么是身识界?缘身与诸所触,生起心、意、意所、内心、白净、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的身识界——这称为“身识界”。

此中什么是意界?眼识界生起、灭去之后无间,生起心、意、意所、内心、白净、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的意界;耳识界……乃至……鼻识界……乃至……舌识界……乃至……身识界生起、灭去之后无间,生起心、意、意所、内心、白净、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的意界;或者于一切法上的最初的摄持生起,[即]心、意、意所、内心、白净、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的意界——这称为“意界”。

此中什么是法界?受蕴、想蕴、行蕴,以及凡无见无对的、属于法处的色,以及无为界。

此中什么是受蕴?依一种[分]的受蕴:与触相应的。依两种[分]的受蕴:有有因的,有无因的。依三种[分]的受蕴:有善的,有不善的,有无记的……乃至……如是,依十种[分]的受蕴……乃至……如是,依多种[分]的受蕴。这称为“受蕴”。

此中什么是想蕴?依一种[分]的想蕴:与触相应的。依两种[分]的想蕴:有有因的,有无因的。依三种[分]的想蕴:有善的,有不善的,有无记的……乃至……如是,依十种[分]的想蕴……乃至……如是,依多种[分]的想蕴。这称为“想蕴”。

此中什么是行蕴?依一种[分]的行蕴:与心相应的。依两种[分]的行蕴:有因,有非因。依三种[分]的行蕴:有善,有不善,有无记……乃至……如是,依十种[分]的行蕴……乃至……如是,依多种[分]的行蕴——这称为“行蕴”。

此中什么是无见无对的、属于法处的色?女根……乃至……段食——这称为“无见无对的、属于法处的”色。

此中什么是无为界?贪尽、瞋尽、痴尽——这称为“无为界”。这称为“法界”。

此中什么是意识界?眼识界生起、灭去之后无间,意界生起;意界生起、灭去之后无间,生起心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界;耳识界……乃至……鼻识界……乃至……舌识界……乃至……身识界生起、灭去之后无间,意界生起;意界也生起、灭去之后无间,生起心、意、意所……乃至……由彼而生的意识界;缘意与诸法,生起心、意、意所、内心、白净、意、意处、意根、识、识蕴、由彼而生的意识界——这称为“意识界”。

184Tattha katamā cakkhudhātu? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘cakkhudhātu’’. Tattha katamā rūpadhātu? Yaṃ rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā…pe… rūpadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘rūpadhātu’’. Tattha katamā cakkhuviññāṇadhātu? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjācakkhuviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘cakkhuviññāṇadhātu’’. Tattha katamā sotadhātu? Yaṃ sotaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘sotadhātu’’. Tattha katamā saddadhātu? Yo saddo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho…pe… saddadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘saddadhātu’’. Tattha katamā sotaviññāṇadhātu? Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāsotaviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘sotaviññāṇadhātu’’. Tattha katamā ghānadhātu? Yaṃ ghānaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘ghānadhātu’’. Tattha katamā gandhadhātu? Yo gandho catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho…pe… gandhadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘gandhadhātu’’. Tattha katamā ghānaviññāṇadhātu? Ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāghānaviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘ghānaviññāṇadhātu’’. Tattha katamā jivhādhātu? Yā jivhā catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘jivhādhātu’’. Tattha katamā rasadhātu? Yo raso catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho…pe… rasadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘rasadhātu’’. Tattha katamā jivhāviññāṇadhātu? Jivhañca paṭicca rase ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjājivhāviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘jivhāviññāṇadhātu’’. Tattha katamā kāyadhātu? Yo kāyo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmopeso – ayaṃ vuccati ‘‘kāyadhātu’’. Tattha katamā phoṭṭhabbadhātu? Pathavīdhātu…pe… phoṭṭhabbadhātupesā – ayaṃ vuccati ‘‘phoṭṭhabbadhātu’’. Tattha katamā kāyaviññāṇadhātu? Kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjākāyaviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘kāyaviññāṇadhātu’’. Tattha katamā manodhātu? Cakkhuviññāṇadhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanodhātu; sotaviññāṇadhātuyā…pe… ghānaviññāṇadhātuyā…pe… jivhāviññāṇadhātuyā…pe… kāyaviññāṇadhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanodhātu sabbadhammesu vā pana paṭhamasamannāhāro uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanodhātu – ayaṃ vuccati ‘‘manodhātu’’. Tattha katamā dhammadhātu? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, yañca rūpaṃ anidassanaappaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, asaṅkhatā ca dhātu. Tattha katamo vedanākkhandho? Ekavidhena vedanākkhandho – phassasampayutto. Duvidhena vedanākkhandho – atthi sahetuko, atthi ahetuko. Tividhena vedanākkhandho – atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato…pe… evaṃ dasavidhena vedanākkhandho…pe… evaṃ bahuvidhena vedanākkhandho. Ayaṃ vuccati ‘‘vedanākkhandho’’. Tattha katamo saññākkhandho? Ekavidhena saññākkhandho – phassasampayutto. Duvidhena saññākkhandho – atthi sahetuko, atthi ahetuko. Tividhena saññākkhandho – atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato…pe… evaṃ dasavidhena saññākkhandho…pe… evaṃ bahuvidhena saññākkhandho. Ayaṃ vuccati ‘‘saññākkhandho’’. Tattha katamo saṅkhārakkhandho? Ekavidhena saṅkhārakkhandho – cittasampayutto. Duvidhena saṅkhārakkhandho – atthi hetu, atthi ahetu. Tividhena saṅkhārakkhandho – atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato…pe… evaṃ dasavidhena saṅkhārakkhandho…pe… evaṃ bahuvidhena saṅkhārakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘saṅkhārakkhandho’’. Tattha katamaṃ rūpaṃ anidassanaappaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ vuccati rūpaṃ ‘‘anidassanaappaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ’’. Tattha katamā asaṅkhatā dhātu? Rāgakkhayo, dosakkhayo, mohakkhayo – ayaṃ vuccati ‘‘asaṅkhatā dhātu’’. Ayaṃ vuccati ‘‘dhammadhātu’’. Tattha katamā manoviññāṇadhātu? Cakkhuviññāṇadhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati manodhātu, manodhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu; sotaviññāṇadhātuyā…pe… ghānaviññāṇadhātuyā …pe… jivhāviññāṇadhātuyā…pe… kāyaviññāṇadhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati manodhātu, manodhātuyāpi uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ…pe… tajjāmanoviññāṇadhātu manañca paṭicca dhamme ca uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – ayaṃ vuccati ‘‘manoviññāṇadhātu’’.
184已对照

阿毗达摩分别。

三、问分

十八界:眼界、色界、眼识界、耳界、声界、耳识界、鼻界、香界、鼻识界、舌界、味界、舌识界、身界、触界、身识界、意界、法界、意识界。

184Aṭṭhārasa dhātuyo – cakkhudhātu, rūpadhātu, cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu, saddadhātu, sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu, gandhadhātu, ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu, rasadhātu, jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manodhātu, dhammadhātu, manoviññāṇadhātu.
186已对照

一百八十六、十八界中,有几种是善、几种是不善、几种是无记……乃至……几种是有诤、几种是无诤?

186Aṭṭhārasannaṃ dhātūnaṃ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā…pe… kati saraṇā, kati araṇā?
187已对照

一、三法

一百八十七、十六界是无记。两界或善、或不善、或无记。十界不应说是“与乐受相应的”,也不应说是“与苦受相应的”,也不应说是“与不苦不乐受相应的”。五界与不苦不乐受相应。身识界或与乐受相应、或与苦受相应。意识界或与乐受相应、或与苦受相应、或与不苦不乐受相应。法界或与乐受相应、或与苦受相应、或与不苦不乐受相应,或不应说是“与乐受相应的”,也不应说是“与苦受相应的”,也不应说是“与不苦不乐受相应的”。

十界是非异熟非异熟法法。五界是异熟。意界或异熟、或非异熟非异熟法法。两界或异熟、或异熟法法、或非异熟非异熟法法。

十界是执受而顺取的。声界是非执受而顺取的。五界或执受而顺取、或非执受而顺取。两界或执受而顺取、或非执受而顺取、或非执受非顺取。

十六界是非杂染而顺杂染的。两界或杂染而顺杂染、或非杂染而顺杂染、或非杂染非顺杂染。十五界是无寻无伺的。意界是有寻有伺的。意识界或有寻有伺、或无寻唯伺、或无寻无伺。法界或有寻有伺、或无寻唯伺、或无寻无伺,或不应说是“有寻有伺的”,也不应说是“无寻唯伺的”,也不应说是“无寻无伺的”。十界不应说是“与喜俱行的”,也不应说是“与乐俱行的”,也不应说是“与舍俱行的”。五界与舍俱行。身识界不与喜俱行,或与乐俱行,不与舍俱行,或不应说是“与乐俱行的”。两界或与喜俱行、或与乐俱行、或与舍俱行,或不应说是“与喜俱行的”,也不应说是“与乐俱行的”,也不应说是“与舍俱行的”。

十六界既非应以见、亦非应以修舍断。两界或应以见舍断,或应以修舍断,或既非应以见、亦非应以修舍断。十六界是无应以见、亦无应以修舍断之因的。两界或有应以见舍断之因,或有应以修舍断之因,或无应以见、亦无应以修舍断之因。十六界非趣向积集非趣向损减。两界或趣向积集、或趣向损减、或非趣向积集非趣向损减。十六界是非有学非无学的。两界或有学、或无学、或非有学非无学。

十六界是有限的。两界或有限、或广大、或无量。十界是无所缘的。六界是有限所缘的。两界或有限所缘、或广大所缘、或无量所缘,或不应说是“有限所缘的”,也不应说是“广大所缘的”,也不应说是“无量所缘的”。十六界是中等的。两界或下劣、或中等、或殊胜。十六界是不决定的。两界或邪性决定、或正性决定、或不决定。

十界是无所缘的。六界不应说是“以道为所缘的”,也不应说是“以道为因的”,也不应说是“以道为增上的”。两界或以道为所缘、或以道为因、或以道为增上,或不应说是“以道为所缘的”,也不应说是“以道为因的”,也不应说是“以道为增上的”。十界或已生、或将生,或不应说是“未生的”。声界或已生、或未生,或不应说是“将生的”。六界或已生、或未生、或将生。法界或已生、或未生、或将生,或不应说是“已生的”,也不应说是“未生的”,也不应说是“将生的”。

十七界或过去、或未来、或现在。法界或过去、或未来、或现在,或不应说是“过去的”,也不应说是“未来的”,也不应说是“现在的”。十界是无所缘的。六界是现在所缘的。两界或过去所缘、或未来所缘、或现在所缘,或不应说是“过去所缘的”,也不应说是“未来所缘的”,也不应说是“现在所缘的”;[十八界]或内、或外、或内外。

十界是无所缘的。六界或内所缘、或外所缘、或内外所缘。两界或内所缘、或外所缘、或内外所缘,或不应说是“内所缘的”,也不应说是“外所缘的”,也不应说是“内外所缘的”。色界(rūpadhātu)是有见有对的。九界是无见有对的。八界是无见无对的。

187Soḷasa dhātuyo abyākatā. Dve dhātuyo siyā kusalā, siyā akusalā, siyā abyākatā. Dasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘sukhāya vedanāya sampayuttā’’tipi, ‘‘dukkhāya vedanāya sampayuttā’’tipi, ‘‘adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā’’tipi. Pañca dhātuyo adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Kāyaviññāṇadhātu siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttā. Manoviññāṇadhātu siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Dhammadhātu siyā sukhāya vedanāya sampayuttā, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttā, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā, siyā na vattabbā – ‘‘sukhāya vedanāya sampayuttā’’tipi, ‘‘dukkhāya vedanāya sampayuttā’’tipi, ‘‘adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā’’tipi. Dasa dhātuyo nevavipākanavipākadhammadhammā. Pañca dhātuyo vipākā. Manodhātu siyā vipākā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Dve dhātuyo siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā. Dasa dhātuyo upādinnupādāniyā. Saddadhātu anupādinnupādāniyā. Pañca dhātuyo siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā. Dve dhātuyo siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā. Soḷasa dhātuyo asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā. Dve dhātuyo siyā saṃkiliṭṭhasaṃkilesikā, siyā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā, siyā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā. Pannarasa dhātuyo avitakkaavicārā. Manodhātu savitakkasavicārā. Manoviññāṇadhātu siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā. Dhammadhātu siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā, siyā na vattabbā – ‘‘savitakkasavicārā’’tipi, ‘‘avitakkavicāramattā’’tipi, ‘‘avitakkaavicārā’’tipi. Dasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘pītisahagatā’’tipi, ‘‘sukhasahagatā’’tipi, ‘‘upekkhāsahagatā’’tipi. Pañca dhātuyo upekkhāsahagatā. Kāyaviññāṇadhātu na pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, na upekkhāsahagatā, siyā na vattabbā – ‘‘sukhasahagatā’’ti. Dve dhātuyo siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, siyā upekkhāsahagatā, siyā na vattabbā – ‘‘pītisahagatā’’tipi, ‘‘sukhasahagatā’’tipi, ‘‘upekkhāsahagatā’’tipi. Soḷasa dhātuyo neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā. Dve dhātuyo siyā dassanena pahātabbā, siyā bhāvanāya pahātabbā, siyā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā. Soḷasa dhātuyo neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā. Dve dhātuyo siyā dassanena pahātabbahetukā, siyā bhāvanāya pahātabbahetukā, siyā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā. Soḷasa dhātuyo nevācayagāmināpacayagāmino. Dve dhātuyo siyā ācayagāmino, siyā apacayagāmino, siyā nevācayagāmināpacayagāmino. Soḷasa dhātuyo nevasekkhanāsekkhā. Dve dhātuyo siyā sekkhā, siyā asekkhā, siyā nevasekkhanāsekkhā. Soḷasa dhātuyo parittā. Dve dhātuyo siyā parittā, siyā mahaggatā, siyā appamāṇā. Dasa dhātuyo anārammaṇā. Cha dhātuyo parittārammaṇā. Dve dhātuyo siyā parittārammaṇā, siyā mahaggatārammaṇā, siyā appamāṇārammaṇā, siyā na vattabbā – ‘‘parittārammaṇā’’tipi, ‘‘mahaggatārammaṇā’’tipi, ‘‘appamāṇārammaṇā’’tipi. Soḷasa dhātuyo majjhimā. Dve dhātuyo siyā hīnā, siyā majjhimā, siyā paṇītā. Soḷasa dhātuyo aniyatā. Dve dhātuyo siyā micchattaniyatā, siyā sammattaniyatā, siyā aniyatā. Dasa dhātuyo anārammaṇā. Cha dhātuyo na vattabbā – ‘‘maggārammaṇā’’tipi, ‘‘maggahetukā’’tipi, ‘‘maggādhipatino’’tipi. Dve dhātuyo siyā maggārammaṇā, siyā maggahetukā, siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā – ‘‘maggārammaṇā’’tipi, ‘‘maggahetukā’’tipi, ‘‘maggādhipatino’’tipi. Dasa dhātuyo siyā uppannā, siyā uppādino, siyā na vattabbā – ‘‘anuppannā’’ti. Saddadhātu siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā na vattabbā – ‘‘uppādinī’’ti. Cha dhātuyo siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādino. Dhammadhātu siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādinī, siyā na vattabbā – ‘‘uppannā’’tipi, ‘‘anuppannā’’tipi, ‘‘uppādinī’’tipi. Sattarasa dhātuyo siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā. Dhammadhātu siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā, siyā na vattabbā – ‘‘atītā’’tipi, ‘‘anāgatā’’tipi, ‘‘paccuppannā’’tipi. Dasa dhātuyo anārammaṇā. Cha dhātuyo paccuppannārammaṇā. Dve dhātuyo siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā paccuppannārammaṇā, siyā na vattabbā – ‘‘atītārammaṇā’’tipi, ‘‘anāgatārammaṇā’’tipi, ‘‘paccuppannārammaṇā’’tipi; siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā. Dasa dhātuyo anārammaṇā. Cha dhātuyo siyā ajjhattārammaṇā, siyā bahiddhārammaṇā, siyā ajjhattabahiddhārammaṇā. Dve dhātuyo siyā ajjhattārammaṇā, siyā bahiddhārammaṇā, siyā ajjhattabahiddhārammaṇā, siyā na vattabbā – ‘‘ajjhattārammaṇā’’tipi, ‘‘bahiddhārammaṇā’’tipi, ‘‘ajjhattabahiddhārammaṇā’’tipi. Rūpadhātu sanidassanasappaṭighā. Nava dhātuyo anidassanaappaṭighā. Aṭṭha dhātuyo anidassanaappaṭighā.
188已对照

二、二法

一百八十八、十七界非因。法界或是因、或是非因。十六界是无因的。两界或有因、或无因。十六界是无因的。两界或有因、或无因。十六界与因不相应。两界或与因相应、或与因不相应。十六界不应说是“既是因、又是有因的”,也不应说是“是有因而非因的”。意识界不应说是“既是因、又是有因的”,或是有因而非因,或不应说是“是有因而非因的”。法界或既是因、又是有因,或是有因而非因,或不应说是“既是因、又是有因的”,也不应说是“是有因而非因的”。十六界不应说是“既是因、又与因相应的”,也不应说是“与因相应而非因的”。意识界不应说是“既是因、又与因相应的”,或是与因相应而非因,或不应说是“与因相应而非因的”。法界或既是因、又与因相应,或是与因相应而非因,或不应说是“既是因、又与因相应的”,也不应说是“与因相应而非因的”。十六界是非因而无因的。意识界或非因而有因、或非因而无因。法界或非因而有因、或非因而无因,或不应说是“非因而有因的”,也不应说是“非因而无因的”。

十七界是有缘的。法界或有缘、或无缘。十七界是有为的。法界或有为、或无为。色界是有见的。十七界是无见的。十界是有对的。八界是无对的。十界是有色的。七界是非色的。法界或有色、或非色。十六界是世间的。两界或世间、或出世间;[十八界]为某[识]所识知,不为某[识]所识知。

十七界非漏。法界或是漏、或是非漏。十六界是有漏的。两界或有漏、或无漏。十六界与漏不相应。两界或与漏相应、或与漏不相应。十六界不应说是“既是漏、又是有漏的”,[而]是有漏而非漏。意识界不应说是“既是漏、又是有漏的”,或是有漏而非漏,或不应说是“是有漏而非漏的”。法界或既是漏、又是有漏,或是有漏而非漏,或不应说是“既是漏、又是有漏的”,也不应说是“是有漏而非漏的”。

十六界不应说是“既是漏、又与漏相应的”,也不应说是“与漏相应而非漏的”。意识界不应说是“既是漏、又与漏相应的”,或是与漏相应而非漏,或不应说是“与漏相应而非漏的”。法界或既是漏、又与漏相应,或是与漏相应而非漏,或不应说是“既是漏、又与漏相应的”,也不应说是“与漏相应而非漏的”。十六界是与漏不相应而有漏的。两界或与漏不相应而有漏、或与漏不相应而无漏,或不应说是“与漏不相应而有漏的”,也不应说是“与漏不相应而无漏的”。

十七界非结。法界或是结、或是非结。十六界是顺结的。两界或顺结、或不顺结。十六界与结不相应。两界或与结相应、或与结不相应。十六界不应说是“既是结、又是顺结的”,[而]是顺结而非结。意识界不应说是“既是结、又是顺结的”,或是顺结而非结,或不应说是“是顺结而非结的”。法界或既是结、又是顺结,或是顺结而非结,或不应说是“既是结、又是顺结的”,也不应说是“是顺结而非结的”。十六界不应说是“既是结、又与结相应的”,也不应说是“与结相应而非结的”。意识界不应说是“既是结、又与结相应的”,或是与结相应而非结,或不应说是“与结相应而非结的”。法界或既是结、又与结相应,或是与结相应而非结,或不应说是“既是结、又与结相应的”,也不应说是“与结相应而非结的”。十六界是与结不相应而顺结的。两界或与结不相应而顺结、或与结不相应而不顺结,或不应说是“与结不相应而顺结的”,也不应说是“与结不相应而不顺结的”。

十七界非系。法界或是系、或是非系。十六界是顺系的。两界或顺系、或不顺系。十六界与系不相应。两界或与系相应、或与系不相应。十六界不应说是“既是系、又是顺系的”,[而]是顺系而非系。意识界不应说是“既是系、又是顺系的”,或是顺系而非系,或不应说是“是顺系而非系的”。法界或既是系、又是顺系,或是顺系而非系,或不应说是“既是系、又是顺系的”,也不应说是“是顺系而非系的”。十六界不应说是“既是系、又与系相应的”,也不应说是“与系相应而非系的”。意识界不应说是“既是系、又与系相应的”,或是与系相应而非系,或不应说是“与系相应而非系的”。法界或既是系、又与系相应,或是与系相应而非系,或不应说是“既是系、又与系相应的”,也不应说是“与系相应而非系的”。十六界是与系不相应而顺系的。两界或与系不相应而顺系、或与系不相应而不顺系,或不应说是“与系不相应而顺系的”,也不应说是“与系不相应而不顺系的”。

十七界非暴流……乃至……非轭……乃至……非盖。法界或是盖、或是非盖。十六界是顺盖的。两界或顺盖、或不顺盖。十六界与盖不相应。两界或与盖相应、或与盖不相应。十六界不应说是“既是盖、又是顺盖的”,[而]是顺盖而非盖。意识界不应说是“既是盖、又是顺盖的”,或是顺盖而非盖,或不应说是“是顺盖而非盖的”。法界或既是盖、又是顺盖,或是顺盖而非盖,或不应说是“既是盖、又是顺盖的”,也不应说是“是顺盖而非盖的”。十六界不应说是“既是盖、又与盖相应的”,也不应说是“与盖相应而非盖的”。意识界不应说是“既是盖、又与盖相应的”,或是与盖相应而非盖,或不应说是“与盖相应而非盖的”。法界或既是盖、又与盖相应,或是与盖相应而非盖,或不应说是“既是盖、又与盖相应的”,也不应说是“与盖相应而非盖的”。十六界是与盖不相应而顺盖的。两界或与盖不相应而顺盖、或与盖不相应而不顺盖,或不应说是“与盖不相应而顺盖的”,也不应说是“与盖不相应而不顺盖的”。

十七界非执取。法界或是执取、或是非执取。十六界是所执取的。两界或所执取、或非所执取。十六界与执取不相应。意识界或与执取相应、或与执取不相应。法界或与执取相应、或与执取不相应,或不应说是“与执取相应的”,也不应说是“与执取不相应的”。十六界不应说是“既是执取、又是所执取的”,[而]是所执取而非执取。意识界不应说是“既是执取、又是所执取的”,或是所执取而非执取,或不应说是“是所执取而非执取的”。法界或既是执取、又是所执取,或是所执取而非执取,或不应说是“既是执取、又是所执取的”,也不应说是“是所执取而非执取的”。十六界是与执取不相应而所执取的。两界或与执取不相应而所执取、或与执取不相应而非所执取,或不应说是“与执取不相应而所执取的”,也不应说是“与执取不相应而非所执取的”。

十界是无所缘的。七界是有所缘的。法界或有所缘、或无所缘。七界是心。十一界非心。十七界是非心所的。法界或心所、或非心所。十界与心不相应。法界或与心相应、或与心不相应。七界不应说是“与心相应的”,也不应说是“与心不相应的”。十界与心不相杂。法界或与心相杂、或与心不相杂。七界不应说是“与心相杂的”,也不应说是“与心不相杂的”。

十二界非以心为等起。六界或以心为等起、或非以心为等起。十七界非与心俱有。法界或与心俱有、或非与心俱有。十七界非随心转。法界或随心转、或非随心转。十七界非与心相杂而以心为等起。法界或与心相杂而以心为等起、或非与心相杂而以心为等起。十七界非与心相杂、以心为等起、与心俱有。法界或与心相杂、以心为等起、与心俱有,或非与心相杂、以心为等起、与心俱有。十七界非与心相杂、以心为等起、随心转。法界或与心相杂、以心为等起、随心转,或非与心相杂、以心为等起、随心转。十二界是内的。六界是外的。

九界是所造的。八界是非所造的。法界或所造、或非所造。十界是执受的。声界是非执受的。七界或执受、或非执受。十七界非取。法界或是取、或是非取。十六界是顺取的。两界或顺取、或不顺取。十六界与取不相应。两界或与取相应、或与取不相应。十六界不应说是“既是取、又是顺取的”,[而]是顺取而非取。意识界不应说是“既是取、又是顺取的”,或是顺取而非取,或不应说是“是顺取而非取的”。法界或既是取、又是顺取,或是顺取而非取,或不应说是“既是取、又是顺取的”,也不应说是“是顺取而非取的”。

十六界不应说是“既是取、又与取相应的”,也不应说是“与取相应而非取的”。意识界不应说是“既是取、又与取相应的”,或是与取相应而非取,或不应说是“与取相应而非取的”。法界或既是取、又与取相应,或是与取相应而非取,或不应说是“既是取、又与取相应的”,也不应说是“与取相应而非取的”。十六界是与取不相应而顺取的。两界或与取不相应而顺取、或与取不相应而不顺取,或不应说是“与取不相应而顺取的”,也不应说是“与取不相应而不顺取的”。

十七界非烦恼。法界或是烦恼、或是非烦恼。十六界是顺杂染的。两界或顺杂染、或不顺杂染。十六界是非杂染的。两界或杂染、或非杂染。十六界与烦恼不相应。两界或与烦恼相应、或与烦恼不相应。十六界不应说是“既是烦恼、又是顺杂染的”,[而]是顺杂染而非烦恼。意识界不应说是“既是烦恼、又是顺杂染的”,或是顺杂染而非烦恼,或不应说是“是顺杂染而非烦恼的”。法界或既是烦恼、又是顺杂染,或是顺杂染而非烦恼,或不应说是“既是烦恼、又是顺杂染的”,也不应说是“是顺杂染而非烦恼的”。

十六界不应说是“既是烦恼、又是杂染的”,也不应说是“是杂染而非烦恼的”。意识界不应说是“既是烦恼、又是杂染的”,或是杂染而非烦恼,或不应说是“是杂染而非烦恼的”。法界或既是烦恼、又是杂染,或是杂染而非烦恼,或不应说是“既是烦恼、又是杂染的”,也不应说是“是杂染而非烦恼的”。十六界不应说是“既是烦恼、又与烦恼相应的”,也不应说是“与烦恼相应而非烦恼的”。意识界不应说是“既是烦恼、又与烦恼相应的”,或是与烦恼相应而非烦恼,或不应说是“与烦恼相应而非烦恼的”。法界或既是烦恼、又与烦恼相应,或是与烦恼相应而非烦恼,或不应说是“既是烦恼、又与烦恼相应的”,也不应说是“与烦恼相应而非烦恼的”。十六界是与烦恼不相应而顺杂染的。两界或与烦恼不相应而顺杂染、或与烦恼不相应而不顺杂染,或不应说是“与烦恼不相应而顺杂染的”,也不应说是“与烦恼不相应而不顺杂染的”。

十六界不应以见舍断。两界或应以见舍断、或不应以见舍断。十六界不应以修舍断。两界或应以修舍断、或不应以修舍断。十六界是无应以见舍断之因的。两界或有应以见舍断之因、或无应以见舍断之因。十六界是无应以修舍断之因的。两界或有应以修舍断之因、或无应以修舍断之因。

十五界是无寻的。意界是有寻的。两界或有寻、或无寻。十五界是无伺的。意界是有伺的。两界或有伺、或无伺。十六界是无喜的。两界或有喜、或无喜。十六界不与喜俱行。两界或与喜俱行、或不与喜俱行。十五界不与乐俱行。三界或与乐俱行、或不与乐俱行。十一界不与舍俱行。五界与舍俱行。两界或与舍俱行、或不与舍俱行。

十六界是欲界的。两界或欲界、或非欲界。十六界是非色界的。两界或色界、或非色界。十六界是非无色界的。两界或无色界、或非无色界。十六界是系属的。两界或系属、或不系属。十六界是不导向出离的。两界或导向出离、或不导向出离。十六界是不决定的。两界或决定、或不决定。十六界是有上的。两界或有上、或无上。十六界是无诤的。两界或有诤、或无诤。

188Sattarasa dhātuyo na hetū. Dhammadhātu siyā hetu, siyā na hetu. Soḷasa dhātuyo ahetukā. Dve dhātuyo siyā sahetukā, siyā ahetukā. Soḷasa dhātuyo ahetukā. Dve dhātuyo siyā sahetukā, siyā ahetukā. Soḷasa dhātuyo hetuvippayuttā. Dve dhātuyo siyā hetusampayuttā, siyā hetuvippayuttā. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘hetu ceva sahetukā cā’’tipi, ‘‘sahetukā ceva na ca hetū’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘hetu ceva sahetukā cā’’ti, siyā sahetukā ceva na ca hetu, siyā na vattabbā – ‘‘sahetukā ceva na ca hetū’’ti. Dhammadhātu siyā hetu ceva sahetukā ca, siyā sahetukā ceva na ca hetu, siyā na vattabbā – ‘‘hetu ceva sahetukā cā’’tipi, ‘‘sahetukā ceva na ca hetū’’tipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘hetū ceva hetusampayuttā cā’’tipi, ‘‘hetusampayuttā ceva na ca hetū’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘hetu ceva hetusampayuttā cā’’ti, siyā hetusampayuttā ceva na ca hetu, siyā na vattabbā – ‘‘hetusampayuttā ceva na ca hetū’’ti. Dhammadhātu siyā hetu ceva hetusampayuttā ca, siyā hetusampayuttā ceva na ca hetu, siyā na vattabbā – ‘‘hetu ceva hetusampayuttā cā’’tipi, ‘‘hetusampayuttā ceva na ca hetū’’tipi. Soḷasa dhātuyo na hetuahetukā. Manoviññāṇadhātu siyā na hetusahetukā, siyā na hetuahetukā. Dhammadhātu siyā na hetusahetukā, siyā na hetuahetukā, siyā na vattabbā – ‘‘na hetusahetukā’’tipi, ‘‘na hetuahetukā’’tipi. Sattarasa dhātuyo sappaccayā. Dhammadhātu siyā sappaccayā, siyā appaccayā. Sattarasa dhātuyo saṅkhatā. Dhammadhātu siyā saṅkhatā, siyā asaṅkhatā. Rūpadhātu sanidassanā. Sattarasa dhātuyo anidassanā. Dasa dhātuyo sappaṭighā. Aṭṭha dhātuyo appaṭighā. Dasa dhātuyo rūpā. Satta dhātuyo arūpā. Dhammadhātu siyā rūpā, siyā arūpā. Soḷasa dhātuyo lokiyā. Dve dhātuyo siyā lokiyā, siyā lokuttarā; kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā. Sattarasa dhātuyo no āsavā. Dhammadhātu siyā āsavā, siyā no āsavā. Soḷasa dhātuyo sāsavā. Dve dhātuyo siyā sāsavā, siyā anāsavā. Soḷasa dhātuyo āsavavippayuttā. Dve dhātuyo siyā āsavasampayuttā, siyā āsavavippayuttā. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘āsavā ceva sāsavā cā’’ti, ‘‘sāsavā ceva no ca āsavā’’. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘āsavo ceva sāsavā cā’’ti, siyā sāsavā ceva no ca āsavo, siyā na vattabbā – ‘‘sāsavā ceva no ca āsavo’’ti. Dhammadhātu siyā āsavo ceva sāsavā ca, siyā sāsavā ceva no ca āsavo, siyā na vattabbā – ‘‘āsavo ceva sāsavā cā’’tipi, ‘‘sāsavā ceva no ca āsavo’’tipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘āsavā ceva āsavasampayuttā cā’’tipi, ‘‘āsavasampayuttā ceva no ca āsavā’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘āsavo ceva āsavasampayuttā cā’’ti, siyā āsavasampayuttā ceva no ca āsavo, siyā na vattabbā – ‘‘āsavasampayuttā ceva no ca āsavo’’ti. Dhammadhātu siyā āsavo ceva āsavasampayuttā ca, siyā āsavasampayuttā ceva no ca āsavo, siyā na vattabbā – ‘‘āsavo ceva āsavasampayuttā cā’’tipi, ‘‘āsavasampayuttā ceva no ca āsavo’’tipi. Soḷasa dhātuyo āsavavippayuttasāsavā. Dve dhātuyo siyā āsavavippayuttasāsavā, siyā āsavavippayuttaanāsavā, siyā na vattabbā – ‘‘āsavavippayuttasāsavā’’tipi, ‘‘āsavavippayuttaanāsavā’’tipi. Sattarasa dhātuyo no saṃyojanā. Dhammadhātu siyā saṃyojanaṃ, siyā no saṃyojanaṃ. Soḷasa dhātuyo saṃyojaniyā. Dve dhātuyo siyā saṃyojaniyā, siyā asaṃyojaniyā. Soḷasa dhātuyo saṃyojanavippayuttā. Dve dhātuyo siyā saṃyojanasampayuttā, siyā saṃyojanavippayuttā. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘saṃyojanā ceva saṃyojaniyā cā’’ti, saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanā. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘saṃyojanañceva saṃyojaniyā cā’’ti, siyā saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojana’’nti. Dhammadhātu siyā saṃyojanañceva saṃyojaniyā ca, siyā saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘saṃyojanañceva saṃyojaniyā cā’’tipi, ‘‘saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojana’’ntipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā cā’’tipi, ‘‘saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanā’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttā cā’’ti, siyā saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojana’’nti. Dhammadhātu siyā saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttā ca, siyā saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttā cā’’tipi, ‘‘saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojana’’ntipi. Soḷasa dhātuyo saṃyojanavippayuttasaṃyojaniyā. Dve dhātuyo siyā saṃyojanavippayuttasaṃyojaniyā, siyā saṃyojanavippayuttaasaṃyojaniyā, siyā na vattabbā – ‘‘saṃyojanavippayuttasaṃyojaniyā’’tipi, ‘‘saṃyojanavippayuttaasaṃyojaniyā’’tipi. Sattarasa dhātuyo no ganthā. Dhammadhātu siyā gantho, siyā no gantho. Soḷasa dhātuyo ganthaniyā. Dve dhātuyo siyā ganthaniyā, siyā aganthaniyā. Soḷasa dhātuyo ganthavippayuttā. Dve dhātuyo siyā ganthasampayuttā, siyā ganthavippayuttā. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘ganthā ceva ganthaniyā cā’’ti, ganthaniyā ceva no ca ganthā. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘gantho ceva ganthaniyā cā’’ti, siyā ganthaniyā ceva no ca gantho, siyā na vattabbā – ‘‘ganthaniyā ceva no ca gantho’’ti. Dhammadhātu siyā gantho ceva ganthaniyā ca, siyā ganthaniyā ceva no ca gantho, siyā na vattabbā – ‘‘gantho ceva ganthaniyā cā’’tipi, ‘‘ganthaniyā ceva no ca gantho’’tipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘ganthā ceva ganthasampayuttā cā’’tipi, ‘‘ganthasampayuttā ceva no ca ganthā’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘gantho ceva ganthasampayuttā cā’’ti, siyā ganthasampayuttā ceva no ca gantho, siyā na vattabbā – ‘‘ganthasampayuttā ceva no ca gantho’’ti. Dhammadhātu siyā gantho ceva ganthasampayuttā ca, siyā ganthasampayuttā ceva no ca gantho, siyā na vattabbā – ‘‘gantho ceva ganthasampayuttā cā’’tipi, ‘‘ganthasampayuttā ceva no ca gantho’’tipi. Soḷasa dhātuyo ganthavippayuttaganthaniyā. Dve dhātuyo siyā ganthavippayuttaganthaniyā, siyā ganthavippayuttaaganthaniyā, siyā na vattabbā – ‘‘ganthavippayuttaganthaniyā’’tipi, ‘‘ganthavippayuttaaganthaniyā’’tipi. Sattarasa dhātuyo no oghā…pe… no yogā…pe… no nīvaraṇā. Dhammadhātu siyā nīvaraṇaṃ, siyā no nīvaraṇaṃ. Soḷasa dhātuyo nīvaraṇiyā. Dve dhātuyo siyā nīvaraṇiyā, siyā anīvaraṇiyā. Soḷasa dhātuyo nīvaraṇavippayuttā. Dve dhātuyo siyā nīvaraṇasampayuttā, siyā nīvaraṇavippayuttā. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā cā’’ti, nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘nīvaraṇañceva nīvaraṇiyā cā’’ti, siyā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇa’’nti. Dhammadhātu siyā nīvaraṇañceva nīvaraṇiyā ca, siyā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘nīvaraṇañceva nīvaraṇiyā cā’’tipi, ‘‘nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇa’’ntipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā cā’’tipi, ‘‘nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttā cā’’ti, siyā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇa’’nti. Dhammadhātu siyā nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttā ca, siyā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttā cā’’tipi, ‘‘nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇa’’ntipi. Soḷasa dhātuyo nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyā. Dve dhātuyo siyā nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyā, siyā nīvaraṇavippayuttaanīvaraṇiyā, siyā na vattabbā – ‘‘nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyā’’tipi, ‘‘nīvaraṇavippayuttaanīvaraṇiyā’’tipi. Sattarasa dhātuyo no parāmāsā. Dhammadhātu siyā parāmāso, siyā no parāmāso. Soḷasa dhātuyo parāmaṭṭhā. Dve dhātuyo siyā parāmaṭṭhā, siyā aparāmaṭṭhā. Soḷasa dhātuyo parāmāsavippayuttā. Manoviññāṇadhātu siyā parāmāsasampayuttā, siyā parāmāsavippayuttā. Dhammadhātu siyā parāmāsasampayuttā, siyā parāmāsavippayuttā, siyā na vattabbā – ‘‘parāmāsasampayuttā’’tipi, ‘‘parāmāsavippayuttā’’tipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘parāmāsā ceva parāmaṭṭhā cāti parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā’’. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘parāmāso ceva parāmaṭṭhā cā’’ti, siyā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāso, siyā na vattabbā – ‘‘parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāso’’ti. Dhammadhātu siyā parāmāso ceva parāmaṭṭhā ca, siyā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāso, siyā na vattabbā – ‘‘parāmāso ceva parāmaṭṭhā cā’’tipi, ‘‘parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāso’’tipi. Soḷasa dhātuyo parāmāsavippayuttaparāmaṭṭhā. Dve dhātuyo siyā parāmāsavippayuttaparāmaṭṭhā, siyā parāmāsavippayuttaaparāmaṭṭhā, siyā na vattabbā – ‘‘parāmāsavippayuttaparāmaṭṭhā’’tipi, ‘‘parāmāsavippayuttaaparāmaṭṭhā’’tipi. Dasa dhātuyo anārammaṇā. Satta dhātuyo sārammaṇā. Dhammadhātu siyā sārammaṇā, siyā anārammaṇā. Satta dhātuyo cittā. Ekādasa dhātuyo no cittā. Sattarasa dhātuyo acetasikā. Dhammadhātu siyā cetasikā, siyā acetasikā. Dasa dhātuyo cittavippayuttā. Dhammadhātu siyā cittasampayuttā, siyā cittavippayuttā. Satta dhātuyo na vattabbā – ‘‘cittena sampayuttā’’tipi, ‘‘cittena vippayuttā’’tipi. Dasa dhātuyo cittavisaṃsaṭṭhā. Dhammadhātu siyā cittasaṃsaṭṭhā, siyā cittavisaṃsaṭṭhā. Satta dhātuyo na vattabbā – ‘‘cittena saṃsaṭṭhā’’tipi, ‘‘cittena visaṃsaṭṭhā’’tipi. Dvādasa dhātuyo no cittasamuṭṭhānā. Cha dhātuyo siyā cittasamuṭṭhānā, siyā no cittasamuṭṭhānā. Sattarasa dhātuyo no cittasahabhuno. Dhammadhātu siyā cittasahabhū, siyā no cittasahabhū. Sattarasa dhātuyo no cittānuparivattino. Dhammadhātu siyā cittānuparivattī, siyā no cittānuparivattī. Sattarasa dhātuyo no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā. Dhammadhātu siyā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā, siyā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā. Sattarasa dhātuyo no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno. Dhammadhātu siyā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhū, siyā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhū. Sattarasa dhātuyo no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino. Dhammadhātu siyā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattī, siyā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattī. Dvādasa dhātuyo ajjhattikā. Cha dhātuyo bāhirā. Nava dhātuyo upādā. Aṭṭha dhātuyo no upādā. Dhammadhātu siyā upādā, siyā no upādā. Dasa dhātuyo upādinnā. Saddadhātu anupādinnā. Sattadhātuyo siyā upādinnā, siyā anupādinnā. Sattarasa dhātuyo no upādānā. Dhammadhātu siyā upādānaṃ, siyā no upādānaṃ. Soḷasa dhātuyo upādāniyā. Dve dhātuyo siyā upādāniyā, siyā anupādāniyā. Soḷasa dhātuyo upādānavippayuttā. Dve dhātuyo siyā upādānasampayuttā, siyā upādānavippayuttā. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘upādānā ceva upādāniyā cā’’ti, ‘‘upādāniyā ceva no ca upādānā’’. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘upādānañceva upādāniyā cā’’ti, siyā upādāniyā ceva no ca upādānaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘upādāniyā ceva no ca upādāna’’nti. Dhammadhātu siyā upādānañceva upādāniyā ca, siyā upādāniyā ceva no ca upādānaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘upādānañceva upādāniyā cā’’tipi, ‘‘upādāniyā ceva no ca upādāna’’ntipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘upādānā ceva upādānasampayuttā cā’’tipi, ‘‘upādānasampayuttā ceva no ca upādānā’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘upādānañceva upādānasampayuttā cā’’ti, siyā upādānasampayuttā ceva no ca upādānaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘upādānasampayuttā ceva no ca upādāna’’nti. Dhammadhātu siyā upādānañceva upādānasampayuttā ca, siyā upādānasampayuttā ceva no ca upādānaṃ, siyā na vattabbā – ‘‘upādānañceva upādānasampayuttā cā’’tipi, ‘‘upādānasampayuttā ceva no ca upādāna’’ntipi. Soḷasa dhātuyo upādānavippayuttaupādāniyā. Dve dhātuyo siyā upādānavippayuttaupādāniyā, siyā upādānavippayuttaanupādāniyā, siyā na vattabbā – ‘‘upādānavippayuttaupādāniyā’’tipi, ‘‘upādānavippayuttaanupādāniyā’’tipi. Sattarasa dhātuyo no kilesā. Dhammadhātu siyā kilesā, siyā no kilesā. Soḷasa dhātuyo saṃkilesikā. Dve dhātuyo siyā saṃkilesikā, siyā asaṃkilesikā. Soḷasa dhātuyo asaṃkiliṭṭhā. Dve dhātuyo siyā saṃkiliṭṭhā, siyā asaṃkiliṭṭhā. Soḷasa dhātuyo kilesavippayuttā. Dve dhātuyo siyā kilesasampayuttā, siyā kilesavippayuttā. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘kilesā ceva saṃkilesikā cā’’ti, saṃkilesikā ceva no ca kilesā. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘kileso ceva saṃkilesikā cā’’ti, siyā saṃkilesikā ceva no ca kileso, siyā na vattabbā – ‘‘saṃkilesikā ceva no ca kileso’’ti. Dhammadhātu siyā kileso ceva saṃkilesikā ca, siyā saṃkilesikā ceva no ca kileso, siyā na vattabbā – ‘‘kileso ceva saṃkilesikā cā’’tipi, ‘‘saṃkilesikā ceva no ca kileso’’tipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘kilesā ceva saṃkiliṭṭhā cā’’tipi, ‘‘saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesā’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘kileso ceva saṃkiliṭṭhā cā’’ti, siyā saṃkiliṭṭhā ceva no ca kileso, siyā na vattabbā – ‘‘saṃkiliṭṭhā ceva no ca kileso’’ti. Dhammadhātu siyā kileso ceva saṃkiliṭṭhā ca, siyā saṃkiliṭṭhā ceva no ca kileso, siyā na vattabbā – ‘‘kileso ceva saṃkiliṭṭhā cā’’tipi, ‘‘saṃkiliṭṭhā ceva no ca kileso’’tipi. Soḷasa dhātuyo na vattabbā – ‘‘kilesā ceva kilesasampayuttā cā’’tipi, ‘‘kilesasampayuttā ceva no ca kilesā’’tipi. Manoviññāṇadhātu na vattabbā – ‘‘kileso ceva kilesasampayuttā cā’’ti, siyā kilesasampayuttā ceva no ca kileso, siyā na vattabbā – ‘‘kilesasampayuttā ceva no ca kileso’’ti. Dhammadhātu siyā kileso ceva kilesasampayuttā ca, siyā kilesasampayuttā ceva no ca kileso, siyā na vattabbā – ‘‘kileso ceva kilesasampayuttā cā’’tipi, ‘‘kilesasampayuttā ceva no ca kileso’’tipi. Soḷasa dhātuyo kilesavippayuttasaṃkilesikā. Dve dhātuyo siyā kilesavippayuttasaṃkilesikā, siyā kilesavippayuttaasaṃkilesikā, siyā na vattabbā – ‘‘kilesavippayuttasaṃkilesikā’’tipi, ‘‘kilesavippayuttaasaṃkilesikā’’tipi. Soḷasa dhātuyo na dassanena pahātabbā. Dve dhātuyo siyā dassanena pahātabbā, siyā na dassanena pahātabbā. Soḷasa dhātuyo na bhāvanāya pahātabbā. Dve dhātuyo siyā bhāvanāya pahātabbā, siyā na bhāvanāya pahātabbā. Soḷasa dhātuyo na dassanena pahātabbahetukā. Dve dhātuyo siyā dassanena pahātabbahetukā, siyā na dassanena pahātabbahetukā. Soḷasa dhātuyo na bhāvanāya pahātabbahetukā. Dve dhātuyo siyā bhāvanāya pahātabbahetukā, siyā na bhāvanāya pahātabbahetukā. Pannarasa dhātuyo avitakkā. Manodhātu savitakkā. Dve dhātuyo siyā savitakkā, siyā avitakkā. Pannarasa dhātuyo avicārā. Manodhātu savicārā. Dve dhātuyo siyā savicārā, siyā avicārā. Soḷasa dhātuyo appītikā. Dve dhātuyo siyā sappītikā, siyā appītikā. Soḷasa dhātuyo na pītisahagatā. Dve dhātuyo siyā pītisahagatā, siyā na pītisahagatā. Pannarasa dhātuyo na sukhasahagatā. Tisso dhātuyo siyā sukhasahagatā, siyā na sukhasahagatā. Ekādasa dhātuyo na upekkhāsahagatā. Pañca dhātuyo upekkhāsahagatā. Dve dhātuyo siyā upekkhāsahagatā, siyā na upekkhāsahagatā. Soḷasa dhātuyo kāmāvacarā. Dve dhātuyo siyā kāmāvacarā, siyā na kāmāvacarā. Soḷasa dhātuyo na rūpāvacarā. Dve dhātuyo siyā rūpāvacarā, siyā na rūpāvacarā. Soḷasa dhātuyo na arūpāvacarā. Dve dhātuyo siyā arūpāvacarā, siyā na arūpāvacarā. Soḷasa dhātuyo pariyāpannā. Dve dhātuyo siyā pariyāpannā, siyā apariyāpannā. Soḷasa dhātuyo aniyyānikā. Dve dhātuyo siyā niyyānikā, siyā aniyyānikā. Soḷasa dhātuyo aniyatā. Dve dhātuyo siyā niyatā, siyā aniyatā. Soḷasa dhātuyo sauttarā. Dve dhātuyo siyā sauttarā, siyā anuttarā. Soḷasa dhātuyo araṇā. Dve dhātuyo siyā saraṇā, siyā araṇāti.
已对照

问分。

已对照

界分别终。