快乐巴利palinanda.cc

人施设论·一法人施设 Niddeso 1. Ekakapuggalapaññatti

本经目录一法的解说。

1已对照

解说

一、一法人施设

一、哪种人是时解脱者呢?此处有一种人,时时、适时地以身触八解脱而住,并以慧见某些漏灭尽——这种人称为“时解脱者”。

1Katamo ca puggalo samayavimutto? Idhekacco puggalo kālena kālaṃ samayena samayaṃ aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā [phassitvā (sī. pī.)] viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘samayavimutto’’.
2已对照

二、哪种人是不时解脱者呢?此处有一种人,并非时时、适时地以身触八解脱而住,而以慧见诸漏灭尽——这种人称为“不时解脱者”。一切圣者于圣解脱都是不时解脱者。

2Katamo ca puggalo asamayavimutto? Idhekacco puggalo na heva kho kālena kālaṃ samayena samayaṃ aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘asamayavimutto’’. Sabbepi ariyapuggalā ariye vimokkhe asamayavimuttā.
3已对照

三、哪种人是动法者呢?此处有一种人,是色俱行或无色俱行诸等至的获得者。而他不是随愿而得者,不是不难而得者,不是丰足而得者;并非随其所欲之处、随其所欲之[等至]、随其所欲之久,能入也能出。这是有处、有机会的:那人的那些等至会由于放逸而动摇——这种人称为“动法者”。

3Katamo ca puggalo kuppadhammo? Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṃ vā arūpasahagatānaṃ vā samāpattīnaṃ. So ca kho na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasiralābhī; na yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ tassa puggalassa pamādamāgamma tā samāpattiyo kuppeyyuṃ – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘kuppadhammo’’.
4已对照

四、哪种人是不动法者呢?此处有一种人,是色俱行或无色俱行诸等至的获得者。而他是随愿而得者、不难而得者、丰足而得者;随其所欲之处、随其所欲之[等至]、随其所欲之久,能入也能出。这是无处、无机会的:那人的那些等至会由于放逸而动摇——这种人称为“不动法者”。一切圣者于圣解脱都是不动法者。

4Katamo ca puggalo akuppadhammo? Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṃ vā arūpasahagatānaṃ vā samāpattīnaṃ. So ca kho nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī; yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi. Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ tassa puggalassa pamādamāgamma tā samāpattiyo kuppeyyuṃ – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘akuppadhammo’’. Sabbepi ariyapuggalā ariye vimokkhe akuppadhammā.
5已对照

五、哪种人是退失法者呢?此处有一种人,是色俱行或无色俱行诸等至的获得者。而他不是随愿而得者,不是不难而得者,不是丰足而得者;并非随其所欲之处、随其所欲之[等至]、随其所欲之久,能入也能出。这是有处、有机会的:那人会由于放逸而从那些等至退失——这种人称为“退失法者”。

5Katamo ca puggalo parihānadhammo? Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṃ vā arūpasahagatānaṃ vā samāpattīnaṃ. So ca kho na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasiralābhī; na yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ so puggalo pamādamāgamma tāhi samāpattīhi parihāyeyya – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘parihānadhammo’’.
6已对照

六、哪种人是不退失法者呢?此处有一种人,是色俱行或无色俱行诸等至的获得者。而他是随愿而得者、不难而得者、丰足而得者;随其所欲之处、随其所欲之[等至]、随其所欲之久,能入也能出。这是无处、无机会的:那人会由于放逸而从那些等至退失——这种人称为“不退失法者”。一切圣者于圣解脱都是不退失法者。

6Katamo ca puggalo aparihānadhammo? Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṃ vā arūpasahagatānaṃ vā samāpattīnaṃ. So ca kho nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī; yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi. Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ so puggalo pamādamāgamma tāhi samāpattīhi parihāyeyya – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘aparihānadhammo’’. Sabbepi ariyapuggalā ariye vimokkhe aparihānadhammā.
7已对照

七、哪种人是以思能[不退]者呢?此处有一种人,是色俱行或无色俱行诸等至的获得者。而他不是随愿而得者,不是不难而得者,不是丰足而得者;并非随其所欲之处、随其所欲之[等至]、随其所欲之久,能入也能出。若他随思,便不从那些等至退失。若不随思,便从那些等至退失——这种人称为“以思能[不退]者”。

7Katamo ca puggalo cetanābhabbo? Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṃ vā arūpasahagatānaṃ vā samāpattīnaṃ. So ca kho na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasiralābhī; na yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi. Sace anusañceteti, na parihāyati tāhi samāpattīhi. Sace na anusañceteti, parihāyati tāhi samāpattīhi – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘cetanābhabbo’’.
8已对照

八、哪种人是以随护能[不退]者呢?此处有一种人,是色俱行或无色俱行诸等至的获得者。而他不是随愿而得者,不是不难而得者,不是丰足而得者;并非随其所欲之处、随其所欲之[等至]、随其所欲之久,能入也能出。若他随护,便不从那些等至退失。若不随护,便从那些等至退失——这种人称为“以随护能[不退]者”。

8Katamo ca puggalo anurakkhaṇābhabbo? Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṃ vā arūpasahagatānaṃ vā samāpattīnaṃ. So ca kho na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasiralābhī; na yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi. Sace anurakkhati, na parihāyati tāhi samāpattīhi. Sace na anurakkhati, parihāyati tāhi samāpattīhi – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘anurakkhaṇābhabbo’’.
9已对照

九、哪种人是凡夫呢?凡是三结未断,也未为舍断那些法而行道的人——这种人称为“凡夫”。

9Katamo ca puggalo puthujjano? Yassa puggalassa tīṇi saṃyojanāni appahīnāni; na ca tesaṃ dhammānaṃ pahānāya paṭipanno – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘puthujjano’’.
10已对照

十、哪种人是种姓者呢?紧接于哪些法之后有圣法的降入,具足那些法的[人]——这种人称为“种姓者”。

10Katamo ca puggalo gotrabhū? Yesaṃ dhammānaṃ samanantarā ariyadhammassa avakkanti hoti tehi dhammehi samannāgato – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘gotrabhū’’.
11已对照

十一、哪种人是因怖畏而止息者呢?七种有学,以及具戒的诸凡夫,是因怖畏而止息者。阿罗汉是无怖畏而止息者。

11Katamo ca puggalo bhayūparato? Satta sekkhā bhayūparatā, ye ca puthujjanā sīlavanto. Arahā abhayūparato.
12已对照

十二、哪种人是不能趣入者呢?凡那些具足业障、具足烦恼障、具足异熟障,无信者、无意欲者、劣慧者、聋哑[般]者,不能于诸善法中入于正性决定的人——这些人称为“不能趣入者”。

12Katamo ca puggalo abhabbāgamano? Ye te puggalā kammāvaraṇena samannāgatā, kilesāvaraṇena samannāgatā, vipākāvaraṇena samannāgatā, assaddhā acchandikā duppaññā eḷā, abhabbā niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ – ime vuccanti puggalā ‘‘abhabbāgamanā’’.
13已对照

十三、哪种人是能趣入者呢?凡那些不具足业障、不具足烦恼障、不具足异熟障,有信者、有意欲者、有慧者、非聋哑[般]者,能于诸善法中入于正性决定的人——这些人称为“能趣入者”。

13Katamo ca puggalo bhabbāgamano? Ye te puggalā na kammāvaraṇena samannāgatā, na kilesāvaraṇena samannāgatā, na vipākāvaraṇena samannāgatā, saddhā chandikā paññavanto [paññavantā (sī.)] aneḷā, bhabbā niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ – ime vuccanti puggalā ‘‘bhabbāgamanā’’.
14已对照

十四、哪种人是决定者呢?五种无间[业]者,凡那些决定的邪见者,以及八种圣者,是决定者。其余的人是不决定者。

14Katamo ca puggalo niyato? Pañca puggalā ānantarikā, ye ca micchādiṭṭhikā niyatā, aṭṭha ca ariyapuggalā niyatā. Avasesā puggalā aniyatā.
15已对照

十五、哪种人是行道者呢?四种具道者是行道者,四种具果者是住于果者。

15Katamo ca puggalo paṭipannako? Cattāro maggasamaṅgino puggalā paṭipannakā, cattāro phalasamaṅgino puggalā phale ṭhitā.
16已对照

十六、哪种人是等首者呢?凡是诸漏的遍尽与生命的遍尽无前无后的人——这种人称为“等首者”。

16Katamo ca puggalo samasīsī? Yassa puggalassa apubbaṃ acarimaṃ āsavapariyādānañca hoti jīvitapariyādānañca – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘samasīsī’’.
17已对照

十七、哪种人是住劫者呢?若此人为作证须陀洹果而行道,而又正值劫的焚烧之时,只要此人尚未作证须陀洹果,劫便不会被焚烧。这种人称为“住劫者”。一切具道之人都是住劫者。

17Katamo ca puggalo ṭhitakappī? Ayañca puggalo sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno assa, kappassa ca uḍḍayhanavelā assa, neva tāva kappo uḍḍayheyya yāvāyaṃ puggalo na sotāpattiphalaṃ sacchikaroti. Ayaṃ vuccati puggalo ‘‘ṭhitakappī’’. Sabbepi maggasamaṅgino puggalā ṭhitakappino.
18已对照

十八、哪种人是圣者呢?八种圣者是圣者。其余的人是非圣者。

18Katamo ca puggalo ariyo? Aṭṭha ariyapuggalā ariyā. Avasesā puggalā anariyā.
19已对照

十九、哪种人是有学呢?四种具道者、三种具果者是“有学”。阿罗汉是无学。其余的人是非有学非无学。

19Katamo ca puggalo sekkho? Cattāro maggasamaṅgino tayo phalasamaṅgino puggalā ‘‘sekkhā’’. Arahā asekkho. Avasesā puggalā nevasekkhanāsekkhā.
20已对照

二十、哪种人是三明者呢?具足三明的人[是]“三明者”。

20Katamo ca puggalo tevijjo? Tīhi vijjāhi samannāgato puggalo ‘‘tevijjo’’.
21已对照

二十一、哪种人是具六神通者呢?具足六神通的人[是]“具六神通者”。

21Katamo ca puggalo chaḷabhiñño? Chahi abhiññāhi samannāgato puggalo ‘‘chaḷabhiñño’’.
22已对照

二十二、哪种人是正等正觉者呢?此处有一种人,于前所未闻之法中,自己现正觉诸谛;并于其中证得一切知性、于诸力[证得]自在——这种人称为“正等正觉者”。

22Katamo ca puggalo sammāsambuddho? Idhekacco puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhati; tattha ca sabbaññutaṃ pāpuṇāti, balesu ca vasībhāvaṃ – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘sammāsambuddho’’.
23已对照

二十三、哪种人是独觉佛呢?此处有一种人,于前所未闻之法中,自己现正觉诸谛;然而不于其中证得一切知性,也不于诸力[证得]自在——这种人称为“独觉佛”。

23Katamo ca puggalo paccekasambuddho? Idhekacco puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhati; na ca tattha sabbaññutaṃ pāpuṇāti, na ca balesu vasībhāvaṃ – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘paccekasambuddho’’.
24已对照

二十四、哪种人是俱分解脱者呢?此处有一种人,以身触八解脱而住;并以慧见诸漏灭尽——这种人称为“俱分解脱者”。

24Katamo ca puggalo ubhatobhāgavimutto? Idhekacco puggalo aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati; paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘ubhatobhāgavimutto’’.
25已对照

二十五、哪种人是慧解脱者呢?此处有一种人,并未以身触八解脱而住;而以慧见诸漏灭尽。这种人称为“慧解脱者”。

25Katamo ca puggalo paññāvimutto? Idhekacco puggalo na heva kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati; paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati puggalo ‘‘paññāvimutto’’.
26已对照

二十六、哪种人是身证者呢?此处有一种人,以身触八解脱而住;并以慧见某些漏灭尽。这种人称为“身证者”。

26Katamo ca puggalo kāyasakkhī? Idhekacco puggalo aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati; paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati puggalo ‘‘kāyasakkhī’’.
27已对照

二十七、哪种人是见至者呢?此处有一种人,如实了知“此是苦”,如实了知“此是苦集”,如实了知“此是苦灭”,如实了知“此是导至苦灭之道”。且如来所宣说的诸法已被他以慧善见、善察。并以慧见某些漏灭尽——这种人称为“见至者”。

27Katamo ca puggalo diṭṭhippatto? Idhekacco puggalo ‘‘idaṃ dukkha’’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā. Paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘diṭṭhippatto’’.
28已对照

二十八、哪种人是信解脱者呢?此处有一种人,如实了知“此是苦”,如实了知“此是苦集”,如实了知“此是苦灭”,如实了知“此是导至苦灭之道”。且如来所宣说的诸法已被他以慧善见、善察。并以慧见某些漏灭尽,然而不如见至者那样——这种人称为“信解脱者”。

28Katamo ca puggalo saddhāvimutto? Idhekacco puggalo ‘‘idaṃ dukkha’’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā. Paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti, no ca kho yathā diṭṭhippattassa – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘saddhāvimutto’’.
29已对照

二十九、哪种人是随法行者呢?凡是为作证须陀洹果而行道的人,若其慧根增上,[便]修习以慧为运载、以慧为先导的圣道——这种人称为“随法行者”。为作证须陀洹果而行道的人[是]随法行者,住于果者[是]见至者。

29Katamo ca puggalo dhammānusārī? Yassa puggalassa sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti, paññāvāhiṃ paññāpubbaṅgamaṃ ariyamaggaṃ bhāveti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘dhammānusārī’’. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dhammānusārī phale ṭhito diṭṭhippatto.
30已对照

三十、哪种人是随信行者呢?凡是为作证须陀洹果而行道的人,若其信根增上,[便]修习以信为运载、以信为先导的圣道——这种人称为“随信行者”。为作证须陀洹果而行道的人[是]随信行者,住于果者[是]信解脱者。

30Katamo ca puggalo saddhānusārī? Yassa puggalassa sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti, saddhāvāhiṃ saddhāpubbaṅgamaṃ ariyamaggaṃ bhāveti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘saddhānusārī’’. Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo saddhānusārī phale ṭhito saddhāvimutto.
31已对照

三十一、哪种人是极七有者呢?此处有一种人,由于三结的灭尽而成为须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。他在天与人中七次奔驰、轮回之后,作苦的终结——这种人称为“极七有者”。

31Katamo ca puggalo sattakkhattuparamo? Idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano [sambodhiparāyaṇo (sī. ka.)]. So sattakkhattuṃ deve ca mānuse ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘sattakkhattuparamo’’.
32已对照

三十二、哪种人是家家者呢?此处有一种人,由于三结的灭尽而成为须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。他在两个或三个家族中奔驰、轮回之后,作苦的终结——这种人称为“家家者”。

32Katamo ca puggalo kolaṅkolo? Idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano. So dve vā tīṇi vā kulāni sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘kolaṅkolo’’.
33已对照

三十三、哪种人是一种子者呢?此处有一种人,由于三结的灭尽而成为须陀洹,不堕恶趣,[趣向]决定,以正觉为归趣。他只生起一次人的有之后,作苦的终结——这种人称为“一种子者”。

33Katamo ca puggalo ekabījī? Idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano. So ekaṃyeva mānusakaṃ bhavaṃ nibbattetvā dukkhassantaṃ karoti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘ekabījī’’.
34已对照

三十四、哪种人是斯陀含呢?此处有一种人,由于三结的灭尽、贪瞋痴的薄弱,成为斯陀含,只来此世间一次,便作苦的终结——这种人称为“斯陀含”。

34Katamo ca puggalo sakadāgāmī? Idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘sakadāgāmī’’.
35已对照

三十五、哪种人是阿那含呢?此处有一种人,由于五下分结的灭尽,成为化生者,在那里般涅槃,不再从彼世间还来——这种人称为“阿那含”。

35Katamo ca puggalo anāgāmī? Idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘anāgāmī’’.
36已对照

三十六、哪种人是中般涅槃者呢?此处有一种人,由于五下分结的灭尽,成为化生者,在那里般涅槃,不再从彼世间还来。他或于受生之后紧接着、或未到寿量的中间,为舍断上位诸结而生起圣道——这种人称为“中般涅槃者”。

36Katamo ca puggalo antarāparinibbāyī? Idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. So upapannaṃ vā samanantarā appattaṃ vā vemajjhaṃ āyuppamāṇaṃ ariyamaggaṃ sañjaneti upariṭṭhimānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘antarāparinibbāyī’’.
37已对照

三十七、哪种人是生般涅槃者呢?此处有一种人,由于五下分结的灭尽,成为化生者,在那里般涅槃,不再从彼世间还来。他超过寿量的中间、或临近命终时,为舍断上位诸结而生起圣道——这种人称为“生般涅槃者”。

37Katamo ca puggalo upahaccaparinibbāyī? Idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. So atikkamitvā vemajjhaṃ āyuppamāṇaṃ upahacca vā kālakiriyaṃ [kālaṃ kiriyaṃ (ka.)] ariyamaggaṃ sañjaneti upariṭṭhimānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘upahaccaparinibbāyī’’.
38已对照

三十八、哪种人是无行般涅槃者呢?此处有一种人,由于五下分结的灭尽,成为化生者,在那里般涅槃,不再从彼世间还来。他以无行,为舍断上位诸结而生起圣道——这种人称为“无行般涅槃者”。

38Katamo ca puggalo asaṅkhāraparinibbāyī? Idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. So asaṅkhārena ariyamaggaṃ sañjaneti upariṭṭhimānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘asaṅkhāraparinibbāyī’’.
39已对照

三十九、哪种人是有行般涅槃者呢?此处有一种人,由于五下分结的灭尽,成为化生者,在那里般涅槃,不再从彼世间还来。他以有行,为舍断上位诸结而生起圣道——这种人称为“有行般涅槃者”。

39Katamo ca puggalo sasaṅkhāraparinibbāyī? Idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. So sasaṅkhārena ariyamaggaṃ sañjaneti upariṭṭhimānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘sasaṅkhāraparinibbāyī’’.
40已对照

四十、哪种人是上流至色究竟者呢?此处有一种人,由于五下分结的灭尽,成为化生者,在那里般涅槃,不再从彼世间还来。他从无烦死后去到无热,从无热死后去到善现,从善现死后去到善见,从善见死后去到色究竟;于色究竟为舍断上位诸结而生起圣道——这种人称为“上流至色究竟者”。

40Katamo ca puggalo uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī? Idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. So avihā cuto atappaṃ gacchati, atappā cuto sudassaṃ gacchati, sudassā cuto sudassiṃ gacchati, sudassiyā cuto akaniṭṭhaṃ gacchati; akaniṭṭhe ariyamaggaṃ sañjaneti upariṭṭhimānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī’’.
41已对照

四十一、哪种人是须陀洹、为作证须陀洹果而行道者呢?为舍断三结而行道的人,是为作证须陀洹果而行道者。凡是三结已断的人——这种人称为“须陀洹”。

41Katamo ca puggalo sotāpanno sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno? Tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya paṭipanno puggalo sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno. Yassa puggalassa tīṇi saṃyojanāni pahīnāni – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘sotāpanno’’.
42已对照

四十二、为欲贪、瞋恚的薄弱而行道的人,是为作证斯陀含果而行道者。凡是欲贪、瞋恚已薄的人——这种人称为“斯陀含”。

42Kāmarāgabyāpādānaṃ tanubhāvāya paṭipanno puggalo sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno. Yassa puggalassa kāmarāgabyāpādā tanubhūtā – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘sakadāgāmī’’.
43已对照

四十三、为欲贪、瞋恚的无余舍断而行道的人,是为作证阿那含果而行道者。凡是欲贪、瞋恚已无余断的人——这种人称为“阿那含”。

43Kāmarāgabyāpādānaṃ anavasesappahānāya paṭipanno puggalo anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno. Yassa puggalassa kāmarāgabyāpādā anavasesā pahīnā – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘anāgāmī’’.
44已对照

四十四、为色贪、无色贪、慢、掉举、无明的无余舍断而行道的人,是为作证阿罗汉果而行道者。凡是色贪、无色贪、慢、掉举、无明已无余断的人——这种人称为“阿罗汉”。

44Rūparāgaarūparāgamānauddhaccaavijjāya anavasesappahānāya paṭipanno puggalo arahattaphalasacchikiriyāya paṭipanno. Yassa puggalassa rūparāgo arūparāgo māno uddhaccaṃ avijjā anavasesā pahīnā – ayaṃ vuccati puggalo ‘‘arahā’’.
已对照

一法的解说。